|
ÖZET: Başvuran, 25 Haziran 2019 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na yaptığı başvuruda, emekli aylığının kesilme tarihinin hatalı olduğunu iddia etmiştir. Başvuran, 18 Ağustos 2016 tarihinde emekli olup, 1 Eylül 2018 tarihinden itibaren tekrar kamu görevine başladığını belirtmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici maddeleri gereğince, emekli aylığının göreve başlama tarihini takip eden ay başında kesilmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, emekli aylığının 15 Ağustos 2018 tarihinde kesildiğini ve bu tarihten sonra kendisine borç çıkarıldığını ifade etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emekli aylığının kesilme tarihinin mevzuata uygun olduğunu ve aylıkların ödeme dönemlerinin farklılık gösterdiğini belirtmiştir. Emekli aylığının, başvuranın kamu görevine dönüşü sonrası 15 Ağustos 2018 tarihinden itibaren kesildiği, bu nedenle 2018 yılı Kurban Bayramı ikramiyesinin de ödenmediği ifade edilmiştir. Başvuran, 4263,47 TL tutarındaki borcu ihtirazı kayıtla ödemiş ve bu borcun iptalini talep etmiştir. Ancak, yapılan değerlendirmeler sonucunda başvuranın taleplerinin reddine karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddiaları ve talebi, ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmiş ve hukuka uygunluk açısından herhangi bir aksaklık tespit edilmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/13288-S.20667
BAŞVURU NO : 2019/11646
KARAR TARİHİ : 20/12/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın emekli aylığının kesilme tarihinin yanlış olduğu
BAŞVURUNUN KONUSU :
iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 25/6/2019 tarihinde yapılan başvuruda, başvuran; Gülhane Askeri Tıp
Akademisi … iken 18.08.2016 tarihinde kendi isteğiyle emekli olduğunu ve Sosyal Güvenlik
Kurumunca tarafına 48 yıl 4 ay hizmet süresi, 1. derecenin 4. kademesi, 6400 ek gösterge, 6000 makam tazminatı göstergesi ve 15000 görev tazminatı göstergesi üzerinden emekli aylığı bağlandığını, tarafına son olarak 01 Ağustos 2018 tarihinde emekli aylığı ödenmesini takiben
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Hukuku Anabilim Dalı profesör kadrosuna atanarak 08 Ağustos 2018 tarihinde tekrar kamu görevine başladığını, Kamu görevine girişi takiben emekli aylığının kesilmesi hususunda 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” ve beşinci fıkrasındaki “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” düzenlemeleri gereğince tarafına 5510 sayılı kanunla mülga hükümleri de dahil olmak üzere
5434 sayılı kanuna göre işlem yapılması gerektiğini, söz konusu 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılan ancak halen tabi olduğu ve tarafına aynen uygulanması gereken 99 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki “Emekli, adi malullük, vazife malullüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakki tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takibeden ay başından itibaren kesilir.” ve 122 nci maddesinin birinci fıkrasındaki “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ödenir.” düzenlemelerinin hiçbir farklı yoruma imkân vermeyecek derecede çok açık olduğu, emekli aylığının göreve başlama tarihini izleyen ayın başı olan, yani göreve başlamasını izleyen ilk emekli aylığı ödeme tarihi olan 1 Eylül 2018 tarihinde kesilmesi gerektiğini gösterdiğini, zira aynı 5434 sayılı kanunun uygulamasında aylıkların ödenmesi için farklı kesilmesi için farklı bir “ay başı” kavramı söz konusu olamayacağını, burada “ay başı” kavramının açık lafzi anlamı yanı sıra, şikayet olunan idare Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından esasen bütün emekli aylıklarımın fiilen 122 nci maddede belirtildiği gibi her ayın 1 inci gününde peşin ödenmesi, idare tarafından da tabi olduğu 5434 sayılı kanunun uygulanması bakımından ay başı kavramının her ayın 1 inci günü olarak kabul edildiğini açıkça gösterdiğini, bu durum karşısında
5434 sayılı kanun kapsamındaki emeklilerin emekli aylıklarının kesilmesi açısından ay başının,
emekli aylıklarının ödendiği ayın 1 inci günü olması gerektiğinin açık olduğunu, çalışan kamu görevlilerine maaş ödenen gün olarak yorumlanmasının ve ayın 15 inci günü olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, öte yandan emekli aylığının 01 Eylül 2018 tarihinde kesilmesi zorunluluğu karşısında 5510 sayılı kanunun Ek 18 inci maddesinin birinci fıkrasındaki
“Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara, ödemenin yapılacağı tarihte gelir ve aylık alma şartıyla, Ramazan Bayram ve Kurban Bayramında 1100’er TL tutarında bayram ikramiyesi ödenir.” düzenlemesi gereğince 21-24 Ağustos 2018 tarihlerinde idrak edilmiş olan Kurban Bayramı günlerinde aylığa müstehaklığı devam ettiğinden dolayı tarafına 1000 TL bayram ikramiyesi ödenmesinin de kanun icabı olduğunu, ancak bu çok açık kanuni düzenlemelere rağmen tarafına 2018 yılında Kurban Bayramı ikramiyesi ödenmediği gibi, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ankara Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü Mali Hizmetler Sosyal Güvenlik Merkezi Borç Bildirim Belgesi ile şahsına “emekli aylığı almakta iken göreve girme” gerekçesiyle son aldığı Ağustos 2018 ayına ait emekli aylığının yarısına tekabül eden 4263,47 TL borç çıkarıldığını, söz konusu borç çıkarma işleminden, kanunun açık hükmü icabınca emekli aylığının göreve başladığı 08 Ağustos 2018 tarihini izleyen ayın baş olan 01 Eylül 2018 tarihinde kesilmesi gerektiği halde, kanuna açıkça aykırı olarak memurlara maaş ödeme günü olan 15 Ağustos 2018 tarihinde emekli aylığının kesildiğinin anlaşıldığını, bu şekilde kanuna açıkça aykırı olarak çıkarılan borcu asla kabul etmemekle birlikte, belgedeki itirazın ödeme süresini durdurmayacağı ihtarı karşısında ayrıca gecikme faizi uyuşmazlığına da mahal vermemek için, Borç Bildirim Belgesine muttali olduğu
24 Nisan 2019 tarihinde borç çıkarılmış olan 4263,47 TL meblağı belgede belirtilen SGK Mosip
hesabına Vakıfbank Etlik Şubesinde ihtirazı kayıtla ödediğini ve hemen ertesi gün 25 Nisan
2019 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvurarak emekli aylığı almakta iken
kamu görevine dönmesi gerekçesiyle kanuna aykırı şekilde şahsına borç tahakkuk ettirilmesi işleminin geri alınmasını; ihtirazı kayıtla ödediği 4263,47 TL ile Ağustos 2018 ayında ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen 1000 TL bayram ikramiyesinin toplamı olan 5263,47 TL meblağın tarafına ödenmesini talep ettiğini, ancak şikayet olunan idareye başvuru tarihimden itibaren altmış gün içinde tarafına hiçbir ödeme yapılmadığını, herhangi bir cevap verilmediğini belirterek, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından kanuna aykırı şekilde şahsına borç tahakkuk ettirilmesi işleminin geri alınmasını; ihtirazı kayıtla ödediği 4263,47 TL ile Ağustos
2018 ayında ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen 1000 TL bayram ikramiyesinin toplamı olan
5263,47 TL meblağın tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 29/08/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve Aylıkların
Düzeltilmesi, Yükseltilmesi, Alt Sınırı, Ödenmesi ve Yoklama işlemleri ” başlıklı 55 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanan gelir veya aylıklar, her
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ay peşin olarak ödenir. Gelir ve aylıkların ödeme dönemleri, ödeme tarihleri, ödeme şekli ve ödeme merkezleri Kurumca belirlenir. ” hükmü, 2.2. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 99 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Emekli, adi malullük, vazife malullüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. ” hükmü, 2.3. Yine Aynı Kanunun 122 nci maddesinde “Bağlanan aylıklar her ayın başında peşin ödenir.” hükmü, 2.4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz.” hükmü, 2.5. 3472 sayılı Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Odeme
Zamanının Değiştirilmesine Dair 9/9/1987 tarih ve 289 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabulüne Dair Kanunun 1 inci maddesi ise, “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu,
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu
ile 2914 sayılı Yükseköğretim personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinin (sözleşmeli statüdeki personel dahil) aylık veya sözleşme ücretleri, ilki 15 Ekim 1987 tarihinde olmak üzere her ayın 15’inde ödenir… Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerine ilişkin kanunlarda yer alan “aybaşı ” ibareleri “ayın 15’i” olarak uygulanır. ” hükmünün yer aldığı, 2.6. Buna göre, ay başı kavramının memurlar ve emekliler için farklı belirlendiği, memurlar için ayın başı kavramı ayın 15’i olarak değiştirilmesine rağmen, emekli aylığı ödemesinde bu yönde bir değişiklik yapılmadığı, görevde bulunanların kendilerine, görev aylıkları her ayın 15’inde peşin olarak ödenmekte iken; emekli olmaları halinde görevleri ile ilişiklerinin kesildiği tarihi takip eden ayın 15’inden itibaren aylıklarının bağlandığı, 2.7. Belirtildiği üzere, 5510 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre gelir ve aylıkların ödeme dönemleri, ödeme tarihleri, ödeme şekli ve ödeme merkezlerinin Kurumca belirlendiği, 2.8. Nitekim, 2018/38 sayılı Kurum Genelgesine göre “Sigortalıların aylıkları, genel kural olarak yazılı istek tarihinden sonraki ay başından başlatılacağı; (Özel sektör için ayın 1 ‘i, kamu sektörü için 15 ‘i). 4/1-(c) sigortalılarının aylıklarının ise, 2.8.1. Sigortalı olarak görev yapmakta iken, emekliye sevk onayı alınarak görevleriyle ilişikleri kesilenlerden, ücret/maaş ödemelerini her ayın 15 ‘inde alanlara ilişiklerinin kesildiği tarihi takip eden ayın 15 ‘inden, 2.8.2. Ücret/maaş ödemelerini her ayın 1’inde alanlara ilişiklerinin kesildiği tarihi takip eden ayın 1’inden, 2.8.3. Herhangi bir nedenle görevinden ayrılmış olanların tahsis talebinin Kurum kayıtlarına girdiği tarihi takip eden ayın 1’inden, itibaren bağlanacağı, 2.9. İsteği üzerine 18/08/2016 tarihinden itibaren emekliye ayrılan …’a, maaş ödemelerini her ayın 15’inde aldığı için, emekli aylığı 18/08/2016 tarihini takip eden ayın 15’i olan 15/09/2016 tarihinden bağlandığı, 5510 sayılı Kanunun 55 inci maddesi hükmü uyarınca aylıklar “her ay” peşin olarak ödendiğinden 15/09/2016-30/09/2016 tarihleri arası 15 günlük aylığı ödendikten sonra aylık başlangıcı 01/10/2016 tarihinden itibaren ayın 1 inci gününe getirildiği, 2.10. Bu defa ilgili emekli aylığı almakta iken Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Sağlık
Bilimleri Enstitüsü Sağlık Hukuku Anabilim Dalına profesör olarak atanmak suretiyle 4/1-(c)
kapsamında yeniden göreve girdiği, ilgilinin göreve girmesi üzerine aylığının, 5434 sayılı
Kanunun 99 uncu maddesine istinaden 15/08/2018 tarihinde kesildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.11. Aylığı kesilen …’a 15/08/2018-31/08/2018 tarihleri arasında yersiz ödenen 4.263,47 TL emekli aylığı borç çıkarılarak takip ve tahsili için Ankara İl Müdürlüğüne bildirildiği, 2018 yılı bayram ikramiye ödemesi 17/08/2018 tarihinde yapılmış olup ilgilinin aylığı ise 15/08/2018 tarihinden kesildiğinden bayram ikramiyesi ödemesi yapılmadığı, İl Müdürlüğüne bildirilen 4.263,47 TL tutarındaki borcun 24/04/2019 tarihinde tahsil edildiği, 2.12. 5434 sayılı Kanunun 99 uncu maddesindeki “emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir… “hükmüne istinaden, ilgilinin emekli aylığı söz konusu vazifeye tayin tarihi olan 08/08/2018 tarihini takip eden ay başı olan 15/08/2018 tarihinden itibaren kesildiği, hükümde yer alan bu vazifelere tayinleri tarihini takip eden ay başı ifadesi 3472 sayılı Kanun ile ayın 15’i olarak açık bir şekilde belirtildiği, tekrar çalışması nedeniyle emeklilik statüsü ortadan kalkan ve 4/1-c statüsüne geçen ilgili için aybaşının ayın 15′ i olduğu, 2.13. Aynı Kanunun 14’üncü maddesinin, …a) İştirakçilerin emeklilik keseneğine esas aylık tutarları üzerinden her ay kesilecek %16 emeklilik kesenekleri; ay başlarından sonra vazifeye girenlerin o aya ait eksik aylık veya ücretlerinden kesenek alınmaz. Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanların eksik aylık veya ücretlerinden tam kesenek alınır. ” hükmü gereği ilgiliden vazifeye girdiği tarihi takip eden ay başı olan 15/08/2018 tarihi itibariyle kesenek alınmaya başlandığı, bir başka ifade ile, emekli aylığının kesildiği tarih olan 15/08/2018 tarihinden itibaren de görev aylığını peşin alan ilgiliden kesenek ve kurum karşılıklarının
Kuruma gönderilmesine başlandığı, ayrıca ilgilinin mevcut görevinden ayrılması halinde takip eden ay başından itibaren emekli aylıkları yeni görev süresi ile birlikte dikkate alınarak yeniden hesaplanacak ve hak etmesi durumunda ikramiye farkı ödemesi yapılacağı, Hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü, 5. 17/6/1949 tarihli ve 7235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun; “Emekli, Adi Malüllük, Vazife Malüllüğü, Dul
Ve Yetim Aylığı Alanlardan Veya Kesenekleri Geri Verilenlerle Toptan Ödeme
Yapılanlardan Bir Vazifeye Tayin Edilenler” başlıklı beşinci kısmında yer alan mülga 99 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “- Emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takibeden ay başından itibaren kesilir. Ancak hayrat hademesinin aylıkları kesilmez ve kendilerine bu hizmetlerinden dolayı son hizmet zammı da yapılmaz. Vazife malüllüğü aylığı alanların, varsa, harb malüllüğü zammı ile Harp Okulu öğrencilerinden yetim aylığı alanların bu aylıkları kesilmez. Bu vazifelerden ayrılanların kesilen aylıklarının ayrıldıkları tarihi takibeden ay başından itibaren müstahak olmaları şartiyle ödenmesine başlanır. Peşin ödenen aylıklardan yukarki fıkra gereğince istirdadı gereken ve tayin tarihlerini takibeden ay başlarından sonraya raslıyan kısımları, Sandığın bildirimi üzerine kurumlarınca ilgililerin istihkaklarından en geç (3) ay içinde ve (3) eşit taksitte kesilmesi suretiyle tahsil olunarak Sandığa gönderilir. hükmü,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Gelir ve
Aylıkların Düzeltilmesi, Yükseltilmesi, Alt Sınırı, Ödenmesi ve Yoklama işlemleri ” başlıklı 55 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanan gelir veya aylıklar, her ay peşin olarak ödenir. Gelir ve aylıkların ödeme dönemleri, ödeme tarihleri, ödeme şekli ve ödeme merkezleri Kurumca belirlenir. ” hükmü, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz.” hükmü, 8. 3472 sayılı Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme
Zamanının Değiştirilmesine Dair 9/9/1987 tarih ve 289 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabulüne Dair Kanunun 1 inci maddesinde, “Aylıklarını 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinin (sözleşmeli statüdeki personel dahil)
aylık veya sözleşme ücretleri, ilki 15 Ekim 1987 tarihinde olmak üzere her ayın 15’inde ödenir…
Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerine ilişkin kanunlarda yer alan “aybaşı ” ibareleri
“ayın 15’i” olarak uygulanır. ” hükmü, Düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, kamu görevinden emekli olduktan sonra 08/12/2018 tarihinde tekrar kamu görevine başladığını, emekli aylığının göreve başlamasını izleyen ilk emekli aylığı ödeme tarihi olan 1/9/2018 tarihinde kesilmesi gerektiğini, gösterdiğini, 5434 sayılı Kanunun uygulamasında aylıkların ödenmesi için farklı kesilmesi için farklı bir “ay başı” kavramı söz konusu olamayacağını, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından esasen bütün emekli aylıklarının her ayın 1 inci gününde peşin ödenmesinin, idare tarafından da ay başı kavramının her ayın 1 inci günü olarak kabul edildiğini gösterdiğini belirterek; emekli aylığı almakta iken kamu görevine dönmesi gerekçesiyle kanuna aykırı şekilde şahsına borç tahakkuk ettirilmesi işleminin geri alınmasını; ihtirazı kayıtla ödediği 4263,47 TL ile Ağustos 2018 ayında ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen 1000 TL bayram ikramiyesinin toplamı olan 5263,47 TL meblağın tarafına ödenmesini talep etmektedir 11. İdare, mevzuat ile ay başı kavramının memurlar ve emekliler için farklı belirlendiğini, memurlar için ayın başı kavramı ayın 15’i olarak değiştirilmesine rağmen, emekli aylığı ödemesinde bu yönde bir değişiklik yapılmadığını, görevde bulunanların kendilerine, görev aylıkları her ayın 15’inde peşin olarak ödenmekte iken; emekli olmaları halinde görevleri ile ilişiklerinin kesildiği tarihi takip eden ayın 15’inden itibaren aylıklarının bağlandığını, başvuran maaş ödemelerini her ayın 15’inde aldığı için, emekli aylığının 18/08/2016 tarihini takip eden ayın 15’i olan 15/09/2016 tarihinden bağlandığını, 15/09/2016-30/09/2016 tarihleri arası 15 günlük aylığı ödendikten sonra aylık başlangıcının 01/10/2016 tarihinden itibaren ayın 1 inci gününe getirildiğini, mevzuat uyarınca başvuranın yeniden vazifeye tayin tarihi olan 08/08/2018 tarihini takip eden ay başı olan 15/08/2018 tarihinden itibaren emekli aylığının kesildiğini ve 17/8/2018 tarihinde ödenen ikramiyenin de bu nedenle tarafına ödenmediğini belirtmiştir.
12. Başvuruya konu mevzuat hükümleri incelendiğinde; 5 ve 6 numaralı paragraflarda yer
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
verildiği üzere; 5434 sayılı Kanunun 99 uncu maddesi uyarınca, emekli aylığı almakta olanlardan, emeklilik hakkı tanınan vazifelere atananların aylıklarının tamamının, bu vazifelere tayinleri tarihini takip eden ay başından itibaren kesileceği açıkça düzenlenmiştir. Başvuranın 8/8/2018 tarihinde vazifeye başlamasını müteakiben emekli aylığı 15/8/2018 tarihinden geçerli olmak üzere kesilmiş ve kendisine 2018 yılı Ağustos ayı için peşin olarak ödenmiş olan emekli aylığının anılan tarihten sonraya isabet eden kısmı borç kaydedilmiştir.
13. Başvuran, 5434 sayılı Kanun uyarınca aybaşından aybaşına kadar yapılan bir ödemenin, ilgili Kanun uyarınca aybaşından ayın birinci gününün anlaşılması gerektiğinden hareketle, söz konusu borca itiraz etmekte ise de; idare tarafından Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerde; başvurana maaşını peşin olarak aldığı 2016 yılı Ağustos ayı içerisinde emekliye ayrıldıktan sonraki ilk aybaşı olan 15/9/2016 tarihinde emekli aylığı bağlandığı ve maaş ödenme günü olan ayın birinci gününe kadar geçen süre için de emekli aylığı ödendiği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Ağustos ayı içinde çalışması için kendisine ödenmiş olan maaşa hak kazandığı son gün 14 Eylül 2016 olmakla birlikte, başvurana emekli maaşı bağlanırken takip eden ayın birinci günü beklenilmemiştir. Başvuranın işe başladığı 8/8/2018 tarihinden sonra da yine ayın birinci gününe kadar beklenilmeden 15 inci günü itibariyle sandıkla ilişiği kesilmiş ve peşin aldığı
Ağustos ayı maaşından kesenek ve kurum karşılıkları Kuruma gönderilmiştir.
14. 5434 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanunun uygulamalarında aybaşı kavramının farklı günleri ifade etmesine ilişkin yasal düzenlemenin amacının, emekli olmakta iken çalışmaya başlayanlara mükerrer ödeme yapılması olmadığında şüphe yoktur. Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinin aylıklarının ödeme zamanının değiştirilmesi 1987 yılında gerçekleştirilmiş olup, anılan yıldan önce kamu görevinden emekli olmuş iken yeniden vazifeye tayin edilenlerde, yukarıda belirtildiği üzere, aynı tarih aralığı için hem emekli maaşı hem de Kuruma kesenek ve kurum karşılıkları gönderilecek surette maaş ödenmesi söz konusu değildir.
Başvurana 2016 yılı 15 Eylül ile 2018 yılı 15 Ağustos tarihleri arasında emekli aylığı ödenmiş olup, çalışan statüsünde maaş almadığı herhangi bir dönem için emekli aylığı ödenmemesi gibi bir durum söz konusu değildir. Başvuranın 5510 sayılı Kanunun dördüncü maddesinin birinci fıkrasının c bendi uyarınca çalışan statüsünde olduğu bir dönemde, emekli statüsünde bulunanlara yapılan bayram ikramiyesi ödemesinden yararlandırılmamış olması da tabiidir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebine yönelik olarak idarece yapılmış işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.