|
ÖZET: Başvuran, 2007 yılında çalıştığı şirketteki 62 prim gününün sahte olarak kaydedildiğini belirterek, Bilecik Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından kendisine yansıtılan 123.276,37 TL’lik borcun iptalini talep etmiştir. Başvuru, 15 Ocak 2019 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılmış, başvuranın iddiaları doğrultusunda SGK’nın yaptığı incelemelerde, sahte sigortalılık tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın yaşlılık aylığı iptal edilerek, yersiz ödenen tutar borç olarak kaydedilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın aylığının kesilmesine ilişkin işlemlerin hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Yapılan denetimlerde, başvuranın çalışmadığına dair belgeler ve ifadeler doğrultusunda, sahte hizmet kaydı oluşturulduğu tespit edilmiştir. Başvuranın talebi, SGK’nın yersiz ödeme ile ilgili düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve ret kararı verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, SGK’nın işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Başvuranın itirazı, ilgili mevzuat ve belgeler ışığında reddedilmiştir. Bu karar, başvuranın yasal hak arama sürecinin devam etmesine olanak tanımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5513-S.8283
BAŞVURU NO : 2019/667
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLECİK SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
Yersiz ödeme kapsamında tarafına yansıtılan borcun iptali
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda başvuran, …
… 2007 yılında çalıştığı şirkette geçirdiği 62 prim gününün sahte hizmet kazandırmak suretiyle yapıldığının tespit edildiğini, neticesinde de SGK tarafından kendisine gönderilen tebligatta 01/11/2010 ila 21/01/2019 tarihleri arasında tarafına ödenen aylıkların toplamda 123.276,37
TL olarak borç yansıtıldığını, söz konusu tebligat eline ulaştıktan sonra yaptığı araştırmalar neticesinde 2007 yılında çalıştığı firma olan … İnşaat Taah. … … firmasına ait 2007/8=10 gün, 2007/9 =30 gün ve 2007/10 = 22 gün çalışma süresinin olduğunu, söz konusu firma için Sosyal
Güvenlik Kurumunun başvurusu üzerine T.C. Mustafa Kemal Paşa Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan müracaat sonucu …/… karar numarası ile Cumhuriyet Savcısının (…) CMK’nın 173/3.maddesi gereğince itiraz eden kurumun yeterli neden bulunmadığı gerekçesiyle itirazının reddedilmesine karar verildiğini ve kamu adına kovuşturmaya yer olmadığı kanaatine varıldığını, hakkı olan 62 günün savcılık kararı ile sabitlendiğini ifade ederek, iptal edilen hizmetlerinin tekrar hizmetten sayılmasını talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 09/04/2019 tarihli ve … sayılı bilgi belge isteme yazımıza gönderilen, Sosyal Güvenlik
Kurumunun 14/06/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Başvuranın tahsis dosyasının incelenmesinde tarafına bağlanan yaşlılık aylığının, SGK tarafından yapılan denetim sonucunda fiilen çalışmaya dayanmayan hizmetlerinin tespiti ve bu hizmetlerin iptali neticesinde aylığa hak kazanma koşullarının tahsis talep tarihi itibariyle oluşmaması nedeniyle iptal edildiği ve yersiz ödenen aylıkların tarafına borç kaydedildiği, 2.2. Başvurana, 2829 sayılı Kanun gereği son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca yaşlılık aylığı bağlandığı, ancak 11/06/2012 tarih ve …/…/… sayılı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
rapor gereği fiili çalışmaya dayanmayan hizmetlerinin iptaliyle tahsis talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanamadığı, 2.3. Sahte sigortalılığa istinaden yaşlılık aylığı bağlanmasında Kurum hatası söz konusu olmadığından, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Geçici 35 inci maddesinin uygulanamadığı ve tarafına yersiz ödenen yaşlılık aylığı tutarı 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi hükümleri gereğince borç kaydedildiği, 2.4. 2018/38 sayılı Genelgede yer alan sigortalı hatası kapsamındaki aylık iptallerinde aylığa hak kazanma koşullarının oluşması halinde yeniden alınacak talebe istinaden aylık bağlanması talimatı gereğince, 11/3/2019 tarihli tahsis talebine istinaden 01/4/2019 tarihinden itibaren 4/1(a) kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, 2.5. Cumhuriyet Savcılığına yapılan suç duyurusu, sahte sigortalılık bildirimi nedeniyle kamu davası açılıp açılmayacağına ilişkin olup kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki savcılık kararının, fiili çalışmaya dayanmayan hizmetlerin niteliğiyle ilgili olamadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 16/06/2006 tarihli ve 26200 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; “Yersiz ödemelerin geri alınması” başlıklı 96 ncı maddesinde; “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu
Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
itibaren yirmi dört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonunda, itibaren hesaplanacak olan kanuni faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.
Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanuni faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.
Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanuni faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.
Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6. Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2018/38 sayılı
Genelgesi; 6.1. “Yaşlılık Aylığının Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması Yaşlılık aylığının kesilmesi ve yeniden bağlanmasında, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa bu Kanuna tabi sigortalılar ile Kanunun yürürlük tarihinden önce mülga kanunlara göre sigortalı olanlar için farklılık bulunmaktadır.” 6.2. “Aylığa Hak Kazanma Koşullarının Oluşmadığının Aylık Bağlandıktan Sonra Tespit
Edilmesi ve Aylığın Tekrar Başlaması 6.5.1. Kurumumuza tahsis talebinde bulunan 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) sigortalılarının talep tarihi itibariyle Kanunda öngörülen aylık bağlama koşullarını yerine getirip getirmediklerine bakılarak aylık bağlama işlemleri gerçekleştirilmekte, bu koşulların oluşmadığının daha sonra tespit edilmesi halinde ise, sigortalıya ödenen aylıklar başlangıç tarihi itibariyle iptal edilerek yersiz ödenen aylıkların tahsili yoluna gidilmektedir.” 6.3. “Bu sigortalıların yeniden aylık bağlanması talebinde bulunmaları halinde, aylığa hak kazanma koşullarının oluşması koşuluyla, aylık bağlanması talep tarihlerini takip eden ay başından itibaren aylıkları tekrar bağlanmaktadır”
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuranın, 28/10/2010 tarihli tahsis talebine istinaden Bilecik Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü tarafından 01/11/2010 tarihinden itibaren 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bağlandığı, denetim raporu sonucu sahte olduğu tespit edilen, 22/08/2007-22/10/2007 tarihleri arasındaki 4/1-(a) çalışmalarının silinmesiyle birlikte emeklilik şartlarından olan 1260 gün koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle aylığın bağlandığı tarih olan 01/11/2010 tarihi itibariyle aylığının iptal edildiği, neticede sahte hizmet kazandırılmak suretiyle, yardımlardan yararlandırılması ile gelir veya aylık bağlanması nedeniyle 01/11/2010 ila 21/01/2019 süresi için yersiz ödenen 123.276,37 TL’nin borç kaydedildiği, ancak Kurum hatası söz konusu olmadığından, iptal edilen 4/1-(a) kapsamındaki yaşlılık aylığı nedeniyle hesaplanan yersiz ödemenin 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesinin (a) bendi hükümleri gereğince tahsil edileceği, ayrıca başvuranın 11/03/2019 tarihli tahsis talebine istinaden 01/04/2019 tarihinde 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, başvuranın tarafına yersiz ödeme kapsamında yansıtılan borcun iptali talebiyle Kurumumuza başvurduğu, buna karşın SGK tarafından 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükmü gereği talebinin reddedildiği görülmektedir.
9. Başvuruya ilişkin yapılan incelemede; başvuran ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasındaki ihtilafın, başvuranın emekli aylığının kesilmesi ve buna bağlı olarak tarafına yansıtılan borcun iptali noktasında toplandığı görülmektedir.
10. Başvuranın, emekli aylığının kesilmesine dayanak 11/06/2012 tarihli ve …/…/… sayılı rapor kapsamında yapılan değerlendirmede; 10.1. Söz konusu inceleme raporunun …/…/… sayılı raporun “idari yönden” başlıklı hususların incelenmesi, gerekirse soruşturulması görevi kapsamında hazırlandığı, 10.2. …/…/… sayılı raporun ise …/…/… sayılı raporda sadece kayıt tetkiki yoluna gidilerek yapılan sigortalı bildirimlerin iptal edilmemesi hususlarının incelenmesi, gerekirse soruşturulması kapsamında hazırlandığı, neticede başvuranın sahte sigortalılığına ilişkin işlemlerin dayanağını oluşturan …/…/… sayılı raporda; Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 18/08/2011 tarihli ve … sayılı görevlendirmesi gereğince, 01/11/2010 tarihli ve …/…/… sayılı rapor ile ilgili tanzim edilen 17/06/2011 tarihli ve …/…/… sayılı raporun “idari yönden” başlıklı bölümünde belirtilen hususların incelendiği, 10.3. Bahsi geçen raporların konusunu; … İnş. Ltd. Şti.’ye ait … sicil sayılı işyerinden yapılan sahte sigortalı bildirimlerinin oluşturduğu, 10.4. Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Mustafa Kemal Paşa Sosyal Güvenlik Merkezinde
… işyeri sicil numarasında işlem gören … İnş. Ltd. Şti.’nin, Bursa Mustafa Kemal Paşa açık spor tesisi inşaatı işinde asıl işveren konumunda olduğu, … İnş. Ltd. Şti.’nin … nolu taşeron olduğu, … … ve Ortağı … …(… İnş. Taahüt)’nun ise … nolu alt taşeron konumunda olduğu, yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde; … İnş. Ltd. Şti. ile … nolu taşeron … İnş. Ltd.
Şti. arasındaki sözleşmenin 31/12/2005 tarihinde sona erdiği, 10.5. Dolayısıyla, … İnş. Ltd. Şti.’nin … nolu taşeronu … İnş. Ltd. Şti.’nin 31/12/2005 tarihinden sonra bildirimleri bulunan 7 kişi adına, … nolu taşeronu … … ve Ortağı’nın ise, 31/12/2005 tarihinden sonra bildirimleri bulunan ve aralarında … …’nın da bulunduğu 13 kişi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
adına, 31/12/2005 tarihinden sonra yapılan sigortalı bildirimlerinin gerçeği yansıtmadığı yani sahte bildirimler olduğunun tespit edildiği görülmektedir.
10.6. Somut olay kapsamında ise; başvuranın sigortalı olarak gösterildiği … … ve Ortağı şirketine ait yapılan inceleme kapsamında başvuran … …’nın bizzat ifadesine başvurulduğu, … … tarafından söz konusu işyerinde ve inşaat işinde çalışmadığının bizzat ve alenen beyan edildiği, görülmektedir.
11. Başvuranın; … İnşaat Taah. … firması için Sosyal Güvenlik Kurumunun başvurusu üzerine
T.C. Mustafa Kemal Paşa Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan müracaat sonucu …/… karar numarası ile Cumhuriyet Savcısının (…) CMK’nın 173/3.maddesi gereğince itiraz eden kurumun yeterli neden bulunmadığı gerekçesiyle itirazının reddedilmesine karar verildiğini ve kamu adına kovuşturmaya yer olmadığı kanaatine varıldığını, hakkı olan 62 günün savcılık kararı ile sabitlendiği halde tarafına borç yansıtılmasının hukuka aykırı olduğu iddiasına karşılık yapılan değerlendirmede; Cumhuriyet Savcılığına yapılan suç duyurusunun, sahte sigortalılık bildirimi nedeniyle kamu davası açılıp açılmayacağına ilişkin olduğu, kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki savcılık kararının ise fiili çalışmaya dayanmayan hizmetlerin niteliğiyle ilgili olamadığı görülmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın aylığının kesilmesine ve tarafına borç yansıtılmasına dayanak, …/…/… sayılı rapor kapsamında yapılan inceleme neticesinde, … İnş. Ltd. Şti. ile … nolu taşeronu … İnş. Ltd. Şti. arasındaki iş sözleşmesinin 31/12/2005 tarihinde sona erdiği, başvuranın sigortalı olarak gösterildiği … … ve Ortağı şirketinin ise alt taşeron şirket olduğu, yine inceleme kapsamında başvuranın bizzat ifadesine başvurulduğu, söz konusu ifadede başvuranın böyle bir iş yerinde çalışmadığını alenen beyan ettiği, ayrıca …/…/… sayılı raporun SGK Başkanlığı tarafından aynı konuya ilişkin hazırlatılan
3 üncü rapor olduğu, söz konusu raporların tamamında aynı hususların tespit edildiği dikkate
alındığında, başvuranın 22/08/2007-22/10/2007 tarihleri arasındaki 4/1-(a) çalışmalarının silinmesiyle birlikte emeklilik şartlarından olan 1260 gün koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle aylığın bağlandığı tarih olan 01/11/2010 tarihi itibariyle aylığının iptal edilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve ilkelerine uygun davrandığı, ancak başvuranın emekli aylığının iptaline esas …/…/… sayılı rapor 11/06/2012 tarihli olmasına rağmen, idare tarafından aylığın kesilmesi işleminin 21/01/2019 tarihi itibariyle gerçekleştirildiği, dolayısıyla idare tarafından söz konusu işlemde makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi işlemlerinde, ayrıca idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.