|
ÖZET: Başvuran, emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak amacıyla Edremit Belediye Başkanlığı’na yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvuru, emekli olan kişinin yalnızca 90 m² büyüklüğünde bir meskeninin bulunduğunu ve bu meskenin brüt 200 m² sınırını aşmadığını, dolayısıyla muafiyet talebinin kabul edilmesi gerektiğini öne sürmektedir. Ancak, Edremit Belediye Başkanlığı, Emlak Vergisi Kanunu’ndaki “brüt 200 m²’yi geçmeyen tek mesken” tanımını arsa alanı olarak yorumlayarak başvuruyu reddetmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan başvuruyu inceleyerek, ilgili mevzuat çerçevesinde başvuranın talebinin hukuka uygun olup olmadığını değerlendirmiştir. Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesi, yalnızca brüt 200 m²’yi geçmeyen tek bir mesken için muafiyet sağlamakta ve bu muafiyetin yalnızca belirli koşulları taşıyan kişiler için geçerli olduğunu vurgulamaktadır. İnceleme sonucunda, başvuranın taşınmazının toplam alanının 235 m² olduğu belirlenmiş ve bu nedenle muafiyet talebinin reddedilmesi yönündeki idarenin kararı hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın emlak vergisi muafiyetine ilişkin talebi, ilgili mevzuat gereği reddedilmiş ve bu karar Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından onaylanmıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı Balıkesir Vergi Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9297-S.24.14417
BAŞVURU NO : 2024/4181
KARAR TARİHİ : 02.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın, emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden
BAŞVURUNUN KONUSU :
faydalandırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKN: tarafından özetle; emekli
olduğu, tapuda adına kayıtlı ikamet ettiği tek bir meskenin bulunduğu, emlak vergisinden muaf olmak için yaptığı başvurusunun Edremit Belediye Başkanlığı tarafından reddedildiği, evinin toplam 90 m² ve arsasının da 235 m² olduğu, Edremit Belediye Başkanlığının Emlak Vergisi Kanunu’nun “brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni ” ifadesini arsa metrekaresi olarak yorumladığı iddia ve ifade edilerek emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılması talep edilmektedir.
1.1) Başvuranın 2023/20919 numaralı idari başvuru yolları tüketilmeden Kurumumuza yapmış olduğu ilk
başvurusuna 11.01.2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği
Gönderme Kararı tesis edilmiştir.
1.2) Başvuran tarafından tarihinde ise ikinci kez Kurumumuza başvuruda bulunularak
/ numaralı başvuruya muhatap olan Edremit Belediyesi Başkanlığından tarafına konuyla ilgili bir cevap gelmediği iddia edilerek emlak vergisi muafiyetinin sağlanması talep edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Edremit Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Edremit Belediye Başkanlığının 14.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısında ve eklerinde
özetle;
2.1.1) İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 18.04.2024 tarih ve sayılı yazısında özetle; Edremit ilçesi,
2
Mahallesi, ada parsel numaralı, 4.708,95 m yüzölçümlü, 10 bloklu 20 adet betonarme dubleks yapı nitelikli taşınmazın, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında; ayrık nizam( iki) 2 kat, taks:0,20Kaks:0,40 yollardan 5 metre komşu parsellerden 3 metre çekme mesafeli konut alanında kalmakta olduğu, bu taşınmaz üzerinde başvurana ait olarak ise; c blok, zemin+birinci kat, 1 bağımsız bölüm numaralı ve mesken-dubleks nitelikli gayrimenkul olduğunun tespit edildiği,
2.1.2) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8’nci maddesinde; “ Değişik:22.07.1998-4369/65
mad.)(Değişik 08.01.2002-4736/4 mad.) Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir. Bu oranlar.5216 sayılı Kanunun uygulandığı Büyükşehir Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanır. Cumhurbaşkanı, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir.(Değişik ikinci fıkra:30.07.2003-4962/15 mad.) Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” denildiği, bu bağlamda emlak vergisi uygulamasında Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimlerinin bina ile birlikte nazara alınacağı, yani mütemmim(tamamlayıcı ya da bütünleyici) sayılan arsa veya araziler için ayrıca arazi beyannamesi verilmeyeceği, bunların değerinin bina vergi değerinin hesaplanması sırasında dikkate alınacağı, Vergi
Usul Kanununun 305’inci maddesine göre bina ile sınırlandırılmış olduğu, kullanış tarzı itibariyle de bina ile birlik teşkil eden avlu, bahçe ve sair arazinin binanın mütemmimatı olarak kabul edildiği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1) “Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1’inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak
/
kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar Verme Süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…’’ ,
6) 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
6.1) “Bina Tabiri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanundaki bina tabiri, yapıldığı madde ne olursa
olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar. Bu kanunun uygulanmasında Vergi
Usul Kanununda yazılı bina mütemmimleri de bina ile birlikte nazara alınır. Yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar evler ve benzerleri bina sayılmaz.”,
6.2) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”, ikinci fıkrasında; “Bir araziye paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.”,
6.3) “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla
mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” ,
7) 29.12.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulunun 2006/11450 sayılı Kararında;
“1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” ,
8) 29.07.1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Maliye Bakanlığının 6 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Bina Vergisi” başlıklı A/1 bölümünde; “Verginin Konusu ve Bina Kavramı: a) Bina Kavramı: Kanunun 1’inci maddesine göre, Türkiye sınırları içinde bulunan binalar, bu kanun hükümleri gereğince verginin konusunu teşkil etmektedir. Bina kavramının, yapıldığı
madde ne olursa olsun gerek karada gerekse su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsayacağı, ancak yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar evler ile benzerlerinin bina sayılmayacağı 2’nci maddede açıklanmaktadır. Gerçekten madde hükmüne göre, inşaatın bünyesine giren madde ve malzemenin mahiyeti herhangi bir önem arzetmemekte ve yapılar taş, demir, tahta ve benzeri hangi malzemeden yapılmış olursa olsun bina sayılmaktadır. Bu sebeple, vergiye tabi olmak bakımından, binanın arza ne suretle bağlı olduğunu yer altında veya üstünde bulunduğunu aramaya lüzum bulunmamakta, binanın karada, denizde veya gölde inşa edilmiş olması da vergiye tabi olması bakımından önem taşımamaktadır.
b)Binayı Bütünleyen Arazi: 2’nci maddenin ikinci fıkrası, Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimlerinin de bina ile birlikte nazara alınacağını öngörmektedir. Buna göre;
1.Belediye sınırları içindeki binaların ve belediye kuruluşu bulunmayan yerlerde köy ve mahalle topluluğu içindeki binaların bütünleyici olan arazi,
2.Nerede olursa olsun ticaret ve sanata tahsis esilmiş binalarla birlikte kullanılan arazi,
Vergi değerinin tayininde binayı bütünleyen arazi sayılır. Binayı çevreleyen ve kullanış tarzı itibariyle bina ile birlik teşkil eden avlu, bahçe ve benzeri arazi de binanın bütünleyicisi sayılacak, buna karşılık binadan ayrı olarak kullanılması kabil olan ve bina ile birlik teşkil etmeyen bahçe ve benzeri arazi, arsa veya arazi olarak değerlenecektir.”,
8.1)”Ortak Yerlerin Değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümünde; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin
Tüzüğün 15’ inci maddesinde belirtilmiştir. Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir. Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.”,
9) 01.03.1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Maliye Bakanlığının 14 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespit” başlıklı bölümünde; “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır. Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alanıdır. Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi 2 mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m olan bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken 2 brüt alanı 125 m olacaktır. Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.” ,
10) 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde; “1.İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlığı altında; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m²’yi
geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; – Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, – Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran tarafından 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, emekli olduğu, tapuda adına kayıtlı
ikamet ettiği tek bir meskenin bulunduğu, evinin toplam 90 m² ve arsasının da 235 m² olduğu, Edremit
Belediye Başkanlığının Emlak Vergisi Kanunu’nun “brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni ” ifadesini arsa metrekaresi olarak yorumladığı iddia ve ifade edilerek emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılması talep edilmektedir.
13) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi birinci fıkrasında Belediyelerin gelirlerinin neler olduğu belirlenmiş ve söz konusu maddenin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.” hükümleri kapsamında emlak vergisi işlemlerinin ilçe belediyelerince gerçekleştirileceği belirlenmiştir.
14) Binalara ilişkin vergi uygulamasının 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde,
Türkiye sınırları içinde bulunan binaların bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; mezkur
Kanunun 2’nci maddesinde bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsayacağı ve kanunun uygulanmasında Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimleri de bina ile birlikte nazara alınacağına hükmedildiği, mükellefiyetin ise söz konusu Kanun’un 3’üncü maddesinde, bina vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği, bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükellef olacağı hükümleri ile lafz edilmiştir.
14.1) İlgi Kanunun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile de yasada belirtilen şartları taşıyanların (geliri
olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin) indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlanmış olup, söz konusu uygulamanın Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), halinde uygulanacağı maddenin lafzında açıkça belirtilmiştir. Kişinin sahip olduğu meskenlerinin emlak vergisi ödemesi, esas olup, yasada yer alan şartların varlığı halinde emlak vergisinden muafiyet öngörülmüştür. Bu noktada muafiyet sadece yasada belirlenen durumlarda uygulanacak olan istisnalardır.
İstisnaların yorum yoluyla genişletilme imkanı mevcut değildir.
15) Emlak Vergisi Kanununun 8’nci maddesinin ikinci fıkrasında geliri olmadığını belgelemenin usul ve
esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yasada şartları taşıyanların bina vergisi oranının 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlendiği, “bina kavramı” ile “brüt alan” ibaresinden kastın ne olduğu hususunun Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 6 Seri No.lu Emlak
Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Bina Vergisi” başlıklı A/1 bölümünde, “Ortak Yerlerin
Değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümünde ve 14 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin
“Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
16) Başvuru konusu somut olayda özetle, emekli olduğu belirtilen başvuran tarafından evinin toplam 90
m² ve arsasının da 235 m² olduğu, Edremit Belediye Başkanlığının Emlak Vergisi Kanunu’nun “brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni ” ifadesini arsa metrekaresi olarak yorumladığı iddia ve ifade edilerek emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılması talep edilen Kurumumuza yapmış olduğu ilk başvurusuna 11.01.2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği Gönderme Kararı verildiği, söz konusu karara Edremit Belediye Başkanlığı tarafından cevap verilmediğinden başvuran tarafından ise ikinci kez Kurumumuza başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvuru kapsamında idareden ayrıntılı bilgi ve belge talep edildiği tespit edilmiştir.
16.1) Edremit Belediye Başkanlığının cevabi yazı ve eklerinde yapılan incelemede; bahse konu taşınmazın
2
598 ada 1 parsel numaralı, 4.708,95 m yüzölçümlü (binanın arsa alanı), 10 bloklu 20 adet betonarme
dubleks yapı nitelikli taşınmaz içerisinde kaldığı, binanın arsaya ait payı ve paydasının oranının ( 89-1780
) olduğu, binaya ait toplam alanın ise 235,4475 olduğu, yapılan hesaplamada [(89%1780)*4708,95= 235,4475)] benzer sonuca ulaşıldığı, başvuran tarafından ise emlak vergisi bildiriminde binaya ait arsa alanı olarak 235, 4475 yazıldığı, dubleks binanın yüz ölçümü olarak ise 89,02 olarak yazıldığından 2 tarafınca sadece 89,02 m üzerinden değerlendirme yapılması gerektiği ifade edilerek başvuru yapıldığı anlaşılmaktadır.
17) Bina eklentisi hakkında Vergi Usul Kanunu’nun 305’inci maddesinde, bina ile sınırlanmış olup
kullanış tarzı itibariyle de bina ile birlik teşkil eden avlu, bahçe ve sair arazi binanın mütemmimatından olduğu hüküm altına alınmıştır. Emlak Vergisi Kanunu’nun 2’nci maddesinde ise Vergi Usul Kanununa atıfta bulunarak binanın Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimleri de bina ile birlikte nazara alınacağına hükmedilmiştir.
17.1) 6 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde de; Kat Mülkiyet Kanununa göre kat
maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakillen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyeceği ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacağı belirtilmiştir.
18) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3’üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin anılan Kanun
ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. 213 sayılı Kanunun anılan hükmü, lafzın açık olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir. Bir başka deyişle herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir. Bu kapsamda, 1319 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde de kimlerin indirimli emlak vergisinden
yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olanların faydalanabileceği maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuştur. Bu noktada, İdarece yapılan sorgulama ve başvuran tarafından verilen emlak vergisi bildiriminde başvurana ait şikâyete konu taşınmazın toplam alanının 235,4475 olduğu ve bu sebeple muafiyet şartlarındaki metrekare tutarını aştığından muafiyet şartlarını taşımadığı anlaşılmaktadır.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran tarafından taşınmazının toplam 90 m² ve arsasının da 235 m² olduğu, Edremit Belediye Başkanlığının Emlak Vergisi
Kanunu’nun “brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni ” ifadesini arsa metrekaresi olarak yorumladığı iddia ve ifade edilerek emeklilere sağlanan emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılmasının talep edildiği, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinde belirtilen muafiyet şartının Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması durumunda söz konusu olacağı, bina ve eklentisinin birlikte dikkate alınacağı hususunun ise Emlak Vergisi Kanununun 2’nci maddesinde binanın Vergi Usul
Kanununda yazılı bina mütemmimleri de bina ile birlikte nazara alınacağı şeklinde ifade edildiği, kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakillen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi bağımsız bölümlerin değerini tayin ettiği, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden başvuruya konu taşınmazın 10 bloklu 20 adet betonarme dubleks yapı nitelikli taşınmaz içerisinde 2 kaldığı, arsa alanının 4.708,95 m yüzölçümlü olduğu, binanın arsaya ait payı ve paydasının oranının ( 89-
1780 ) olduğu, başvuruya konu binaya ait toplam alanın ise 235,4475 olduğu, yapılan hesaplamada
[(89%1780)*4708,95= 235,4475)] benzer sonuca ulaşıldığı, ayrıca web tapu sorgulamasında da arsa pay ve payının (89-1780 ) olarak gösterildiği, bu sebeple bahse konu taşınmazın yasada (geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin) muafiyet öngörülen brüt metrekare şartını taşımadığı anlaşıldığından İdarece muafiyet talebinin ret edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdare tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak ayrıntılı bilgi ve belgelerin daha sonrasında Kurumumuzca edinildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ve başvuranlara verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermediği, bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun işlem yapması kadar, bu ilkelere uygun hareket ettiği konusunda vatandaşı bilgilendirmesi de önem arz ettiği dikkate alınarak İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede idarenin işlemine karşı Balıkesir Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi