|
ÖZET: Başvuran, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde 4/1-(a) statüsünde sürekli işçi olarak çalıştığını ve 02/05/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılmak için başvuruda bulunduğunu belirtmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) iletilen belgelerin eksikliği nedeniyle emekli maaşının geciktiğini ve bu durumdan dolayı mağdur olduğunu ifade etmiştir. Başvuru, emekli aylığının başlangıç tarihine yönelik itirazı kapsamaktadır.
Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, başvuranın iş sözleşmesinin 02/05/2024 tarihinde feshedildiğini ve işten ayrılış bildirgesinin aynı gün SGK’ya iletildiğini belirtmiştir. SGK ise, başvuranın tahsis talebini 22/07/2024 tarihinde yaptığını ve bu nedenle emekli aylığının 15/08/2024 tarihinden itibaren bağlandığını açıklamıştır. Yargıtay kararlarına atıfta bulunarak, emekli aylığının başlangıç tarihinin işten ayrılış değil, tahsis talebinin yapıldığı tarih olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın emekli aylığının 15/08/2024 tarihinden itibaren bağlanmasında hukuka aykırılık olmadığına karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur. Başvurunun reddi, ilgili idarelerin işlemlerine karşı dava açma süresinin devam edeceği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12413-S.24.18801
BAŞVURU NO : 2024/9101
KARAR TARİHİ : 14.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA GÜLHANE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ
BAŞHEKİMLİĞİ
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın emekli aylığının başlangıç tarihine dair itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde (Hastane) elemanı ünvanıyla 4/1-(a) statüsünde sürekli işçi olarak çalıştığını, Başhekimliğe 22/04/2024 tarihinde vermiş olduğu barkod numaralı dilekçesinde 02/05/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılmak istediğini ifade ederek işten ayrıldığını, bunun ardından emeklilik başvurusunun akıbetini öğrenmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvuruda bulunduğunu, fakat çalışmış olduğu Hastaneden SGK’ya herhangi bir evrak iletilmediğinin beyan edildiğini, yaklaşık üç aylık emekli maaşından yoksun kaldığı için mağdur durumda olduğunu belirterek Başhekimliğin kusurundan dolayı emeklilik işlemlerinin aksaması nedeniyle doğan mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27/08/2024 tarih ve – / -S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliğince gönderilen
04/09/2024 tarih ve E- – – sayılı yazıda özetle:
2.1. Başvuranın SGK’dan aldığı 03/04/2024 tarihli “Emekli Olabilir/Kıdem Tazminatı Alabilir” yazısıyla 22/04/2024 tarihinde Başhekimliğe verdiği dilekçe ile 02/05/2024 tarihi itibarıyla emekliye ayrılma talebinde bulunduğu,
2.2. Başvuranın iş sözleşmesinin 02/05/2024 tarihinde feshedilerek işten ayrılış bildirgesinin aynı gün kendisine elden teslim edildiği ve SGK’ya götürmesi için sözlü olarak aynı tarihte tarafına bilgi verildiği, ifade edilmiştir.
3. Kurumumuzun 27/08/2024 tarih ve – / -S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünce gönderilen 02/10/2024 tarih ve E- – – sayılı yazıda ilgili
mevzuatına da yer verilmek suretiyle özetle:
3.1. Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; ay kavramının ücretleri her ayın 15’inde ödenen 4/1-(a) ve 4/1-(c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ila sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süreyi ifade ettiği, 3.2. 506 sayılı Kanun’un geçici 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (B)/L bendinde; 23/05/2002 tarihinde sigortalılık süresi 6 yıl 6 aydan (dâhil) fazla 8 yıldan az olan erkeklerin 25 yıllık sigortalılık süresini ve 55 yaşını doldurmaları ve en az 5750 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş bulunmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabileceğinin düzenlendiği, 3.3. 03/03/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7438 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici 95’inci maddenin birinci fıkrasıyla ise 506 sayılı Kanun’un geçici 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi hükümlerinde yer alan yaş şartının kaldırıldığı, 3.4. 5510 sayılı Kanun’un 28’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; yaşlılık aylığından yararlanabilmek için 4/1-(a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunması gerektiğinin hüküm altına alındığı, 3.5. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 67’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; aylığa hak kazanılmış ve aynı ay içinde olmak kaydıyla tahsis talep tarihinden sonra işinden ayrılan veya iş yerini kapatan sigortalıların tahsis taleplerinin de geçerli sayılacağının belirtildiği, 3.6. Başvuranın 02/05/2024 tarihinde çalıştığı işten ayrıldıktan sonra 22/07/2024 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, 506 sayılı Kanun’un geçici 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (B)/L bendi kapsamında 7370 prim ödeme gün sayısı üzerinden 15/08/2024 tarihinden itibaren tarafına aylık bağlandığı, 3.7. Kurumlarının kayıtlarının incelenmesinde, 02/05/2024 tarihinde işten ayrıldıktan sonra 22/07/2024 tarihinde tahsis talebinde bulunan başvurana 15/08/2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, sigortalının tahsis talebini verdiğini belirttiği Hastaneden Kurumlarına iletilen daha eski tarihli bir dilekçe bulunmadığı, 3.8. Başvuranın 02/05/2024 tarihli işten ayrılış bildirgesinin Hastane tarafından aynı gün Kurumlarına gönderildiği, söz konusu bildirge incelendiğinde adı geçen iş yerinin mahiyetinin “kamu” olduğu, bu nedenle prim hizmet bildirimlerinin ayın 15’i ile 14’ü arasında düzenlenerek verilmiş olduğu anlaşılmış olup anılanın 02/05/2024 tarihinde işten ayrılması nedeniyle 2024 yılının dördüncü ayı içinde (15 Nisan-
14 Mayıs) 18 gün hizmet bildirilmesinde (15 Nisan-02 Mayıs) herhangi bir hata bulunmadığı,
/
3.9. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E: / K: / sayılı kararında; davacının yaşlılık aylığının işten ayrılış dilekçesini davalı Kuruma verdiği tarihten başlatılması talepli davasının sigortalının çalıştığı kuruma verdiği işten ayrılış dilekçesinde emekli olma iradesini göstermekle beraber SGK’ya tahsis talebinde bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verildiği, 3.10. Bu kapsamda, 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanması için aylığa hak kazanma koşullarını sağlamaları ve işten ayrılarak SGK’ya yazılı başvuruda bulunmaları gerekmekte olup başvuranın Kurum kayıtlarına 22/07/2024 tarihinde giren tahsis talep dilekçesini takip eden ay başı olan 15/08/2024 tarihi itibarıyla aylığının başlatılması işleminde hata bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; 6.1. “Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 28’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; “Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b)
bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların ise istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi şarttır.”, 6.2. 03/03/2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7438 sayılı Kanun ile getirilen geçici 95’inci maddesinde; “Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı
Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205 inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.”, 7. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 81’inci maddesinde; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; /
(…)
B) 23.5.2002 tarihinde; (…)
l) Sigortalılık süresi 7 (dahil) yıldan fazla, 8 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 6 yıl 6 ay (dahil) dan fazla, 8 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 55 yaşını doldurmaları ve en az 5750 gün, (…)
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.”, 8. 12/05/2010 tarih ve 27579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Sigorta
İşlemleri Yönetmeliği’nin; 8.1. “Yaşlılık aylığı başvurusu ve istenecek belgeler” başlıklı 56’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; a) (a) bendi kapsamında bulunması hâlinde, çalıştığı işten ayrıldıktan sonra, b) (b) bendi kapsamında bulunması hâlinde, tarım işlerinde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç sigortalılığa esas faaliyetine son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra, örneği Kurumca hazırlanacak tahsis talep dilekçesi ile Kuruma başvurması şarttır.”, 8.2. “Yaşlılık aylığının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; a) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki, b) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden, c) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık hâline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden, ay başından itibaren aylık bağlanır.”, 8.3. “Tahsis talep tarihi” başlıklı 67’nci maddesinde; “Uzun vadeli sigorta kollarından hak kazanılan yardımların yapılması veya aylıkların bağlanması için, sigortalı veya hak sahibince adi posta veya kargo ile veya Kuruma doğrudan yapılan yazılı başvurularda, tahsis talep tarihi olarak dilekçenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınır. Taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile gönderilen tahsis taleplerinde ise dilekçenin postaya verildiği tarih, Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilir.
/
Malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandığı tarihin ayın son günü resmî tatil gününe veya hafta sonu tatiline rastlaması nedeniyle taleplerini Kuruma veremeyen sigortalıların, bu resmî tatil gününü takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar Kuruma verilen, taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile gönderilen talepleri, önceki ayın son günü verilmiş gibi kabul edilir.
Aylığa hak kazanılmış ve aynı ay içinde olmak kaydıyla, tahsis talep tarihinden sonra işinden ayrılan veya işyerini kapatan sigortalıların tahsis talepleri de geçerli sayılır.
(…)
Tahsis talep tarihinde Kanunda yaşlılık aylığı için belirlenen yaş ve sigortalılık süresi şartlarından birini yerine getirememiş olan, ancak yerine getirilemeyen şartı tahsis talep tarihinden itibaren bir ay içinde yerine getiren sigortalının tahsis talebi, bu şartın yerine getirildiği tarih itibarıyla geçerli sayılır.”, 9. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 06/11/2018 tarih ve 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri
Genelgesi’nin İkinci Kısım’ında yer alan “Yaşlılık Sigortası” başlıklı Üçüncü Bölümü’nün; 9.1. “3. Yaşlılık Aylığı Başvurusu” alt başlığında; “Sigortalılara yaşlılık sigortasından aylık bağlanabilmesi için;
-4/1-(a) sigortalılarının çalıştığı işten ayrıldıktan sonra, (…)kendisinin veya varsa vekilinin vehayut vasisinin Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi (Ek-2) ile Kurumun ilgili ünitesine başvurması veya www.turkiye.gov.tr internet adresi üzerinden talepte bulunulması gerekmektedir.
(…)
4/1-(a) sigortalılarından ilgili döneme ait aylık prim ve hizmet belgesi henüz Kuruma verilmemiş olanlar için sigortalı işten ayrılış bildirgesinin verilmesi beklenecek ve işveren tarafından bu belge Kuruma esigorta yoluyla gönderildikten sonra aylık bağlama işlemi sonuçlandırılacaktır.
(…)
Sigortalılarca adi posta yolu veya kargo ile veya Kuruma doğrudan yapılan yazılı başvurularda, aylık bağlanması talep tarihi olarak dilekçenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih, taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT kargo ile gönderilen taleplerinde ise dilekçenin postaya verildiği tarih, Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilecektir.
Sigortalıların aylığa hak kazandığı tarihin ayın son günü resmi tatil gününe veya hafta sonu tatiline rastlaması nedeniyle, taleplerini Kuruma veremeyen sigortalıların bu resmi tatil gününü takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar Kuruma verilen, taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT kargo ile gönderilen talepleri, önceki ayın son günü verilmiş gibi kabul edilecektir. Aylığa hak kazanılmış ve aynı ay içinde olmak kaydıyla, aylık bağlanması talep tarihinden sonra işinden ayrılan sigortalıların talepleri de geçerli sayılacaktır.”, 9.2. “4. Yaşlılık Aylığının Başlangıcı” alt başlığında; “Sigortalıların aylıkları, genel kural olarak yazılı istek tarihinden sonraki ay başından başlatılacaktır (Özel sektör için ayın 1’i, kamu sektörü için ayın 15’i).
/
(…)
Kanunda “ay” kavramının tanımı yapılmış olup, son defa kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta iken işinden ayrılarak tahsis talebinde bulunan 4/1-(a) sigortalılarının yaşlılık aylıkları yukarıda sayılan durumlarda belirtilen tarihleri (rapor, tahsis talep, geçici iş göremezlik süresinin sona erdiği tarih ile hizmet borçlanması, hizmet ihyası ve/veya isteğe bağlı sigorta prim tutarının ödendiği tarih) izleyen ayın
15 inden itibaren geçerli olmak üzere bağlanacaktır.”,
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, Ret Kararı verilmesine ilişkin hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle; sürekli işçi olarak çalıştığı Hastane Başhekimliğine 22/04/2024 tarihinde 02/05/2024 tarihi itibarıyla emekliye ayrılma talepli dilekçe sunduğunu, sonrasında SGK’dan emeklilik durumunu öğrenmek istediğinde çalıştığı yerden SGK’ya herhangi bir evrak iletilmediğini öğrendiğini, bu nedenle emekli aylığının geç bağlandığını ve üç ay boyunca aylık alamadığını belirterek Hastane Başhekimliğinin kusuru nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
12. Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından özetle; başvuranın iş sözleşmesinin emekli olmayı talep ettiği 02/05/2024 tarihi itibarıyla feshedilerek işten ayrılış bildirgesinin aynı gün SGK’ya iletilip kendisine elden teslim edildiği, söz konusu bildirgeyi SGK’ya götürmesi için sözlü olarak aynı tarihte tarafına bilgi verildiği ifade edilmiştir.
13. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; başvuranın işten ayrılış bildirgesinin 02/05/2024 tarihinde
Hastane tarafından Kurumlarına iletildiği, ancak başvuranın 22/07/2024 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, ilgili mevzuat gereği 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunulması gerektiği, bu nedenle başvurana tahsis talebinde bulunduğu tarihi takip eden ay başı olan 15/08/2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, ayrıca Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin benzer konulu bir davada davacının işten ayrılış dilekçesinde emekli olma iradesini göstermiş olmasıyla birlikte
SGK’ya tahsis talebinde bulunmadığından aylık başlangıç tarihinin işten ayrılış dilekçesini verdiği tarih olarak belirlenmesi talebinin reddine yönelik karar verildiği beyan edilmiştir.
14. Bu çerçevede başvuru konusu somut uyuşmazlığın; kamuda sürekli işçi olarak 4/1-(a) statüsünde çalışan başvuranın işten ayrılışının gerçekleştirildiği tarihin yaşlılık aylığının başlangıç tarihi olarak kabul edilip edilemeyeceği hususunda ortaya çıktığı görülmektedir.
15. Başvuruya konu olay ve olgulara bakıldığında:
15.1. Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 4/1-(a) statüsünde sürekli işçi olarak çalışmakta olan başvuran, 22/04/2024 tarihinde Başhekimliğe 02/05/2024 tarihi itibarıyla emekliye ayrılmak istediğine
dair dilekçe sunmuş olup 26/04/2024 tarihli Başhekim Olur’una istinaden emekliye sevk yazısı başvurana 02/05/2024 tarihinde tebliğ edilmiştir. Ardından başvuranın iş sözleşmesi 02/05/2024 tarihinde feshedilerek işten ayrılış bildirgesi de aynı gün SGK’ya gönderilmiştir.
15.2. Bunun üzerine başvuranın herhangi bir harekette bulunmadığı anlaşılmış olmakla beraber sonrasında başvuran tarafından 22/07/2024 tarihinde SGK’ya tahsis talebinde bulunulmuştur. 03/03/2023 tarihli Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve kamuoyunda “EYT Yasası” olarak bilinen 7438 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’a getirilen geçici 95’inci madde uyarınca emeklilik için aranan yaş şartı kaldırıldığından 506 sayılı Kanun’un geçici 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (B)/L bendi hükümlerine göre başvuranın 7370 prim ödeme gün sayısı üzerinden yaşlılık aylığına hak kazandığı anlaşılmaktadır.
Buna istinaden başvuranın tahsis talep tarihini takip eden ay başı olan 15/08/2024 tarihi itibarıyla tarafına yaşlılık aylığı bağlanmıştır.
16. Gerek 5510 sayılı Kanun’da gerek Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılara yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacağı açık bir şekilde düzenlenmiştir. Diğer taraftan, 2018/38 sayılı Genelge’de 5510 sayılı Kanun’daki “ay” kavramına atıfla, son defa kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaktayken işinden ayrılarak tahsis talebinde bulunan 4/1(a) sigortalılarının yaşlılık aylıklarının (rapor, tahsis talebi, geçici iş göremezlik süresinin sona erdiği tarih ile hizmet borçlanması, hizmet ihyası ve/veya isteğe bağlı sigorta prim tutarının ödendiği tarih durumlarında) izleyen ayın 15’inden itibaren geçerli olmak üzere bağlanacağı belirlenmiştir.
17. Yine 2018/38 sayılı Genelge’de 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) kapsamında çalışan sigortalıların, kendilerine aylık bağlanabilmesi için çalıştıkları işten ayrıldıktan sonra kendilerinin veya varsa vekillerinin veyahut vasilerinin Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi ile SGK’nın ilgili ünitesine başvurmasının gerektiği düzenlenmiştir.
18. Buna göre yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden emeklilik şartlarını taşıyıp emekli aylığı bağlanması amacıyla çalıştıkları kurumlarla ilişiği kesilen 4/1-(a) kapsamındaki sigortalıların, emekli aylıklarının bağlanması taleplerinin verilmesinden veya emeklilik işlemlerinin başlatılmasından görev yaptıkları kurumların yükümlülüğü ve sorumluluğu bulunduğu sonucuna ulaşılamamakta, bilakis söz
konusu yükümlülüğün sigortalılarda olduğu anlaşılmaktadır (Kamu Denetçiliği Kurumu, B. No:
2017/8395, T: 08/12/2017, Ret Kararı, §§ 13-14; B. No: 2018/15631, T: 07/05/2019, Ret Kararı, §§ 1416).
19. Sonuç olarak; başvuranın işten ayrılış bildirgesinin çalıştığı Hastane tarafından SGK’ya işten ayrıldığı gün içerisinde elektronik ortamda iletildiği, Hastanenin 02/05/2024 tarihi itibarıyla başvuranın tahsis talebinde bulunabilmesini sağlayacak tüm işlemleri yerine getirmiş olduğu, bu aşamadan sonra başvuran tarafından yapılması gereken tahsis talebine yönelik olarak Hastanenin herhangi bir yükümlülüğünün bulunmadığı, başvurana 15/05/2024 yerine 15/08/2024 tarihinden itibaren aylık bağlanmasının ise aylık bağlanma talebinin 22/07/2024 tarihinde yapılmasından kaynaklandığı anlaşıldığından başvuranın emekli aylığının 15/08/2024 tarihinden itibaren başlatılmasında herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülemediği değerlendirilmektedir.
/
20. Diğer yandan, başvuranın çalışmakta olduğu Hastanenin yetkilileri tarafından yanlış yönlendirildiğine yönelik başvuran tarafından herhangi bir somut dayanak sunulamadığı gibi dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerden de başvuranın emeklilik işlemlerini ne şekilde yürütmesi gerektiği hususunda Hastane tarafından yanlış bir yönlendirmede bulunulduğuna dair somut herhangi bir bulgu da tespit edilememiştir.
21. Bu kapsamda yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiası ile idarelerin beyanları ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın çalıştığı işten ayrıldıktan sonra emeklilik işlemlerine ilişkin çalıştığı Hastane tarafından gerçekleştirilen işlemler ile yaşlılık aylığı başlangıç tarihinin işten ayrıldığı 02/05/2024 tarihini takip eden ay başı olarak 15/05/2024 tarihi kabul edilmesi talebinin o tarihte herhangi yazılı bir istekte bulunulmadığından ötürü başvuran tarafından tahsis talebinde bulunulduğu 22/07/2024 tarihini takip eden ay başı olan 15/08/2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığının bağlanmasına yönelik SGK tarafından tesis edilen işlemlerde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
22. Nitekim Kurumumuzca benzer konulu başvurularda yapılan değerlendirme sonucunda (B. No:
2017/8395, T: 08/12/2017, Ret Kararı; B. No: 2018/15631, T: 07/05/2019, Ret Kararı); başvuranların işten ayrıldığı tarihten sonra çalışmış oldukları idareler tarafından SGK’ya işten ayrılış bildirgesinin iletildiği, kamuda çalışan 4/1-(a) statüsündeki işçilere yaşlılık aylığının bağlanması için ayrıca sigortalılar tarafından yazılı bir talepte bulunulması şartının arandığı, bu nedenle yaşlılık aylığının başlangıç tarihi olarak işten ayrılış değil kişilerin SGK’ya tahsis talebinde bulunduğu tarihin esas alınması gerektiğinden hareketle başvuranların yaşlılık aylığı başlangıç tarihinin işten ayrılış tarihi olarak kabul edilerek yoksun kaldıkları aylıkların kendilerine ödenmesi taleplerine yönünden Ret Kararı verilmiştir (Yargıtayın benzer yöndeki kararı için bkz. 10. Hukuk Dairesi, E: 2023/5343, K: 2023/6414, T: 06/06/2023).
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca gönderilen bilgi ve belge isteme yazılarına süresi içerisinde cevap verildiğinden “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davranılmakla beraber idarelerin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup bundan sonra idarelerden bahse konu ilkelere uygun davranması beklenilmektedir.
24. Diğer taraftan, şikâyet başvurusunun inceleme aşamasında; iş sözleşmesinin emeklilik nedeniyle sonlandırılması talebini iş yerlerine bildirmek için sigortalılar tarafından SGK’nın ilgili ünitelerinden alınan emeklilik durum belgelerinde, SGK’ya yazılı başvuru tarihinin bağlanacak aylıkların başlangıç tarihine olan belirleyici etkisi ve bilgi eksikliğinden kaynaklanan sebeplerle geç yapılacak bir başvurunun sigortalı aleyhine ortaya çıkarabileceği olası maddi kayıplar dikkate alındığında, emeklilik durum belgelerinde
SGK’ya yazılı başvuru tarihi ile bağlanacak aylıkların başlangıç tarihi arasındaki ilişkiyi gösterir bir
açıklamanın da eklenmesinin başvuru sürecinin önemi hakkında sigortalıların dikkatini çekerek bilgilendirmeye ve ortaya çıkabilecek mağduriyetleri önlemeye katkısı olacağı değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu Ret Kararı’nın başvurana tebliği tarihinden itibaren ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ANKARA GÜLHANE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ
BAŞHEKİMLİĞİNE ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/