|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’nda çalıştığı dönemdeki hizmet süresinin emekli aylığı hesabında dikkate alınmadığını iddia ederek, bu durumun düzeltilmesini talep etmiştir. 2016 yılında emekli olan başvuran, maaşının 32 yıl üzerinden hesaplanması gerektiğini, ancak yalnızca 29 yıl üzerinden hesaplandığını belirtmiştir. 1976-1979 yılları arasında çalıştığı döneme ait 3 yıllık hizmetinin eksik sayıldığını ve bu süre zarfında tazminat alarak ayrılmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceledikten sonra Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun açıklamalarını değerlendirerek, başvuranın emeklilik süresinin 32 yıl 4 ay 21 gün olarak hesaplandığını ve bu süre üzerinden emekli aylığı bağlandığını tespit etmiştir. Ayrıca, başvurana 1976-1979 yılları arasındaki hizmetine karşılık kıdem tazminatı ödendiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, emekli aylığı hesabında herhangi bir hata olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. İlgili idare, başvuranın taleplerine ilişkin gerekli bilgilendirmeleri yapmış; ancak, başvuru yollarının belirtilmediği durumlar nedeniyle iyi yönetim ilkelerine tam olarak uyulmadığı tespit edilmiştir. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5061-S.7563
BAŞVURU NO : 2019/542
KARAR TARİHİ : 03/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU
İDARE
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın işçi olarak çalıştığı dönemlerdeki hizmetinin emekli aylığı hesabında dikkate alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza, T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda başvuran; 2016 yılı Temmuz ayında emekli olduğunu, maaşının 32 yıl üzerinden hesaplanması gerekirken 29 yıl üzerinden hesaplandığını, 1976 ile 1979 yılları arasında o zamanlar kamu kurumu olan ama daha sonra özelleştirilen İşletmesinde çalıştığını ve hizmetinin olduğunu, bu iş yerinden tazminat alarak ayrılıp ayrılmadığına ilişkin hususun SGK tarafından tam olarak tespit edilemediğini belirterek, 3 yıla yakın hizmetinin sayılmadığını, e- devlette 4C hizmet dökümünde bu kurumda çalıştığının görüldüğünü, ancak SGK tarafından 3 yıllık hizmetinin eksik hesaplanması suretiyle maaşının bağlandığını, askere gitmesi nedeniyle Garp Linyitleri İşletmesinden tazminat almadan ayrıldığını, asker dönüşü yükseköğretime başlaması nedeniyle tekrardan buradaki işine geri dönmediğini ifade ederek, bu kurumda geçirmiş olduğu hizmetlerinin emekli aylığı hesabında yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 25/03/2019 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 17/06/1976 tarihinde işe girdiği, yüksek tahsil yapmak üzere 26/11/1978 tarihinden itibaren ücretsiz izin talebinde bulunduğu, 15/01/1979 tarihli dilekçeyle yükseköğretime kaydını yaptırdığını belirterek, 31/01/1979 tarihinde istifasını istediği,
2.2. Başvurana 1475 sayılı İş Kanunu 14. Maddesi ve o tarihlerde yürürlükte bulunan 8. Dönem
Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre 17/06/1976-31/01/1979 tarihleri arası için 3 yıllık kıdem hesabına göre 74.250 TL brüt, 297 TL damga vergisi tahsili sonucu kalan net 73.953 TL kıdem tazminatı ödendiği, 2.3. Ayrıca başvuranın 1976 senesinde 188, 1977 senesinde 355, 1978 senesinde 289, 1979 senesinde 0 olmak üzere toplam 832 günlük sigortalı hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı kayıtlarında mevcut olduğu, 3. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının konuya ilişkin 10/04/2019 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 3.1. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Çanakkale Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde teknisyen olarak görev yapmakta iken 16/08/2016 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edildiği, 15/09/2016 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlanan başvuranın emekli sicil dosyasının incelendiği,
3.2. Sosyal Güvenlik Kurumunun 23/09/2016 tarihli işlemiyle 15/09/2016 tarihinden itibaren 26 yıl 6 ay 4/1-(c) kapsamındaki hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve 26 tam hizmet yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği,
3.3. Ayrıca 26/09/2016 tarihli yazı ile ilgiliye 4/1-(a) kapsamındaki hizmetleri için yazışma yapıldığı bilgisinin verildiği, yazışmalar sonucunda 07/02/2017 tarihli işlemle başvuranın emekliliğe esas hizmet süresine 5 yıl 10 ay 21 günlük 4/1-(a) kapsamındaki hizmetin ilave edilerek toplam hizmetinin 32 yıl 4 ay 21 güne yükseltildiği ve emekli aylıklarının 15/09/2016 tarihinden itibaren 32 yıl 4 ay 21 gün hizmeti üzerinden hesaplanarak oluşan aylık farkları ile 3 tam yılına karşılık ayrıca emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 3.4. Başvuranın 17/06/1976-31/12/1978 tarihleri arasındaki ve askerlik nedeniyle görevinden ayrıldığı 4/1-(a) kapsamındaki hizmetine kıdem tazminatı ödendiği tespit edildiğinden, bu sürelerin emekli ikramiyesi hesabına dahil edilmediği, dolayısıyla 32 yıl 4 ay 21 gün toplam hizmet süresi üzerinden emekli aylığı ödendiği, emekli aylığı hesabında herhangi bir yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
6. 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında Kanun’un “Hizmet sürelerinin birleştirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kurumlara tabi çeşitli işlerde çalışmış olanların hizmet süreleri, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasına hak kazanıldığında birleştirilir.
Ancak, hizmet süreleri toplamının aylık bağlanmasına yeterli olmaması halinde, bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, özetle; 2016 yılı Temmuz ayında emekli olduğunu, maaşının 32 yıl üzerinden hesaplanması gerekirken 29 yıl üzerinden hesaplandığını, 1976 ile 1979 yılları arasında o zamanlar kamu kurumu olan ama daha sonra özelleştirilen İşletmesinde çalıştığını ve hizmetinin olduğunu, ancak 3 yıla yakın olan bu hizmetinin sayılmadığını, buna müteakip SGK tarafından 3 yıllık hizmetinin eksik hesaplanması suretiyle maaşının bağlandığını, askere gitmesi nedeniyle Garp Linyitleri İşletmesinden tazminat almadan ayrıldığını, asker dönüşü yükseköğretime başlaması nedeniyle tekrardan buradaki işine geri dönmediğini ifade ederek, bu kurumda geçirmiş olduğu hizmetlerinin emekli aylığı hesabında yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; Başvuranın, Türkiye Kömür İşletmeleri
Kurumu Genel Müdürlüğü İşletmesi Müdürlüğünde kütük ve sigorta sicil numarası ile 17/06/1976-31/01/1979 tarihleri arasında elektrik ustası olarak çalıştığı, başvuran çalıştığı bu kurumda yükseköğretim tahsili için işinden 31/01/1979 tarihinde istifaen ayrıldığı, daha sonra Çanakkale İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine bağlı Ağız ve Diş
Sağlığı Merkezinde “teknisyen” olarak görev yapmakta iken 16/08/2016 tarihinde emekliye ayrıldığı, daha sonra son çalıştığı kurum tarafından 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre verilecek emeklilik ikramiyesinin hesabında dikkate alınmak üzere Türkiye Kömür İşletmeleri
Kurumu Genel Müdürlüğü ile yazışmalar yapılmış olup, başvurana işçi olarak çalıştığı dönemde hizmetine karşılık kıdem tazminatı ödenip ödenmediği sorulduğu, kuruma gelen cevabi yazıda başvurana 17/06/1976-31/01/1979 tarihleri arasındaki hizmetlerine karşılık 74.250 TL kıdem tazminatı ödendiği tespit edilmiştir.
10. SGK tarafından başvuranın emeklilik sicil dosyası Kurumuza yapılan başvuru neticesinde yeniden tetkik edildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumunun 23/09/2016 tarihli işlemiyle 15/09/2016 tarihinden itibaren 26 yıl 6 ay 4/1-(c) kapsamındaki hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve
26 tam hizmet yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, ayrıca 26/09/2016 tarihli yazı
ile ilgiliye 4/1-(a) kapsamındaki hizmetleri için yazışma yapıldığı bilgisinin verildiği, yazışmalar sonucunda 07/02/2017 tarihli işlemle başvuranın emekliliğe esas hizmet süresine 5 yıl 10 ay 21
günlük 4/1-(a) kapsamındaki hizmetin ilave edilerek toplam hizmetinin 32 yıl 4 ay 21 güne yükseltildiği ve emekli aylıklarının 15/09/2016 tarihinden itibaren 32 yıl 4 ay 21 gün hizmeti üzerinden hesaplanarak oluşan aylık farkları ile 3 tam yılına karşılık ayrıca emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, başvuranın 17/06/1976-31/12/1978 tarihleri arasındaki ve askerlik nedeniyle görevinden ayrıldığı 4/1-(a) kapsamındaki hizmetine kıdem tazminatı ödendiği tespit edildiğinden, bu sürelerin emekli ikramiyesi hesabına dahil edilmediği, dolayısıyla 32 yıl 4 ay 21 gün toplam hizmet süresi üzerinden emekli aylığı ödenmekte olup, emekli aylığı hesabında herhangi bir yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiştir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana işçi olarak çalıştığı dönemlere ilişkin 74.250 TL kıdem tazminatı ödendiği, ayrıca başvuranın 4/1-(a) kapsamındaki hizmetleri için yapılan yazışmalar neticesinde emekliliğe esas hizmet süresine 5 yıl 10 ay 21 günlük 4/1-(a) kapsamındaki hizmetin ilave edilerek toplam hizmetinin 32 yıl 4 ay 21 güne yükseltildiği ve emekli aylıklarının 15/09/2016 tarihinden itibaren 32 yıl 4 ay 21 gün hizmeti üzerinden hesaplanarak oluşan aylık farkları ile 3 tam yılına karşılık gelen 7.813,66 TL ikramiye farkı tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla başvurana 32 yıl 4 ay 21 gün toplam hizmet süresi üzerinden emekli aylığı ödenmekte olduğu, emekli aylığı hesabında herhangi bir yanlışlık bulunmadığı anlaşıldığından, idare tarafından yapılan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Bu kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ ile SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi