|
ÖZET: İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi (AUZEF) öğrencisi, mezuniyetinde ıslak imzalı diploma talep etmiştir. Ancak, 1 Mart 2018 tarihinden itibaren AUZEF diplomasının yalnızca elektronik ortamda verileceği duyurulmuştur. İdare, bu değişikliğin gerekçesini, ıslak imzalı diplomaların hazırlanma sürecinin uzun sürmesi ve öğrenci sayısındaki artış olarak belirtmiştir. Ancak, başvuranın ıslak imzalı diploma alma beklentisi, kayıt sırasında duyurulan şartlara dayanmaktadır.
Danıştay, idarenin, öğrencilere eşit muamele ilkesine uygun davranmadığını ve ıslak imzalı diploma talebinin göz ardı edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. İdarenin, mevcut mevzuat çerçevesinde hem elektronik hem de ıslak imzalı diploma verme yetkisi bulunduğu, dolayısıyla öğrencilerin taleplerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, AUZEF öğrencilerine ıslak imzalı diplomaların verilmesi tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7532-7532 86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/15387 2018/ 15387
KARAR TARİHİ : 19/03/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesinden (AUZEF) mezun olmaya hak kazanan öğrencilere ıslak imzalı diploma düzenlenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2018 21.11.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi(AUZEF) Sosyoloji
Bölümü 4. sınıf öğrencisi olduğunu, Fakülte diplomalarının artık ıslak imzalı olmadan yalnızca elektronik olarak verileceğini öğrendiğini, diplomanın yalnızca resmi bir evrak olmadığını, aynı zamanda onun eğitim öğretim hayatının somut bir çıktısı olduğunu, bu çıktının elektronik ortamda düzenlenmesinin diplomanın sembolik kıymetini tamamen yok ettiğini, Fakülte Dekanlığının gerekçe olarak basım işlemlerinin uzun sürmesini ve bundan dolayı elektronik diplomaya geçildiği belirttiğini, ancak bunun gerçeği yansıtmadığını, çünkü gerçekten fakültenin öğrenciyi mağdur etmemek gibi bir gayreti olsaydı ıslak imzalı diplomalar bir yerden basılırken bir yerden de elektronik diplomayı verme yoluna gidilebileceğini, bir öğrenci olarak bu uygulamayla diploma maliyetinden kurtulmak ve bu maliyete öğrencilerin çıktı alarak katlanmasını sağlamanın amaçlandığını düşündüğünü ve bunu etik bulmadığını, kaldı ki böyle bir uygulamaya gidilecekse bu uygulama mevcut öğrencileri kapsamak yerine yeni kayıt olan öğrencileri kapsaması gerektiğini ifade ederek, mezun olduğunda ıslak imzalı basılı diploma almayı talep etmektedir .
.
1 / 10II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığı’nın üst yazısıyla Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Dekanlığı’nın konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 04/ 01/ 2019 tarih sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 2.1. Fakültelerinde diplomaların 18/ 02/ 2017 tarihine kadar ıslak imzalı olarak düzenlendiğini, ıslak imzalı diploma hazırlık süreçlerinin uzun sürmesi ve ulaştırılmasında yaşanan güçlükler nedeniyle öğrencilerden gelen talepler de göz önünde bulundurularak diplomalarının hızlı bir şekilde ulaştırılması amacıyla gerekli mevzuat değişiklikleri ve sistem çalışmalarının tamamlanarak
E-imzalı diploma uygulamasına geçildiğini, 2.2. 01/ 03/ 2018 tarihi itibariyle yürürlüğe giren İstanbul Üniversitesi Diploma Yönergesinin 12 nci maddesinin 3 üncü bendinde “… Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi diplomaları elektronik ortamda hazırlanır ve imzalanır . Bu durumda hologram yerinde karekod, doğrulama linki de arka yüzde yer alır . Elektronik imzalı diplomalarda soğuk damga kullanılmaz …” ibaresi ile gerekli düzenlemenin yapıldığını, 2.3. 25/ 09/ 2018 tarihinde AUZEF ana sayfasında konuyla ilgili duyurunun yayımlandığını, öğrenciler de bu bilgiye kolaylıkla ulaşabildiklerini, 2.4. Örgün eğitimden farklı olarak kitlesel eğitim sunulması nedeniyle ıslak imzalı diploma hazırlık süreçlerinin uzun sürmesi, öğrencilere ulaştırılmasında yaşanan güçlükler ve öğrenci sayısındaki artış da göz önünde bulundurularak elektronik imzalı diploma sistemine geçildiğini, yukarıda açıklanan nedenlerle tekrar ıslak imzalı diploma düzenleme sistemine dönülmesinin mümkün olmadığını, 2.5. Fakültelerinde başvuru konusu talebe ilişkin olarak, başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava herhangi bir davanın bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .
.
2 / 105. 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde; “a. Kuruluş ve işleyişi : Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder .
Senato, her eğitim – öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır . Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır . b. Görevleri : Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar : ( 1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, ( 2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, ( 3) Rektörün onayından sonra Resmi
Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, ( 4) Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, ( 5) Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik ünvanlar vermek ve fakülte kurullarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak, ( 6) Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, ( 7) Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek, ( 8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır .” 5.2. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinde; “ Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir . a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir . b. (Değişik : 17/ 8/ 1983 – 2880/ 24 md.) Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir . c . Yükseköğretim kurumları, örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile her türlü eğitim – öğretim yapabilirler . d) (Ek : 21/ 4/ 2005 – 5335/ 10 md.)Yükseköğretim kurumları, yurt dışındaki yükseköğretim kurumları ve diğer kuruluşlarla işbirliği tesis ederek ön lisans ve lisans programları da dahil olmak üzere uluslararası ortak eğitim ve öğretim programları yürütebilirler . Bu tür eğitim ve öğretim programlarının öğrenci girişi, müfredat, sınav ve değerlendirme esasları ve mezuniyet şartları dahil, işleyişine ilişkin usûl ve esaslar
Yükseköğretim Kurulunun çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir . Bu eğitim ve öğretim programlarına kayıtlı öğrencilerden alınacak öğrenim ücretleri, gelir ve giderleri ile harcama usûl ve esasları
Maliye Bakanlığının olumlu görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” 5.3. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “(Değişik : 13/ 2/ 2011- 6111/ 171 md.) a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır . … b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak
.
3 / 10sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma
programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; …; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)( 2) (…)( 3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir… .e . Yükseköğretim Kurulu kararı üzerine yükseköğretim kurumlarında; öğretim elemanı ve öğrencilerin aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak öğretim faaliyetlerinin planlandığı ve yürütüldüğü önlisans, lisans ve lisansüstü uzaktan öğretim programları açılabilir .
Uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar, uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ve kredi miktarları, ders materyallerinin hazırlanması, sınavlarının yapılma şekli, yükseköğretim kurumları arasında bu amaçla yapılacak protokoller ile uzaktan öğretime ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir .” 6. 06/ 11/ 1982 tarihli ve 17860 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Açık Yükseköğretim
Yönetmeliğinin; 6.1. 1 inci maddesinde; “ 2547 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (d) ve (f) fıkraları ile 43 üncü maddesinin (e) fıkrası gereğince üniversitelerde yapılacak açık yükseköğretim bu Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür .” 6.2. 2 nci maddesinde; “Açık Yükseköğretim;
A – Anadolu Üniversitesinde merkezi açık yükseköğretim, B – Diğer üniversitelerde açık yükseköğretim, olmak üzere iki farklı ortamda sürdürülür .” 6.3. 13 üncü maddesinde; “ Açıköğretim öğrencileri ile aynı öğretim programına göre örgün öğretim öğrencileri arasında öğrenci hakları bakımından fark bulunmadığı gibi her iki yoldan mezun olanlar etit hak ve yetkilere sahip olurlar .” 7. 21/ 09/ 2010 tarih ve 27706 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan İstanbul Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “( 1) Bu Yönetmeliğin amacı; İstanbul Üniversitesine bağlı birimlerde ön lisans ve lisans eğitim ve öğretimi ile bu süreçte uygulanacak ölçme ve değerlendirme esaslarını düzenlemektir .” 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “( 1) Bu Yönetmelik; İstanbul Üniversitesine öğrenci kabulü, ön lisans ve lisans eğitim ve öğretim programlarının düzenlenmesi, ölçme ve değerlendirme, diploma ve ayrılma işlemlerine ilişkin hükümleri kapsar .” 7.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(Değişik : RG- 27/ 8/ 2011- 28038) …g) Diploma programı : Fakülte, yüksekokul, konservatuar, meslek yüksekokulu veya bölümlerin, belirlenen
.
4 / 10yeterlilikleri sağlayan öğrencilere, önlisans veya lisans diploması veren yükseköğretim
programını,… ifade eder .” 7.4. “Diploma” başlıklı 31 inci maddesinde; “(Başlığı ile birlikte değişik : RG- 27/ 8/ 2011- 28038) ( 1)
İlgili birimin öğretim planında yer alan derslerin tümünden başarılı olmuş, mezuniyet için gerekli ; dört yıllık lisans programları için en az 240, beş yıllık lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programlar için en az 300, altı yıllık lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programlar için ise en az 360 AKTS krediyi tamamlamış, AGNO’su en az 2.00 düzeyinde olan ve ilgili birim tarafından belirlenen diğer tüm çalışmaları tamamlamış öğrenci, koşullu başarılı dersleri var olsa dahi öğrenimini bitirmiş sayılır ve ilgili birim yönetim kurulu tarafından mezuniyeti onaylanarak kendisine ilgili programın diploması verilir . ( 2) (Değişik : RG- 10/ 7/ 2013- 28703)
Üniversiteden mezun olanlara, mezuniyet derecesini, AGNO’sunu, devam ettikleri bölüm veya program ile aldıkları ders, proje, laboratuvar ve bitirme projesini, başarı notlarıyla birlikte gösteren bir not durum belgesi (transkript) verilir . ( 3) Diploma hazırlanana kadar bir defaya mahsus olmak üzere öğrencilere geçici mezuniyet belgesi verilir . ( 4) (Ek : RG- 10/ 7/ 2013- 28703) Mezuniyet tarihi öğrencinin başarılı olduğu son sınava girdiği tarih, staj zorunluluğu olan programlarda stajın bittiği tarihtir .” 7.5. “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “( 1)Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri ile Yükseköğretim Kurulu, Senato, ilgili birim yönetim kurulu ve ilgili birim kurulu kararları uygulanır .” 8. 1/ 3/ 2018 tarihinde 82849 sayılı Senato Kararıyla kabul edilen İstanbul Üniversitesi Diploma
Yönergesinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ ( 1) Bu Yönergenin amacı İstanbul Üniversitesine bağlı birimlerdeki programlardan mezun olanlar için hazırlanacak önlisans, lisans, yüksek lisans, doktora/sanatta yeterlik diplomaları ile geçici mezuniyet belgelerinin, fahrî akademik paye ve ünvan verilecekler için hazırlanacak diplomaların, diploma defterlerinin ve yandal programını bitirenlere verilecek yandal sertifikasının hazırlanma usul ve esaslarını belirlemektir .” 8.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ ( 1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 14, 43, 44. Maddeleri, İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği, İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, İstanbul Üniversitesi
Çift Anadal Programı Yönergesi ve İstanbul Üniversitesi Yandal Programı Yönergesi ile 26.02.1998 tarih ve 4 sayılı Senato kararı ile düzenlenen “İstanbul Üniversitesi Fahrî Akademik Paye ve Unvan
Verilmesi Koşulları ve Usulü”nün ilgili hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır .” 8.3. “Diplomalar” başlıklı 5 inci maddesinde; “( 1) Meslek yüksekokulları, fakülte ve yüksekokulların öğretim programlarını başarıyla tamamlayan öğrencilerden; a) İki yıllık (dört yarıyıllık) eğitim ve öğretim yapılan meslek yüksekokullarını bitirenler, “EK- 1/a” örneğindeki “Önlisans Diploması”nı, Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesinin iki yıllık programlarını bitirenler “EK- 1/b” örneğindeki “Önlisans Diploması”nı, …c) Hukuk Fakültesi, Açık ve Uzaktan
Eğitim Fakültesi programları ile Mühendislik Programları hariç dört yıllık (sekiz yarıyıllık) eğitim
.
5 / 10ve öğretim yapılan fakülte veya yüksekokulların lisans veya çift anadal programlarını bitirenler
“EK- 3/a” örneğindeki “Lisans Diploması”nı; Hukuk Fakültesini bitirenler “EK- 3/b” örneğindeki
“Lisans Diploması”nı; Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesini bitirenler “EK- 3/c” örneğindeki “Lisans
Diplomasını” …almaya hak kazanırlar .” 8.4. “Diplomanın şekli” başlıklı 8 inci maddesinde; “( 1)Diplomaların şekli, kâğıt ve baskı kalitesi ile güvenlik esasları teknolojik gelişmelere uygun ve Üniversitenin tarihi kimliği ile uyumlu olacak şekilde Senato kararı ile standart olarak belirlenir .” 8.5. “Diplomanın hazırlanması” başlıklı 12 inci maddesinde; “ ( 1) Diplomalar, ilgili birim tarafından, bu Yönergenin 5. Maddesindeki örneklere uygun biçimde, diploma defterindeki bilgiler ve mezuniyet tarihi esas alınarak hazırlanır .
(2) Diplomalar, düzenleme tarihinde görevde bulunan dekan/müdür ile rektör tarafından mavi mürekkepli kalemle imzalanır .
(3) Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi diplomaları, elektronik ortamda da imzalanabilir . Bu durumda hologram yerinde karekod, doğrulama linki de arka yüzde yer alır .” 8.6. “Diploma yemini ve teslimi” başlıklı 15 inci maddesinde; “ ( 1)Mezunlara diplomaları, ilgili birim tarafından “Aldığım bu diplomanın bana kazandırdığı hak ve yetkileri hukuka, kanunlara, iş ve meslek ilkelerine uygun olarak kullanacağıma; hak, adalet ve doğruluktan ayrılmayacağıma namusum ve şerefim üzerine yemin ederim” şeklinde yemin metni okutularak ve diploma defter yaprağındaki açıklama kısmına “yemin metnini okudum, diplomamı teslim aldım” ibaresi yazdırılarak ve tarih-imza attırılarak teslim edilir . Bu hüküm, diploma törenlerinde birimlerin geleneksel diploma yeminlerini yapmalarına engel değildir .
( 2)İstanbul dışında olan veya İstanbul dışında ikamet eden mezunlara diplomaları, sağlık bilimleriyle ilgili mezunlar için Sağlık Müdürlüğü, Hukuk Fakültesi mezunları için Cumhuriyet
Başsavcılığı, diğer mezunlar için Milli Eğitim Müdürlüğü, yurt dışındaki mezunlar için ise Dışişleri
Bakanlığı’na bağlı dış temsilcilikler aracılığıyla yemin ettirilerek verilir .”
Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran Sosyoloji 4 üncü sınıf öğrencisi olarak öğrenim görmekte olduğunu, 1/ 3/ 2018 tarihinden itibaren AUZEF öğrencilerine ıslak imzalı diploma düzenlenmeyeceğini öğrendiğini ifade ederek, İstanbul Üniversitesi AUZEF Sosyoloji Bölümünden mezun olduğunda tarafına ıslak imzalı diploma verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
6 / 1011. Başvuruya konu İstanbul Üniversitesi AUZEF in 1/ 3/ 2018 tarihli İstanbul Üniversitesi Diploma
Yönergesi gereği artık ıslak imzalı diploma düzenlemeyeceği iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede ; ilgili İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden, 25/ 09/ 2018 tarihinde öğrencilere duyurulduğu üzere, İstanbul Üniversitesi Diploma Yönergesinin 12 nci maddesinin uyarınca gerekli düzenlemelerin yapılarak elektronik imzalı diploma sistemine geçildiği, bunun gerekçesinin, örgün eğitimden farklı olarak Fakültelerinde kitlesel eğitim sunulduğu için ıslak imzalı diploma süreçlerinin uzun sürmesinin ve diplomaların öğrencilere ulaştırılmasında yaşanan güçlüklerin gösterildiği anlaşılmıştır .
12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü maddesinde, üniversite senatosunun üniversitenin eğitim öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar vermeye yetkili olduğunun düzenlendiği; diploma almanın şartlarının düzenlendiği 44 üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeydeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, bu madde hükümlerine göre belirlenen kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diplomalarını alacakları, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususların Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatolarınca düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, 06/ 11/ 1982 Tarihli ve 17860 Sayılı Açık Yükseköğretim Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde, Açıköğretim öğrencileri ile aynı öğretim programına göre örgün öğretim öğrencileri arasında öğrenci hakları bakımından fark bulunmadığı gibi her iki yoldan mezun olanlar eşit hak ve yetkilere sahip oldukları,
27706 sayılı İstanbul Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin
diploma başlıklı 31 inci maddesinde, ilgili birimin öğretim planında yer alan derslerin tümünden başarılı olmuş, mezuniyet için gerekli krediyi tamamlamış ve AGNO’su en az 2.00 düzeyinde olan ve gerekli diğer şartları taşıyanlara ilgili birim yönetim kurulu tarafından mezuniyeti onaylanarak kendisine programın diplomasının verileceği, diploma hazırlanana kadar bir defaya mahsus olmak üzere öğrencilere geçici mezuniyet belgesi verileceğinin düzenlendiği, 1/ 3/ 2018 tarihinde 82849 sayılı Senato kararıyla kabul edilen İstanbul Üniversitesi Diploma Yönergesinde ise
“diplomanın şekli” başlıklı 8 inci maddede, diplomaların şeklinin , kâğıt ve baskı kalitesi ile güvenlik esasları teknolojik gelişmelere uygun ve Üniversitenin tarihi kimliği ile uyumlu olacak şekilde Senato kararı ile standart olarak belirleneceği, “diplomanın hazırlanması” başlıklı 12 inci maddesinde, AUZEF diplomalarının elektronik ortamda da hazırlanabileceği nin , düzenlendiği görülmektedir .
13. Bu kapsamda, 1/ 3/ 2018 tarihli yönerge ile hayata geçirilen AUEF diplomalarının elektronik ortamda da hazırlanabileceğine ilişkin hüküm kapsamında başvurana ve AUZEF’in diğer öğrencilerine mezuniyete hak kazanmaları halinde E-imzalı diploma düzenlenmesinde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı bir durum olmamakla beraber, İstanbul Üniversitesinin diğer fakültelerinde böyle bir uygulamaya gidilmeyip ıslak imzalı diploma uygulamasına devam edilirken yalnızca AUEF öğrencilerine ilgili sistem üzerinden çıktı olarak alınabilecek elektronik imzalı diploma uygulamasına gitmenin öğrencilik statüsü itibariyle eşit durumda olanların diplomalarına da şekilsel olarak eşit yaklaşmanın ve eğer öğrencilerin talepleri dikkate alınarak bu uygulamaya geçildiği ifade ediliyorsa ıslak imzalı diploma talep edenlerin de taleplerinin görmezden
7 / 10gelinmemesinin daha eşitlikçi bir yaklaşım olacağı değerlendirilmiştir . Söz konusu yönergede geçen
“AUEF diplomalarının elektronik ortamda da hazırlanabileceği” ifadesinden de anlaşılabileceği üzere İdarenin(AUZEF) gerek ıslak imzalı gerekse e-imzalı diploma düzenleyebilmesinin önünün açıldığı görülmektedir . Bu yönüyle İdarenin kendisine tanınmış seçimlik yetkiyi kullanırken hakkaniyet ve eşitlikçi bir yaklaşımla öğrencilerin taleplerin de göz önüne alarak uygulamayı hayata geçirmesinin öğrenci odaklı bir Üniversite yaklaşımına daha uygun düşeceği değerlendirilmiştir .
14. Diğer taraftan diplomanın maddi ve manevi unsurları uhdesinde barındırdığı dikkate alındığında, ilgili Yönergenin “Diploma yemini ve teslimi” başlıklı 15 inci maddesinde; Mezunlara diplomaları, ilgili birim tarafından “Aldığım bu diplomanın bana kazandırdığı hak ve yetkileri hukuka, kanunlara, iş ve meslek ilkelerine uygun olarak kullanacağıma; hak, adalet ve doğruluktan ayrılmayacağıma namusum ve şerefim üzerine yemin ederim” şeklinde yemin metni okutularak diplomanın teslim edilebileceği hükmüne bakıldığında öğrencilerin diplomalarını yeminle alabileceklerine ilişkin düzenleyici bazı hükümlerin diplomanın manevi unsurunun da olduğunu belirttiği ve maddi, manevi tüm unsurlarıyla ilgili örgün yahut açık ve uzaktan öğrenim gören tüm öğrencilere eşit olarak uygulanması gerektiği düşünülmektedir .
15. Ayrıca AUZEF internet sisteminde halen “Mezuniyet Belgesi-Geçici Mezuniyet Belgesi” başlığı altında yer alan duyuruda; “ … DİPLOMA AUZEF’deki yetkili yönetici tarafından yemin metni okutularak imza karşılığında Mezuniyet diplomaları teslim edilir . Öğrencinin kimlik kartını diplomasını alırken teslim etmesi gerekmektedir . ..” gibi ifadelerin yer aldığı bir bilgilendirmenin bulunduğu da görülmektedir .
16. Somut olayda bakıldığında, her ne kadar ilgili İdare kendisine tanınan yetki dâhilinde karar almış olsa da, İdareden kendisine tanınan alanda düzenleme yapma yetkisini kullanırken kamu yararı amacını gözetmesi beklenmektedir . İdarenin işlemlerinin kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması ise nesnel, adil ve hakkaniyet ölçülerini gözetmesi ile mümkün olabilir ve kuşkusuz bu ilkeler hukuk devleti olmanın gereğidir . Somut olayda İdare kendisine tanınan düzenleme yetkisini kullanırken örgün öğrenimden farklı olarak açık ve uzaktan öğrenimde kitlesel eğitim sunulması nedeniyle ıslak imzalı diploma süreçlerinin uzun sürmesini, diplomaların öğrencilere ulaştırılmasında yaşanan güçlükler ve öğrenci sayılarındaki artışlar göz önünde bulundurularak elektronik imzalı diploma sistemine geçmiş olduğunu ifade etmiş olsa da, halen ıslak imzalı diploma almayı umut eden öğrencilerin söz konusu Fakülteyi tercih ederken ıslak imzalı olarak zihinlerde uyanan diploma belgesini alacaklarını düşünerek bu programa kayıt oldukları hususunu göz ardı ettiği anlaşılmaktadır . Sonuç olarak, söz konusu programda öğrenimlerine devam eden bireylerin, kayıt oldukları esnada vaat edilen şekil ve esas bakımından yararlanacakları haklar konusunda haklı beklenti içerisinde oldukları değerlendirilmektedir .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirilme neticesinde; İdarenin bünyesinde barındırdığı diğer programlardan faklı olarak açık ve uzaktan öğretim gören öğrencilere ıslak imzalı diploma vermemesinin hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
.
8 / 10Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kanunlara uygunluk, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; ancak başvuruya konu işlem olan açık ve uzaktan eğitim gören öğrencilere yalnızca e-imzalı diploma verilmesinin, tarafına ıslak imzalı diploma düzenleneceğini düşünerek programa daha önceden kayıtlı olan öğrencilerin haklı beklentileri karşılanmadığından, idarenin haklı beklentiye uygunluk ilkesine uygun davranmadığı ayrıca idarenin başvurana verdiği cevaba karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetimi ilkelerinde vurgulanan “ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, AUZEF öğrencilerinden diploma almaya hak kazananlardan dileyenlere diplomalarının ıslak imzalı olarak verilmesi, hususunda İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’ne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Üniversitesi
Rektörlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine Türkiye
Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
9 / 10.