Emekli aylığından yapılan kesintinin iadesi talebi (KDK)

ÖZET: Başvuran, 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli öğretmen olarak, 1997 yılından beri Ziraat Bankası’ndan aldığı emekli aylığını Aralık 2021’de İş Bankası’na taşıdıktan sonra aylığının 256,06 TL eksik ödendiğini belirtmiştir. Bu kesintinin, aylığını ayın üçünde alırken yeni bankanın aylığı ayın birinde ödemesinden kaynaklandığını ifade eden başvuran, kesintinin iadesini talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kesintinin yasal bir dayanağı olduğunu ve yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmadığını belirterek başvuruyu reddetmiştir. SGK’nın açıklamalarına göre, 5434 sayılı Kanun’un 122. maddesi gereğince emekli aylıkları ayın başında peşin ödenmektedir. Ayrıca, Maliye Bakanlığı’nın düzenlemeleri doğrultusunda, aylık ödeme günlerinin belirli bir düzene göre gruplandırıldığı ve bu nedenle bazı emeklilere ek ödemeler yapıldığı ifade edilmiştir. Başvuranın aylık ödeme gününün ayın üçü olması nedeniyle, daha önceki aylıklarından yapılan iki günlük ek ödemenin, banka değişikliği ile birlikte kesintiye uğradığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine dair öneriyi uygun bulmuş ve SGK’nın işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilmediğini vurgulamıştır. Başvuranın, SGK’nın kararına karşı yargı yoluna gitme hakkı bulunmaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/14487-S.22.22204

BAŞVURU NO : 2022/6882

KARAR TARİHİ : 07/11/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Emekli aylığından yapılan kesintinin iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 11/05/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza, tarihinde yapılan başvuruda başvuran; 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli öğretmen olduğunu, 1997 yılından beri emekli aylığını Ziraat Bankasından aldığını, Aralık 2021’de aylığını

İş Bankasına taşıdığını, ancak emekli aylığının 256,06 TL eksik ödendiğini, söz konusu kesintinin, aylığını ayın üçünde alıyorken yeni bankanın ayın birinde aylık ödemesinden kaynaklandığını öğrendiğini, oysa

5510 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine göre aylıkların zaten ay başında yani ayın birinde ödenmesi

gerektiğini, gerek görevde olan memurların gerekse emekli olan memurların aylıklarından kanuni dayanak olmadan hiçbir kesinti yapılamayacağını ifade ederek, aylığından kesilen 256,06 TL tutarındaki kesintinin iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 22/06/2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sosyal

Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 07/07/2022 tarihli ve sayılı yazıda:

2.1. 5434 sayılı Kanunun 122’inci maddesi; “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin ödenir. Ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. … İkinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne amir olduğu,

2.2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” hükmüne istinaden ilgiliye 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı, 2.3. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında emekli olan kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerinin aylıklarının tek bankaya bağlı şubeler aracılığıyla aynı günde ödenmesi uygulaması uzun banka kuyruklarına ve emeklilerin mağduriyetine yol açtığı, söz konusu olumsuzlukların etkisinin azaltılması amacıyla aylık ödenen bankaların sayısının arttırılmasını amaçlayan protokollerin yapılması yanı sıra

Maliye Bakanlığının 16/05/2002 tarihli ve BIK-4-8 sayılı OLUR’ ları ile bu kapsamdaki emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin, doğum tarihleri esas alınarak gruplandırıldığı, ve 01/08/2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin her ödeme döneminin l’i ila 5’inci günleri arasında ödenmesinin karara bağlandığı, 2.4. Dolayısıyla 01/08/2002 tarihinden itibaren kamu görevlileri emeklileri ile dul ve yetimlerinden, aylıklarını T.C. Ziraat Bankası A.Ş. şubeleri aracılığı ile alanların, emekli aylıklarını ödeme dönemlerinin l’i ila 5’inci günlerinde aldıkları, T.C. Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın 1’inci günü ödendiği, 2.5. Öte yandan Maliye Bakanlığının anılan OLUR’ları ile aylık ödeme günlerinin, her gün bir gruba olmak üzere her ayın l’i ila 5’i arasında yapılması sonucunda, gruplar içinde ortaya çıkan ödeme günü farklılaştırılması nedeniyle, ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının ilgililere ayrıca ödenmesinin kararlaştırıldığı, buna göre, bir defaya mahsus olmak üzere aylığını ayın birinci günü yerine, ikinci günü alacaklara 1, üçüncü gün alacaklara 2, dördüncü gün alacaklara 3 ve beşinci gün alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapıldığı, 2.6. Bu kapsamda ödeme günü farklılığı (ayın 2, 3, 4 ve 5 inci günlerinde aylık ödenmesi) dolayısıyla gün farkı ödenen emeklilerin, banka değişikliği (T.C. Ziraat Bankasından farklı bir bankaya geçmeleri durumunda) yapmaları ve bu değişiklik nedeniyle aylık ödemelerinin yeniden ayın 1’inci gününde yapılmaya başlanmasının bir sonucu olarak, ilgililere daha önce yapılan fark ödemelerinin, mükerrer ödeme olmaması için borç çıkartılarak aylıklarından kesilmesi gerektiği, bu uygulama, aylıklarını T.C. Ziraat

Bankası A.Ş. şubelerince ve ödeme dönemine ilişkin ayın 2, 3, 4 ve 5’inci günlerinde almakta iken, banka değişikliği yapan emekli, dul ve yetimleri kapsamakta olup, ödeme dönemi ayın 1’inci günü olanların banka değişikliği işlemlerinde herhangi bir kesinti yapılmasını ise gerektirmediği, 2.7. Ayrıca her ayın 1’i ile 5’i arasında emekli, dul ve yetim aylık ödemesi yapan T.C. Ziraat Bankasının talebi doğrultusunda, bu ödeme günleri arasında zamanla oluşan yoğunluğun diğer günlere paylaştırılması amacıyla 16/05/2013 tarihinden itibaren, bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden Ziraat

Bankası şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin 1’inci güne alındığı,

2.8. Buna göre kayıtların incelenmesinde ’in aylıklarının ödeme gününün ayın 3’ü olması sebebiyle Ağustos/2002 üç aylığı ile birlikte aylığının 2 günlük tutarı (441.310.000/30×2) olan 29.420.000,00 TL (29,42 TL) de T.C. Ziraat Bankası Kızılay/ANKARA şubesi aracılığı ile ödendiği, ilgilinin emekli aylığı üç aylık devreler halinde T.C. Ziraat Bankası şubeleri aracılığı ile ödenmekte iken, 15/12/2021 tarihinde T. İş Bankası şubesi aracılığı ile yapılan banka değişikliği işlemine istinaden 1 Şubat

2022 tarihinden itibaren üç aylıkları İş Bankası Keklikpınarı/ANKARA şubesi aracılığı ile ayın birinci günü

ödenmeye başlandığı, 2.9. Bu nedenle Ağustos 2002’de üç aylığı ile birlikte ayrıca ödenen 2 günlük gün farkı ödemesi bugünkü aylığının 2 günlük tutarı olan 256,06 TL (3.840,97/30×2=256,06 TL) borç çıkarılarak bir defaya mahsus olmak üzere Şubat 2022 devre üç aylığından tahsil edildiği, Bu kapsamda, SGK tarafından yerine getirilen işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;

“5434 Sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 4 üncü maddesinin sırasıyla 4 üncü ve

5 inci fıkrası; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe

girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.”

“Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.”

6. 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun; 122 nci maddesi; “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin ödenir. Ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye ve Gümrük Bakanı yetkilidir. Avans veya peşin olarak ödenen aylıklar ölüm halinde geri alınmaz. İkinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.” 7. Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün B.07.0.PER.0.29/BİK-4-8 sayılı Olur’u;

“Bakanlığımız bağlı kuruluşu T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’nden alınan 25.04.2002 tarih ve

GEM.318 sayılı yazısında; 02.04.2002 tarih ve GEM.313 sayılı yazıları ilgi tutularak 5434 sayılı Kanunun

122 nci maddesi gereğince. Sandık tarafından bağlanan aylıklarla ilgili olarak Ziraat Bankası’nca yapılan

ödemelerin sayı olarak artması nedeniyle aylık ödeme işlemlerinde bazı sıkıntıların ortaya çıktığının tespit edildiği ve bankaya gelen iş yükünün azaltılması amacıyla aylıkların gruplar bazında günlere dağıtılarak ödenebilmesi için bir çalışma yapıldığı ve çalışmaya ilişkin bilgilerin ilgi yazılan ile Bakanlığımız görüşlerine sunulduğu belirtilmiştir.

Anılan 02.04.2002 tarih ve GEM.313 sayılı yazı üzerine konu ile ilgili olarak 10.04.2002 tarihinde Personel

Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ile T.C. Emekli Sandığı

Genel Müdürlüğü temsilcilerinin katılımıyla bir toplantı yapılmış ve yapılan toplantıda; 1. Önerilen aylık ödeme esaslarının 01/08/2002 tarihinden itibaren başlatılması, 2. Her grup aylık ödemelerinin, her gün bir gruba olmak üzere ayın 1’i ile 5’i arasında yapılması, 3. İlgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi bakımından kıst günlere tekabül eden hakların ilgililere ödenmesi, konusunda görüş birliğine varılmıştır.

Bu nedenle; toplantıda görüş birliğine varılan konulara ilişkin olarak yapılan çalışmalara ait bu defa

Sandıktan alınan 25.04.2002 tarih ve GEM. 318 sayılı yazıda;

Birinci grupta aylık alan 534.946 kişiden;

A0-40 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe, 41-46 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 47-49 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 50-53 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 54-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, İkinci grupta aylık alan 551.328 kişiden;

A0-22 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe, 23-28 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 29-48 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 49-58 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 55-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, Üçüncü grupta aylık alan 331.048 kişiden;

A0-33 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 1. gününe, 34-37 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 2. gününe, 38-40 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 3. gününe, 41-43 doğumlu olanların aylık aldıkları dönemin 4. gününe, 44-99 doğumlu olanların da aylık aldıkları dönemin 5. gününe, ayrıldığı, Gruplar içinde ödeme günü farklılaştırılması yapıldığından, bir defaya mahsus olmak üzere ikinci gün aylık alacaklara l, üçüncü gün aylık alacaklara 2, dördüncü günü aylık alacaklara 3, besinci gün aylık alacaklara ise 4 günlük ek ödeme yapılması gerekeceğinden, bu durumda yapılması gereken ek ödemenin (Milyon TL olarak); 1. grup için 10.062.033 TL, 2. grup için 11.405.367 TL, 3. grup için 5.630.600 TL, olacağı, gelecek ek yük toplamının da 27.098.000.000.000 TL düzeyinde gerçekleşeceği, Uygulamanın belirtilen şekilde yapılması ve Ağustos 2002 tarihinde başlatılması ile ilgili olarak Ziraat

Bankası ile de mutabakat sağlandığı, belirtilmiştir.

Bu nedenle; söz konusu uygulamaya Sandık tarafından geçilebilmesi hususunu 5434 Sayılı Kanunun 122 nci maddesi uyarınca olurlarına arz ederim.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli olan başvuranın, 1997 yılından beri emekli aylığını Ziraat

Bankasından aldığı, Aralık 2021 döneminde aylığını İş Bankasına taşıdıktan sonra aylığından 256,06 TL kesinti yapıldığı, başvuranın söz konusu kesintinin iadesini talep ettiği, buna karşın SGK tarafından, Ziraat

Bankasında aylığını ayın üçünde alan başvuranın İş Bankasında aylığını ayın birinde almaya başlaması sonucu Maliye Bakanlığının 16/05/2002 tarihli ve BIK-4-8 sayılı OLUR’ u kapsamında Ağustos 2002’de üç aylığı ile birlikte ayrıca ödenen 2 günlük gün farkı ödemesinin bugünkü aylığının 2 günlük tutarı olan 256,06 TL (3.840,97/30×2=256,06 TL) borç çıkarılarak bir defaya mahsus olmak üzere Şubat 2022 devre üç aylığından tahsil edildiği ve yapılan işlemlerde hata olmadığından bahisle talebin reddedildiği, bunun üzerine başvuranın aylığından yapılan kesintinin iptali talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.

10. Başvuruya konu uyuşmazlığın; başvuranın aylığını ayın birinci günü yerine üçüncü günü aldığı gerekçesiyle tarafına bir defaya mahsus verilen iki günlük ek ödemenin, aylığını ayın birinde almaya başlamasıyla kesintiye konu olup olmayacağı noktasında toplandığı görülmektedir.

11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı

Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” hükmünü, Aynı maddenin beşinci fıkrası, “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı

Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.”, hükmünü amirdir.

Bu hükümler uyarınca, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi çalışanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümler de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağının düzenlendiği, dolayısıyla somut olaya ilişkin uyuşmazlıkta 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı açıktır.

12. 5434 sayılı Kanunun 122 nci maddesine göre bağlanan aylıkların her ayın başında peşin ödeneceği, ödeme zamanı henüz gelmeyen aylıkları müteakip aylıklara mahsuben avans olarak ödetmeye, aylıkların ödeme tarihlerini ve iki veya üç aylık olarak ödenmesini belirlemeye Maliye Bakanının yetkili olduğu,

ikinci fıkradaki yetkinin kullanılmasından dolayı ilgililerin mağduriyetlerine neden olunmaması için gerekli düzenlemeleri yapmaya Maliye Bakanlığının yetkili olduğu, hükme bağlanmıştır.

13. Bu düzenlemeler kapsamında; Sandık tarafından bağlanan aylıklarla ilgili olarak Ziraat Bankası’nca yapılan ödemelerin sayı olarak artması nedeniyle aylık ödeme işlemlerinde bazı sıkıntıların ortaya çıktığının tespit edilmesi sonucu, bankaya gelen iş yükünün azaltılması amacıyla aylıkların gruplar bazında günlere dağıtılarak ödenebilmesi için Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün

B.07.0.PER.0.29/BİK-4-8 sayılı Olur’u ile doğum tarihleri esas alınarak ödeme günlerinin gruplandırıldığı ve 01/08/2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, emekli ile dul ve yetimlerinin aylık ödeme günlerinin her ödeme döneminin l’i ila 5’inci günleri arasında ödenmesinin karara bağlandığı, 14. Öte yandan Maliye Bakanlığının anılan OLUR’ları ile aylık ödeme günlerinin, her gün bir gruba olmak üzere her ayın l’i ila 5’i arasında yapılması sonucunda, gruplar içinde ortaya çıkan ödeme günü farklılaştırılması nedeniyle, ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının ilgililere ayrıca ödenmesinin kararlaştırıldığı, buna göre, bir defaya mahsus olmak üzere aylığını ayın birinci günü yerine, ikinci günü alacaklara 1, üçüncü gün alacaklara 2, dördüncü gün alacaklara 3 ve beşinci gün alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapılacağı düzenlenmiştir.

15. Somut olayda, söz konusu düzenleme sonrası başvuranın aylıklarının ödeme gününün ayın üçü olması nedeniyle ilk aylığının Ağustos 2002 döneminde ödendiği, üç aylığı ile birlikte aylığının 2 günlük tutarı (441.310.000/30×2) olan 29.420.000,00 TL (29,42 TL)’nin T.C. Ziraat Bankası Kızılay/Ankara şubesi aracılığı ile bir defaya mahsus olmak üzere ödendiği, 15/12/2021 tarihinde T. İş Bankası şubesi aracılığı ile yapılan banka değişikliği işlemine istinaden 1 Şubat 2022 tarihinden itibaren üç aylıkları İş Bankası

Keklikpınarı/Ankara şubesi aracılığı ile ayın birinci günü ödenmeye başlandığı, 16. Diğer yandan, 01/08/2002 tarihinden itibaren kamu görevlileri emeklileri ile dul ve yetimlerinden, aylıklarını T.C. Ziraat Bankası A.Ş. şubeleri aracılığı ile alanların, emekli aylıklarını ödeme dönemlerinin l’i ila 5’inci günlerinde aldıkları, Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın 1’inci günü ödendiği, bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden Ziraat Bankası şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin 1’inci güne alındığı, tespit edilmiştir.

17. Bu düzenlemeler kapsamında Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 01/08/2002 tarihinde uygulamaya konulan Olur’a istinaden gruplar içinde ödeme günü farklılaştırılması yapıldığından, ilgililerin mağduriyetlerine meydan verilmemesi için kıst günlere tekabül eden haklarının bir defaya mahsus olmak üzere ikinci gün aylık alacaklara l, üçüncü gün aylık alacaklara 2, dördüncü günü aylık alacaklara 3, besinci gün aylık alacaklara ise 4 günlük ek ödeme yapılması gerektiğinden, bu durumda yapılması gereken ek ödemenin ek yük toplamının da 27.098.000.000.000 TL düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu düzenlemeler ve yapılan açıklamalar ışığında, aylığını ayın birinci günü yerine, ikinci günü alacaklara 1, üçüncü gün alacaklara 2, dördüncü gün alacaklara 3 ve beşinci gün alacaklara ise 4 günlük “Gün Farkı” olarak adlandırılan ek ödeme yapıldığı, Ziraat Bankası A.Ş. dışındaki Kurumun protokol imzaladığı diğer bankalar aracılığı ile ödenen aylıkların ise her ayın birinci günü ödendiği, bir başka banka şubesine aylık nakli yaptıranların yeniden Ziraat Bankası

şubelerine aylıklarını aktarmaları durumunda da mevcut ödeme günlerinin birinci güne alındığı, dolayısıyla ek ödeme gerektirecek durumun ortadan kalktığı, aylığını ayın birinde almaya başlayan başvurana söz konusu düzenleme sonrası Ağustos 2002 döneminde ayın üçünde aylığının ödenmeye başlamasıyla iki günlük ek ödeme yapıldığı, ancak aylığını ayın birinci günü alacaklara herhangi bir ek ödeme yapılmadığı hususları göz önüne alındığında idare tarafından yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

---