Emekli ikramiyesi hesabında Kütahya Şeker Fabrikasında geçen 1 yıl 11 gün hizmet süresinin dikkate alınıp alınmayacağı (KDK)

2.2. 30/09/2019 tarihli ve 754419 sayılı işlem ile 4/1-(a) bendi kapsam da geçen 4 yıl 7 ay 19 gün hizmet süresinin 15/08/2019 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlanmasına esas hizmet süresine ilave edilerek oluşan aylık farklarının ilgili adına tahakkuk ettirildiği, 2.3. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün Kurum kayıtlarına 20/11/2019 tarihinde geçen 19/11/2019 tarihli yazısı üzerine ilgilinin 4/1-(a) bendi kapsamında 17/11/198714/20/1990 tarihleri arasında Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünde geçen

2 yıl 2 ay 13 gün hizmetinin kıdem tazminatı hak kazanacak şekilde sona erdiği anlaşıldığından,

21/11/2019 tarihli ve 821148 sayılı işlem ile ilgilinin söz konusu 2 yıl 2 ay 13 gün hizmetinin (2) tam yılına karşılık daha emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 2.4. İlgilinin Kurum kayıtlarına 03/02/2020 tarihinde geçen 27/01/2020 tarihli dilekçesi İle 4/1(a) bendi kapsamında geçen Kütahya Şeker Fabrikası AŞ’deki 371 gün ve Türkiye Kömür

İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğündeki 808 gün hizmet süresine karşılık emekli ikramiyesi ödenmesini talep etmesi üzerine, cevaben yazılan 10/02/2020 tarihli yazı ile tarafına Türkiye

Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlünde geçen 2 yıl 2 ay 13 gün hizmetine karşılık 21/11/2019 tarihli ve 821148 sayılı işlem ile emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiğinin bildirildiği, 2.5. İlgilinin Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de 01/10/1986-18/11/1987 tarihleri arasında geçen

1 yıl 11 gün hizmetinin Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’nin Kütahya Valiliğine hitaben yazdığı

28/06/2017 tarihli yazısı esas alınarak ilgilinin istifa ederek görevinden ayrılması sonucu sonlandığı anlaşıldığı, kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona ermemiş olan söz konusu süreye emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmesin kanunen imkan bulunmadığı, belirtilmiştir.

3. Kurumumuzun 12/08/2020 tarihli ve S. sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. tarafından gönderilen 28/08/2020 tarihli sayılı yazıda özetle; İlgilinin fabrikada çalışmakta iken, 18/11/1987 tarihinde Garp Linyitleri işletmesine Koruma Memuru olarak işe başlayacağını beyan edip ilişiğinin kesilmesini talep ederek istifa ettiği, kendi isteği ile fabrikadan ayrılması, 1475 sayılı İş Kanunun 14 üncü maddesi hükümlerine uymadığı için kıdem tazminatı hakkı bulunmadığı, bu nedenle ilgiliye kıdem tazminatı ödenmediği

İfadelerine yer vermiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten

kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır. (Ek cümle:

11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra kapsamına girenlerden 375 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsamında bulunanların emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında, işgal ettikleri kadrolar için ilgili mevzuatında belirlenen unsurlar esas alınır.

Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga

2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. (Ek cümle: 16/6/2010- 5997/10 md.) Ancak,

Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.” 7. 5484 sayılı Emekli Sandığı Kanununun “İkramiye” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal

Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.”

“Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik

Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.”

“İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici

4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu

görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.” 8. 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin

Birleştirilmesi Hakkında Kanunun; 8.1. “Aylığı bağlayacak kurum” başlıklı 8. Maddesinde; “Birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir.

Ancak, malullük, ölüm, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa göre yaş haddinden re’sen emekli olma (Ek ibare: 27/1/2000 – 4505/1 md.) süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi hallerinde ilgililere hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır.” 8.2. Emekli ikramiyesi başlıklı 12 nci maddesinde; “Son defa T.C. Emekli Sandığına tabi görevlerden emekliye ayrılan ve kendilerine bu Kanunun

8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara,T.C. Emekli

Sandığına tabi daire,kuruluş ve ortaklıklarda prim veya kesenek ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı üzerinden, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyesi ödenir.

Ancak, ilgililere, her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş süreler, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz.

Ayrıca, 8 inci maddenin birinci fıkrası gereğince aylık bağlananlara, emekli oldukları son görevlerinden dolayı ilgili bulundukları sosyal güvenlik kurumu kanununun emekli ikramiyesine veya iş kanununun kıdem tazminatına ilişkin hükümleri uygulanır.” 9. 1475 sayılı İş Kanunun “kıdem tazminatı” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin:

1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle, 4. Bağlı bulundukları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla, 5. 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.”

“T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar

Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.

Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında işçinin hizmet akdinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz.”

Hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, Kütahya Şeker Fabrikasında geçen 1 yıl 11 günlük hizmetine karşılık emekli ikramiyesinin eksik ödendiği iddiasıyla, emekli ikramiyesinin bu süre eklenerek hesaplanmasını ve ödenmesini talep etmektedir.

12. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle, başvuranın istifa ederek görevinden ayrılması sonucu iş akdinin sonlandığının anlaşıldığı, iş akdinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona ermemiş olduğu bu nedenle söz konusu süreye emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmesine kanunen imkan bulunmadığı ifade edilmiştir.

13. Bu çerçevede uyuşmazlığın, başvuranın 01/10/1986-18/11/1987 tarihleri arasında geçen 1 yıl 11 gün hizmetinin emekli ikramiyesi hesabında esas alınıp alınmayacağı noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.

14. 5510 sayılı Kanunun Geçic 4 üncü maddesi gereği Kanunun yürülüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik bakımından 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışan sigortalıların emekli ikramiyeleri hakkında 5510 sayılı Kanunda aksi belirtilmedikçe mülga hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun ve mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılmaktadır. Buna göre, 2008 yılı Ekim ayı öncesinde 5434 sayılı kanuna tabi olduğu anlaşılan başvurana ödenecek emekli ikramiyesinin 5434 ve 2829 sayılı Kanunların ilgili hükümleri çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir.

15. 5434 sayılı Kanunun 89 uncu ve 2829 sayılı Kanunun “Emekli ikramiyesi” başlıklı 12 nci maddelerine göre 5434 sayılı Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda işçi, mevsimlik işçi geçici işçi vb. statülerde çalışanlara ikramiye ödenebilmesi için bu çalışmaların 1475 sayılı İş

Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma koşullarına uygun olarak sona ermiş olması ve bu kişilere kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olup başkaca bir ad altında herhangi bir tazminat ödenmemiş olması gerekmektedir.

16. Dosya muhteviyatındaki bilgi ve belgelerden başvuranın Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.’de 01/10/1986-18/11/1987 tarihleri arasında geçen 1 yıl 11 gün hizmetinin 18.11.1987 tarihinde

Fabrika Müdürlüğüne verdiği dilekçe ile istifa ederek ayrılması nedeniyle sonlandığı görülmüş olup anılan hizmetin 1475 sayılı Kanunda sayılan kıdem tazminatı ödenmesini gerektiren sebeplerden biri nedeniyle sonlanmadığı anlaşılmaktadır.

17. Sonuç olarak yukarıda yapılan açıklamalar, idarenin verdiği cevaplar ve

Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, 01/10/1986-18/11/1987 tarihleri arasındaki hizmetinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirir şekilde sona ermediği anlaşılan başvurana, anılan dönemdeki çalışması karşılığı emekli ikramiyesi ödenmemesi yönünde idarece yapılmış işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi