|
ÖZET: Başvuran, 2015 yılında emeklilik işlemleri için Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne başvurmuş, ancak sigorta başlangıç tarihi konusunda yaşanan uyuşmazlık nedeniyle dava açmak zorunda kalmıştır. Mahkeme, sigorta başlangıç tarihini 1/12/1985 olarak belirlemiş, ancak bu kararın kesinleşmesi beklenirken, başvuran 5/3/2019 tarihinde emekli olabilmiştir. Başvuran, emekli maaşının 2016 yılı esas alınarak hesaplanmadığını ve geriye dönük maaşlarının ödenmediğini belirterek, emeklilik işlemlerinin 2016 yılına göre yapılmasını talep etmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emeklilik talebinin reddedilmesine gerekçe olarak, işten ayrılma ve yazılı talep şartlarının yerine getirilmediğini öne sürmüştür. Kurum, ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, idarenin iyi yönetim ilkelerine kısmen uyduğunu, ancak başvurana hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi verilmediğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talepleri reddedilmiş ve karar, başvuran vekiline iletilmiştir. Başvuranın, bu karara karşı Kayseri İş Mahkemesi’nde dava açma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/70455-S.20.76789
BAŞVURU NO : 2020/5310
KARAR TARİHİ : 01/09/2020
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın emeklilik işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran vekili tarafından, müvekkilinin 49 yaşına geldiği 2015 yılında emekli olma
şartlarını sağlamış olarak Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne emeklilik işlemlerinin yapılması için başvurduğu, ancak sigorta başlangıç tarihi konusunda uyuşmazlık çıkması nedeniyle dava açıldığı ve yapılan yargılama neticesinde, sigorta başlangıç tarihinin 1/12/1985 tarihi olduğunun tespitine karar verildiği, ancak anılan kararın kesinleşmesinin beklenilmesi nedeniyle 5/3/2019 tarihi esas alınarak 24/6/2019 tarihinde emekli olabildiği, müvekkilinin emekli maaşının, emekli olmayı hak ettiği 2016 yılı esas alınmadan hesaplanmasının hukuka aykırı olduğu, geriye dönük emekli maaşlarının ödenmediği, Sosyal Güvenlik Kurumunca anılan tarihte tahsis talebinin olmaması ve işten ayrılmama durumu gerekçe görülerek talebin reddedildiği belirtilerek, müvekkilinin emeklilik işlemlerinin 49 yaşına geldiği 2016 yılı esas alınarak yapılması ve birikmiş emekli maaşlarının ödenmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
başvuru konusuna ilişkin 9/7/2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Yaşlılık
sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında;
“Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b)
bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların ise istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı alındıktan sonra ilişiklerinin kesilmesi şarttır.”
6) Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun “Yaşlılık aylığından yararlanma
şartları” başlıklı 60. maddesinin (H) bendinde;
“Bu maddede belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, sigortalının çalıştığı işten ayrılması ve yazılı istekte bulunması şarttır.”
7) 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun “Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru
zorunluluğu” başlıklı 4. maddesinin ikinci fıkrasında;
“Hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, dava Kuruma resen ihbar edilir. İhbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurum, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabilir. Kurum, yargılama sonucu verilecek kararı kesinleştikten sonra uygulamakla yükümlüdür.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
başkaca bir tahsis talebi Kurumumuza sunulmamıştır. Bu durumda işten ayrılma ve yazılı istek şartlarının gerçekleşmediği dönem yönünden, başvurana yaşlılık aylığı ödenmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Nitekim Kurumumuzun, 2016/791 numaralı başvuru hakkındaki 13/7/2016 tarihli Ret Kararı da bu yöndedir.
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın yaşlılık aylığının, işten
ayrılma ve tahsis talep tarihleri dikkate alınarak ödenmesine yönelik gerçekleştirilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kayseri İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuran vekilinin taleplerinin reddine;
Kararın başvuran vekiline ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi