|
ÖZET: Başvuran, banka değişikliği sonrası emekli aylığı ödeme gününün değişmesi nedeniyle maaşından yapılan kesintinin iadesini talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın aylığının ayın 4’ünde ödenirken, banka değişikliği ile birlikte ayın 1’inde ödenmeye başladığını belirtmiştir. Bu durum, 5434 sayılı Kanun’un hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve başvuranın daha önce aldığı “Gün Farkı” ödemesinin, yeni ödeme düzenine göre kesinti yapılmasına neden olduğu ifade edilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın aylığındaki kesintinin hukuka uygun olduğunu savunmuş ve bu nedenle talebin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, başvuranın iddialarında hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilmemiştir. Ayrıca, başvuranın aylığını ayın birinde almaya başlamasıyla birlikte, daha önceki ek ödemenin geri alınmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana iletilmesi sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin süreçteki uygulamalarının uygun olduğunu belirtmiş ve başvuranın hak arama özgürlüğü kapsamında yasal yolların açık olduğunu ifade etmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11864-S.23.18873
BAŞVURU NO : 2023/4036
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın banka değişikliği sonrası emekli aylığı ödeme gününün değişmesi nedeniyle aylığından yapılan kesintinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; banka değişikliği yapması nedeniyle ödeme gününün değişmesine bağlı olarak emekli maaşından kesinti yapıldığını belirterek yapılan kesintiye itiraz etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26.05.2023 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 06.06.2023 tarihli ve E. sayılı yazıda; 2.1. İlgilinin Banka değişikliği öncesi emekli aylığı ödeme tarihinin ayın 4’üncü günü iken Banka değişikliği sonrası emekli aylığı ödeme tarihinin ayın 1’inci günü olduğu, 2.2. 5434 sayılı Kanun’un 122’inci maddesinin, “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin ödenir. Ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. … İkinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne amir olduğu, /
2.3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” hükmüne istinaden ilgiliye 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı, 2.4. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında emekli olan kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerinin aylıklarının tek bankaya bağlı şubeler aracılığıyla aynı günde ödenmesi uygulamasının uzun banka kuyruklarına ve emeklilerin mağduriyetine yol açtığı, söz konusu olumsuzlukların etkisinin azaltılması amacıyla aylık ödenen bankaların sayısının arttırılmasını amaçlayan protokollerin yapılmasının yanı sıra Maliye Bakanlığının 16.05.2002 tarihli ve BIK-4-8 sayılı OLUR’ları ile bu kapsamdaki emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin doğum tarihleri esas alınarak gruplandırıldığı ve 01.08.2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin her ödeme döneminin l’i ila 5’inci günleri arasında ödenmesinin karara bağlandığı, 2.5. Dolayısıyla 01.08.2002 tarihinden itibaren kamu görevlileri emeklileri ile dul ve yetimlerinden aylıklarını T.C. Ziraat Bankası A.Ş. şubeleri aracılığı ile alanların emekli aylıklarını ödeme dönemlerinin l’i ila 5’inci günlerinde aldıkları, T.C. Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın 1’inci günü ödendiği, 2.6. Öte yandan Maliye Bakanlığının anılan OLUR’ları ile aylık ödeme günlerinin her gün bir gruba olmak üzere her ayın l’i ila 5’i arasında yapılması sonucunda gruplar içinde ortaya çıkan ödeme günü farklılaştırılması nedeniyle ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının ilgililere ayrıca ödenmesinin kararlaştırıldığı, buna göre bir defaya mahsus olmak üzere aylığını ayın birinci günü yerine ikinci günü alacaklara 1, üçüncü günü alacaklara 2, dördüncü günü alacaklara 3 ve beşinci günü alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapıldığı, 2.7. Bu kapsamda ödeme günü farklılığı (ayın 2, 3, 4 ve 5’inci günlerinde aylık ödenmesi) dolayısıyla gün farkı ödenen emeklilerin banka değişikliği (T.C. Ziraat Bankasından farklı bir bankaya geçmeleri durumunda) yapmaları ve bu değişiklik nedeniyle aylık ödemelerinin yeniden ayın 1’inci gününde yapılmaya başlanmasının bir sonucu olarak ilgililere daha önce yapılan fark ödemelerinin mükerrer ödeme olmaması için borç çıkartılarak aylıklarından kesildiği, bu uygulamanın aylıklarını T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
şubelerinden ve ödeme dönemine ilişkin ayın 2, 3, 4 ve 5’inci günlerinde almakta iken banka değişikliği yapan emekli, dul ve yetimleri kapsamakta olup ödeme dönemi ayın 1’inci günü olanların banka değişikliği işlemlerinde herhangi bir kesinti yapılmadığı, 2.8. Ayrıca her ayın 1’i ile 5’i arasında emekli, dul ve yetim aylık ödemesi yapan T.C. Ziraat Bankasının talebi doğrultusunda bu ödeme günleri arasında zamanla oluşan yoğunluğun diğer günlere paylaştırılması
/
amacıyla 16.05.2013 tarihinden itibaren bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden Ziraat
Bankası şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin 1’inci güne alındığı, 2.9. Yukarıda izah edilen uygulamaya istinaden aylıklarının ödeme gününün ayın 4’ü olarak belirlenmesi nedeniyle Ağustos/2002 üç aylığı ile birlikte ayrıca bir defaya mahsus bir aylığının 3 günlük tutarı (444.780.000,00/30×3) olan 44.480.000,00 TL’nin de (44,48 TL) T.C. Ziraat Bankası
Malkara/TEKİRDAĞ şubesi aracılığı ile ödendiği, ilgilinin emekli aylığı T.C. Ziraat Bankası şubeleri aracılığı ile ödenmekte iken 07.02.2023 tarihinde T. İş Bankası şubesi aracılığı ile yapılan banka değişikliği işlemine istinaden 01.03.2023 tarihinden itibaren aylıklarının İş Bankası Malkara/TEKİRDAĞ şubesi aracılığı ile ayın birinci günü ödenmeye başlandığı, 2.10. Bu nedenle Ağustos 2002’de ayrıca ödenen 3 günlük gün farkı ödemesinin bugünkü aylığının 3 günlük tutarı olan 1.141,70 TL (11.417,01/30×3=1.141,70 TL) borç çıkarılarak bir defaya mahsus olmak üzere Mart 2023 aylığından tahsil edildiği, bu kapsamda yapılan işlemlerde hata ya da mevzuat hükümlerine aykırı bir husus bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; 5.1. “5434 Sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri ” başlıklı geçici 4’üncü maddesinin sırasıyla 4’üncü ve 5’inci fıkrasında; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.”,
/
“Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.”, 6. 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun 122’nci maddesinde; “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin ödenir. Ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye ve Gümrük Bakanı yetkilidir. Avans veya peşin olarak ödenen aylıklar ölüm halinde geri alınmaz. İkinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.”, 7. Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün B.07.0.PER.0.29/BİK-4-8 sayılı Olur’unda; “Bakanlığımız bağlı kuruluşu T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’nden alınan 25.04.2002 tarih ve
GEM.318 sayılı yazısında; 02.04.2002 tarih ve GEM.313 sayılı yazıları ilgi tutularak 5434 sayılı Kanunun
122 nci maddesi gereğince. Sandık tarafından bağlanan aylıklarla ilgili olarak Ziraat Bankası’nca yapılan
ödemelerin sayı olarak artması nedeniyle aylık ödeme işlemlerinde bazı sıkıntıların ortaya çıktığının tespit edildiği ve bankaya gelen iş yükünün azaltılması amacıyla aylıkların gruplar bazında günlere dağıtılarak ödenebilmesi için bir çalışma yapıldığı ve çalışmaya ilişkin bilgilerin ilgi yazılan ile Bakanlığımız görüşlerine sunulduğu belirtilmiştir.
Anılan 02.04.2002 tarih ve GEM.313 sayılı yazı üzerine konu ile ilgili olarak 10.04.2002 tarihinde Personel
Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ile T.C. Emekli Sandığı
Genel Müdürlüğü temsilcilerinin katılımıyla bir toplantı yapılmış ve yapılan toplantıda; 1. Önerilen aylık ödeme esaslarının 01/08/2002 tarihinden itibaren başlatılması, 2. Her grup aylık ödemelerinin, her gün bir gruba olmak üzere ayın 1’i ile 5’i arasında yapılması, 3. İlgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi bakımından kıst günlere tekabül eden hakların ilgililere ödenmesi, konusunda görüş birliğine varılmıştır.
Bu nedenle; toplantıda görüş birliğine varılan konulara ilişkin olarak yapılan çalışmalara ait bu defa
Sandıktan alınan 25.04.2002 tarih ve GEM. 318 sayılı yazıda;
Birinci grupta aylık alan 534.946 kişiden; A0-40 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe,
41-46 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 47-49 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 50-53 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 54-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, İkinci grupta aylık alan 551.328 kişiden;
A0-22 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe, 23-28 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 29-48 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 49-58 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 55-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, Üçüncü grupta aylık alan 331.048 kişiden;
A0-33 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe, 34-37 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 38-40 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 41-43 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 44-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, Gruplar içinde ödeme günü farklılaştırılması yapıldığından, bir defaya mahsus olmak üzere ikinci gün aylık alacaklara l, üçüncü gün aylık alacaklara 2, dördüncü günü aylık alacaklara 3, besinci gün aylık alacaklara ise 4 günlük ek ödeme yapılması gerekeceğinden, bu durumda yapılması gereken ek ödemenin (Milyon TL olarak); 1. grup için 10.062.033 TL, 2. grup için 11.405.367 TL, 3. grup için 5.630.600 TL,
olacağı, gelecek ek yük toplamının da 27.098.000.000.000 TL düzeyinde gerçekleşeceği, Uygulamanın belirtilen şekilde yapılması ve Ağustos 2002 tarihinde başlatılması ile ilgili olarak Ziraat
Bankası ile de mutabakat sağlandığı, belirtilmiştir.
Bu nedenle; söz konusu uygulamaya Sandık tarafından geçilebilmesi hususunu 5434 Sayılı Kanunun 122 nci maddesi uyarınca olurlarına arz ederim.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli olan başvuranın, 1995 yılından beri emekli aylığını Ziraat
Bankasından aldığı, Mart/2023 döneminde aylığını İş Bankasına taşıdıktan sonra aylığından 1.417,01 TL kesinti yapıldığı, başvuranın söz konusu kesintinin iadesini talep ettiği, buna karşın SGK tarafından Ziraat
Bankasında aylığını ayın dördünde alan başvuranın İş Bankasında aylığını ayın birinde almaya başlaması sonucu Maliye Bakanlığının 16.05.2002 tarihli ve BIK-4-8 sayılı OLUR’u kapsamında Ağustos 2002’de üç aylığı ile birlikte ayrıca ödenen 3 günlük gün farkı ödemesinin bugünkü aylığının 3 günlük tutarı olan 1.141,70 TL (11.417,01/30×3=1.141,70 TL) borç çıkarılarak bir defaya mahsus olmak üzere Mart 2023 aylığından tahsil edildiği ve yapılan işlemlerde hata olmadığından bahisle talebin reddedildiği, bunun üzerine başvuranın aylığından yapılan kesintinin iptali talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.
10. Başvuruya konu uyuşmazlığın; başvuranın aylığını ayın birinci günü yerine dördüncü günü aldığı gerekçesiyle tarafına bir defaya mahsus verilen üç günlük ek ödemenin aylığını ayın birinde almaya başlamasıyla kesintiye konu olup olmayacağı noktasında toplandığı görülmektedir.
11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5434 sayılı Kanun’a ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 4’üncü maddesinin dördüncü fıkrası; 11.1. “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile
bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” hükmünü, 11.2. Aynı maddenin beşinci fıkrası; “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı
Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” hükmünü amirdir.
11.3. Bu hükümler uyarınca, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğünden önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi çalışanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanun’la yürürlükten kaldırılan hükümler de dâhil
5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağının düzenlendiği, dolayısıyla somut olaya ilişkin
uyuşmazlıkta 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı açıktır.
12. 5434 sayılı Kanun’un 122’nci maddesine göre bağlanan aylıkların her ayın başında peşin ödeneceği, ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye Bakanı’nın yetkili olduğu, ikinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığının yetkili olduğu, hükme bağlanmıştır.
13. Bu düzenlemeler kapsamında; Sandık tarafından bağlanan aylıklarla ilgili olarak Ziraat Bankasınca yapılan ödemelerin sayı olarak artması nedeniyle aylık ödeme işlemlerinde bazı sıkıntıların ortaya çıktığının tespit edilmesi sonucu, bankaya gelen iş yükünün azaltılması amacıyla aylıkların gruplar bazında günlere dağıtılarak ödenebilmesi için Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün
B.07.0.PER.0.29/BİK-4-8 sayılı Olur’u ile doğum tarihleri esas alınarak ödeme günlerinin gruplandırıldığı ve 01.08.2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin her ödeme döneminin l’i ila 5’inci günleri arasında ödenmesinin karara bağlandığı, 14. Öte yandan Maliye Bakanlığının anılan OLUR’ları ile aylık ödeme günlerinin her gün bir gruba olmak üzere her ayın l’i ila 5’i arasında yapılması sonucunda gruplar içinde ortaya çıkan ödeme günü farklılaştırılması nedeniyle ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının ilgililere ayrıca ödenmesinin kararlaştırıldığı, buna göre bir defaya mahsus olmak üzere aylığını ayın birinci günü yerine ikinci günü alacaklara 1, üçüncü günü alacaklara 2, dördüncü günü alacaklara 3 ve beşinci günü alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapılacağı düzenlenmiştir.
15. Somut olayda, söz konusu düzenleme sonrası başvuranın aylıklarının ödeme gününün ayın dördü olması nedeniyle ilk aylığının Ağustos 2002 döneminde ödendiği, üç aylığı ile birlikte aylığının 3 günlük tutarı (444.780.000,00/30×3) olan 44.480.000,00 TL’nin (44,48 TL) T.C. Ziraat Bankası Malkara/Tekirdağ şubesi aracılığı ile bir defaya mahsus olmak üzere ödendiği, 07.02.2023 tarihinde T. İş Bankası şubesi aracılığı ile yapılan banka değişikliği işlemine istinaden 1 Mart 2023 tarihinden itibaren aylıklarının İş
Bankası Malkara/Tekirdağ şubesi aracılığı ile ayın birinci günü ödenmeye başlandığı,
16. Diğer yandan, 01.08.2002 tarihinden itibaren kamu görevlileri emeklileri ile dul ve yetimlerinden aylıklarını T.C. Ziraat Bankası A.Ş. şubeleri aracılığı ile alanların emekli aylıklarını ödeme dönemlerinin l’i ila 5’inci günlerinde aldıkları, Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın 1’inci günü ödendiği, bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden Ziraat Bankası şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin 1’inci güne alındığı tespit edilmiştir.
17. Bu düzenlemeler kapsamında Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 01.08.2002 tarihinde uygulamaya konulan Olur’a istinaden gruplar içinde ödeme günü farklılaştırılması yapıldığından ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının bir defaya mahsus olmak üzere ikinci gün aylık alacaklara l, üçüncü gün aylık alacaklara 2, dördüncü günü aylık alacaklara 3, beşinci gün aylık alacaklara ise 4 günlük ek ödeme yapılması gerektiğinden bu durumda yapılması gereken ek ödemenin ek yük toplamının da 27.098.000.000.000 TL düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu düzenlemeler ve yapılan açıklamalar ışığında, aylığını ayın birinci günü yerine ikinci günü alacaklara 1, üçüncü günü alacaklara 2, dördüncü günü alacaklara 3 ve beşinci günü alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapıldığı, Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın birinci günü ödendiği, bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden
Ziraat Bankası şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin birinci güne alındığı, dolayısıyla ek ödeme gerektirecek durumun ortadan kalktığı, aylığını ayın birinde almaya başlayan başvurana söz konusu düzenleme sonrası Ağustos 2002 döneminde ayın dördünde aylığının ödenmeye başlamasıyla üç günlük ek ödeme yapıldığı, ancak aylığını ayın birinci günü alacaklara herhangi bir ek ödeme yapılmadığı hususları göz önüne alındığında idare tarafından yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
19. Nitekim Kurumumuza yapılmış benzer nitelikteki bir başka başvuru kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda (B. No: 2022/6882, 07/11/2022); kişinin aylıklarının ödenmesine yönelik yaptığı banka değişikliği sonucu emekli aylığı ödeme tarihinin ayın birinci gününe alınmasıyla beraber kişiye daha öncesinde “Gün Farkı” adıyla yapılmış olan ek ödemenin mevcut aylığındaki aynı gün miktarına denk gelecek tutarda borç çıkarılması şeklinde idare tarafından yapılan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığından başvuranın talebine yönelik olarak Ret Kararı verilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin
/
gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararı’nın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi