Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, emekli ikramiyesi talebi ile ilgilidir. Başvuran, 31 Aralık 2021 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri’nden kendi isteğiyle ayrıldığını ve 28 yıl hizmet süresine sahip olduğunu belirtmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından 5434 sayılı Kanun kapsamında kendisine ikramiye ödenmesi gerektiğini, ancak SGK’nın bu talebe yanıt vermediğini ifade etmiştir. Başvuran, benzer durumda olan diğer kişilerin ikramiye aldığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuruya verdiği yanıtta, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4. maddesi uyarınca, 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak işlem yapıldığını açıklamıştır. Kurum, başvuranın emekli ikramiyesi talebinin reddedilmesinin gerekçesini, daha önce kendisine tazminat ödendiği ve bu nedenle mükerrer ödeme yapılmasının mümkün olmadığı şeklinde belirtmiştir. Ayrıca, uzman erbaş olarak görev yaparken alınan ikramiyenin, emekli ikramiyesi hesaplamasında dikkate alınmadığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Başvuranın, SGK’nın kararına itiraz edebilmesi için yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/15662-S.23.24648

BAŞVURU NO : 2023/8289

KARAR TARİHİ : 08.12.2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Emekli ikramiyesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13.06.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran; 31/12/2021 tarihinde TSK’dan kendi isteği ile ayrıldığını, fiili hizmet süresi zammı dahil 28 yıl görev yaptığını, MSB tarafından kendisine

122 BinTL’lik tazminat ödendiğini, oysa SGK tarafından 5434 sayılı Kanun kapsamında tarafına ikramiye

ödenmesi gerektiğini, çalıştığı Kurum tarafından hem kendisine hem de SGK’ya ikramiye ödemesi için 08/06/2023 tarihinde e-devlet üzerinden yazı gönderildiğini, ancak buna rağmen SGK tarafından işlem yapılmadığını, bununla birlikte Alo 170 hattı üzerinden dilekçeyle talep etmesi gerektiği hususunda bilgi verildiğini, ancak dilekçesine de herhangi bir işlem yapılmadığını ve kendisiyle aynı durumda olan arkadaşlarına ödeme yapıldığını ifade ederek, 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi gereğince ikramiyesinin tarafına ödenmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 14/07/2023 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sosyal

Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 02/10/2023 tarihli ve E. sayılı yazıda:

2.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi hükmüne göre 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik bakımından

5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışan sigortalılar, emekliler ile bunların dul ve yetimlerinin

aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında, 5510 sayılı

Kanunda aksine bir hüküm belirtilmedikçe, 5510 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan mülga hükümleri de dahil olmak üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı, 2.2. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun “Aylıkların Başlangıcı” başlıklı mülga 91 inci maddesinde ifade edildiği üzere, emeklilik hakkı tanınan bir vazifede iken bu kanunda yazılı çeşitli sebeplerle emekliye ayrılanların emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylıklarının iştirakçilerin görev yaptıkları kuruma veya

Kurumumuza kendileri tarafından yazı ile yapılacak müracaat tarihlerini takip eden ay basından itibaren emekli aylıklarının bağlanacağı hüküm altına alındığı, Diğer taraftan, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun “İkramiye” başlıklı 89 uncu maddesi; “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel

Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullügü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.

Birinci fıkra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen

Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı Is Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.

Yukarıdaki fıkralara göre (…) mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz…

…” hükmünü amir olduğu, 2.3. Bu hüküm ile gerek tüm hizmetleri 4/1-c bendi kapsamında geçen emeklilere gerekse bu kapsamdaki hizmetlerinin yanı sıra farklı bir sigortalılık statüsüne tabi hizmeti bulunanlara ödenecek emekli ikramiyesinin esaslarının belirtildiği,

2.4. Öte yandan, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16 ncı maddesi; “…

Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlardan; hizmet süresi beş yılı geçmeyenlere, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile

14.7.1964 tarihli ve 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı

hariç) iki katının toplam hizmet yılı ile çarpımından bulunacak miktarda ikramiye verilir. Hizmet süresi beş yılı geçenlere ise beş yıllık hizmetleri için yukarıdaki esasa göre hesaplanacak tutara; ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç), beş yıldan fazla olan hizmet yılı toplamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın ayrıca ilâve edilmesi suretiyle tespit edilecek miktarda ikramiye verilir.

Ancak, uzman erbaşlara ödenecek ikramiye, hiçbir suretle ayrıldıkları tarihte almakta oldukları ikramiye ödenmesine esas net maaşlarının yirmi katını geçemez. Bir tam yıldan eksik kalan hizmet sürelerinin ikramiyeleri kıst olarak ödenir. İkramiyelerden; damga vergisi hariç, vergi kesilmez. Emeklilik hakkı kazanan uzman erbaşlara bu ikramiye ödenmez ve bunlar hakkında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.

….

Uzman erbaşlıktan ayrılanlardan kamu kurum ve kuruluşlarına memur veya sözleşmeli personel olarak atananlar ile is kanunlarına tâbi olarak çalışanların emekli olmaları durumunda; 5434 sayılı Türkiye

Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek 20 nci maddesi uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi veya iş kanunlarına göre ödenecek kıdem tazminatının hesabında, bu maddeye göre ödenen ikramiyede esas alınan hizmet süreleri dikkate alınmaz.

…” hükmünü amir olduğu, 2.5. Buna göre Uzman erbaşlıktan kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip, emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlara, madde ile belirlenen esaslarda kendi kurumu (bağlı olduğu komutanlık) tarafından ikramiye ödendiği, bu şekilde ilgililere emekli ikramiyesi ödenmesi durumunda ise SGK tarafından emekli aylığı bağlandığı sırada yapılan emekli ikramiyesi ödeme işlemlerinde bu sürelerin dikkate alınmadığı, 2.6. Bu kapsamda adı geçenin emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; 05.06.2000 tarihinde Kara Kuvvetleri

Komutanlığı emrinde Uzm. Çvş. olarak göreve başladığı, 31.12.2021 tarihinde kendi isteği ile görevinden ayrıldığı, 2.7. Adı geçenin 06.03.2023 tarihinde e-Devlet sistemi üzerinden emekli aylığı talebinde bulunduğu, talebine istinaden 01.04.2023 tarihinden başlamak üzere, uzman erbaş olarak geçen 4/1-c kapsamındaki 21 yıl 7 ay fiili hizmeti, bu hizmeti karşılığında müstahak olduğu 5 yıl 4 ay 23 gün fiili hizmet süresi zammı, borçlanmış olduğu 1 yıl 6 aylık askerlik hizmeti ile 4/1-a kapsamındaki 1 aylık hizmeti olmak üzere toplam

28 yıl 6 ay 23 günlük hizmet süresi esas alınarak, emekli aylığı bağlandığı,

2.8. Ancak, Kara Kuvvetleri Komutanlığından alınan 03.03.2022 tarihli ve sayılı yazıda “… ek listede bilgileri bulunan personele ikramiye ödemesi gerçekleştirilmiştir. İlgililerin ileri tarihlerde kurumunuza emeklilik ikramiyesi ödenmesi maksadıyla yapacağı müracaatında dikkate alınmasını arz ve rica ederim.” denilerek gönderilen ek listede ilgilinin adının bulunması sebebiyle tarafına uzman erbaşlık hizmet süresi için emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmediği, 2.9. Bu itibarla, bir hizmet karşılığında aynı mahiyette mükerrer bir ödemeye neden olmamak adına, gerek

5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinde ilgililere her ne suretle olursa olsun evvelce kıdem tazminatı, iş

sonu tazminatı veya emekli ikramiyesi ödenmiş (veya bu mahiyette ödeme yapılmış) sürelerin, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmayacağının, gerekse 3269 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle de esasları bu madde ile belirlenen tutarda kendilerine ikramiye ödenen uzman erbaşların söz konusu ödemeye esas çalışma sürelerine ödenen emekli ikramiyesinde esas alınan hizmet süreleri dikkate alınmayacağının düzenlendiği dikkate alındığında, kurumunca 31.12.2021 tarihinde görevinden ayrılışı sonrasında tarafına ikramiye/tazminat ödenen ilgili hakkında yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; “5434 Sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 4 üncü maddesinin sırasıyla 4 üncü ve

5 inci fıkrası; “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe

girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.”

“Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun

hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.” 6. 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun; “İkramiye” başlıklı mülga 89 uncu maddesinde; “Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel

Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.

Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalışmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.

İkinci fıkra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ile üçüncü fıkrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.

Yukarıdaki fıkralara göre mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylık bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya 5510 sayılı

Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz. Ancak, mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali kapsamında çalışması bulunmayanların emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabında, 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz.

Emekli ikramiyesinin hesabına esas hizmet süresinin tespitinde dikkate alınmak üzere, emeklilik veya malullük aylığı bağlanması dışında herhangi bir sebeple görevleri sona erenler için, görevin sona erme sebebinin bu durumu kanıtlayan belgelerle birlikte yazılı olarak kuruma bildirilmesi ve bunların özlük dosyasında saklanması zorunludur. Bu zorunluluğa uymayanlar ikinci fıkra hükümlerinden yararlandırılmazlar…

Bu madde gereğince Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen emekli ikramiyeleri, düzenlenecek fatura üzerine

Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumları, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurum tarafından karşılanır. Özelleştirilen, faaliyeti durdurulan, kapatılan veya tasfiye edilen kamu idareleri tarafından karşılanması gereken emekli ikramiyesi tutarları ise, emekliye sevk onayı aranmaksızın ve faturası karşılığında Hazine tarafından karşılanır. Bu fıkraya göre Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemelerin, fatura düzenlenmesini müteakip iki ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılması zorunludur…”, 7. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun “Özlük hakları” başlıklı 16 ncı maddesi; “Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlardan; hizmet süresi beş yılı geçmeyenlere, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 14/07/1964 tarihli ve 500 sayılı

Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) iki katının toplam hizmet yılı ile çarpımından bulunacak miktarda ikramiye verilir. Hizmet süresi beş yılı geçenlere ise beş yıllık hizmetleri için yukarıdaki esasa göre hesaplanacak tutara; ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç), beş yıldan fazla olan hizmet yılı toplamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın ayrıca ilave edilmesi suretiyle tespit edilecek miktarda ikramiye verilir. Ancak, uzman erbaşlara ödenecek ikramiye, hiçbir suretle ayrıldıkları tarihte almakta oldukları ikramiye ödenmesine esas net maaşlarının yirmi katını geçemez. (Ek cümle: 11.02.2014 – 6519 S.K/Madde 52) Bir tam yıldan eksik kalan hizmet sürelerinin ikramiyeleri kıst olarak ödenir. İkramiyelerden; damga vergisi hariç, vergi kesilmez. Emeklilik hakkı kazanan uzman erbaşlara bu ikramiye ödenmez ve bunlar hakkında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.

…

Uzman erbaşlıktan ayrılanlardan kamu kurum ve kuruluşlarına memur veya sözleşmeli personel olarak atananlar ile iş kanunlarına tabi olarak çalışanların emekli olmaları durumunda; 5434 sayılı Türkiye

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuranın 05.06.2000 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrinde Uzm. Çvş. olarak göreve başladığı, 31.12.2021 tarihinde kendi isteği ile görevinden ayrıldığı, adı geçenin 06.03.2023 tarihinde eDevlet sistemi üzerinden emekli aylığı talebinde bulunduğu, talebine istinaden 01.04.2023 tarihinden başlamak üzere, uzman erbaş olarak geçen 4/1-c kapsamındaki 21 yıl 7 ay fiili hizmeti, bu hizmeti karşılığında müstahak olduğu 5 yıl 4 ay 23 gün fiili hizmet süresi zammı, borçlanmış olduğu 1 yıl 6 aylık askerlik hizmeti ile 4/1-a kapsamındaki 1 aylık hizmeti olmak üzere toplam 28 yıl 6 ay 23 günlük hizmet süresi esas alınarak, emekli aylığı bağlandığı, ancak SGK tarafından Kara Kuvvetleri Komutanlığından alınan 03.03.2022 tarihli ve sayılı yazı ile ikramiye ödemesi gerçekleştirildiği gerekçesiyle uzman erbaşlık hizmet süresi için emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmediği, başvuranın tarafına ikramiye ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.

10. Başvuruya konu uyuşmazlığın; başvurana görevden ayrıldığı tarihte çalıştığı kurum tarafından yapılan ödemenin emekli ikramiyesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği noktasında toplandığı görülmektedir.

11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı geçici 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası “Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı

Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.” hükmünü, Aynı maddenin beşinci fıkrası, “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı

Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır.”, hükmünü amirdir.

Bu hükümler uyarınca, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi çalışanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümler de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağının düzenlendiği, dolayısıyla somut olaya ilişkin uyuşmazlıkta 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı açıktır.

12. Başvuranın çalışma ve görev sürelerine ilişkin yapılan incelemede; 05.06.2000 tarihinde Kara

Kuvvetleri Komutanlığı emrinde Uzm. Çvş. olarak göreve başlayan 31.12.2021 tarihinde kendi isteği ile görevinden ayrılan başvurana 06.03.2023 tarihinde e-Devlet sistemi üzerinden emekli aylığı talebine istinaden 01.04.2023 tarihinden başlamak üzere emekli aylığı bağlandığı,

13. Diğer yandan; Kara Kuvvetleri Komutanlığı 5’inci Zırhlı Tugay Komutanlığı Maliye ve Bütçe Şube

Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna hitaben yazılan 03 Mart 2022 tarihli ve

sayılı yazıda K.K.K.1ığı tarafından ilgi ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli iken sözleşme süresini doldurarak ayrılan personel ile sağlık sebebiyle sözleşmesi feshedilerek ikramiye ödenen personelin, ikramiye ödemesini gerçekleştirilen birliklerce ödenip ödenmediğinin bildirilmesinin istendiği, bu kapsamda 5’inci Zh.Tug.K.lığınca ek listede bilgileri bulunan personele ikramiye ödemesi gerçekleştirildiği, ilgililerin ileri tarihlerde SGK’ye emeklilik ikramiyesi ödenmesi maksadıyla yapacağı başvurularda bu hususun dikkate alınması hususuna dikkat çekildiği, ikramiye ödemesi yapılanlar arasında başvuranın da yer aldığı, tespit edilmiştir.

14. 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinde emekli ikramiyesine ilişkin düzenlemenin yer aldığı görülmektedir. Buna göre; hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığının emekli ikramiyesi olarak verileceği düzenlenmiştir.

15. Diğer yandan; 3269 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin; kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlardan; hizmet süresi beş yılı geçenlere beş yıllık hizmetleri için yukarıdaki esasa göre hesaplanacak tutara; ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının, beş yıldan fazla olan hizmet yılı toplamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın ayrıca ilave edilmesi suretiyle tespit edilecek miktarda ikramiye verileceği hükmüne istinaden görev yaptığı

Kurum tarafından ikramiyesinin ödendiği tespit edilmiştir.

16. Yine 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine göre, her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan sürelerin emekli ikramiyesi hesabında dikkate alınmayacağı açıkça düzenlenmiştir.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat ve yapılan açıklamalar ışığında evvelce görev yaptığı Kurum tarafından, Uzman Erbaş Kanununun ilgili maddesi kapsamında tarafına emekli ikramiyesi ödenen başvurana SGK tarafından mükerrer ödeme yapılmaması işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum olmadığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verilmediği ve şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine başvuran bakımından uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi