|
ÖZET: Başvuran, emekli olduğu dönemde Hacettepe Üniversitesi Hastanesi’nde çalıştığını ve bu süre zarfında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yersiz ödemeler yapıldığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvurusunda, SGK’nın kendisini bilgisi dışında sigortalı gösterdiğini ve bu nedenle 16.790 TL borç çıkarıldığını belirtmiştir. Başvuran, bu durumun kendisine ait bir kusur olmadan gerçekleştiğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emekli aylığı almakta olduğu dönemde Hacettepe Üniversitesi’nde çalıştığını ve bu süre zarfında yapılan ödemelerin 5335 sayılı Kanun’a aykırı olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdare, başvuranın emekli aylığının kesilmesi gerektiğini ve yersiz ödemelerin geri alınmasının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin gerekçeli bir şekilde reddedildiği sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5405-S.8089
BAŞVURU NO : 2019/991
KARAR TARİHİ : 09/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurandan talep edilen yersiz ödemeler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; özel bir şirketten emekli olduğunu, daha sonra Hacettepe Üniversitesi Hastanesinde Tıp Eğitimi Bölümünde standart hasta olarak, haftada 1-2 kere yarım gün olarak çalıştığını, çalışması karşılığında saatlik 50 TL ücret aldığını, ilgili idare tarafından bilgisi dışında kendisinin bir yılda toplam 3 ay olmak üzere sigortalı gösterildiğini, SGK’nın 5 yıl süreyle emekli olduğunu bildiği halde bu durumu kendisine bildirmediğini, SGK tarafından 5. yılın sonunda kamu kurum ve kuruluşlarında çalışamayacağı gerekçesiyle geriye dönük 16.790 TL borç çıkarıldığını yapılan işlemlerde kendisinin herhangi bir kusuru olmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 06/02/2019 tarihli ve 2725 sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden alınan 06/03/2019 tarih ve 36900 sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvuranın, Sosyal Güvenlik Kurumundan … sicil, … tahsis ve … TC kimlik numarası ile emekli aylığı aldığını, sigortalının 24.04.2007 tarihli tahsis talebine istinaden 506 sayılı kanunun 81/B-A maddesi gereğince 01.05.2007 tarihinde geçerli olmak üzere aylık bağlandığı, Başvuranın Hacettepe Üniversitesine (Kamu işyeri) sigorta girişinin 15.03.2014 tarihinde yapıldığı ve 15.03.2014-15.02.2017 tarihleri arasında başvuran adına sosyal güvenlik destek primine tabi 300 gün sigortalı gösterildiğinin tespit edildiği.
2.2. Sigortalıya oluşturulan borcun kamu işyerinde 15.03.2014-12.02.2017 tarihleri arasında çalışırken aynı zamanda 21.02.2014-21.01.2017 tarihleri arası kurumdan aylık aldığı aylara ait olduğu, söz konusu borcun Kurumun 2017/25 sayılı genelgesi dikkate alınarak 5510 sayılı
Kanunun 96 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendine göre (faizsiz) oluşturulduğu, sosyal güvenlik destek primine tabi 15.03.2014-5.02.2017 tarihleri arası hizmetlerin tüm sigorta kollarına dönüştürülmesi neticesinde 5510 Sayılı Kanun’un 30 uncu Maddesine göre başvuranın aylığının yeniden hesaplanacağı belirtilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 21/04/2005 tarihli 5335 Sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında;
“Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.
Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununun ek 11 inci maddesine göre 1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz.
Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri; a) Cumhurbaşkanlığına seçilenler,
b) Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlığa atananlar, c) Yasama Organı üyeliğine seçilenler, d) Mahalli idareler seçimleri sonucuna göre görev alanlar, e) Sadece toplantı veya huzur ücreti ya da hakkı ödenen görevleri yürütenler ile yönetim ve denetim kurulu üyeliği ücreti karşılığında görevlendirilenler, f) Yaş haddini aşmamış olmaları kaydıyla her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler (üniversitelerde ders ücreti karşılığı ders görevi verilenler hakkında yaş haddini aşmamış olmaları kaydı aranmaz.), g) Vakıf üniversitelerinde görev alanlar, h) Özel kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde emeklilik veya yaşlılık aylığı kesilmeksizin çalıştırılma veya görev yapma hakkı verilenlerden Cumhurbaşkanı
tarafından (…) atanan veya görevlendirilenler ve Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan
seçimler sonucunda görev verilenler, i) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 60 ıncı maddesinin (a) fıkrası uyarınca
Yasama Organı üyeliğinin bitiminden sonra öğretim üyesi olarak atanmış olanlar, j) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 36 ncı maddesi kapsamında istihdam edilen ihtiyat pilotlar ile Millî Savunma Bakanlığı ve bağlı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
birimlerinde personel ve askeri öğrenci temin faaliyetine yönelik hizmetlerin yürütülmesi için görevlendirilen emekli subay ve astsubaylar, k) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucuları, Hakkında uygulanmaz”
Aynı Maddenin Ek fıkrasında; “İkinci fıkraya göre emeklilik veya yaşlılık aylığı kesilenlerin sigortalılıklarının sona erdiği tarih yazılı istek tarihi kabul edilerek ilgili sosyal güvenlik kanunlarına göre aylıkları yeniden bağlanır.”
6. 31/05/2006 tarihli 5510 Sayılı Kanun’un 96 ncı maddesinde; “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin
Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.”
7. Aynı Kanunun Geçici 14 üncü maddesinde “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malullüğü, malullük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında; bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hariç olmak üzere sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.” Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran emekli aylığı aldıktan sonra, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde
Tıp Eğitimi bölümünde standart hasta olarak, saati 50 TL ücretle haftada 2-3 sefer yarımşar gün çalıştığını, 5 yıl sonra geriye dönük olarak emekli maaşından yapılan yersiz ödemelerin talep edilmesi nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
10. Başvuru dosyası ve eklerinin incelemesinden; başvuranın, 01/05/2007 tarihinden itibaren emekli aylığı almakta iken 15/03/2014-15/02/2017 tarihleri arasında, Hacettepe Üniversitesi
Tıp Fakültesi Hastanesi’nde standart hasta olarak çalıştığı, başvuranın 15/03/2014-15/02/2017
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primine tâbi 300 gün sigorta priminin Hacettepe
Üniversitesi tarafından yatırıldığı tespit edilmiştir.
11. 5335 Sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere emekli aylığı almakta iken, genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görev alıp, aynı Kanunda belirtilen istisnalar kapsamında olmayan çalışanların emekli aylıklarının kesilmesi gerekmektedir.
12. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumunda emekli aylığı almakta iken, genel bütçe kapsamında yer alan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinde 300 gün süreyle çalışmış olup, 5335 Sayılı
Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince, tıp fakültesinde çalışmış olduğu dönemlerde başvuranın emekli aylığının kesilmesi gerekmekte iken, Hacettepe Üniversitesi Tıp
Fakültesinde çalıştığı dönemler içinde emekli aylığı almaya devam etmiş olup, bu dönem içinde alınan emekli aylıkları 5335 Sayılı Kanunun 30 uncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Kanun maddesine aykırı olarak ilgili dönemlerde yapılan ödemeler yersiz ödemenin konusu oluşturmakta olup, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan bu ödemelerin geri iadesinin talep edilmesi, hukuka ve hakkaniyet aykırılık teşkil etmemektedir.
13. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvurucunun emekli aylığı almakta iken Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinde çalışması sebebiyle ödenen aylıkların yersiz ödeme kapsamında talep edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum oluşturmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve başvurunun reddedilmesine sebebiyet veren hususların net olarak belirtilmediği bu nedenle de“kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
15. Sosyal Güvenlik Kurumunun bu tür durumlara sebep verilmemesi için, hizmetin gerekleri göz önüne alınarak personelin eğitimine, yetiştirilmesine, kendi içinde kontrol ve denetim mekanizmalarına önem vererek gereken altyapının kurulması, böylelikle Kurum hatası yapılsa bile bu hataların düzeltilmesin de makul zaman içinde orantılılık ölçülerine riayet edilmesinin sağlanması beklenmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.