|
ÖZET: Başvuran, Dışişleri Bakanlığı’ndan “uzman” unvanıyla emekli olduktan sonra, 6004 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi gereğince 4200 ek gösterge talep etmiştir. Başvuru, emekli olduğu tarihten sonra yürürlüğe giren düzenlemelerle, benzer pozisyondaki çalışanların ek göstergelerinin artırılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu iddia ederek yapılmıştır. Ancak, başvuranın emekli olduğu tarih itibarıyla bu düzenlemeden yararlanma hakkı bulunmamaktadır. İdare, başvuranın 6004 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte ilgili kadrolarda bulunmadığını ve dolayısıyla ek gösterge artışından faydalanamayacağını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumu ile ilgili yapılan incelemede, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilmediğini değerlendirmiştir. Başvuranın, emekli olduğu kadro ile konsolosluk ve ihtisas memurluğu kadrosunun yetki ve sorumluluklarının farklı olduğunu, bu nedenle ek gösterge taleplerinin karşılanamayacağını ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının, Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olmadığını ve idarenin kararının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın 4200 ek gösterge talebi reddedilmiş ve bu karar, başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin başvuruya ilişkin süreçte iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığını, ancak başvuru yollarının belirtilmediği durumlarda eksiklikler bulunduğunu önermiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12339-S.24.18708
BAŞVURU NO : 2024/10536
KARAR TARİHİ : 11.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Dışişleri Bakanlığından “uzman” kadro unvanı ile emekli olan
BAŞVURUNUN KONUSU :
başvuranın 4200 ek gösterge talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 13.07.2010 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 07.07.2010 tarihli ve 6004 sayılı
Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesinde yapılan düzenleme ile anılan kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlıkta, adaylık süreci devam edenler dahil, danışman, idari memur (bunlardan uzman ve idari ataşe unvanı taşıyanlar dahil), bölge uzmanı ve yabancı dil uzmanı ile haberleşme teknik personeli olarak görev yapan mühendis, tekniker ve haberleşme teknisyenlerinden kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi gün içerisinde konsolosluk ve ihtisas memurluğu (KİM) statüsüne geçmek istediklerini yazılı olarak beyan edenlerin konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçirildiğini, kendisinin 01.10.2006 tarihinde bölge uzmanı unvanı ile 1.derece 4.kademe 2200 ek gösterge üzerinden emekliye ayrıldığını ancak kanunun yürürlük tarihinden önce emekli olması nedeniyle söz konusu düzenlemeden yararlanamadığını oysa kendisiyle aynı görevde bulunup kanunun yürürlük tarihi itibarıyla görevde bulunanların KİM kadrolarına geçebildiğini ve 3600 ek göstergeden faydalanmaya başladığını, bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu gibi adil de olmadığını,
7417 sayılı Kanunla kamu görevlilerini ek göstergelerinde yapılan son düzenlemeler ile 2023 yılından
itibaren kendisi durumunda olan memurların ek göstergesi 2800’e yükseltilirken Dışişleri Uzmanlarının ve
KİM ek göstergelerinin 4200’e yükseltildiğini belirterek ek göstergesinin 4200 olarak düzeltilmesi ile başvurusuna konu farklılığın giderilmesi için Dışişleri Bakanlığı emeklisi idari memur/uzmanlarına yönelik yeni bir düzenleme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuran daha önce aynı taleple Kurumumuza başvurmuş, 2024/3169 numaralı söz konusu başvuruda idari başvuru yollarının tüketilmediğini görülmesi üzerine ilgili idarelerce başvurana gerekli cevabın verilmesi ve bahse konu cevapların bir örneğinin Kurumumuza iletilmesi için
Kurumumuzca 09.05.2024 tarihli Gönderme Kararı verilmiştir.
3. Gönderme Kararı üzerine Dışişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünden alınan
22.05.2024 tarihli ve sayılı – – sayılı yazıda özetle;
3.1. 13.07.2010 tarihli ve 6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun
Geçici 4. maddesi ile getirilen hüküm ile, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlıkta, adaylık süreci devam edenler dahil, danışman, idari memur (bunlardan uzman ve idari ataşe unvanı taşıyanlar dahil), bölge uzmanı ve yabancı dil uzmanı ile haberleşme teknik personeli olarak görev yapan mühendis, tekniker ve haberleşme teknisyenlerinin Konsolosluk ve İhtisas Memurluğuna geçiş yapmalarına imkan tanındığı, 3.2. Hizmet cetvelinin bir örneği ekte sunulan İlgi yazılarına konu başvuranın kamu hizmetleri süresince farklı unvanlarla idari memur kadrosunda görev yapmış olup, 6004 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 39.
ve 40. maddeleri uyarınca, Uzman unvanıyla emekliye ayrıldığı cihetle Konsolosluk ve İhtisas
Memurluğuna geçiş yapamadığı, 4. Gönderme Kararı üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünden alınan 11.07.2024 tarihli ve sayılı – – sayılı yazı ekindeki başvurana hitaplı 05.07.2024 tarihli ve sayılı yazıda özetle; 4.1. 07.07.2010 tarihli ve 6004 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinde Dışişleri Bakanlığında içlerinde idari memur ve uzmanların da olduğu bazı kadrolarda görev yapan personelden isteyenlerin konsolosluk ve ihtisas memuru kadrosuna geçirileceğinin, istemeyenlerin ise mevcut haklarının korunacağının düzenlendiği, ancak bunlardan anılan maddenin yürürlüğünden önce emekli olmuş veya vefat etmiş olanların durumu hakkında herhangi bir düzenlemeye gidilmediği, 4.2. Başvuranın Dışişleri Bakanlığında “Uzman” kadro unvanında görev yapmakta iken 15.10.2006 tarihinden itibaren emekli olduğu, 4.3. Buna göre, başvurana 4200 ek gösterge uygulanmasına imkân bulunmadığı, İfade edilmiştir.
5. Buna göre idarenin yukarıda yer verilen açıklamalarının başvuruya konu uyuşmazlığın çözümü adına yeterli görüldüğü sonucuna varılmış olup mevcut başvuru özelinde ayrıca bilgi ve belge istenmesine gerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve
işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 8.1. “Hizmet Sınıfları İtibariyle Unvan veya Aylık Alınan Derecelere Göre Ek Göstergeler” başlıklı (I) sayılı Cetvelin I- GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI bölümü; “…
g) En az üç yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokulları 1 4200 bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi 2 3600 eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda (veya yüksek öğrenimli 3 2800 olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl 4 2200 mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre 5 1900 seçilerek) atanan Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Diyanet İşleri 6 1750
Başkanlığı ve Bağımsız Genel Müdürlük ve Büyük Şehir Belediyesiyle 7 1550
Büyük Şehir Belediye sınırları içindeki ilçe Belediyeleri Müfettişleri, 8 1450
Başbakanlık Uzmanları, Adalet Uzmanları, Seçim Uzmanları, Milli
Savunma Uzmanları, İçişleri Uzmanları, Dışişleri Uzmanları, Çalışma
Uzmanları, Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Uzmanları, İş Sağlığı ve Güvenliği
Uzmanları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Uzmanları, Kültür ve Turizm
Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, İnsan Hakları ve Eşitlik
Uzmanları, Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Çevre ve Şehircilik Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları, Orman ve
Su İşleri Uzmanları, Diyanet İşleri Uzmanları, Din İşleri Yüksek Kurulu
Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Milli Güvenlik Kurulu Genel
Sekreterliği Uzmanları, Afet ve Acil Durum Yönetimi Uzmanları, Devlet
Gelir Uzmanları, Tapu ve Kadastro Uzmanları, Meteoroloji Uzmanları, Basın ve Enformasyon Uzmanları, Yüksek Kurum Uzmanları, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Uzmanları, Savunma Sanayii Uzmanları, Vakıf Uzmanları, Sınai Mülkiyet Uzmanları, TİKA Uzmanları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Uzmanları, Yurtdışı Türkler ve Akraba
Topluluklar Uzmanları, Yazma Eser Uzmanları, İstihdam Uzmanları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim Uzmanları, Bakanlık ve Bağlı
Kuruluşların Avrupa Birliği Uzmanları, Göç Uzmanları, Yükseköğretim
Kurulu Uzmanları, Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları, Başbakanlık
Yüksek Denetleme Kurulu Uzmanları, Dışişleri Meslek Memurları ile
Konsolosluk ve İhtisas Memurları, Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişleri ile
Hazine Müsteşarlığı Bankalar Yeminli Murakıpları ve Hazine
Kontrolörleri, Hazine Uzmanları, Sigorta Denetleme Uzmanları ile
Aktüerleri, Dış Ticaret Uzmanları, Avrupa Birliği İşleri Uzmanları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş ve İş Güvenliği Müfettişleri ve
Bakanlıkların Merkez Teşkilatına dahil Genel Müdürlükleri Kontrolörleri ve İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri ile Sosyal Güvenlik Kurumu
Müfettişleri, Sosyal Güvenlik Uzmanları, Ulaştırma ve Haberleşme
Uzmanları, Havacılık ve Uzay Teknolojileri Uzmanları, Denizcilik
Uzmanları, Sağlık Uzmanları ve Sağlık Denetçileri, Milli Savunma
Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığı
Müfettişleri, Türkiye İstatistik Kurumu Uzmanları, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Denetçileri ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu hükümlerine göre atanan İç Denetçiler, Milli Eğitim Uzmanları, Bakanlık Maarif Müfettişleri ve Maarif Müfettişleri, Aile ve Sosyal
Politikalar Denetçileri, Gençlik ve Spor Denetçileri, Maliye Uzmanları, Helal Akreditasyon Uzmanları
…
i) Bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan,
1 2800
1. Yükseköğrenim mezunları
2 2200
3 1700
4 1400
…” 9. 703 sayılı KHK’nın 6 ncı maddesi ile mülga 6004 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi; “ (1)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlıkta, adaylık süreci devam edenler dahil, danışman, idari memur (bunlardan uzman ve idari ataşe unvanı taşıyanlar dahil), bölge uzmanı ve yabancı dil uzmanı ile haberleşme teknik personeli olarak görev yapan mühendis, tekniker ve haberleşme teknisyenlerinden bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi gün içerisinde konsolosluk ve ihtisas memurluğu statüsüne geçmek istediklerini yazılı olarak beyan edenler aşağıda yer alan esaslar çerçevesinde konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçirilir. Konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçmek istemeyenler, mevcut statülerini ve özlük haklarını muhafaza ederler.
(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, konsolosluk ve ihtisas memurluğu statüsüne geçiş nedeniyle boşalacak olan danışman kadroları, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, toplam kadro sayısı on beşe düşünceye kadar iptal edilmiş sayılır. Danışman kadroları hariç olmak üzere, birinci fıkrada sayılan kadrolara yeni atama yapılmaz. Atama yapılmayacak kadrolardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte boş olanlar ile herhangi bir nedenle boşalacak olanlar herhangi bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
(3) Konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçiş yapan memurlar, dördüncü fıkrada yer alan esaslar çerçevesinde, merkez ve yurtdışı teşkilatında ataşe veya daha üst unvanları taşımaya hak kazanırlar.
(4) Konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçiş yapanlardan; a) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki statülerinde ve yüz yirmi günlük başvuru süresinin sona erdiği tarih itibarıyla, askerlik hizmeti dahil en az dokuzuncu fiili hizmet yılı içinde bulunanlar veya üçüncü ve daha üst kadro derecelerinde çalışmakta olanlar, en az iki yıllık eğitim veren bir fakülteden mezun olmaları kaydıyla, merkez teşkilatında ikinci katip, yurtdışı teşkilatında ise ikinci katip veya muavin konsolos unvanını taşımaya hak kazanırlar. Bunların, merkez ve yurtdışı teşkilatında başkatip veya konsolos
unvanına terfi edebilmeleri ve kazanılmış hak aylık derecelerine karşılık gelen daha üst unvanlara yükseltilmeleri için Bakanlıkça yapılacak özel bir yeterlik sınavına girmeleri şarttır. Bu sınavda başarılı olanlar Bakanlık Komisyonunun teklifi ve Bakan onayı ile bu unvanlardan uygun olanlara yükseltilirler.
Yeterlik sınavında başarılı olamayanlara en az altı ay arayla ikinci bir sınav hakkı daha tanınır. İkinci haklarında da başarılı olamayanlar merkez teşkilatında ikinci katip, yurtdışı teşkilatında ise ikinci katip veya muavin konsolos unvanını taşımaya devam ederler, ancak daha üst unvanlara yükseltilmezler. (Ek cümle: 13.02.2011 – 6111 S.K/Madde 211) Danışmanların, hizmet yılı gözetilmeksizin konsolosluk ve ihtisas memuru statüsüne geçebilmeleri ve Bakanlık Komisyonunca uygun görülecek unvanları alabilmeleri için özel yeterlik sınavında başarılı olmaları şarttır.
b) (…) orta öğrenim kurumlarından mezun olanlar merkez teşkilatında ataşe, yurtdışı teşkilatında ise, imza yetkisine sahip olmaksızın, ataşe unvanını taşımaya hak kazanırlar. Bunlar merkez veya yurtdışı teşkilatında daha üst unvanlara yükselemezler. En az iki yıllık üniversite diplomasına bilahare sahip olanlara, yurtdışı teşkilatında imza yetkisi ile birlikte, muavin konsolos veya ikinci katip, merkez teşkilatında ikinci katip unvanı verilir. Bunlara, askerlik hizmeti dahil, eski statülerinde ve konsolosluk ve ihtisas memurluğunda geçirdikleri fiili hizmet süresi toplamı dokuz yıldan fazla ise veya fazla olduğunda kariyer ilerleme ve konsolosluk yeterlik sınavına iki kez iştirak etme hakkı tanınır. Bu sınav hakları, sınava katılma hakkının Bakanlıkça kayda geçirildiği tarihten itibaren tertip edilecek ilk üç sınavdan ikisinde kullanılır. İkinci haklarında da başarılı olamayanlar merkez teşkilatında ikinci katip, yurtdışı teşkilatında ise ikinci katip veya muavin konsolos unvanını taşımaya devam ederler, ancak daha üst unvanlara yükseltilmezler.
c) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki statülerinde ve yüz yirmi günlük başvuru süresinin sona erdiği tarih itibarıyla, askerlik hizmeti dahil sekizinci ve daha az fiili hizmet yılı içinde bulunanlar, fiili hizmet sürelerine karşılık gelen unvanlara atanır. Bunlar, eski statülerinde ve konsolosluk ve ihtisas memurluğunda geçirdikleri askerlik hizmeti dahil toplam dokuzuncu fiili hizmet yılları içinde, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendi hükümlerine tabi olarak, kariyer ilerleme ve konsolosluk yeterlik sınavına girerler.
(5) Konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçiş yapan personelin kendi aralarındaki öndegelim sıralarının belirlenmesine ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir.”
Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, emekli olduğu tarihten kısa bir süre sonra yürürlüğe giren 6004 sayılı Kanunda hâlihazırda emekli olduğu idari uzman kadro unvanında görev yapanlara konsolosluk ve ihtisas memuru (KİM) kadrosuna geçiş hakkı tanındığını, emekli olması nedeniyle bu haktan yararlanamamasının eşitliğe aykırı olduğunu ayrıca dışişleri uzmanı kadroları için esas alınan ek göstergenin emekli olduğu “Uzman” kadrosu için de esas alınması gerektiğini belirterek dışişleri uzmanları ile konsolosluk ve ihtisas memurları için öngörülen ek göstergeden yararlandırılmayı talep etmektedir.
12. İdare tarafından özetle, 6004 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi ile maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla idari uzman kadrosunda görev yapan memurların konsolosluk ve ihtisas memurluğu kadrosuna geçiş hakkının düzenlendiği, idari uzman kadrosunda görev yapmış olmakla birlikte maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu kadrolarda bulunmayanlara yönelik bir düzenlemeye ise gidilmediği, diğer yandan dışişleri uzmanı ve konsolosluk ve ihtisas memuru kadro unvanlarının ek göstergeleri ile başvuranın emekli olduğu “Uzman” kadrosunun ek göstergesinin 657 sayılı Kanunun ilgili cetvelinde farklı yerlerde düzenlendiği, bu nedenle başvuran hakkında dışişleri uzmanı ve konsolosluk ve ihtisas memurluğu kadrosuna ait ek gösterge uygulanmadığı ifade edilmiştir.
13. Bu çerçevede uyuşmazlığın esasının, emekli olan başvuranın “dışişleri uzmanı” ve “konsolosluk ve ihtisas memuru” kadrosu için öngörülen ek göstergeden yararlanıp yararlanmayacağı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.
14. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, başvuranın uzman kadro unvanında görev yapmaktayken
15.10.2006 tarihinde 1 inci derecenin 4 üncü kademe intibakı ile emekliye ayrıldığı, başvurana uzman kadro
unvanı esas alınarak 2200 ek gösterge uygulandığı, 4200 ek göstergeden yararlanma talebinin ise reddedildiği anlaşılmıştır.
15. 13.07.2010 tarihli ve 27640 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.07.2010 tarihli ve 6004 sayılı
Dışişleri Bakanlığı Personeline İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Bakanlıkta danışman, idari memur (bunlardan uzman ve idari ataşe unvanı taşıyanlar dahil), bölge uzmanı ve yabancı dil uzmanı ile haberleşme teknik personeli olarak görev yapan mühendis, tekniker ve haberleşme teknisyenlerinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi gün içerisinde konsolosluk ve ihtisas memurluğu statüsüne geçmek istediklerini yazılı olarak beyan edenlerin maddenin devamında yer alan esaslar çerçevesinde konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçirileceği, konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçmek istemeyenlerin mevcut statülerinin ve özlük haklarının muhafaza edileceği düzenlenmiştir. Kanunun yürürlüğe gireceği tarih 26 ncı maddede
Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren otuz gün sonra olarak belirlenmiştir.
16. Buna göre, uzman kadro unvanındaki bir bakanlık çalışanının geçici 4 üncü madde uyarınca KİM kadrosuna geçirilebilmesi için 13.08.2010 tarihi itibarıyla Bakanlıkta uzman/idari memur kadrolarında bulunma ve yazılı istekte bulunma koşullarını birlikte yerine getirmesi gerekmektedir. Kanunda bu şartların dışındakiler yönünden bir istisnaya yer verilmemiştir. Bu durumda, 15.10.2006 tarihi itibarıyla emekliye ayrılmış olan başvuranın kanunda aranan koşulları taşımadığı, dolayısıyla anılan madde gereği KİM kadrosuna geçirilemeyeceği açıktır. Bunun yanında, konsolosluk ve ihtisas memurluğuna geçiş hakkı tanınan kadrolarda bulunmuş ancak Kanunun yürürlük tarihinden önce bu kadrolardan ayrılmış, emekli olmuş veya vefat etmiş olanların mali ve özlük haklarının KİM kadroları esas alınarak belirleneceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye de gidilmemiştir.
17. Diğer yandan, devlet memurlarının ek göstergeleri içinde bulundukları hizmet sınıfları, görev yaptıkları teşkilat ve görevlerinin niteliği gibi birden fazla unsur çerçevesinde başta 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’na ekli (I) ve (II) sayılı cetveller olmak üzere ilgili personel Kanununda ya da mevzuatında memurun içinde bulunduğu kadrolar esas alınarak belirlenmiştir. Bir kadronun mali ve özlük haklarından (ek gösterge vd.) yararlanabilmek için aynı zamanda söz konusu kadroya atanmış olmak zorunludur.
18. Bu çerçevede 657 sayılı Kanunun ek (1) sayılı cetvelinde başvuranın kadrosunun bulunduğu ve görev yaptığı Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki “Uzman” unvanlı kadro için özel olarak bir ek gösterge
belirlenmemiştir. Anılan kadroda bulunanların ek göstergeleri (1) sayılı cetvelin “I- GENEL İDARE
HİZMETLERİ SINIFI” üst başlığı altında “i) Bu sınıfa dâhil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan,” başlığı altında “1. Yükseköğrenim mezunları” kısmına bakılarak tespit edilmektedir. Buna göre 1.derece Uzman kadrosunda bulunanlara uygulanan ek gösterge 2200 iken 01/07/2022 tarihinde kabul edilen ve 15/01/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükmü ile 2800’e yükseltilmiştir.
19. Somut olayda başvuranın hakkında uygulanmasını istediği Dışişleri Uzmanı ile Konsolosluk ve
İhtisas Memuru kadrolarının ek göstergeleri aynı cetvelin “g) En az üç yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokulları bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda (veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek) atanan…” başlığı altında düzenlenmiş ve 7417 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra
4200 olarak belirlenmiştir. Başvuranın kadrosunun bu grup içinde bulunmadığı açıktır. Nitekim başvuranla
aynı taleple Kurumumuza yapılan başka bir başvuruda, anılan şikâyetin başvuranı tarafından hakkında 3600 ek gösterge uygulanması talebiyle açılan davada da bu tespitin yapıldığı bahse konu kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır (Ankara 18. İdare Mahkemesi 15/05/2017, E:2015/3135, K:2017/1266).
20. Diğer yandan başvuran emekli olduğu kadro ile KİM kadrosunun yetki, görev ve sorumluluğunun aynı olduğunu belirterek salt emekli olması nedeniyle KİM kadrosunun mali ve özlük haklarından yararlanamamasının eşitlilik ilkesine aykırı olduğunu ve adil olmadığını iddia etmektedir.
21. Anayasa’nın 10’uncu maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E: 2009/47, K: 2011/51,
T: 17/03/2011).
22. AİHM içtihadında ayrımcılık yasağı, nesnel ve makul bir gerekçe olmaksızın konuyla ilgili olarak benzer durumda olan kişilere farklı muamelede bulunulması şeklinde tanımlanmaktadır. Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 14’üncü maddesinin diğer bağımsız maddeler tarafından güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin kullanılmasında ayrımcılığa karşı koruma sağladığını, ancak her farklı muamelenin bu maddeye aykırı olmayacağını, eş değer ya da benzer bir konumdaki diğer bireylere imtiyazlı muamele yapıldığının ve bu farkın ayrımcılık teşkil ettiğinin kanıtlanmasının gerekli olduğunu, bu kapsamda farklı bir muamelenin 14’üncü maddeye aykırı olması için nesnel ve makul bir nedeninin olmaması gerektiğini, böyle bir nedenin varlığının demokratik toplumlarda geçerli olan ilkelere göre değerlendirileceğini, bu bağlamda AİHS’in güvenceye aldığı bir hakkın kullanımındaki farklı bir muamelenin meşru bir amacı olmasının da yeterli olmadığını, bunun yanı sıra kullanılan yöntem ile gerçekleştirilmesi istenilen amaç arasında makul bir oransal bağ olmasının da zorunlu olduğunu belirten
Mahkeme; taraf devletlerin, benzer durumlar arasındaki farklılıkların hangi hâllerde farklı bir muameleyi gerekli kıldığını belirlemede bir dereceye kadar takdir hakkına sahip olduğunu söylemektedir (AYM, Gülbu
Özgüler Başvurusu, B. No: 2013/7979, T: 11/11/2015, § 45; AİHM, Ünal Tekeli/Türkiye, B. No: 29865/96,
T: 22/02/2009, §§ 49-53).
23. Yasa koyucu Anayasada belirtilen istisnalar dışında istediği alanda ve istediği içerikte kanun çıkarabilmektedir. “Yasama Yetkisinin Genelliği” olarak adlandırılan söz konusu ilke, kanunla düzenleme alanının konu itibariyle sınırlandırılmamış olduğunu, Anayasa’ya aykırı olmamak şartıyla her konunun kanunla düzenlenebileceğini ifade eder. Anayasa’da belirtilen istisnalar dışında yasama organı istediği alanda ve istediği içerikte kanun çıkarabilir. Bu konuda geniş bir takdir alanına sahiptir.
24. Bununla birlikte kanunların zaman bakımından uygulanmasında, her kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen olaylara uygulanması esastır. Bu doğrultuda, kanunun yürürlük tarihinden önceki olaylara uygulanması için özel bir kanun hükmünün varlığı gerekli olduğu gibi, yürürlükten kaldırılan kanunun ileriye etkili olarak uygulanmaya devam edilebilmesi için de yine özel bir kanun hükmünün varlığı zorunludur.
25. Başvuruya konu 6004 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddenin birinci fıkrasında her ne kadar KİM kadrolarına kimlerin geçebileceği düzenlenmişse de maddenin sonraki fıkralarında KİM kadrolarına geçişi yapılan memurların görev ve yetkilerine yönelik başkaca düzenlemelere gidildiği görülmektedir. Buna göre, KİM kadrolarına geçirilenler maddede belirlenen esaslar (eğitim durumları, hizmet süreleri, yeterlik sınavında başarı gösterip göstermemeleri vd.) çerçevesinde merkez ve yurtdışı teşkilatında ataşe veya daha üst unvanları taşımaya hak kazanmaktadır. Bu durumda, KİM kadrosuna geçirilenlerin kadro unvanları yanında yetki, görev ve sorumluluklarının da farklılaştığı anlaşılmaktadır.
26. Somut olayda başvuranın emekli olduğu tarihten sonra 6004 sayılı Kanunla ihdas edilen KİM kadrosunun, anılan kadroya geçiş hakkı tanınan kadrolardan yetki, görev, sorumluluk ve nitelik yönünden farklılaştığı, bu çerçevede değişikliğin yapıldığı tarihte bazı kadrolarda görev yapanlara KİM kadrolarına geçiş hakkı tanındığı, geçiş yapmak istemeyenlerin ise mevcut kadrolarındaki haklarının muhafaza edildiği hususları bir arada göz önüne alındığında KİM kadrolarına geçebilmek için hâlihazırda görevde bulunma şartı aranması ile geçişe konu kadrolar arasında yasa koyucu takdirine dayalı olarak ek gösterge dâhil mali haklar ve özlük hakları yönünden farklılaşmaya gidilmesinin makul, nesnel, ciddi ve ikna edici nedenlere dayanmadığının söylenemeyeceği, dolayısıyla ortaya çıkan durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunun söylenemeyeceği değerlendirilmiştir.
27. Bu durumda, başvuranın idari memurlara/uzmanlara KİM kadrolarına geçiş hakkı veren düzenlemeden önce emekliye ayrıldığı, bahse konu tarihten önce görevlerinden ayrılmış olanların KİM kadrosunun mali ve özlük haklarından yararlanacağına yönelik herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla başvuranın KİM kadrosunun ek göstergesinden yararlanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuranın emekli aylığının 4200 ek gösterge esas alınarak ödenmemesi yönündeki işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin
gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verilmiştir.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi