|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası’nda müdür pozisyonunda çalışırken 3000 ek gösterge ile emekli olduğunu, ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından bu ek göstergenin 2200’e düşürülerek borç çıkarıldığını iddia etmektedir. Başvuran, SGK’nın bu işlemine yasal bir dayanak gösterilmediğini belirterek, ek göstergesinin 3000 olarak düzeltilmesini ve kesilen tutarların iade edilmesini talep etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın ek göstergesinin 657 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenmesi gerektiğini ve bu nedenle 2200 olarak tespit edildiğini ifade etmiştir. Kurum, başvuranın müdür unvanının benzer bir görev tespiti yapılmadan değerlendirildiğini ve bu durumun hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın görev yaptığı pozisyonun niteliği göz önüne alındığında, benzer unvanlar arasında 3000 ek gösterge uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabul edilmesi gerektiğini ve Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası’ndaki müdür unvanları için emsal görev tespiti yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, başvuranın ek göstergesinin 3000 olarak belirlenmesi ve çıkarılan borcun iptali yönünde Sosyal Güvenlik Kurumu’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/2406-S.21.3885
BAŞVURU NO : 2020/93710
KARAR TARİHİ : 10/02/2021
TAVSİYE KARARI
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Türkiye Yatırım ve Kalkınma Bankasında görev yapmaktayken emekli olduğu “müdür” pozisyonu için emsal/benzer görev tespitinin yapılarak ek göstergesinin
+3000 olarak belirlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/08/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankasında 1. derece kadrolu Müdür pozisyonunda çalışmakta iken 2019 Nisan ayında 3000 ek gösterge ile emekli olduğunu, 2020
Haziran ayında SGK tarafından gönderilen yazı ile ek göstergesinin 3000’den 2200’e düşürülerek tarafına borç çıkarıldığını, borç çıkarılma işleminde herhangi bir yasal dayanağa yer verilmediğini, 2020 yılının ağustos ayında aylığından 1/4 oranında kesinti yapılmaya başlandığını iddia ve ifade ederek SGK tarafından tesis edilen borçlandırma işleminin iptal edilip intibakının düzeltilerek aylığından kesilen tutarların tarafına iade edilmesini talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 01.12.2020 tarihli ve sayılı bilgibelge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 25.01.2021 tarihli ve –
sayılı yazıda ilgili mevzuat hükümlerine ayrıntılarıyla yer verilerek özetle:
2.1. 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereği başvuran hakkında kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunun uygulanmaya devam edildiği, 2.2. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesi gereği aylıklarını personel kanunlarına göre almayan iştirakçiler hakkında genel idare hizmetleri (GİH) sınıfında görev yapan genel müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş olan ek göstergelerin uygulanacağının düzenlendiği, 2.3. 657 sayılı Kanunun “Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfının Birinci Derecesinde
Bulunanların Ek Göstergeleri” Başlıklı (II) sayılı Cetvelin “Yargı Kuruluşları Bağlı ve İlgili
Kuruluşlar ile Yükseköğretim Kuruluşlarında” başlıklı 5 nolu bölümünde yalnızca banka şubesi müdürleri ile T.C. Ziraat Bankası, T.Emlak Bankası ve T. Halk Bankası Genel
Müdürlüklerinde ve isimleri sayma yolu ile açıkça belirlenen 1 inci derece kadrolu müdürler hakkında 01/01/1995 tarihinden itibaren +3000 ekgösterge rakamının uygulanacağı düzenlendiği, 2.4. Bunun yanında, 26/02/2000 tarihli ve 23976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2000/144 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Ziraat Bankası ve Halk Bankasının yukarıda yer alan seksiyon müdürü kadroları iptal edilerek yerlerine daire başkanı kadroları ihdas edildiği, bu çerçevede hazırlanan XXII Nolu Eşitlik Cetveli ile de kaldırılan söz konusu seksiyon müdürü unvanlarının eşiti olarak daire başkanı unvanı belirlendiği, 2.5. Öte yandan, personeli mülga 506 sayılı Kanun kapsamında çalışan ve 1877 Sayılı
Yetki Kanunu kapsamında, 27/11/1975 tarihli ve 13 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile özel hukuk hükümlerine tabi bir kalkınma ve yatırım bankası olarak kurulan Devlet Sanayi ve
İşçi Yatırım Bankasının unvanının 22/06/1988 tarih ve 329 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi olarak değiştirildiği, 14/10/1999 tarihli ve 4456 sayılı Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu Hakkında
Kanun ile de Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi adıyla yeniden kurulduğu, anılan
Kanunun 15 inci maddesi gereği daha önce sosyal güvenlik bakımından 506 sayılı Kanun kapsamında görev yapan banka personeli 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi sayıldığı, Kanunun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2000 tarihli ve 24047 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Kalkınma Bankası Personel
Yönetmeliğinin Eki Cetvelde sözleşmeli personel pozisyonları arasında herhangi bir ayrıma gidilmeksizin sadece “müdür” ibaresine yer verildiği, 2.6. Bilahare, 24/10/2018 tarihli ve 30575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 11/10/2018 tarihli ve 7147 sayılı Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketi
Hakkında Kanunun 8 inci maddesi ile 4456 sayılı Kanun yürürlükten kaldırıldığı, Kanunun geçici 1 inci maddesi gereği; 2.7. Banka hizmetlerini yapan personelin Kanunun yürürlüğe girdiği 24/10/2018 tarihinden sonra 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre iş sözleşmesi ile istihdam edileceği ve bu personelin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı, Bankanın yeniden yapılanma sürecinde, 4857 sayılı Kanuna tabi çalışmak istemeyen personelin 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre; Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığınca başka kurum ve kuruluşlara nakil işlemlerinin yapılacağı, 2.8. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Bankada 4857 sayılı Kanun hükümlerine göre çalışmak isteyenlerden, 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulananların, işçi statüsüne geçirildikleri tarihten itibaren doksan gün içinde 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendine göre sigortalı olma talebinde bulunmamaları halinde 5434 sayılı Kanun ile ilgilerinin devam ettirileceği ve bu şekilde 5434 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilenlerin emeklilik hak ve yükümlülüklerinin tespitinde, önceden emeklilik hak ve yükümlülüklerine esas alınmakta olan kadro, görev veya pozisyonlarının dikkate alınmaya devam edileceğinin düzenlendiği, 2.9. 4456 sayılı Kanun çerçevesinde Kalkınma Bankasında görev yapmaya başlamış personel için emsal kadro tespitine ihtiyaç duyulmadığı, ilgililere öğrenimleri ve yürüttükleri görevleri çerçevesinde girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş olan unvanlara esas haklar uygulandığı, 2.10. Bankada “Uzman”, “Kıdemli Uzman” veya “Müdür” kadrosunda bulunan personel için
657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelin I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı bölümünün (i)
sırasının yükseköğretim görenler için belirlenen ek gösterge rakamları kapsamında, 1 inci derecenin kademelerinden aylık alanların (2200), 2 nci derecenin kademelerinden aylık alanların (1600), 3 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların (1100), 4 üncü derecenin kademelerinden aylık alanların (800) ek gösterge rakamından yararlandırılması şeklindeki uygulamaya devam edildiği, 2.11. Başvuru konusuyla örtüşür şekilde, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş Genel
Müdürlüğünde görev yapan benzer durumdaki bir sigortalının müdür unvanına istinaden
+3000 ek gösterge uygulanmak suretiyle emekliye sevk edilmesi nedeniyle Bankaya hitaben
Kurumlarınca yazılan 28/11/2006 tarihli yazı ile +3000 ek gösterge uygulanmasının ne şekilde mümkün olduğunun açıklanmasının bildirilmesinin istenildiği, 2.12. Cevaben alınan 09/01/2007 tarihli yazıda, Bankalarında görev yapan müdürlerin intibakında 4456 sayılı Kanunda ifa ettikleri görevleri itibariyle Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevleri ifadesi doğrultusunda Kurumlarıyla aynı sektörde faaliyet gösteren T.C. Ziraat Bankası, T. Emlak Bankası ve T. Halk Bankası Genel
Müdürlüklerinde 1 nci derece kadrolu müdürlere ve Banka Şubesi Müdürlerine uygulanan ek gösterge rakamı esas alındığını bu nedenle ilgilinin bu bankalardaki görev ünvanlarına benzer görev ünvanının olması nedeniyle +3000 ek gösterge uygulandığının bildirildiği, 2.13. Bunun üzerine Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş Genel Müdürlüğüne hitaben yazılan 02/02/2007 tarihli yazı ile 657 sayılı Kanuna eklenen II sayılı cetvelde T.C Ziraat Bankası, T.
Emlak Bankası, ve T. Halk Bankası Genel Müdürlüklerinde 1 nci derece kadrolu müdürler içerisinde belirtilen müdürlere +3000 ek gösterge verileceği hükme bağlandığından, Bankalarında görev yapan müdürlerin söz konusu cetvelde gösterilmemesi ayrıca 25/02/2000 tarih ve 2000/465 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yayımlanan Personel Yönetmeliğinde yer alan Sözleşmeli Personel Pozisyon Şemasında da Müdürler arasında herhangi bir ayrım yapılmadan sadece Müdür ibaresi belirtildiğinden ve bu kadronun 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa ekli I sayılı cetvelinde ek gösterge karşılığı +2200 olduğundan ilgiliye
+3000 ek gösterge uygulanamayacağının bildirildiği, 2.14. Öte yandan, 5434 sayılı Kanunun mülga ek 30 uncu maddesinde “İştirakçilerin, emeklilik keseneğine esas olan derece ve kademelerinin mevzuata uygunluğu Sandıkça incelenir, eksik gönderilen kesenek ve karşılık farkları kurumlarından tahsil, fazla gönderilen kesenek ve karşılıklar kurumlarına iade edilir. Sandıkça mevzuata uygun olarak tespit olunacak derece ve kademe üstündeki derece ve kademe aylığı üzerinden emeklilik keseneği kesilmiş olması, iştirakçilere emeklilik bakımından bir hak sağlamaz.” Hükmüne yer verildiği, 2.15. 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi ise sigortalılara yapılan fazla veya yersiz ödemelerin ne şekilde geri alınacağının düzenlendiği, 2.16. Buna göre, Bankada intibakı 2. derecede iken “Kıdemli Uzman” unvanında, 1.
derecede iken ise “Müdür” unvanında görev yapmış olan ilgili hakkında uygulanabilecek en yüksek gösterge rakamı olan 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelin I-Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı bölümünün (i) sırasının yükseköğretim görenler için belirlenen ek gösterge rakamları kapsamında, 1 inci derecenin kademelerinden aylık alan ilgiliye +2200 ek gösterge rakamı uygulanması hususunda Kurumlarınca yapılan işlemlerde yanlışlık bulunmadığı, 2.17. Başvuru konusuyla ilgisi görülmesi nedeniyle Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığıbünyesinde görev yapan uzmanların emeklilik haklarına istinaden istenen açıklama kapsamında; 2.18. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesi ile eklenen ek 11 inci maddesi ile madde bentlerinde sayılan idarelerde istihdam edilen personelin özlük haklarına ilişkin esaslar belirlenirken, kapsamdaki unvanların bazıları için görev aylığının yanında emeklilik hakları bakımından emsal alınacak personel de belirlendiği, emsali belirlenmemiş olanlar için emsal alınacak Devlet memurlarının kimler olacağının ise ilgili kurumun önerisi, mülga Devlet
Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirleneceğinin hüküm altına alındığı, 2.19. Bu kapsamda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki kamu idarelerinde istihdam edilen personelin mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde emsal alınacak unvanların tespitine ilişkin olarak Bakanlar Kurulunca 10/09/2012 tarihinde kararlaştırılan ve 05/12/2012 tarihli ve 28488 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2012/3739 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararına ekli (I) sayılı liste ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki kamu idarelerinde istihdam edilen ve anılan bentlerde mali ve sosyal haklar yönünden emsali belirlenmemiş tüm personelin unvanlara göre emsali personel belirlendiği, 2.20. Aynı Bakanlar Kurulu Kararının 2 nci maddesinin “375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin ek 11 inci maddesinde meslek personeli kapsamında Başbakanlık Uzmanları emsal alınanların kadro veya pozisyon unvanları kurumlar itibarıyla ekli (II) sayılı listede gösterilmiştir. Bunların yardımcıları için Başbakanlık Uzman Yardımcıları emsal alınır.” hükmünü amir olup ekli (II) sayılı listede Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve
Destekleme İdaresi Başkanlığında KOBİ Uzmanı kadro ve pozisyon unvanında 15/01/2012 tarihinden sonra görev yapacaklar için Başbakanlık Uzmanı kadro ve pozisyon unvanının emsal alınması gerektiği belirlendiği, 2.21. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 178 inci maddesi ile eklenen ek 27 inci maddesi ile idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilen personelin emeklilik hakları bakımından da ek 11 inci madde kapsamında emsali olarak belirlenen personel ile denk kabul edilmesinin düzenlendiği, 2.22. Bu çerçevede, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor
Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme
İdaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, kalkınma ajansları ve Mesleki
Yeterlilik Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan uzman unvanlı meslek personelinin emsali olarak belirlenen “Başbakanlık Uzmanı” unvanının ek gösterge rakamından yararlanabilmek için ilgililerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Eki (I) sayılı
Ek Gösterge Cetvelinin “I – Genel İdare Hizmetleri Sınıfı” bölümünün (g) bendinde yer verilen en az üç yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte ve yüksekokulları bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile girmelerini ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda (veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek) atanmaları şartlarına haiz olmaları gerektiği, 2.23. Buna göre, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede veya 2012/3739 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararında ve eki listelerde Kalkınma Bankası personeline ilişkin herhangi bir husus bulunmadığından, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığında görev yapan personel ile Kararda bahsi geçen diğer personele yapıldığı şekilde bir tespit işleminin Kalkınma Bankası personeline uygulanamadığı hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun mülga ek 48 inci maddesi; “a) Aylıklarını Personel Kanunlarına göre alan iştirakçilerin emeklilik keseneklerine; emekli keseneğine esas aylık derece ve kademelerinin gösterge rakamlarına almakta oldukları ek gösterge rakamları eklenmek suretiyle bulunacak rakamın her yıl Bütçe
Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpımı sonunda bulunacak tutar esas alınır.
b) Aylıklarını Personel Kanunlarına göre almayan iştirakçilere genel idare hizmetleri sınıfında görev yapan genel müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, ünvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergeler uygulanır.
Belediye Başkanı olarak iştirakçilikleri devam edenlere, genel idare hizmetleri sınıfında görev yapan genel müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını ve öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceyi geçmemek üzere emekli keseneklerine esas aylık dereceleri itibariyle mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı için tespit edilen ek gösterge rakamları uygulanır.
Bu fıkralara girenlerden daha önce Personel Kanunlarına göre aylık almış iştirakçilere uygulanacak ek göstergeler, önceki görevleri için tespit edilmiş ek göstergelerden aşağı olamaz.
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 6.1. “Hizmet Sınıfları İtibariyle Unvan veya Aylık Alınan Derecelere Göre Ek
Göstergeler” başlıklı (I) sayılı Cetvelin “Genel İdare Hizmetleri” başlıklı 1 nolu bölümününün altında “i) Bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan,” kısmında haklarında 01/01/1995 tarihinden itibaren +2200 ek gösterge rakamının uygulanacağı belirlenler; “1. Yükseköğretim görenler, 2.Diğerleri,” 6.2. “Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfının Birinci Derecesinde Bulunanların
Ek Göstergeleri” Başlıklı (II) sayılı Cetvelin “Yargı Kuruluşları Bağlı ve İlgili
Kuruluşlar ile Yükseköğretim Kuruluşlarında” başlıklı 5 nolu bölümünde haklarında 01/01/1995 tarihinden itibaren +3000 ek gösterge rakamının uygulanacağı belirlenler; “…
– Banka Şubesi Müdürü, – T.C. Ziraat Bankası, T.Emlak Bankası ve T. Halk Bankası Genel Müdürlüklerinde 1 inci derece kadrolu müdürlerden; -Ticari Krediler Müdürü,-Sanayi Kredileri Müdürü,-Teşvik ve Geliştirme
Kredileri Müdürü,-Zirai Krediler Müdürü,-Zirai Kalkınma Kredileri Müdürü,-Su
Ürünleri Kredileri Müdürü,-Kooperatif Kredileri Müdürü,-Kooperatifler
Müdürü,-İpotekli Krediler Müdürü,-Fon Kredileri Müdürü,-Para ve Tahvil
Müdürü,-Tahvilat Müdürü,-Tevdiat ve Banka Hizmetleri Müdürü,-Para ve Menkul
Kıymetler Müdürü,-Banka Hizmetleri Müdürü,-Dış Muameleler Müdürü,-Dış
İlişkiler Müdürü,-İstihbarat Müdürü,-Proje Müdürü,-Genel Muhasebe Müdürü,Muhasebe Müdürü,-Personel Müdürü,-Malzeme ve Satınalma Müdürü,-İnşaat
Müdürü,-Emlak Müdürü,-İnşaat ve Proje Müdürü,-Emlak İşleri Müdürü,Otomasyon Müdürü,-Bilgi İşlem Merkezi Müdürü, – Özel Tarımsal Krediler Müdürü, Proje Değerlendirme Müdürü, Sistem Servisleri Müdürü, Bankacılık Hizmetleri Müdürü, Fon Yönetimi Müdürü, Eğitim Müdürü, Haberleşme ve
Arşiv Müdürü, Planlama, Bütçe ve Kontrol Müdürü, Sosyal Hizmetler Müdürü, Sağlık
Hizmetleri Müdürü, İştirakler Müdürü, Halkla İlişkiler Müdürü, Kurumsal Bankacılık
Müdürü, Sermaye Piyasaları Müdürü, G.A.P. Kredileri Müdürü, Krediler Kanuni Takip
Müdürü, Bireysel Bankacılık Müdürü, Bankacılık Kartları Müdürü, Elektronik Fon
Transferi Müdürü, Matbaa Müdürü, Araştırma ve Geliştirme Müdürü, Kredi ve Risk
İzleme Müdürü, İstihbarat ve Kredi Değerlendirme Müdürü, Emlak İşleri Müdürü, Merkez Muhasebe Müdürü, İstihbarat ve Proje Değerlendirme Müdürü, Bireysel ve Özel
Bankacılık Müdürü, Mevduat ve Banka Hizmetleri Müdürü, İnşaat ve Emlak Müdürü, Araştırma, Geliştirme ve Planlama Müdürü, Kredi Pazarlama Müdürü, Dış İlişkiler
Operasyon Müdürü, Dış Muhabir İlişkiler Müdürü, Hukuk İşleri Müdürü, Büro Müdürü ve Disiplin Kurulu Başkanı olanlar…” 7. Mülga 4456 sayılı Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketinin Kuruluşu
Hakkında Kanunun “Banka Personeli” başlıklı 15 inci maddesi;
“…
Banka personeli, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabidir. Hizmet sürelerinin değerlendirilmesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır.
Banka personelinin emeklilik işlemlerinde, Genel İdari Hizmetleri sınıfında görev yapan
Genel Müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergeler ve makam tazminatları uygulanır.” 8. 7147 sayılı Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketi Hakkında
Kanunun geçici 1 inci maddesi; …
(4) Bankanın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki mevcut personelinden 4857 sayılı
Kanun hükümlerine göre Bankada çalışmak isteyenler; bu Kanunun 4 üncü maddesi gereğince bir pozisyona atanıncaya ve ücret ve mali hakları belirleninceye kadar Bankanın ihtiyaç duyduğu uygun işlerde görevlendirilir ve mevcut statü, ücret ve mali haklarıyla istihdamlarına devam olunur. Bunlardan; a) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananlar hakkında, işçi statüsüne geçirildikleri tarihten itibaren doksan gün içinde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olma talebinde bulunmayanların 5434 sayılı
Kanun ile ilgileri devam ettirilir. Bu şekilde 5434 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilenlerin emeklilik hak ve yükümlülüklerinin tespitinde, önceden emeklilik hak ve yükümlülüklerine esas alınmakta olan kadro, görev veya pozisyonları dikkate alınmaya devam olunur. Ayrıca, bu şekilde ilgi devamında geçen süreleri kıdem aylıklarının hesabında dikkate alınır ve bunların emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademeleri de genel hükümler çerçevesinde yükseltilmeye ve ilerletilmeye devam olunur. Bunlara Bankada geçen çalışma süreleri için kıdem tazminatı ödenmez ve bu süreler emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınır.
…”
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran tarafından özetle, Kalkınma Bankasında müdür olarak görev yapmaktayken
3000 ek gösterge üzerinden emekli olduğu, daha sonra ek göstergesinin SGK tarafından 657
sayılı Kanunu (I) sayılı Ek gösterge Cetvelinin “Genel İdare Hizmetleri” başlıklı 1 nolu bölümününün altındaki “i) Bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışında kalanlardan,” ibaresine göre belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle 2200’e düşürülmesi nedeniyle tarafına borç çıkarıldığı, Bankalarındaki “müdür” unvanı için İdarece yapılmış bir “emsal/benzer görev” tespiti bulunmadığını belirtilerek ek göstergesinin 3000 olarak düzeltilmesi ve adına çıkarılan borcun iptali talep edilmektedir.
11. Sosyal Güvenlik Kurumunca gönderilen cevabi yazıda özetle; başvuranın ek göstergesinin Bankasınca 657 sayılı Kanunun (II) sayılı cetvelinin 5 nolu “Yargı Kuruluşları
Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yükseköğretim Kuruluşlarında” başlığı altındaki unvanlar esas alınarak 3000 olarak bildirildiğinin anlaşıldığı, Kurumlarınca başvuruya konu “müdür” unvanının 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesine ve mülga 4456 sayılı Kanunun
15 inci maddesine göre 657 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelin I-Genel İdare Hizmetleri
Sınıfı bölümünün (i) sırasının yükseköğretim görenler için belirlenen ek gösterge rakamları çerçevesinde +2200 olarak belirlenmesi gerektiğinin değerlendirildiğinden başvuru konusu unvan için herhangi bir emsal/benzer görev tespiti yapılmasına gerek duyulmadığı, dolayısıyla ek gösterge belirleme işleminde herhangi bir hata bulunmadığı bildirilmiştir.
12. Bu çerçevede uyuşmazlığın; başvuranın “emsal/benzer görevinin” tespit edilerek ek göstergesinin 657 sayılı Kanunun (I) sayılı cetvelindeki unvanlar esas alınarak mı yoksa (II)
sayılı cevtelindeki unvanlar esas alınarak mı belirlenmesi gerektiği noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
13. Dosya kapsamından başvuranın Türkiye Kalkınma Bankasında 05/02/1990 tarihinde mülga 506 sayılı Kanun kapsamında göreve başladığı, mülga 4456 sayılı Kanunun 15 inci maddesi hükmü uyarınca 15/02/2000 tarihinden tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun kapsamına alındığı, intibakı 1 inci derece 4 üncü kademede kıdemli uzman olarak görev yapmaktayken 8/1/2018 tarihinde müdür olarak atandığı, müdür olarak çalışmakta iken 16/04/2019 tarihinde isteği üzerine emekliye sevk edilmesi üzerine 15/05/2019 tarihinden itibaren emekli olduğu, ilk emeklilik işleminde Bankaca SGK’ya (II) sayılı cetvelin 5 nolu bendindeki unvanlar esas alınarak bildirilen 3000 ek gösterge üzerinden aylık bağlandığının sonradan tespit edilmesi üzerine ek göstergesinin bu kez (I) sayılı Cetveldeki unvanlar esas alınarak 2200 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
14. 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereği 2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik bakımından 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa tabi olanlar hakkında,
5510 sayılı Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, 5510 sayılı Kanun ile yürürlükten
kaldırılmış hükümleri de dahil olmak üzere 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edilmektedir. Buna göre, ilk defa 15/2/2000 tarihi itibarıyla 5434 sayılı Kanuna tabi olduğu görülen başvuran hakkında da 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanması gerekmektedir.
15. 5434 sayılı Kanunun mülga ek 48 inci maddesinde aylıklarını Personel Kanunlarına göre almayan iştirakçilere genel idare hizmetleri sınıfında görev yapan genel müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle, Devlet
Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, ünvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergelerin uygulanacağı düzenlenmiştir.
16. Diğer yandan 4456 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde Banka personelinin 5434 sayılı
Kanun hükümlerine tabi olduğu, hizmet sürelerinin değerlendirilmesinin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılacağı belirtildikten sonra
5434 sayılı Kanunun ek 48 inci maddesine koşut şekilde Banka personelinin emeklilik
işlemlerinde, Genel İdari Hizmetleri sınıfında görev yapan Genel Müdürler için belirlenen ek gösterge rakamını geçmemek üzere, ifa ettikleri görevleri itibariyle, Devlet Memurları
Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergeler ve makam tazminatları uygulanacağı düzenlenmiştir.
17. 4456 sayılı Kanunu yürülükten kaldırılıp Bankanın yapısının yeniden düzenlendiği
7147 sayılı Kanun ile Banka personelinin İş Kanunu hükümlerine göre iş sözleşmesi ile
istihdam edileceği düzenlenmiş, Kanunun geçici 1 inci maddesi ile de Bankada çalışmaya devam edip 5434 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilenlerin emeklilik hak ve yükümlülüklerinin tespitinde, önceden önceden emeklilik hak ve yükümlülüklerine esas alınmakta olan kadro, görev veya pozisyonları dikkate alınmaya devam olunacağı düzenlenmiştir.
18. Bu hükümler çerçevesinde herhangi bir personel kanununa tabi çalışmamakla birlikte
4456 sayılı Kanun gereği 15/2/2000 tarihi itibarıyla 5434 sayılı Kanun kapsamına alınan
başvuran hakkında emeklilik yönünden 657 sayılı Kanundaki benzer/emsal görevlerin kadro, unvan ve derecesi için belirlenmiş ek göstergeler esas alınarak işlem yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
19. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü için öncelikle başvuranın Banka bünyesinde ifa ettiği görevin niteliğinin ortaya konması ardından söz konusu görevin 657 sayılı Kanundaki emsalinin/benzerinin tespiti gerekmektedir. Dosya kapsamından İdare tarafından başvuranın durumunda bulunan kişiler yönünden açık bir benzer/emsal görev tespiti işlemi yapılmadığı anlaşılmaktadır.
20. 4456 sayılı Kanunda başvuranın “müdür” görevinin niteliğine yönelik bir tespit yapılmasına imkan verecek doğrudan bir düzenleme bulunmamakla birlikte Kanunun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2000 tarihli ve 24047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Kalkınma Bankası Personel Yönetmeliğinin; 20.1. 4 üncü maddesinde “Yönetici”nin Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş
Kurulu Başkanı, Daire Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Müdür, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, Hukuk Müşaviri ve Müdür Yardımcısını ifade ettiği, 20.2. 15 inci maddesinde Müşavir, Teftiş Kurulu Başkanı, Daire Başkanı, I. Hukuk
Müşaviri, Müdür, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, Hukuk Müşaviri ve Avukat pozisyonlarına atanacak personel Genel Müdürün önerisi üzerine Yönetim Kurulu, diğer personel Genel Müdür tarafından atanacağı, 20.3. Sözleşmeli personel pozisyonlarının sayıldığı Ek-1 sayılı cetvelde bahse konu pozisyonların sırasıyla Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Müşavir, Teftiş Kurulu Başkanı, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, I.Hukuk Müşaviri, Müdür ve devamı şeklinde sıralandığı, 20.4. Ek-4 sayılı Değerlendirme Amirleri Tablosunda müdürlerin Genel Müdüre, Genel
Müdür Yardımcısına ya da Daire Başkanına bağlı olarak çalışabildikleri, 20.5. Ek 5 sayılı görevde yükselme cetvelinde uzman ve kıdemli uzmanların müdürlüğe, müdürlerin ise daire başkanlığına yükselebileceği görülmektedir.
20.6. Yönetmelik hükümlerinden Bankadaki müdür pozisyonunun yönetim kurulunca atanılan, Bankanın en üst yöneticisi Genel Müdüre doğrudan bağlı çalışabilen, yükselebildiği bir üst görev Daire Başkanlığı olan, Uzman/Kıdemli Uzman, Başmühendis ya da
Amir/Kıdemli Amir pozisyonlarında görevli olanların yükselebildiği yönetici niteliğinde bir pozisyon olduğu anlaşılmaktadır.
21. Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunda Genel İdare Hizmetleri Sınıfındaki personele uygulanacak ek göstergelerin “Hizmet Sınıfları İtibariyle Unvan veya Aylık Alınan
Derecelere Göre Ek Göstergeler” başlıklı (I) sayılı Cetvelin “Genel İdare Hizmetleri” başlıklı
1 nolu bölümünde ve “Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfının Birinci Derecesinde
Bulunanların Ek Göstergeleri” Başlıklı (II) sayılı Cetvelde düzenlendiği görülmektedir.
21.1. (I) sayılı Cetvelin 1 numaralı bölümünde müdür unvanına doğrudan yer verilmemekle birlikte bölümün son sıradaki i) bendinde bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılmayanların ek göstergeleri 2200 olarak belirlenmiştir.
21.2. (II) sayılı cetvelde ise farklı teşkilatlardaki birden fazla müdür unvanı sayılmış, cetvelin 5 numaralı “Yargı Kuruluşları Bağlı ve İlgili Kuruluşlar İle Yükseköğretim
Kuruluşlarında” başlığı altında da “Banka Şubesi Müdürü”nden başlayarak “T.C.Ziraat
Bankası, T.Emlak Bankası ve T.Halk Bankası Genel Müdürlüklerinde 1 nci dereceli kadrolu müdürlerden” başlıkta sayılanlarla yine Bankacılık sektöründe görev yapan başkaca müdür unvanlarının ek göstergeleri 3000 olarak belirlenmiştir.
22. Öte yandan, Banka tarafından SGK’ya gönderilen 15/11/2019 tarihli sayılı ve
Kariyer Uzman Hakkında Görüş konulu yazıda “benzer görev” tanımına değinilmek suretiyle uzman yardımcılarının mesleğe alınma, yetiştirilme ve terfi süreçlerinin 657 sayılı Kanunun
Ek 41 ve 42 nci maddeleriyle uyumlu olduğunun açıklandığı, 7147 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi kapsamında statü değişikliği nedeniyle Bankada çalışmaya devam etmek istemeyen uzman personelin nakil işlemlerinin mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri aynı veya benzer nitelik arz eden kadro veya pozisyonlarda görev yapan merkez teşkilatı kadrolarında bulunanlar tanımına uyduğu gerekçesiyle 657 sayılı kanunun ek 41 inci maddesi kapsamında öngörülen uzman unvanlı kadrolara emsal/benzer görev tespiti yapılmak suretiyle 657 sayılı Kanunun (I) sayılı Cetvelinin I-Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) sırasıında yer alan unvanlarla merkez teşkilatı kadrolarına atamasının AÇSHB’ca yapıldığı, bahsi geçen atamalar neticesinde Kalkınma Bankası Uzmanlarının kariyer uzmanlığı koşullarını taşıdığının tespit edildiği, somut olarak da Bankada uzman olarak görev yapan 11 kişinin kariyer meslek mevzuatına uygun olmaları dikkate alınarak Cumhurbaşkanlığı Strateji ve
Bütçe Başkanlığı ile İletişim Başkanlığına kariyer uzman olarak naklen geçiş yaptığı ifade edilmiştir.
23. Buna göre, başvuranın görev yaptığı Kalkınma Bankasındaki müdür unvanına ilişkin idarece yapılmış açık bir emsal/benzer görev tespiti bulunmadığı ve bulunduğu sektör ile
Bankadaki görevinin niteliği göz önüne alındığında; başvuranın müdür unvanının, 657 sayılı
Kanunun (II) sayılı cetvelinin 5 numaralı başlığı altında Bankacılık Sektöründe görev yapan müdürlerle benzer/emsal olduğunun kabulü gerektiği, bu yönde bir değerlendirmenin (I)
sayılı cetveldeki GİH sınıfı içindeki sayılmayan diğer bütün unvanları kapsayan (i) bendine kıyasla daha isabetli olduğu, aksi bir kabulün benzer durumda olup 657 sayılı Kanunda açıkça yazmayan her unvanın (i) bendine girmesi sonucunu doğurabileceği değerlendirildiğinden başvuranın ek göstergesinin 2200 olarak belirlenerek tarafına emekli aylığı ve emekli ikramiyesi farkı borcu çıkarılması işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Benzer nitelikteki uyuşmazlıkların ve karışıklıkların önüne geçmek için başvuruya konu 4456 sayılı Kanun kapsamında Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankasında görev yapmış “müdür” unvanlı kadrolar için emsal/benzer görev tespiti yapılmasına yönelik çalışma başlatılması, Başvuranın ek göstergesinin 657 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “Yargı
Kuruluşları Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yükseköğretim Kuruluşlarında” başlıklı 5 nolu bölümündeki emsal unvanlar esas alınarak (+3000) belirlenmesi ve tarafına çıkarılan fark borcunun iptali hususunda SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumunca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi