|
ÖZET: Başvuran, emekli maaşı ve ikramiyesinin hesaplamasında hizmet süresinin eksik değerlendirildiğini öne sürerek Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) itirazda bulunmuştur. 1986 yılında kamu görevine başlayan başvuran, askerlik süresinin bir kısmının düşürülmesi nedeniyle toplam hizmet süresinin yanlış hesaplandığını iddia etmektedir. Başvurusu sonucunda SGK, emekli ikramiyesinin 27 yıl 5 ay 14 gün üzerinden hesaplandığını ve toplam hizmet süresinin 29 yıl 27 gün olarak belirlendiğini bildirmiştir. Ancak başvuran, bu hesaplamaların hatalı olduğunu ve daha fazla kesinti yapıldığını savunmaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazını inceleyerek SGK’nın hesaplamalarında hukuka aykırı bir durum bulunmadığına karar vermiştir. Başvuranın emekli aylığı ve ikramiyesinin hesaplanmasında dikkate alınan sürelerin doğru bir şekilde belirlendiği ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın SGK’ya yaptığı başvurulara yanıt verilmediği ve yasal işlemlerin başlatılması talebinin de değerlendirildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve başvuranın itirazlarının yasal çerçevede değerlendirildiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğini de önererek, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin yasal süreçlerin devam edeceğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 53878609-101.07.05.99-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8410
KARAR TARİHİ
RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Başvuranın hizmet süresinin ve buna bağlı olarak emekli maaşı ile emekli ikramiyesinin eksik hesaplandığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 24.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Maliye ve Gümıük Bakanlığının açmış olduğu sınavlarda başarı göstererek
01.05.1986 tarihinde Yardımcı Hizmetli kadrosuna atandığını, Sosyal Sigortalar Kmumunun
13.08.1996 tarihli ve – sayılı yazılarına istinaden 27.09.1996 tarihli Başkanlık olmu ile
sigoıialı hizmetlerinin birleştirildiğini, erken terhis edilmesi nedeniyle çakışan askerlik ve sigoıia süresinin 23 gününün sigoıiasından düşüldüğünü, 13.08.2013 tarihinde emekli olmak için dilekçe verdiğini, Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemindeki Personel bordro bilgilerinde Kıdem
Ay/ Yıl sütunda 1 / 31 olarak gösterildiğini, Sosyal Güvenlik Kunımu tarafından 27 yıl 5 ay 14 gün üzerinden 27 yıl olarak emekli ikramiyesinin ödendiğini, daha sonra hizmet süresi 29 yıl 1 ay alınarak işlem yapıldığını, askerlik öncesi ve sonrası çalıştığı 538 günlük sigoıiasından 23 gün düşülen 515 günlük sigoıiası yok sayıldığı gibi kendisinden fazla kesinti yapıldığını, emekli olduğu zamana kadar maaş bordrosunda 31 yıl olarak gösterilen emekli keseneğinin bir anda 27 yıla düşüıüldüğünü, Sosyal Güvenlik Kmumuna hatanın düzeltilmesi için yaptığı başvmuya ret cevabı aldığını, daha somaları şifahi olarak yaptığı başvmuların sonuçsuz kaldığını, 16.05.2018 tarihinde
BİMERE başvm·duğunu, aradan geçen zaman içerisinde herhangi bir cevap verilmediğini, söz
1 / 9 konusu işlemler nedeniyle 30 yıldan fazla çalışan personele yapılan ödemelerden de mağdur
kaldığını belirterek 4 yıllık hizmet süresini yok sayanlar hakkında yasal işlemlerin başlatılması ile eksik ödenen maaş ve ikramiyesinin bir an önce ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
tarafından gönderilen 01/ 11/ 2018 tarihli ve sayılı yazıda özetle :
2.1.Başvurana ödenen emekli ikramiyesinin hesabında 22/ 4/ 1986- 17/ 9/ 2013 tarihleri arasında 4/ 1-(c) kapsamında geçen 27 yıl 5 ay 14 gün hizmeti dikkate alınarak 27 tam hizmet yılına ikramiye ödemesi yapıldığı, 2.2.Başvurana bağlanan emekli aylığının hesabında, özel sektörde 4/ 1-(a) kapsamında geçen 1/ 9/ 1982- 28/ 6/ 1983 tarihleri arasında 288 gün, 1/ 3/ 1985- 30/ 8/ 1985 tarihleri arasında 180 gün ve resmi sektörde 4/ 1-(a) kapsamında geçen 115 gün olmak üzere toplam 1 yıl 7 ay 13 gün ( 583 gün)
çalışması ile birlikte 22/ 4/ 1986- 17/ 9/ 2013 tarihleri arasında 4/ 1-(c) kapsamında geçen 27 yıl 5 ay 14 gün hizmetiyle birlikte toplam 29 yıl 27 gün çalışması üzerinden emekli aylığı bağlandığı, ayrıca başvuranın askerlikte geçen 8/ 7/ 1983- 1/ 3/ 1985 tarihleri arasındaki 1 yıl 7 ay 23 gün süresine ilişkin herhangi bir borçlanma işlemi yapılmadığından bu sürenin hizmet hesabında değerlendirilmediği, sadece intibak hesabında değerlendirildiği, 2.3.Başvuran hakkında 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereği 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı, 5434 sayılı Kanunun mülga ek 17 ve 18 inci maddeleri uyarınca da diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamındaki çalışmalarının emekli keseneğine esas aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirildiği, bu çerçevede, en son ödemeye esas aylık derece ve kademesi 4/ 6 olan başvuranın emekli keseneğine esas aylık derece ve kademesinin ise 4/ 8 olarak tespit edildiği, 2.4.Bu itibarla, başvurana bağlanan emekli aylığı ile ödenen emekli ikramiyesinin hesabında
Kurumlarınca yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” denmektedir .
2 / 95. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “5434 sayılı Kanuna
ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4 üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları; “Bu
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır…
Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı
Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır…” 6. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun;
6.1.41 inci maddesi; a) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıklarının hesaplanmasında 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel kanunlarındaki ek göstergeler esas alınır .
b) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıkları, (a) fıkrasına göre tespit edilen rakamların her yıl Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak tutarın fiili ve itibari hizmet toplamı 25 yıl olanlara % 75’i, 25 yıldan az olanlara her tam yıl için % 1 eksiği, fazla olanlara da her tam yıl için % 1 fazlası üzerinden bağlanır .
Fiili ve itibari hizmet toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır . Yıl kesirlerinin her ayı için emekli aylığı bağlanmasına esas aylık tutarının % 1’inin 12’de biri emekli aylığına ayrıca eklenir…” 6.2.“İkramiye” başlıklı 89 uncu maddesi; (Değişik : 17/ 1/ 2012- 6270/ 1 md.) “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/ 5/ 2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir .
Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi
Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş
ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/ 8/ 1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir .
İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu görevlerden
3 / 9ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıç
tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir . Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz .
Yukarıdaki fıkralara göre mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya
5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş
ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz . Ancak, mülga 2829 sayılı
Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali kapsamında çalışması bulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabında, 1475 sayılı Kanunun
14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz…”
6.3.Mülga Ek 18 inci maddesi; “Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların, emeklilik keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 2, 3, 4 veya 5 yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır .( 1)
Bunların, personel kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece, emeklilik keseneğine esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir .
Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilebilmesi için, tahsil durumları itibariyle personel kanunları hükümlerine göre, en son yükselebilecekleri dereceleri geçmemeleri ve bir derecede en az geçirilmiş gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır…” 7. Mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında Kanun’un; 7.1.“Hizmet sürelerinin birleştirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesi; “Kurumlara tabi çeşitli işlerde çalışmış olanların hizmet süreleri, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasına hakkazanıldığında birleştirilir… ” 7.2.“Geçerli hizmet süreleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “4 üncü maddede belirtilen hizmet süreleri toplamına; itibari hizmet süreleri ile prim ödenmemiş süreler katılmaz .
Ay üzerinden hesaplanan hizmet sürelerinin güne çevrilmesinde her ay 30 gün, gün üzerinden hesaplanan hizmet sürelerinin aya çevrilmesinde de her 30 gün 1 ay sayılır . ” 7.3.“Aylığı bağlayacak kurum” başlıklı 8 inci maddesinde; “Birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı
4 / 9üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca,
hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir… ” 7.4.“Emekli ikramiyesi ” başlıklı 12 nci maddesinde; “… kendilerine bu Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara, T.C. Emekli Sandığına tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir…” 8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 8.1.“Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak hükümler” başlığı altında; “A)
Sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri aşağıda gösterilmiştir .
Giriş Yükselinebilecek
Öğrenim Durumu Derece Kademe Derece Kademe
Ortaokulu bitirenler 14 2 5 Son 8.2.“Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme” başlıklı 37 nci maddesi; (Yeniden düzenleme 29/ 11/ 1984 – KHK- 243/ 2 md.) Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir .” 8.3.“Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesi; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir .
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır . …”, 8.4.“Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesi; “A) Derece yükselmesi
yapılabilmesi için :
a) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, …”, 8.5.“Muvazzaf askerliğini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna girenlerin kademe intibakları” başlıklı 84 üncü maddesi ; (Değişik : 31/ 7/ 1970 – 1327/ 37 md.) Muvazzaf askerlik görevini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna atananlar adaylık esaslarına tabi olurlar ve muvazzaf askerlikte geçen süreleri asaletlerinin tasdikinden sonra kademe ilerlemesi yapılmak ve sınav veya seçmeye tabi tutulmak suretiyle derece yükseltilmesinde de değerlendirilir .” hükmünü amirdir .
5 / 9IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, emekli aylığının ve emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınan çalışma süresinin eksik hesaplandığını, bu çerçevede SGK’ya yaptığı başvurulara cevap verilmediğini belirterek işlemi yapan görevliler hakkında yasal işlemlerin başlatılmasını ve eksik ödenen maaş ve ikramiyesinin ödenmesini talep etmektedir .
11. Sosyal Güvenlik Kurumu’nca özetle; başvuranın toplam hizmet süresinin, emekli ikramiyesine esas hizmet süresinin, ödemeye esas aylık intibakının ve emekli keseneğine esas aylık intibakının hangi unsurlar dikkate alınarak ne şekilde belirlendiği gösterildikten sonra Kurumlarınca yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiştir .
12. Bu çerçevede uyuşmazlığın, başvuranın emekli aylığının ve emekli ikramiyesinin hesabında esas alınan çalışma süresinin ve buna bağlı olarak intibak hesaplarının doğru yapılıp yapılmadığı noktalarında düğümlendiği anlaşıldığından söz konusu hususu belirleyen unsurların ayrı ayrı ortaya konması gerekmektedir .
13. Başvuranın toplam hizmet süresinin belirlenmesi;
13.1.2829 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi hizmeti
olan sigortalıların hizmet sürelerinin aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla aylık bağlanmasına hak kazanıldığında birleştirileceği, 8 inci maddesinde de söz konusu aylıkların, aylığı bağlayacak kurumca kendi mevzuatına göre bağlanacağı ve ödeneceği düzenlenmiştir . Buna göre, aylık bağlanırken yapılan toplam hizmet süresi hesabında, aynı tarihe rastlamamak kaydıyla birden fazla kanun kapsamında geçen çalışmaların tamamının değerlendirilmesi gerekmektedir . Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden başvuranın birden fazla sosyal güvenlik kanunu ( 506 ve 5434 sayılı Kanunlar) kapsamında çalışması olduğu görülmektedir .
13.2.Bu çerçevede, 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereği hakkında yürürlükten kalkan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanan başvurana emekli aylığı bağlanması işlemleri sırasında ilk olarak sadece 4/ 1-(c) kapsamındaki 27 yıl 5 ay 14 gün hizmeti üzerinden emekli aylığı bağlandığı, anılan aşamada başvuranın SSK ( 4/ 1-(a)) hizmetlerinin emekli aylığının hesabına dâhil edilmediği ve ilgili birimden bildirilmesinin istendiği, alınan cevap üzerine özel sektörde 4/ 1-(a) kapsamında geçen 1/ 9/ 1982- 28/ 6/ 1983 tarihleri arasında 288 gün, 1/ 3/ 1985- 30/ 8/ 1985 tarihleri arasında 180 gün ve resmi sektörde 4/ 1-(a) kapsamında geçen 115 gün olmak üzere toplam 1 yıl 7 ay 13 gün ( 583 gün) çalışmasından askerlik süresiyle çakıştığı görülen
23 günlük süre düşüldükten sonra kalan 1 yıl 6 aylık sürenin emekli aylığının hesabına dâhil edildiği
ve aylığının tadil edildiği, bu defa askerlik süresinin ve sigortalılık süresinin çakıştığı ifade edilerek
6 / 9ilgili birimden prim ödeme gün sayısının yeniden bildirilmesinin istendiği, alınan son hizmet bilgisi
üzerine de başvuranın sigortalı hizmetinin 1 yıl 7 ay 13 gün olarak düzeltilerek emekli aylığı hesabına dâhil edildiği anlaşılmıştır .
13.3.Netice olarak başvuranın sosyal güvenlik kanunlarına tabi bütün sigortalı çalışmalarının emekli aylığı hesabındaki hizmet süresine katıldığı ve herhangi bir çalışması dışarıda bırakılmaksızın 27 yıl
5 ay 14 gün 4/ 1-(c) kapsamında, 1 yıl 7 ay 13 gün 4/ 1-(a) kapsamında olmak üzere toplam 29 yıl 27
gün olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır .
14. Başvuranın emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınan hizmet süresinin belirlenmesi;
14.1.2829 sayılı Kanun 12 nci maddesinde birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananların
5434 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmalarına yine 5434 sayılı Kanundaki esaslarla emekli
ikramiyesi ödeneceği düzenlenmiştir . 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine göre birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara 5434 veya 5510 sayılı Kanuna tabi çalışmalarının 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi ödenmektedir .
14.2.Bu çerçevede, 3/ 2/ 1986- 30/ 5/ 1986 tarihleri arasında 5434 Kanuna tabi resmi sektör işyerinde
115 gün 4/ 1-(a) kapsamında çalışması olan, 22/ 4/ 1986 – 17/ 9/ 2013 tarihleri arasında ise 4/ 1-(c)
kapsamında 27 yıl 5 ay 14 gün hizmeti olan başvurana idare tarafından fiili hizmetinin 27 tam yılı karşılığı ikramiye ödenmesi gerektiği ve idare tarafından da bu doğrultuda işlem tesis edildiği görülmüştür .
15. Başvuranın ödemeye esas aylığının (kazanılmış hak aylığının) hesabında dikkate alınan sürenin belirlenmesi;
15.1.657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde memurların öğrenim durumlarına göre memuriyete
hangi derece ve kademeden başlayacakları, 64 üncü ve 68 inci maddelerinde ise maddelerde yazılı diğer şartları da taşımaları halinde memuriyet kariyerlerinde her yıl bir kademe ilerleyecekleri, her üç yılda bir derece yükselecekleri, yine Kanunun 37 nci maddesinde azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan memurların kazanılmış hak aylıklarının kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltileceği belirlenmiştir . Diğer taraftan, Kanunun 84 üncü maddesinde askerlikte geçen sürelerin derece yükseltilmesinde değerlendirileceği düzenlenmiştir . Bunlar dışında memuriyet içinde geçmeyip kademe ve derece ilerlemesinde dikkate alınacak sürelere de Kanunun ilgili maddelerinde sayılmak suretiyle yer verilmiştir . Buna göre, memurların kazanılmış hak aylıklarının derece ve kademelerinin intibakında dikkate alınması gereken sürelerinin aynı zamanda 657 sayılı Kanunda belirlenen kapsamda geçen süreler olduğu anlaşılmaktadır .
15.2.Bu çerçevede, başvuranın 657 sayılı Kanun kapsamında belirlenen kazanılmış hak aylığı intibakına esas süresinin 27 yıl 5 ay 14 gün memuriyet süresi, 1 yıl 7 ay 23 gün askerlik süresi olmak üzere toplam 29 yıl 1 ay 7 gün olduğu görülmektedir . Nitekim idare tarafından yapılan işlemlerde bu sürenin esas alındığı, başvuranın ortaokul mezunu olması dikkate alınarak intibakının
7 / 914 üncü derecenin 2 nci kademesinden başlatıldığı, başarılı geçen her üç yılına bir derece, artan her
tam yılına bir kademe ve 458 sayılı KHK uyarınca ayrıca bir derece ilerlemesinden yararlandırılması neticesinde emekliye ayrıldığı 15/ 10/ 2013 tarihi itibarıyla kazanılmış hak aylığı intibakının 4 üncü derecenin 6 ncı kademesi olarak belirlendiği görülmüştür .
16. Başvuranın emekli keseneğine esas aylığının hesabında dikkate alınan sürenin belirlenmesi; 16.1. 5434 sayılı Kanunun mülga 41 inci maddesinde emekli aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı
Kanunun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel kanunlarındaki ek göstergelerin esas alınacağı, mülga ek 18 inci maddesinde sosyal sigortalar kurumu kapsamında geçen çalışma sürelerinin ilgililerin eğitim durumu, derece ve kademelerdeki bekleme süreleri de esas alınarak usulüne göre emekli keseneğine esas aylık hesabında değerlendirileceği düzenlenmiştir . Buna göre, başvuranın emekli keseneğine esas intibakı belirlenirken 5434 sayılı Kanun kapsamındaki 27 yıl 5 ay 14 gün hizmeti ile 1 yıl 7 ay 23 gün askerli süresinin yanında 1 yıl 7 ay 13 günlük ( 583 gün)
4/ 1-(a) kapsamındaki hizmetinin de dikkate alınması ve sadece emekli keseneğine esas aylığının derece ve kademesi belirlenirken toplam 30 yıl 9 ay 20 günlük süre üzerinden bir değerlendirmeye gidilmesi gerekmektedir .
16.2. Nitekim idare tarafından yapılan işlemlerde bu sürenin esas alındığı, başvuranın 1 yıl 7 ay 13 günlük 4/ 1-(a) kapsamındaki çalışmasının 27/ 9/ 1996 tarihinde emekli keseneğine esas aylık intibakında değerlendirildiği ve sonuç olarak emekliye ayrıldığı 15/ 10/ 2013 tarihi itibarıyla emekli keseneğine esas aylık intibakının 4 üncü derecenin 8 inci kademesi olarak belirlendiği görülmüştür .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın emekli aylığının hesabında kullanılan fiili hizmet süresinin 29 yıl 27 gün, kazanılmış hak aylığına esas hizmet sürenin 29 yıl 1 ay 7 gün, emekli keseneğine esas hizmet süresinin 30 yıl 9 ay 20 gün olduğu, idare tarafından tesis edilen intibak, emekli aylığı bağlanması ve ikramiye ödenmesi işlemlerinde bu sürelerin dikkate alındığı anlaşıldığından başvurana anılan süreler esas alınarak emekli aylığı bağlanmasına ve emekli ikramiyesi ödenmesine yönelik işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
8 / 919. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi