|
ÖZET: Başvuru, emekli ikramiyesi ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılmıştır. Başvuran, Albay rütbesiyle 40 yıl 9 ay hizmet verdikten sonra, 15/09/2001 tarihinde Genel Müdür unvanıyla emekli olduğunu belirtmektedir. Başvuran, emekli ikramiyesinin hesaplanmasında 30/08/1993 tarihinin esas alındığını, oysa 15/09/2001 tarihinin dikkate alınması gerektiğini savunmaktadır. Ayrıca, 6770 sayılı Kanun kapsamında, 30 yılı aşan hizmet sürelerine ilişkin ikramiye ödemesi yapılmadığını ifade etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emeklilik sürecini ve hizmet cetvelini inceleyerek, emekli ikramiyesinin ilk bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak hesaplandığını belirtmiştir. Başvuranın 30 yılı aşan hizmet süreleri, ilk emeklilik tarihinden önceki döneme ait olduğu için, bu süreler üzerinden ikramiye ödenmesi mümkün olmamıştır. Ayrıca, başvuranın yeniden göreve girmesi ve 2 ay daha hizmet vermesi nedeniyle, bu süreye de ikramiye tahakkuku yapılması mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine karar vermiştir. İlgili idarenin işlemine karşı yargı yolu açık olup, başvuranın dava açma süresi, ret kararının tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5511-S.8281
BAŞVURU NO : 2019/990
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Emekli ikramiyesine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, Albay rütbesindeyken 40 yıl 9 ay hizmet üzerinden Kara Kuvvetleri Komutanlığından (K.K.K.); 15/09/2001 tarihinde ise Genel Müdür unvanıyla (6400 Ek Gösterge ile) 9 aylık hizmeti üzerinden MSB Akaryakıt İkmal ve NATO
POL Tesisleri İşletme Başkanlığından ikinci defa emekliye ayrıldığını, 30 yıl üzeri hizmet karşılığı son emeklilik tarihi olan 15/09/2001 tarihi esas alınması gerekirken; 30/08/1993 tarihinin esas alındığını ve 6770 sayılı Kanunda belirtilen şekilde 9 yıl fazla hizmetine karşılık
450 TL ödendiğini, 2001 yılında emekliye ayrılan ve 10 yıl fazla hizmeti olan bir Kıdemli
Albaya Mart 2017’de 9.700 TL. ikramiye farkı ödendiğini, son emekliye ayrıldığı 2001 yılı esas alınmış olsaydı, bu emekli Albaya ödenen miktardan daha fazla olması gerektiğini belirterek; 01/10/1960-30/08/1993 tarihleri arasındaki hizmet süresiyle, 18/10/2000-15/08/2001 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin birleştirilmesini, 15/08/2001 tarihindeki emekli keseneği ve katsayının dikkate alınmasını, yeniden hesaplanacak emekli ikramiye farkının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 06/04/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın hizmet cetvelinin bir örneğinin gönderildiği, 01/10/1960-31/08/1993 tarihleri arasındaki 4/1-(c) kapsamında geçen 31 yıl 7 ay 14 gün hizmeti ile 7 yıl 9 ay 4 gün fiili hizmet süresi zammı toplamı olan 39 yıl 5 ay 18 gün hizmeti üzerinden 15/09/1993 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı, (30) tam yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 09/02/1998 tarihinde tekrar göreve girmesi ve 2 ay daha 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayılarak 01/08/2001 tarihinde tarafına emekli aylığı bağlanmasını talep etmesi üzerine 39 yıl 7 ay 18 gün toplam hizmet süresi üzerinden 15/08/2001 tarihinden itibaren tekrar tarafına emekli aylığı bağlandığı, 2.2. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca Kurumca ödenen emekli ikramiyesinin, ilgililerin emekli aylıklarının ilk bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak hesaplandığı ve ödendiği, ilgililerin emekli aylığı bağlandıktan sonra yeniden göreve girmeleri halinde ise sadece sonradan geçen hizmetlerine karşılık yeniden emekli aylığı bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, ayrıca, ödenecek olan ikramiyenin hesabında ilgili kanun hükmü uyarınca 30 yıl üstü hizmetler dikkate alınmamakta iken Anayasa Mahkemesinin 07/01/2015 tarihli kararıyla söz konusu hükmün iptal edildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. Bunun üzerine, söz konusu iptal kararı ve konuya ilişkin yargı kararları esas alınmak suretiyle 27/01/2017 tarihli ve 29961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
6770 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanununa eklenen geçici 226 ncı madde ile 07/01/2015
tarihinden önce emekli olan ve emekli oldukları tarihteki hükme bağlı sınırlama nedeniyle 30 yılı geçen sürelerine emekli ikramiyesi ödenmeyenlerin 30 yılı aşan her tam hizmet yılı için, görevlerinden ayrıldıkları tarihteki emekli keseneğine esas aylık unsurları üzerinden aylıklarının başlangıç tarihindeki katsayılar ve emekli ikramiyesi ödenmesine esas hükümler dikkate alınarak emekli ikramiyesi ödenmesine imkân tanındığı, 2.4. Bu kapsamda maddenin yürürlük tarihi itibariyle sonuçlanmamış olan davalarda da davanın konusuz kalması sebebiyle mahkemelerce karar verilmesine yer olmadığına karar verileceği düzenlendiği ve görülmekte olan davanın tarafına idari başvuru tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutarın her tam hizmet yılına 50.-TL’den, toplamda ise 100.-TL’den az olmamak kaydıyla, görevlerinden ayrıldıkları tarihteki emekli keseneğine esas aylık unsurları üzerinden aylıklarının başlangıç tarihindeki katsayılar ve emekli ikramiyesi ödenmesine esas hükümler dikkate alınarak ödeneceğinin hükme bağlandığı, 2.5. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; başvuranın 31/08/1993 tarihinde kadrosuzluktan emekliye sevk edilerek, 15/09/1993 tarihinden itibaren 4/1-(c) kapsamında geçen 31 yıl 7 ay 14 gün hizmeti ile 7 yıl 9 ay 4 gün fiili hizmet süresi zammı toplamı olan 39 yıl 5 ay 18 gün hizmeti üzerinden tarafına emekli aylığı bağlandığı ve o dönemdeki kanun hükümlerine göre (30) tam yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, daha sonra ilgilinin tekrar göreve girerek 2 ay daha 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayıldığı ve 01/08/2001 tarihinde tarafına emekli aylığı bağlanması talebi üzerine, 15/08/2001 tarihinden itibaren bu defa 39 yıl 7 ay 18 gün toplam hizmet süresi üzerinden yeniden emekli aylığı bağlandığı, 2.6. 6770 sayılı Kanun hükümleri ile 07/01/2015 tarihinden önce emekli olan ve emekli oldukları tarihteki hükme bağlı sınırlama nedeniyle 30 yıl geçen sürelerine emekli ikramiyesi ödenmeyenlerin bu sürelerine emekli ikramiyesi ödeneceğinin düzenlenmesi ve ilgilinin Kurum kayıtlarına 09/03/2017 tarihinde giren 22/02/2017 tarihli dilekçesi üzerine, ilgiliye emekli aylığı bağlandığı 15/09/1993 tarihindeki 39 yıl 5 ay 18 gün hizmetinin her tam yılma ödenecek emekli ikramiyesinin 50.-TL’nin altında kalması nedeniyle, emekli ikramiyesi ödenmemiş (9)
tam hizmet yılı için toplam 450.-TL tutarındaki emekli ikramiyesinin 19/03/2017 tarihinde ilgili adına tahakkuk ettirildiği, 2.7. Öte yandan, ilgilinin yeniden göreve girdiği ve 2 ay daha 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayılarak 15/08/2001 tarihinde tekrar tarafına emekli aylığı bağlandığı, bu kapsamda ilgilinin sonradan geçen 2 ay hizmeti bulunduğundan, tam yıl olmayan bu süreye emekli ikramiyesi tahakkuku yapılmasına imkan bulunmadığı, 2.8. Bu çerçevede, ilgililerin yeniden emekli aylığı bağlandığı tarihteki hizmetlerinin tam yıldan fazla olması halinde, sadece emekli aylığı bağlandıktan sonra geçen hizmet sürelerine ödenecek olan emekli ikramiyesinin hesabı yeniden emekli aylığı bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak yapıldığı, mevcut durumda, ilgilinin emekli aylığı bağlandıktan sonra yeniden göreve girmesi ve 2 ay sigortalı sayılarak tarafına tekrar emekli aylığı bağlanması nedeniyle 2 ay hizmet süresine emekli ikramiyesi tahakkuku yapılmasına imkan bulunmadığı gibi, ilk emekli aylığı bağlandığı tarihteki 30 yıldan fazla hizmet sürelerine yeniden emekli aylığı bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak emekli ikramiyesi hesaplanmasına kanunen imkan bulunmadığı, 2.9. İlgilinin başvuru konusuna ilişkin Kurum kayıtlarına 19/04/2017 tarihinde giren 29/03/2017 tarihli dilekçesi ile başvuru yaptığı ve cevaben yazılan 11/05/2017 tarihli yazı ile talebinin reddedilmiş olduğu,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.10. Başvuran ile Kurum arasında, şikayet konusu yapılan idari işleme ilişkin olarak yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun mülga 89 uncu maddesinde; “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.
Emekli ikramiyesini aldıktan sonra yeniden iştirakçi durumuna girenlerin tekrar emekliye ayrılmalarında, sadece sonradan geçen hizmetlerine karşılık yukarıdaki esaslara göre emekli ikramiyesi ödenir. ” 6. 27/01/2017 tarihli ve 29961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6770 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanununa eklenen geçici 226 ncı maddesinde; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otuz yıldan fazla emekli ikramiyesine müstahak hizmet süreleri bulunmasına rağmen, otuz tam hizmet yılı üzerinden emekli ikramiyesi ödenenlere, otuz yılı aşan her tam hizmet yılı için 50 Türk lirasının altında olmamak üzere, görevlerinden ayrıldıkları tarihteki emekli keseneğine esas aylık unsurları üzerinden aylıklarının başlangıç tarihindeki katsayılar ve emekli ikramiyesi ödenmesine esas hükümler dikkate alınarak tahakkuk ettirilecek emekli ikramiyesinin, kendilerinin veya hak sahiplerinin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir yıl içerisinde başvuruda bulunmaları şartıyla, 7.500 Türk lirasına kadar olan kısmı başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde, varsa kalan kısmı ise ilk ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte takip eden yılın aynı ayı içerisinde ödenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapıp dava açmamış olanların başvuruları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yapılmış sayılır. Bu fıkra kapsamında ödenecek toplam ikramiye tutarı hiçbir şekilde 100 Türk lirasının altında olamaz.
Görülmekte olan davalarda ayrıca bir başvuru şartı aranmaksızın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, dava öncesi yapılan idari başvuru tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutar birinci fıkra hükümlerine göre ödenir.
Mahkemelerce, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davalarda davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Yargılama giderleri idare üzerinde bırakılır ve vekalet ücretinin dörtte birine hükmedilir. Ayrıca, ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakkında Sosyal Güvenlik Kurumunca kanun yollarına başvurulmaz ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan itiraz veya temyiz başvurularından vazgeçilmiş sayılır.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru konusu uyuşmazlık, başvurana 01/10/1960-31/08/1993 tarihleri arasındaki 4/1-(c)
kapsamında geçen 31 yıl 7 ay 14 gün hizmeti ile 7 yıl 9 ay 4 gün fiili hizmet süresi zammı toplamı olan 39 yıl 5 ay 18 gün hizmeti üzerinden 15/09/1993 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandıktan sonra 09/02/1998 tarihinde tekrar göreve girmesi ve bir süre daha 4/1-(c)
kapsamında sigortalı sayılarak 01/08/2001 tarihinde tekrar emekli aylığı bağlanması işleminde, Anayasa Mahkemesinin 07/01/2015 tarihli kararı sonrasında yasalaşan 5434 sayılı Kanununa eklenen geçici 226 ncı madde kapsamında, başvuran hakkında hangi tarihe ilişkin emeklilik katsayılarının dikkate alınması gerektiğinin ortaya konulmasını zorunlu kılmaktadır.
9. Öncelikle başvuranın hizmet cetvelinin tetkikinden, 01/10/1960-31/08/1993 tarihleri arasındaki 4/1-(c) kapsamında geçen 31 yıl 7 ay 14 gün hizmeti ile 7 yıl 9 ay 4 gün fiili hizmet süresi zammı toplamı olan 39 yıl 5 ay 18 gün hizmeti üzerinden 15/09/1993 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı, dönemin mevzuat hükümleri uyarınca (30) tam yılına karşılık emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği görülmektedir.
10. Başvuran, 09/02/1998 tarihinde tekrar göreve girmesi ve hizmet belgesine göre 2 ay daha 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayılarak, 39 yıl 7 ay 18 gün toplam hizmet süresi üzerinden 15/08/2001 tarihinden itibaren tarafına tekrar emekli aylığı bağlandığı tespit edilmiştir.
11. Başvuran ise 6770 sayılı Kanun sonrasında 30 yıl üzeri hizmet karşılığı sürelerine ilişkin 9 yıllık ikramiye tutarının son emeklilik tarihi olan 15/09/2001 tarihi ve bu tarihin katsayıları esas alınarak hesaplanması gerektiği iddiasıyla, 01/10/1960-30/08/1993 tarihleri arasındaki hizmet süresiyle, 18/10/2000-15/08/2001 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin birleştirilmesini, 15/08/2001 tarihindeki emekli keseneği ve katsayının dikkate alınmasını, yeniden hesaplanacak emekli ikramiye farkının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12. Emekli ikramiyesinin usul ve esasları 5434 sayılı Kanunun mülga 89 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre emekli ikramiyesi, iştirakçilerin emekli aylıklarının ilk bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak hesaplanmakta olup, iştirakçilerin emekli aylığı bağlandıktan sonra yeniden göreve girmeleri halinde ise sadece sonradan geçen hizmetlerine karşılık yeniden emekli aylığı bağlandığı tarihteki katsayılar esas alınarak emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 30 yılı aşkın 9 tam hizmet yılına ilişkin süresi ilk emekli olduğu tarih olan 1993 yılından önceki döneme ait bir süredir. 1993 yılındaki mevzuat gereği 30 yılı aşkın süreler için emekli ikramiyesi ödenmesi mümkün olmadığından, ilk emekli olduğu tarihte kendisine ödeme yapılamamıştır. Başvuranın tekrar göreve girip yeniden emekliye ayrıldığı 2001 tarihinde de, hizmet süresi 2 ay olduğundan, kendisine anılan mevzuat gereğince tam yıl olmayan bu süreye emekli ikramiyesi tahakkuku yapılması da mümkün olmamıştır. Diğer yandan başvuranın 30 yılı aşkın 9 yıllık hizmeti birinci emeklilik tarihinden sonraki bir döneme ilişkin olsaydı, ikinci kez emekli olurken bu sürelerin ikinci emeklilik tarihindeki katsayılar dikkate alınarak kendisine ikramiye ödenmesinin mümkün olabilecek iken, dosya kapsamından başvuranın 30 yılı aşkın süreye ilişkin hizmetinin ilk emeklilik tarihinden önceki döneme ilişkin olduğu anlaşıldığından,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
başvuran hakkında ilk emeklilik tarihindeki katsayıların uygulanmış olmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Sosyal Güvenlik Kurumunun cevabında başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması beklenilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.