|
ÖZET: Başvuran, emekli aylığının 2200 ek gösterge üzerinden ödenmesi talebinde bulunmuştur. Geçmişte 2200 ek göstergeli 1. dereceli Müdür kadrosunda görev yapmış olan başvuran, mevcut 1600 ek gösterge rakamının yerine daha yüksek olan 2200 ek gösterge üzerinden emekli maaşı almayı istemektedir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emekli aylığının belirlenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, kazanılmış hak aylığı derecesinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir.
Sultanbeyli Belediye Başkanlığı’nın yazısında, başvuranın 2200 ek göstergeli kadroda altı aydan az süreyle görev yaptığı ve bu nedenle emekli aylığında 1600 ek gösterge rakamının uygulanmasının uygun olduğu ifade edilmiştir. Başvuranın emekli aylığı hesaplamasında, 1. dereceli kadroda altı ay hizmet koşulunu sağlamadığı için, 2. dereceli kadroda geçirdiği süre dikkate alınarak 1600 ek gösterge üzerinden işlem yapılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu değerlendirerek başvurunun reddine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve emekli aylığının 1600 ek gösterge üzerinden belirlenmesi yönünde karar alınmıştır. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1692-S.20.2635
BAŞVURU NO : 2019/15672
KARAR TARİHİ : 29/01/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, emekli aylığının yüksek ek gösterge üzerinden ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, geçmişte 2200 ek göstergeli 1 inci dereceli Müdür kadrosunda görev yapmış olması sebebiyle, emekli aylığının mevcut 1600 ek gösterge rakamı yerine 2200 ek gösterge rakamı üzerinden ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin 17/09/2019 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Sultanbeyli Belediye Başkanlığının 15/10/2019 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvurana ait hizmet dökümü, icmal bordroları, gerekçeli atama onayları gibi talep edilen belgelere yer verilmek suretiyle, 15/01/2002-21/02/2004 tarihleri arasında 2200 ek göstergeli bir görevde bulunması gerekçesiyle emekli aylığının bu ek gösterge üzerinden ödenmesi gerektiğinin düşünüldüğü,
3. Kurumumuzun, Sultanbeyli Belediye Başkanlığının anılan yazısına yer verilmek suretiyle, konuya ilişkin 23/10/2019 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığının 02/12/2019 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca; devlet memurlarının öğrenim durumlarına göre belirlenen derece ve kademelerden görevlerine başlayıp, görev yapılan her yıl için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece ilerlemesi aldığı, ayrıca memuriyette iken üst öğrenimi bitirenlerin, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden bitirerek göreve başlayan emsallerinin ulaşabilecekleri derece ve kademeleri aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin derece ve kademesinden yine görev yapılan her yıl için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece ilerlemesi aldığı,
3.2. Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca; teknik hizmetler sınıfı, sağlık hizmetleri ile yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı, avukatlık hizmetleri sınıfı, gazetecilik yapmakta iken memuriyete atananlar ile özel okullarda öğretmenlik ve yöneticilik yapmakta iken Milli Eğitim Bakanlığı emrine atananlara özgü olarak; memurluğa girmeden önce mesleklerini serbest olarak veya resmi ya da özel kurumlarda yapanların da bu hizmet sürelerinin bir kısmının memuriyetten sayılacağı ve karşılığında kademe ve derece ilerlemesine tabi tutulacağı,
3.3. 2008 yılı Ekim ayı başından önce göreve başlamış olan memurlar açısından uygulanmaya devam edilen 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun mülga Ek 18 inci maddesi uyarınca; Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların emeklilik keseneklerine, Personel Kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 2, 3, 4 veya 5 yılı bir derece yükseltilmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınmakla birlikte, sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, Personel Kanunları hükümlerine göre memuriyette geçmiş sayılmak suretiyle, kazanılmış hak derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilen kısımlarının emeklilik keseneğine esas aylığın tespitinde ayrıca nazara alınmayacağı,
3.4. Bu hüküm ile, Emekli Sandığı dışındaki diğer sosyal güvenlik kurumlarına (diğer sigortalılık statülerine) tabi çalışmalarda bulunduktan sonra iştirakçi olanların (memuriyete geçenlerin) emeklilik keseneklerinin, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine söz konusu sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin ilavesi suretiyle bulunacak derece ve kademeler esas alınarak tespit edileceğinin belirlendiği, dolayısıyla, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (c) bendinde sayılan istisnalar dışında memurların Emekli Sandığı dışındaki sosyal güvenlik kurumlarına tabi geçen hizmetlerin yalnızca 5434 sayılı Kanun kapsamında görev yapmaları nedeniyle ilgililer adına ödenecek kesenek ve karşılık (prim) tutarının tespitine esas aylık derece ve kademelerin (emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerinin) belirlenmesinde kullanıldığı,
3.5. 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü uyarınca; kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfında olan ilgililerin, ek göstergelerden emeklilik sırasında da yararlanabilmelerinin, görevde iken söz konusu derecelerin kademelerinden (1, 2, 3, 4.
dereceler) aylık almaları (kazanılmış hak aylığı) koşulu ile mümkün olacağı ve maddede bahsi geçen ekli (I) sayılı Ek Gösterge cetvelinin (i) bölümünde Genel İdare Hizmetleri sınıfında yer alıp da cetvelde unvanı sayılmayıp yükseköğretim görenlerden 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların 2200, 2 nci derecenin kademelerinden aylık alanların 1600, 3 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların 1100, 4 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların 800 gösterge rakamı esas alınarak ek göstergeden yararlandırılacakları, 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesi uyarınca, emekliliğe esas ek göstergenin tespitinde kazanılmış hak aylığı olarak iktisap edilen ek gösterge rakamlarının esas alındığı,
3.6. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 73 üncü maddesi uyarınca; iştirakçilerin ek göstergeli veya daha yüksek ek göstergeli bir göreve atanması durumunda, atandıkları görevin ek göstergesi üzerinden emekli aylığı, malullük aylığı bağlanması ve emekli ikramiyesi ödenebilmesi veya toptan ödeme yapılabilmesi için, atandıkları görevin ek göstergesi üzerinden, bu göreve başladıkları tarihten itibaren en az altı ay süre ile kesenek ve karşılık ödemiş olmasının şart koşulduğu,
3.7. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 30 uncu maddesine göre; ilgililerin aylık derece ve kademelerinin mevzuata uygunluğu konusunda Kurumlarının yetkili olduğu,
3.8. Tüm bu hüküm ve açıklamalar kapsamında emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; Sultanbeyli Belediye Başkanlığında Temizlik İşleri Müdürü olarak görev yapmakta iken 17/10/2005 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilen başvuranın; 5510 sayılı Kanunun 4/1(c) bendi kapsamında 11 yıl 7 ay fiili hizmeti, 3 ay 16 gün askerlik borçlanması, 3 ay fiili hizmet süresi zammı, 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında 1 yıl 3 ay çalışması, 5510 sayılı
Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamında 12 yıl 11 ay 18 gün çalışması olmak üzere toplam 26 yıl 4 ay 4 gün hizmeti üzerinden 1 inci derece 4 üncü kademe emekli keseneğine esas aylık intibakı,
4 üncü derece 1 inci kademe kazanılmış hak aylığı intibakı, +1600 ek gösterge rakamı esas
alınarak 15/11/2005 tarihinden itibaren tarafına emekli aylığı bağlandığı ve (12) tam hizmet yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği,
3.9. Sultanbeyli Belediye Başkanlığının 17/10/2005 tarihli yazısı ekinde başvuranın intibakının
1 inci derece 4 üncü kademeye yükseltilerek +2200 ek gösterge rakamının uygulandığının
bildirilmesi üzerine cevaben yazılan 25/11/2005 tarihli yazıları ile başvuranın 1 inci dereceli temizlik işleri müdürlüğünde altı ayı doldurmadan emekliye sevk edilmesi nedeniyle +2200 ek gösterge rakamı uygulanmasına kanunen imkân bulunmadığı ve 2 nci dereceli kadroda altı aydan fazla görev yaptığından +1600 ek gösterge rakamına müstahak olduğunun bildirildiği, aynı yazıları ile başvurana da bilgi verildiği,
3.10. Sultanbeyli Belediye Başkanlığının 16/05/2019 tarihli yazısı ile başvuranın 21/02/200025/06/2004 tarihleri arasında müdür kadrosunda dört yıl süre ile görev yaptığından bahisle başvuran hakkında +2200 ek gösterge rakamının uygulanmasını talep etmesi üzerine, cevaben yazılan 28/06/2019 tarihli yazıları ile başvuranın söz konusu tarihlerde en yüksek 2 nci derece kadroda görev yapması nedeniyle 1 inci derece kadrolar için öngörülen +2200 ek gösterge rakamının uygulanmasına imkân bulunmadığının bildirildiği,
3.11. Başvuranın emekli aylığı ve emekli ikramiyesinin tespitine ilişkin kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerinin ise şu şekilde belirlendiği;
3.11.1. Kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilecek; 29/06/1978-06/02/1980 tarihleri arasında 1 yıl 7 ay 7 gün, 01/10/1980-21/11/1983 tarihleri arasında 3 yıl 1 ay 20 gün, 15/02/2000-17/10/2005 tarihleri arasında 5 yıl 8 ay 2 gün 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamındaki çalışmaları ile 15/04/1985-31/07/1986 tarihleri arasında geçen 1 yıl 3 ay 16 gün askerlik hizmeti toplamı olan 11 yıl 8 ay 15 günün, adı geçenin imam hatip mezuniyeti sonrasında görevde iken 4 yıllık yüksekokul mezunu olması ve emsal intibaka takılmaması nedeniyle 657 sayılı Kanunun 36. maddesinin (A) bendi uyarınca 9 uncu derecenin 1 inci kademesinden başlatılarak başarılı geçen her üç yılına bir derece, artan her tam yılına bir kademe, imam-hatip lisesi mezuniyeti olması nedeniyle bir kademe ve 2182 sayılı Kanun uyarınca 20/2/1979 tarihinde bir derece verilmek suretiyle değerlendirilmesi sonucu başvuranın kazanılmış hak aylığı intibakının 4 üncü derecenin 1 inci kademesine ulaştığı,
3.11.2. Emekli keseneğine esas aylığı intibakında değerlendirilecek; kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilen 11 yıl 8 ay 15 gün hizmeti ile birlikte 01/01/1984-01/04/1985 tarihleri arasında 1 yıl 3 ay 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamındaki, 21/10/198614/02/2000 tarihleri arasında fasılalı olarak geçen toplam 12 yıl 11 ay 18 gün 5510 sayılı
Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamındaki hizmetinin, kazanılmış hak aylığının tespitine ilişkin yukarıdaki esaslar dâhilinde değerlendirilmesi sonucu, isteğiyle emekliye sevk edildiği tarih itibariyle emekli keseneğine esas aylığı intibakının 1 inci derece 4 üncü kademeye ulaştığı,
3.12. Bu itibarla, her ne kadar başvuranın kazanılmış hak aylığı 4 üncü derecede kalsa da, başvuran daha üst dereceli kadrolarda görev yaptığından, altı aydan uzun süre görev yaptığı en yüksek derece olan 2 nci derece için öngörülen +1600 ek gösterge rakamı esas alınmak suretiyle başvuranın emeklilik işlemlerinin gerçekleştirildiği,
3.13. Başvuran, 1 nci derece bir kadroda 06/09/2005-17/10/2005 tarihleri arasında toplam 1 ay
11 gün görev yaptığından, 1 nci derece bir kadroda en az 6 ay görev yapmamış olan ve
kazanılmış hak aylığı intibakı da 4 üncü derecede kalan başvuranın emeklilik işlemlerinin
+2200 ek gösterge rakamı esas alınarak yapılmasına kanunen imkân bulunmadığı,
3.14. Sultanbeyli Belediye Başkanlığının 15/10/2019 tarihli yazısında yer alan “Adı geçenin
Hizmet belgesinden ve ekli icmal bordrolarından da tespit edileceği üzere 15/01/200221/02/2004 tarihleri arasında altı aydan fazla süre 2200 emekli keseneği ek gösterge karşılığı görev yaptığından, emekli aylığının 2200 ek gösterge rakamı üzerinden ödenmesi gerektiği düşünülmektedir.” tespiti üzerine söz konusu belgelerin incelenmesinde, başvuranın icmal bordrolarında kazanılmış hak aylığı intibakı veya görev yaptığı kadro derecesinden yüksek olanı esas alınarak başvuranın ek göstergesinin tespiti gerekirken hatalı şekilde emekli keseneğine esas aylık intibakı esas alınarak başvuranın ek göstergesinin tespit edildiği, ayrıca yine bahsi geçen hizmet belgesinde de görülebileceği üzere başvuranın 15/01/2002-27/03/2003 tarihleri arasında 3 üncü derece kadroda, 27/03/2003-25/06/2004 tarihleri arasında ise 2 nci derece kadroda görev yaptığının anlaşıldığı,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu
Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
6.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlığının;
6.1.1. (A) bendinin onikinci fıkrasında; “a) Memuriyete girmeden önce veya memurlukları sırasında ortaokul ve dengi veya lise ve dengi öğrenim üzerine hizmet içi eğitim sayılmayan ve öğrenim süreleri en az aralıksız 1 veya
2 öğrenim yılı olan ve kurumlarınca açılan mesleki kursları bitirenler hakkında; 1 yıllık
öğrenim için 1 kademe, 2 yıldan az olmayan öğrenim için 1 derece yükselmesi uygulanır.
b) Lise ve dengi okulları bitirdikten sonra memurlukları sırasında Milli Eğitim Bakanlığınca belli edilen ve kurumlarınca düzenlenen bir yıl süreli mesleki hizmet içi eğitim kurslarını tamamlayanların bulundukları derece ve kademelere bir kademe ilave edilir.
c) Memuriyetleri sırasında Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsünü bitirenlere her başarılı öğrenim yılı için öğrenim süreleri kadar (2 yılı geçmemek şartiyle) her yıl için bir kademe ilerlemesi uygulanır.
d) Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87 nci maddeye tabi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler.”,
6.1.2. (C) bendinde; “1- Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu süreler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
2 – Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına girenlerden memurluğa girmeden
önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel kurumlarda yapanlarla, memurluktan ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memurluğa girmek isteyenlerin sağlık hizmetlerinde geçen süresinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen süreleri ile 196 ncı maddede belirtilen şekilde tespit edilecek mahrumiyet bölgelerinde en az 3 yıl çalışanların veya çalışacak olanların sürelerinin tamamı ve geri kalan sürelerinin 3/4 ü toplamı memurlukta geçmiş sayılarak bu sürelerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
3 – Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden önce veya memurluktan
ayrılarak avukatlıkla geçirdikleri sürelerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.
4- Basın Kartları Yönetmeliğine göre, basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparak memurluğa girenlerin; meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilmeleri şartiyle, fiilen gazetecilik yaparak geçirdikleri sürenin 3/4 ü fiilen memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürenin her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
5- Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.
Yukarıdaki fıkralara göre, değerlendirilecek hizmet süresinden sadece özel sektörde geçen süre
12 yılı geçemez.
Ancak, T. C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar kanunlarına tabi görevlerde bulunmuş olanların kazanılmış hakları saklıdır.
Yapılacak intibak neticesinde ilgililerin girecekleri dereceler öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri derecenin son kademe aylığını geçemez.
6- Bu kanunun 4 üncü ve 237 nci maddesinin (e) fıkrasına göre sözleşme ile istihdam edilenlerin, memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
7- 2834 ve 2836 sayılı kanunlara göre kurulmuş olan Tarım Kredi ve Tarım Satış
Kooperatiflerinde çalışanlardan sonradan memuriyete girenlerin bu kooperatiflerde geçen hizmetlerinin 12 yılı geçmemek üzere her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
8- 108 inci maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.”,
6.2. “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde; “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve
Terbiye Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1’inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır.
Kadroları Milli İstihbarat Hizmetleri Sınıfına dahil olanlara, bu maddede gösterilen emsallerini geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek ek gösterge rakamları uygulanır”,
6.3. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinde; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır.
72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburi olarak sürekli görevle
atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir.
Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz.
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Bu maddede belirtilen şartları haiz her sınıf ve derecedeki memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere ve başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılırlar.
Kademe ilerlemesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir. Onay mercileri kademe ilerlemeleri ile ilgili yetkilerini devredebilirler.
Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar, kurumlarınca her ay alınacak toplu onaylarla belirlenir. Kademe ilerlemesi yapmış sayılanlardan ilerlemeye müstahak olmadıkları sonradan tespit edilenlerin kademe ilerlemeleri, ilerlemiş sayıldıkları tarihten geçerli olmak üzere iptal edilir.”,
6.4. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinde;
“A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için:
a) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, d) (Mülga alt bend: 13.02.2011 – 6111 S.K/Madde 101)
olması şarttır.
B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. Bu sürelerin hesabında; 8/6/1984 tarihli ve 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dahil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dâhil yedek astsubaylık ve yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır.
Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde gözönüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz.
Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen hizmet süresi şartları aranır. Üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda bu bentte öngörülen hizmet süresi yükseköğrenim gördükten sonra beş yıl olarak uygulanır. Ancak bu beş yıllık sürenin hesabında
Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.
C) Derece yükselmesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir. Müşterek kararla atanmış olanların derece yükselmeleri, ilgili bakanın veya yetkili kıldığı makamın onayı ile yapılır. Üst derece kadroya atanmış olup da kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık dereceleri daha aşağıda bulunanların (45 inci maddenin ikinci fıkrasına göre yapılan atamalar hariç), kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilmeleri için, bu halin devamı süresince yukarıda belirtilen onay aranmaz.”,
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malullüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve
5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla
yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ila 10 yıl arasında fiili hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.
…
Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga
2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. Ancak, Polis Akademisinde öğrenim
görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.
…
5434 sayılı Kanuna göre ödenen aylıklar ile bu madde kapsamında bağlanacak aylıklar, memur
maaş katsayılarındaki artışlara göre yükseltilir. Ayrıca 5434 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra barem, teşkilat, kadro ve sair kanunlar ile aynı rütbe, kadro ve sair kanunlarda yapılacak değişiklikler sonucunda aylık tutarlarında meydana gelecek yükselmeler, aynı rütbe, kadro unvanı ve dereceden bağlanmış bulunan emeklilik, malullük ve vazife malullüğü aylıkları ile dul ve yetim aylıkları hakkında da uygulanır.
…”,
8. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun;
8.1. Mülga ek 18 inci maddesinde; “Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların, emeklilik keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 2,3,4 veya 5 yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır.
Bunların, personel kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece, emeklilik keseneğine esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir.
Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilebilmesi için, tahsil durumları itibariyle personel kanunları hükümlerine göre, en son yükselebilecekleri dereceleri geçmemeleri ve bir derecede en az geçirilmiş gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır.
Şu kadar ki, 18 inci yaşın ikmalinden önce veya iştirakçi oldukları tarihteki tahsil derecelerinden daha aşağı bir tahsil derecesinde sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri süreler dikkate alınmaz.
Sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, personel kanunları hükümlerine göre, memuriyette geçmiş sayılmak suretiyle, kazanılmış hak derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilen kısımları, bu madde uyarınca, emeklilik keseneğine esas aylığın tesbitinde ayrıca nazara alınmaz.”,
8.2. Mülga ek 30 uncu maddesinde; “İştirakçilerin, emeklilik keseneğine esas olan derece ve kademelerinin mevzuata uygunluğu Sandıkça incelenir, eksik gönderilen kesenek ve karşılık farkları kurumlarından tahsil, fazla gönderilen kesenek ve karşılıklar kurumlarına iade edilir.
Sandıkça mevzuata uygun olarak tespit olunacak derece ve kademe üstündeki derece ve kademe aylığı üzerinden emeklilik keseneği kesilmiş olması, iştirakçilere emeklilik bakımından bir hak sağlamaz.”,
8.3. Mülga ek 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Aylıklarını personel kanunlarına göre alan iştirakçilerin emeklilik keseneklerine; emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerinin gösterge rakamlarına almakta oldukları ek gösterge rakamları eklenmek suretiyle bulunacak rakamın her yıl Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpımı sonunda bulunacak tutar esas alınır.”,
8.4. Mülga ek 73 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı iştirakçilerinden ek göstergeli veya daha yüksek ek göstergeli bir göreve atananlara; atandıkları görevin ek göstergesi üzerinden emekli aylığı, malullük aylığı bağlanması ve emekli ikramiyesi ödenebilmesi veya toptan ödeme yapılabilmesi için, atandıkları görevin ek göstergesi üzerinden, bu göreve başladıkları tarihten itibaren en az altı ay süreyle Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığına kesenek ve karşılık ödemiş olması şarttır. Altı ay kesenek ve karşılık ödenmemiş olanlara bu göreve atanmadan önce emekli keseneğine esas alınan ek gösterge rakamı üzerinden işlem yapılır.”,
9. 2182 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa Ek Geçici Maddeler Eklenmesi
Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde; “657 sayılı Devlet Memurları Kanununa aşağıdaki ek geçici maddeler eklenmiştir.
“EK GEÇİCİ MADDE 1 – Bu Kanun ve Ek Geçici Maddelerine göre aylık almakta olan personelin bu Kanunla iktisap ettikleri kazanılmış hak aylıkları bir defaya mahsus olmak üzere öğrenim durumlarına bakılmaksızın ve kadro koşulu aranmaksızın bir üst derecenin aynı kademesine getirilir ve alt derecede bulundukları kademede geçen süre, üst derecedeki kademede geçmiş sayılır.
Birinci fıkra esaslarına göre verilen derece, ek geçici 12 ve 13 üncü maddeler kapsamına giren personelin, emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerine eklenir.
Emekli keseneğine esas aylığı bu Kanuna göre kazanılmış hak aylığının üstünde bulunanlara, birinci fıkra esaslarına göre verilecek derece, kazanılmış hak aylığı ile emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerine ayrı ayrı uygulanır.”
“EK GEÇİCİ MADDE 2 – Kanunun yürürlük tarihinde askerlik görevini yapmakta olanlar bu
Kanun hükmünden faydalandırılır.”
“EK GEÇİCİ MADDE 3 – Bu Kanun hükümleri, birinci madde kapsamına girenlerden yürürlük tarihinden önce bağlanmış olan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylıkları ile dul ve yetim aylıkları alanlar hakkında da uygulanır.”,
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere; 2200 ek göstergeli 1 inci dereceli Müdür kadrosunda görev yapmış olması sebebiyle, emekli aylığının mevcut 1600 ek gösterge rakamı yerine 2200 ek gösterge rakamı üzerinden ödenmesini talep etmektedir.
12. Başvuranın kazanılmış hak aylığı derecesinin 4, kadro derecesinin 1 ve emekli keseneğine esas derecesinin 1 olduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamakla birlikte; uyuşmazlığın konusunu, emekli aylığının ödenmesinde; emekli keseneğine esas derece, kadro derecesi ya da kazanılmış hak aylığı derecesinden hangisinin esas alınacağı oluşturmaktadır.
13. Konuya ilişkin belgeler incelendiğinde; başvuranın 06/09/2005 tarihinde 2200 ek göstergeli
1 inci derece Temizlik İşleri Müdürü kadrosuna atandığı, 29/09/2005 tarihli dilekçesi ile,
16/10/2005 tarihinde kendi isteği doğrultusunda emekliye ayrılmayı talep ettiği, 17/10/2005 tarihli Belediye Başkanlığı Olur’u ile emekliliğe sevkedildiği, 15/10/2001 tarihinden emekli olduğu tarihe değin emekli keseneğine esas derecesinin 1 olduğu, anlaşılmaktadır.
14. Başvuru konusu “İlgili Mevzuat” kısmında yer verilen hükümler ile birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın emekli aylığı hesabında esas alınacak ek göstergenin; almakta olduğu, yani kadro derecesi ya da kazanılmış hak aylığı derecesi karşılığı olan ek gösterge olduğu görülmektedir. Başvuranın emekli aylığında bu ek göstergenin esas alınabilmesi için de, atandığı görevde altı aylık hizmette bulunması gerekmektedir.
15. Altı aylık hizmet koşuluna yönelik bu düzenleme ile; yüksek emekli aylığı bağlanması amacıyla emeklilik öncesi yapılacak atamaların önüne geçmek suretiyle, aylığa hak kazanma için en az 6 ay yeni ek gösterge üzerinden karşılık ödenmesi ve dolayısıyla aktüeryal dengenin korunarak sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini amaçlanmaktadır.
16. Başvuranın, kazanılmış hak aylığı derecesi 4 olmasına rağmen; 1 inci dereceli 2200 ek göstergeli Temizlik İşleri Müdürü kadrosunda yaklaşık 1,5 ay, 2 nci dereceli 1600 ek göstergeli
Veteriner İşleri Müdürü kadrosunda ise 1 yıl 3 ay görev yaptığı, bu doğrultuda emeklilik aylığında kazanılmış hak aylığı derecesi yerine altı ay hizmet koşulunu sağlayan kadro derecesi karşılığı 1600 ek göstergenin uygulandığı görülmektedir.
17. 1 inci derecede altı aylık hizmet koşulunu sağlamaksızın kendi isteği ile emekliye ayrılan başvuran için, altı aydan fazla hizmeti bulunan 2 nci derece karşılığı ek göstergenin dikkate alınmasının irdelenen mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmektedir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın emekli aylığında 1600 ek göstergenin esas alınması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi