|
ÖZET: Başvuran, 19.01.2021 tarihinde Eskişehir TÜRASAŞ Bölge Müdürlüğü’nden emekli olduğunu ve emeklilik ikramiyesi ödemesinin ardından 6. ayda oluşan farktan haberdar olmadığını belirtmiştir. Bu durum, yıllar önce çalınan telefon numarasına gönderilen mesaj nedeniyle gerçekleşmiştir. Başvuran, 21 ay sonra yaptığı talep sonucunda 07.03.2023 tarihinde 18.157,16 TL ana para almış, ancak enflasyon farkı ve refah payı taleplerinin karşılanmadığını iddia etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini incelemiş, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun açıklamalarını değerlendirerek hukuka aykırılık tespit etmemiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emeklilik işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini ve ikramiye farkı ödemesinin 12 ay boyunca tahsil edilmemesi nedeniyle iade edildiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın güncel iletişim bilgilerini güncellememe sorumluluğu da vurgulanmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talepleri doğrultusunda yapılan inceleme neticesinde, hukuka aykırılık olmadığı için başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6170-S.24.9676
BAŞVURU NO : 2024/665
KARAR TARİHİ : 06.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : İkramiye farkı ödemesini geç alan başvuranın enflasyon farkı ve refah payı talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılan başvuruda başvuran özetle, 19.01.2021 tarihinde Eskişehir TÜRASAŞ Bölge Müdürlüğü’nden yaş haddinden emekli olduğunu, emeklilik ikramiyesini aldıktan sonra 6.aydaki farktan haberi olmadığını çünkü yıllar önce çalıntı sonucu kapattığı telefon numarasına mesaj gönderildiğini, Vakıfbank Eskişehir Merkez Şubesinin güncel olan numarasına ya da adresine haber vermediğini, paranın iade edildiğini, 21 ay sonra talebi ile 07/03/2023 tarihinde 18.157,16TL ana para aldığını, SGK ALO 170’e ilk talebini 23/02/2023 tarih 17:11’de, enflasyon farklı talebini 23/02/2023 20:33’de yaptığını, ertesi gün ALO 170’den arandığını, iki başvurusunun birleştirilerek enflasyon farksız şekilde 28/02/2023 10:51’de yeni talebe dönüştürüldüğünü, 09/03/2023 12:27’de enflasyon farklı talebinin de birleştirilen talebe bağlandığını, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’nın 28.03.2023 tarihli dilekçesine 18/07/2023 tarihinde “talebinin yerine getirilmesine imkân bulunmadığı” cevabını verdiğini, kendi hesabına göre aldığı ana para dışında enflasyon farkı ve refah payının 51.804TL olduğunu, şikâyetinin incelenmesi süresince de artacağı muhtemel kısmın Kamu
Denetçiliği Kurumu tarafından incelenerek farkın eklenmesini ve IBAN numarasına gönderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınan 27/02/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 2.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi; “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik
ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır…” hükmünü amir olup, söz konusu hüküm gereği 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik yönünden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa tabi çalışması bulunanların kendileri veya ölümleri halinde hak sahipleri hakkında, 5510 sayılı Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece anılan Kanun ile yürürlükten kaldırılan maddeleri de dahil olmak üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapıldığı, 2.2. Bu kapsamda, 5434 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin altıncı fıkrası; “İştirakçilerden, kanunlarla belirlenen bekleme süreleri sonunda kadrosuzluk veya yaş haddi sebebiyle emekliye sevk edilenler ve vazife malullüğü hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile ölüm sebebiyle haklarında emeklilik işlemi uygulananlara; bu Kanuna göre aylığa hak kazandıkları tarihi takip eden üç ay içinde emekli ikramiyesinin hesaplanmasına esas alınan katsayılarda meydana gelecek artış nedeniyle oluşacak ikramiye farkları ile ilk mali yılın birinci ayında katsayılar dışındaki diğer unsurlarda meydana gelecek artışa, bu tarihte yürürlükte olan katsayılar uygulanmak suretiyle bulunacak ikramiye farkları, emekli ikramiyesi ile ilgili hükümlere göre ayrıca ödenir. Ancak, aylığa hak kazandıkları tarihi takip eden üç ay içinde katsayılarda artış yapılmadığı takdirde, müteakiben katsayılarda altı ay içinde yapılacak ilk artıştan doğan ikramiye farkları da bunlara ayrıca ödenir.” hükmünü amir olduğu, 2.3. Söz konusu hüküm ile kanunlarla belirlenen bekleme süreleri sonunda kadrosuzluk, yaş haddi, vazife malullüğü ve ölüm sebepleriyle haklarında emeklilik işlemi uygulananlara, aylığa hak kazandıkları tarihi (aylık başlangıç tarihi) takip eden üç ay içinde katsayılarda, (üç ay içinde artış yapılmadığı takdirde, takip eden altı ay içinde); ilk mali yılın birinci ayında katsayılar dışındaki diğer unsurlarda (ek gösterge, tazminat yansıtma oranı gibi) meydana gelecek artışa, bu tarihte yürürlükte olan katsayılar uygulanmak suretiyle bulunacak ikramiye farklarının, emekli ikramiyesi ile ilgili hükümlere göre ayrıca ödeneceğinin düzenlendiği, 2.4. Emeklilik sicil dosyasının tetkikinde; 19.01.2021 tarihinde yaş haddinden emekliye sevk edilen ilgiliye, 15.02.2021 tarihinden itibaren 36 yıl 8 ay 14 gün 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamındaki fiili hizmet süresi, 7 ay 29 gün askerlik borçlanması ve 2 ay 1 gün 5510 sayılı Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamındaki çalışması olmak üzere toplam 37 yıl 6 ay 14 gün hizmet süresi üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve (37) tam hizmet yılına karşılık 214.859,77 TL emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, ikramiye ödemesinin merkezi ödeme olarak T.C. Kimlik numarası ile ödenmek üzere Vakıfbank Merkez
Eskişehir şubesine gönderildiği, 26.01.2021 tarihli bilgilendirme yazısı ile ilgiliye bildirim yapıldığı,
29.01.2021 tarihinde ilgili tarafından tahsil edildiği,
2.5. 5434 saylı Kanunun 89uncu maddesinin altıncı fıkrasına istinaden 2021 yılı Temmuz katsayısına göre hesaplanan ikramiye farkı tutarı 18.157,16 TL, 15.07.2021 tarihinde ilgili adına merkezi ödeme olarak T.C.
Kimlik numarası ile ödenmek üzere Vakıfbank Merkez Eskişehir şubesine gönderildiği ve 15.07.2021
tarihli yazıları ile ilgilinin emeklilik talebinde belirttiği “ Mah. Sk. Apt No:
İç Kapı No: /ESKİŞEHİR” adresine bilgi verildiği, 2.6. 5510 sayılı Kanunun 97’nci maddesinin dördüncü fıkrası “Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklarını tahakkuk ettirildiği tarihlerden itibaren aralıksız on iki ay sonuna kadar tahsil etmeyenlerin gelir ve aylıkları, gelir ve aylık bağlanma şartlarının devam edip etmediğinin tespiti amacıyla durdurulur.” hükmünü içerdiği, 2.7. Kurumları ile Vakıfbank arasında imzalanan Gelir/Aylık Ödemeleri Protokolüne göre Kurumdan gelir/aylık alanların gelir/aylık aldıkları vadesiz mevduat hesaplarının 12 (oniki) ay süre ile hareket görmemiş olması halinde, bu hesaplardaki Kurum tarafından gönderilen tüm tutarların Kuruma iade edilmesi, söz konusu gelir/aylıkların Kurum tarafından geçici olarak durdurulması öngörüldüğü,
ikramiye farkı ödemesinin 12 ay boyunca tahsil edilmemesi nedeniyle 19.07.2022 tarihinde Kurumlarına iade edildiği, ilgilinin 28.02.2023 tarihli ALO 170 başvurusu üzerine söz konusu tutarın 07.03.2023 tarihinde tekrar gönderildiği, 2.8. İlgilinin müstahak olduğu emekli ikramiyesi farkının katsayılarda yapılan artışı takiben adına bankaya gönderildiği ancak tarafınca tahsil edilmemesi nedeniyle Kurumlarına iade edilerek talebi üzerine tekrar gönderildiği, ilgili hakkında yapılan işlemlerde Kurumlarınca yapılan herhangi bir hata bulunmadığı, ilgiliye yasal faiz ve refah payı altında bir ödeme yapılmasına sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca imkan bulunmadığı, 2.9. 2021 yılının Ocak ayında yatırılan ikramiye tutarından daha sonra 2021 yılı Temmuz ayında yatırılan ikramiye fark ödemesinin eksik bir ödemenin tamamlanması mahiyetinde olmadığı, 15.07.2021 tarihinde ilgili adına gönderilen ikramiye farkı tutarının 18.157,16 TL olduğu, 5434 saylı Kanunun 89uncu maddesinin altıncı fıkrasına istinaden yapılan bir ödeme olup 26.01.2021 tarihinde bankaya gönderilen ikramiye ödemesinden farklı bir ödeme olduğu, 2.10. SMS ile bilgilendirmenin, talep edenlerin sisteme kayıtlı GSM numaralarına yapılan bir bilgilendirme şekli olduğu, Kurum sms sistemine kayıtlı olmama, telefonun çalınması, numaranın değişmesi gibi durumlarda cep numaralarına bildirim yapılamadığı, e-devlette yer alan “SGK Bilgilendirme-Cep Telefonu
Beyanı” linkindeki bilgilendirme metni kısmında “Telefon numarasının doğru olması ve numara değişikliği durumunda yine bu sayfayı kullanarak numaranın güncellenmesi tamamen sizin sorumluluğunuzda olup, telefon numarasının yanlış olmasından kaynaklanan hiçbir maddi ve manevi zarardan kurumumuz kesinlikle sorumlu olmayacaktır.” ifadelerinin yer aldığı, 2.11. SGK tarafından emekli, dul ve yetimlere ödenmesi gereken tutarların hak sahiplerinin hesabına veya
“günlük ödeme” olarak T.C. Kimlik numarasına gönderildiği, 4/1-(c) kapsamında aylık alan emekli ve hak sahiplerinin, ilk aylık bağlama kararları ile yapılan aylık, ek ödeme, emekli ikramiyesi ödemelerine; ikinci kararlar ile oluşan aylık, aylık farkı, ek ödemeler, ikramiye farkı, ölüm yardımı, evlenme ikramiyesi, eğitim ve öğretim yardımına ilişkin ödemeler “günlük ödeme” olarak “Merkezi Ödeme” kapsamında T.C.
Kimlik numarasına gönderildiği, ilgililerin T.C. Kimlik numaralarını ibraz ederek ödemeyi ilgili bankanın şubelerinden tahsil edebildiği, 2.12. İlk aylık bağlama işlemi ile tahakkuk ettirilen 15.02.2021-28.02.2021 tarihleri arası kıst aylığı ve emekli ikramiyesinin günlük ödeme olarak merkezi ödeme kapsamında gönderildiği, 01.03.2021 tarihinden itibaren emekli aylığının T. Vakıflar Bankası tarafından açılan “emekli maaş” hesabına gönderildiği, Temmuz 2021 memur maaş katsayısına göre tahakkuk ettirilen ikramiye farkının ise “Merkezi
Ödeme” kapsamında T. Vakıflar Bankasına gönderildiği, 2.13. Kurumları tarafından ödemeye ilişkin bilgilendirme yazılarının normal posta ile borç bildirim yazılarının ise iadeli taahhütlü olarak ilgililere gönderildiği, SMS ile bilgilendirme talep edenlerin sisteme kayıtlı GSM numaralarına da bilgilendirme yapıldığı, Kurumları tarafından yapılan bilgilendirmelerin Kurum inisiyatifi dışında gerekçelerle kişilere ulaşmamasının, ilgili kişilerin bilgilendirme yazısı veya telefon mesajlarını dikkate almamasının, “Merkezi Ödeme” olarak gönderilen günlük ödemelerin T.C. Kimlik numarası üzerinden tahsil edilmesi gerektiğinden bankalarca kişilerin bireysel hesap numarasına bakılarak herhangi bir ödeme olmadığı belirtilerek hatalı yönlendirmeler yapılması gibi uygulamada yaşanan aksaklıklar üzerine, 2021 yılında günlük ödemelerin e-devletten görüntülenmesi çalışmalarına başlandığı, bu itibarla merkezi ödeme kapsamında T.C. kimlik numarasına gönderilen günlük ödemelerin hazırlanan uygulama ile e-Devlet Platformuna taşındığı ve “Emekli
Günlük Ödeme Sorgulama” ekranında 30/06/2021 tarihinden itibaren görüntülenmeye başlandığı,
2.14. Ayrıca, vatandaşın bilgiye erişiminin ve ödemelerde yaşanan gecikmelerin önüne geçilmesi amacıyla gelir/aylık almakta olanlara yapılan günlük ödemelerin “Merkezi Ödeme” kapsamında T.C. Kimlik numaralarına gönderilmesi yerine doğrudan banka hesaplarına gönderilmesi için 2021 yılında çalışmalara başlandığı, PTT ve Bankalarla yapılan görüşmeler sonunda günlük ödemelerin gelir veya aylık almakta olanların banka hesaplarına gönderilmesi hususunda 2024 yılı Ocak ayı tarihi itibariyle Halkbank, T.C. Ziraat Bankası, QNB Finansbank, Denizbank, Türkiye Finans Katılım
Bankası, Albaraka Türk Katılım Bankası, İş Bankası, Yapı ve Kredi Bankası ile olan çalışmalar başarıyla tamamlandığı ve günlük ödemelerin doğrudan banka hesaplarına gönderilmeye başlandığı, T.
Vakıflar Bankası ile olan program çalışmalarının devam ettiği, 2.15. Enflasyon farkı ve refah payı ödenmesine ilişkin fark çıkan durumlarda Kurumlarının bir uygulaması bulunmadığı ancak yargı organlarınca verilen faiz kararlarının yerine getirilebildiği, kuruma başvuru halinde faiz ödenebilmesi için kanuni değişiklik yapılması gerektiği, 2.16. Kurumları ile T. Vakıflar Bankası T.A.O. arasında imzalanan Gelir/Aylık Ödemeleri Protokolünde bankanın hesaba para geldiğine ilişkin ilgilileri bilgilendirme yükümlülüğü bulunmadığı, 2.17. İlgilinin 28.02.2023 tarihli ve 125605392 başvuru numaralı ALO 170 talebine istinaden Kurumlarına iade gelen 2021 yılı Temmuz katsayısına göre hesaplanan ikramiye farkı tutarı 18.157,16 TL’nin
07.03.2023 tarihinde T. Vakıflar Bankasına ait nolu hesabına gönderildiği, ayrıca
ilgilinin 28.03.2023 tarihli faiz talebine 18.07.2023 tarihli yazı ile cevap verildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 3.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 4.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”,
4.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5.1. Zamanaşımı, hakkın düşmesi ve avans başlıklı 97nci maddesinde; “ Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar.
(Mülga son cümle: 17/4/2008-5754/57 md.) Kuruma müracaat etmemenin haklı bir sebebe dayandığını genel hükümlere göre ispat edenler hakkında, yukarıdaki hükümler uygulanmaz. Kısa vadeli sigorta kollarından ve ölüm sigortasından kazanılan diğer haklar, hakkın doğduğu tarihten itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer. Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklarını tahakkuk ettirildiği tarihlerden itibaren aralıksız on iki ay sonuna kadar tahsil etmeyenlerin gelir ve aylıkları, gelir ve aylık bağlanma şartlarının devam edip etmediğinin tespiti amacıyla durdurulur. Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacakları, hakkı doğuran olayın öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren ise beş yıl sonunda düşer. Sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin, genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, bu Kanunun uygulanması bakımından hak ettikleri alacaklarının süresi içinde ödenememesi halinde, avans verilmesine
Kurum yetkilidir. …” 5.2. 5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri başlıklı Geçici Madde 4, 5inci fıkrasında “Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. …” 6. 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun İkramiye başlıklı 24üncü kısım 89 uncu maddesinin altıncı fıkrasında; “İştirakçilerden, kanunlarla belirlenen bekleme süreleri sonunda kadrosuzluk veya yaş haddi sebebiyle emekliye sevk edilenler ve vazife malullüğü hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile ölüm sebebiyle haklarında emeklilik işlemi uygulananlara; bu Kanuna göre aylığa hak kazandıkları tarihi takip eden üç ay içinde emekli ikramiyesinin hesaplanmasına esas alınan katsayılarda meydana gelecek artış nedeniyle oluşacak ikramiye farkları ile ilk mali yılın birinci ayında katsayılar dışındaki diğer unsurlarda meydana gelecek artışa, bu tarihte yürürlükte olan katsayılar uygulanmak suretiyle bulunacak ikramiye farkları, emekli ikramiyesi ile ilgili hükümlere göre ayrıca ödenir. Ancak, aylığa hak kazandıkları tarihi takip eden üç ay içinde katsayılarda artış yapılmadığı takdirde, müteakiben katsayılarda altı ay içinde yapılacak ilk artıştan doğan ikramiye farkları da bunlara ayrıca ödenir.” Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran özetle, 19.01.2021 tarihinde emekli olduğunu, emeklilik ikramiyesini aldıktan sonra 6.aydaki farktan haberi olmadığını çünkü yıllar önce çalıntı sonucu kapattığı telefon numarasına mesaj gönderildiğini, Vakıfbank Eskişehir Merkez Şubesinin güncel olan numarasına ya da adresine haber vermediğini, paranın iade edildiğini, 21 ay sonra talebi ile 07/03/2023 tarihinde 18.157,16TL anapara aldığını, SGK ALO 170’e ilk talebini 23/02/2023 tarih 17:11’de, enflasyon farklı talebini 23/02/2023 20:33’de yaptığını, ertesi gün ALO 170’den arandığını, iki başvurusunun birleştirilerek enflasyon farksız şekilde 28/02/2023 10:51’de yeni talebe dönüştürüldüğünü, 09/03/2023 12:27’de enflasyon farklı talebinin de birleştirilen talebe bağlandığını, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 28.03.2023 tarihli dilekçesine 18/07/2023 tarihinde “talebinin yerine getirilmesine imkân bulunmadığı” cevabını verdiğini, kendi hesabına göre aldığı anapara dışında enflasyon farkı ve refah payının 51.804TL olduğunu, şikâyetinin incelenmesi süresince de artacağı muhtemel kısmın Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenerek farkın eklenmesini ve IBAN numarasına gönderilmesini talep etmektedir.
9. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerde özetle, başvuranın 19.01.2021 tarihinde yaş haddinden emekliye sevk edilerek toplam 37 yıl 6 ay 14 gün hizmet süresi üzerinden emekli aylığı bağlandığı ve (37)
tam hizmet yılına karşılık 214.859,77 TL emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, ikramiye ödemesinin merkezi ödeme olarak T.C. Kimlik numarası ile ödenmek üzere Vakıfbank Merkez Eskişehir şubesine gönderildiği, 26.01.2021 tarihli bilgilendirme yazısı ile ilgiliye bildirim yapıldığı, 29.01.2021 tarihinde ilgili tarafından tahsil edildiği, mevzuatta kanunlarla belirlenen bekleme süreleri sonunda kadrosuzluk, yaş haddi, vazife malullüğü ve ölüm sebepleriyle haklarında emeklilik işlemi uygulananlara, aylığa hak kazandıkları tarihi (aylık başlangıç tarihi) takip eden üç ay içinde katsayılarda, (üç ay içinde artış yapılmadığı takdirde, takip eden altı ay içinde); ilk mali yılın birinci ayında katsayılar dışındaki diğer unsurlarda (ek gösterge, tazminat yansıtma oranı gibi) meydana gelecek artışa, bu tarihte yürürlükte olan katsayılar uygulanmak suretiyle bulunacak ikramiye farklarının, emekli ikramiyesi ile ilgili hükümlere göre ayrıca ödeneceğinin düzenlendiği, bu kapsamda 5434 saylı Kanunun 89uncu maddesinin altıncı fıkrasına istinaden başvurana 2021 yılı Temmuz katsayısına göre hesaplanan ikramiye farkı tutarı 18.157,16 TL’nin
15.07.2021 tarihinde ilgili adına merkezi ödeme olarak T.C. Kimlik numarası ile ödenmek üzere
Vakıfbank Merkez Eskişehir şubesine gönderildiği ve 15.07.2021 tarihli yazıları ile ilgilinin emeklilik
talebinde belirttiği “ Mah. Sk. Apt No: İç Kapı No:
/ESKİŞEHİR” adresine bilgi verildiği, Kurumları ile Vakıfbank arasında imzalanan Gelir/Aylık
Ödemeleri Protokol uyarınca ikramiye farkı ödemesinin 12 ay boyunca tahsil edilmemesi nedeniyle
19.07.2022 tarihinde Kurumlarına iade edildiği, ilgilinin 28.02.2023 tarihli ALO 170 başvurusu üzerine
söz konusu tutarın 07.03.2023 tarihinde tekrar gönderildiği, ilgili hakkında yapılan işlemlerde
Kurumlarınca yapılan herhangi bir hata bulunmadığı, ilgiliye yasal faiz ve refah payı altında bir ödeme yapılmasına sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca imkan bulunmadığı, 9.1. SMS ile bilgilendirmenin, talep edenlerin sisteme kayıtlı GSM numaralarına yapılan bir bilgilendirme şekli olduğu, Kurum sms sistemine kayıtlı olmama, telefonun çalınması, numaranın değişmesi gibi durumlarda cep numaralarına bildirim yapılamadığı, e-devlette yer alan “SGK Bilgilendirme-Cep
Telefonu Beyanı” linkindeki bilgilendirme metni kısmında “Telefon numarasının doğru olması ve numara değişikliği durumunda yine bu sayfayı kullanarak numaranın güncellenmesi tamamen sizin sorumluluğunuzda olup, telefon numarasının yanlış olmasından kaynaklanan hiçbir maddi ve manevi zarardan kurumumuz kesinlikle sorumlu olmayacaktır.” ifadelerinin yer aldığı, 9.2. Kurumları tarafından yapılan bilgilendirmelerin Kurum inisiyatifi dışında gerekçelerle kişilere ulaşmamasının, ilgili kişilerin bilgilendirme yazısı veya telefon mesajlarını dikkate almamasının, “Merkezi
Ödeme” olarak gönderilen günlük ödemelerin T.C. Kimlik numarası üzerinden tahsil edilmesi
gerektiğinden bankalarca kişilerin bireysel hesap numarasına bakılarak herhangi bir ödeme olmadığı belirtilerek hatalı yönlendirmeler yapılması gibi uygulamada yaşanan aksaklıklar üzerine, 2021 yılında günlük ödemelerin e-devletten görüntülenmesi çalışmalarına başlandığı, bu itibarla merkezi ödeme kapsamında T.C. kimlik numarasına gönderilen günlük ödemelerin hazırlanan uygulama ile e-Devlet
Platformuna taşındığı ve “Emekli Günlük Ödeme Sorgulama” ekranında 30/06/2021 tarihinden itibaren görüntülenmeye başlandığı, yapılan günlük ödemelerin “Merkezi Ödeme” kapsamında T.C. Kimlik numaralarına gönderilmesi yerine doğrudan banka hesaplarına gönderilmesi için 2021 yılında çalışmalara başlandığı, PTT ve Bankalarla yapılan görüşmeler sonunda günlük ödemelerin gelir veya aylık almakta olanların banka hesaplarına gönderilmesi hususunda 2024 yılı Ocak ayı tarihi itibariyle
Halkbank, T.C. Ziraat Bankası, QNB Finansbank, Denizbank, Türkiye Finans Katılım Bankası, Albaraka Türk Katılım Bankası, İş Bankası, Yapı ve Kredi Bankası ile olan çalışmalar başarıyla tamamlandığı ve günlük ödemelerin doğrudan banka hesaplarına gönderilmeye başlandığı, T. Vakıflar
Bankası ile olan program çalışmalarının devam ettiği, belirtilmiştir.
10. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilk aylık bağlama işlemi ile tahakkuk ettirilen 15.02.2021-28.02.2021 tarihleri arası kıst aylığı ve emekli ikramiyesinin günlük ödeme olarak merkezi ödeme kapsamında gönderildiği, 01.03.2021 tarihinden itibaren emekli aylığının T. Vakıflar
Bankası tarafından açılan emekli maaş hesabına gönderildiği, Temmuz 2021 memur maaş katsayısına göre tahakkuk ettirilen ikramiye farkının ise “Merkezi Ödeme” kapsamında T. Vakıflar Bankasına gönderildiği, başvuran her ne kadar yıllar önce çalıntı sonucu kapattığı telefon numarasına mesaj gönderilerek bilgi verildiğini belirtse de 15.07.2021 tarihli Kurum yazısı ile ilgilinin emeklilik talebinde belirttiği
“ Mah. Sk. Apt No: İç Kapı No: /ESKİŞEHİR” adresine bilgi verildiği, ayrıca e-devlette yer alan “SGK Bilgilendirme-Cep Telefonu Beyanı” linkindeki bilgilendirme metni kısmında “Telefon numarasının doğru olması ve numara değişikliği durumunda yine bu sayfayı kullanarak numaranın güncellenmesi tamamen sizin sorumluluğunuzda olup, telefon numarasının yanlış olmasından kaynaklanan hiçbir maddi ve manevi zarardan kurumumuz kesinlikle sorumlu olmayacaktır.” ifadelerinin yer aldığı görüldüğünden İdarenin başvurana yönelik işlemlerinde herhangi bir maddi hata bulunmadığı, kamu yararı ve hizmeti gereklerine aykırı bir durum tespit edilemediği ve idarenin ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yaptığı görülerek başvuranın emekli ikramiyesi farkının katsayılarda yapılan artışı takiben adına bankaya gönderilen ödemesinde hukuka aykırı bir durum tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi