|
ÖZET: Başvuran, 03.03.2023 tarihinde EYT kapsamında emeklilik talebinde bulunduğunu, ancak bir yıl geçmesine rağmen başvurusunun sonuçlanmadığını ifade ederek emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını istemiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın 5510 sayılı Kanun’un Geçici 95. maddesi uyarınca emeklilik talebinin reddedilmesine gerekçe olarak, gerekli prim gün sayısının (5900 gün) karşılanmadığını belirtmiştir. Başvuranın, kendi iş yerinden 4/1-(b) kapsamında prim ödemesi gerekirken, 4/1-(a) kapsamında sigortalı olduğu tespit edilmiştir.
Kurum, başvuranın sigortalılık durumunu değerlendirirken, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önceki dönemlerdeki sigortalılık sürelerinin iptal edilmesine karar vermiştir. Bu bağlamda, başvuranın ortağı olduğu limited şirketten 506 sayılı Kanun kapsamında bildirilen sigortalılık sürelerinin iptal edilmesi ve ödenen primlerin 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(b) bendi kapsamındaki sigortalılığa aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonraki dönemde başvuranın 4/1-(a) kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin kısmen kabulü ve kısmen reddine karar verilmiş, ilgili işlemlerin yeniden değerlendirilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, başvuranın talebini uzun bir süre sonra sonuçlandırması nedeniyle “makul sürede karar verme” ilkesine uymadığı da ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7014-S.24.10971
BAŞVURU NO : 2024/2118
KARAR TARİHİ : 04.07.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Emeklilik işlemlerinin tamamlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 03.03.2023 tarihinde EYT kapsamında emeklilik müracaatında bulunduğunu ve bir seneye yakın vakit geçmesine rağmen başvurusunun sonuçlandırılmadığını belirterek emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün
E- sayı ve 21.02.2024 tarihli ve E- sayı ve 27.05.2024 tarihli cevabi yazıları ve ekleri ile Beyoğlu Sosyal Güvenlik Merkezinin E- sayı ve 07.06.2024 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 5510 sayılı Kanun’un Geçici 95 inci maddesi uyarınca EYT’den faydalanmak üzere
03.03.2023 tarihinde yaşlılık sigortası yönünden emeklilik talebinde bulunduğu,
2.2. Yaşlılık aylığının bağlanabilmesi için 2829 sayılı Kanun’un 8 inci maddesine göre birleştirilmesi gereken hizmetlerin olduğu ve Kanunun 4/1-(a) haricinde 4/1-(b) hizmetlerinin de bulunduğu, 2.3. Kişinin kendi ortağı olduğu iş yerinden 4/1-(b) kapsamında prim ödemesi gerekirken 4/1-(a)
kapsamında sigortalı olduğunun belirlendiği, bu nedenle 4/1-(a)’dan ödenmiş bulunan tüm sigorta hizmet sürelerine ait primlerin 4/1-(b)’ye transfer işlemlerinin yapıldığı, 2.4. Yapılan inceleme neticesinde kendi işyerinde 4/a sigortalısı olduğu anlaşıldığından prim transferi için ilgili merkezlerle irtibat sağlandığı ve sigortalı dosyası prim aktarım işleminin tamamlandığı, /
2.5. 5510 sayılı Kanun’un Geçici 95 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlama şartı olan toplamda 5900 gün sigortalı çalışma koşulunu yerine getiremediğinden (mevcut gün sayısı toplam 4049 gün) 06.03.2024 tarih ve 91604988 sayılı yazı ile talebin reddedildiği ve bilgilendirme yazısının başvuranın dilekçesindeki mevcut adresine gönderildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun; 5.1. “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde;
“Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
…
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
…
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları, …
sigortalı sayılırlar.” 5.2. “Sigortalılık hallerinin birleşmesi” başlıklı 53 üncü maddesinin ikinci ve beşinci fıkralarında; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.
…
Birinci fıkra hükmü saklı olmak üzere sigortalının, bu madde hükmüne göre sigortalı sayılması gereken sigortalılık halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödemiş olması durumunda, ödenen primler birinci fıkraya göre esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık halinde geçmiş kabul edilir.”
/
5.3. “Bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına tabi geçen çalışmalar için bağlanacak aylıkların hesabı” başlıklı Geçici 2 nci maddesinin yedinci fıkrasının birinci cümlesinde;
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı veya iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylık talebinde bulunanlardan, farklı sosyal güvenlik kurumlarına ya da bu Kanunda belirtilen sigortalılık hallerinden birden fazlasına tabi olanlara aylık bağlanmasına esas alınacak kanun, bu Kanunla mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit olunur ve bunlar hakkında, bu Kanunun geçici maddelerindeki hükümler uygulanır…” 5.4. “506, 1479, 5434, 2925, 2926 sayılı kanunlara ilişkin ortak geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve
5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara
tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir.” 5.5. “1479 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;
“Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç diğer alt bentlerine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanunun yürürlük tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren başlar. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine göre sigortalı sayılanların hak ve yükümlülüğü ise 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre başlar.
Ancak, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) ve (3) numaralı alt bentlerine göre sigortalı sayılanlardan bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren sigortalılıkları başlatılanların, bu
Kanunun yürürlük tarihi ile 4/10/2000 tarihi arasında geçen vergi mükellefiyet süreleri bulunmak kaydıyla, sigortalının bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren 6 ay içinde talepte bulunması halinde, vergi mükellefiyet sürelerinin tamamı için 80 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre talep tarihindeki prime esas kazancının % 32’si üzerinden borçlanma tutarı hesaplanır ve sigortalıya tebliğ edilir.
Sigortalının kendisine tebliğ edilen borçlanma tutarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 6 ay içinde ödemesi halinde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Sigortalıya tebliğ edilen borç tutarının bu süre içerisinde tam olarak ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve ödenen tutar bu Kanunun 89 uncu maddesine göre iade edilir.” 5.6. Geçici 63 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren üç ay içinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla
sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez.
Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım tarihini takip eden ay başı itibarıyla yeniden başlatılır.” 5.7. Geçici 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Köy ve mahalle muhtarları, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, 31/5/2018 tarihi itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödememeleri veya ilgili Kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur.
Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.” 5.8. Geçici 95 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı
Kanunun geçici 205 inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.” 6. 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu
Kanunu’nun; 6.1. “Kanunun amacı, sigortalı sayılanlar ve sayılmayanlar” başlıklı 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (I) bendinin (d) alt bendinde;
“Aşağıda sayılan sigortalılar hakkında malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde bu Kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımları sağlanır.
I – Sigortalı sayılanlar:
Kanunla ve Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
…
d) Limited şirketlerin ortakları, …
Bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar.” 6.2. “Sigortalılığın başlangıç ve bitiş tarihi başlıklı” 25 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;
“Bu Kanunun 24 üncü maddesine göre sigortalı sayılanlardan gelir vergisi mükellefi olanların sigortalılıkları, mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanların sigortalılıkları ise
Esnaf ve Sanatkar Sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmak şartıyla talep tarihinden itibaren başlatılır.
Bu suretle sigortalı olanların hak ve yükümlülükleri sigortalı sayıldıkları tarihte başlar.” 6.3. “Yazılma başlıklı” 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz. Sözleşmelere, sosyal sigorta yardım ve yükümlülüklerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda hükümler konulamaz. Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç 3 ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Üç ay içinde kayıt ve tescilini yaptırmayan sigortalılar
Kurumca resen kayıt ve tescil edilir.” 7. 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanun’un; 7.1. “Aylığı bağlayacak kurum” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir.” 8. 2013/11 Sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesinin dokuzuncu kısım birinci bölümünün; 8.1. “6.2- Şirket ortağı olup Kurumca (4/b) kapsamında tescili yapılmamış olanların, ortağı olduğu şirketten daha sonra veya aynı gün (4/a) kapsamında bildirilmesi” başlıklı alt bölümünde; “…
Diğer taraftan, 2008/Ekim öncesinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar, 16-60 Ek sayılı Genelge gereğince (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar 4/(b) kapsamına alınmamaktadır. 01/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı
Kanun kapsamında tescili yapılması gerektiği halde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil yapıldığı söz konusu tarihten sonra tespit edilen sigortalılar, Kanunun geçici 8’inci maddesi kapsamında değerlendirilmeyecek, (4/a) kapsamında yapılan tescil kaydı beyan kabul edilerek, (4/b) kapsamında sigortalı olması gereken tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak ve (4/a) kapsamındaki hizmetler (4/b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir. (4/a) kapsamındaki hizmetlerin (4/b)
kapsamında hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin iş ve işlemler cari usullere göre sonuçlandırılacaktır.”, 8.2. “6.3- (4/a) kapsamında sigortalı olup çalıştığı işyerine veya başka bir şirkete ortak olanlar” başlıklı bölümünde; “2008/Ekim öncesinde (4/a) kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar, (4/a)
kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar (4/b) kapsamına alınmayacaktır.
(4/a) kapsamındaki çalışmaları sona erdirip en az bir gün ara vererek ortağı olduğu şirketten yeniden hizmet akdine tabi çalışmaya başlanması durumunda hizmetler kesintiye uğramış kabul edilecektir.
…”, hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 95 inci maddesi uyarınca emeklilik hakkını kazandığını belirterek emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir. İdare tarafından başvuranın ortağı olduğu limited şirkette 4/1-(a) sigortalı olamayacağı ve yapılan prim ödemelerinin 4/1-(b)’ye aktarılması sonucunda prim gün sayısının yeterli olmadığı gerekçesiyle talebin reddedildiği bildirilmiştir.
11. Somut olayda başvuranın ortağı olduğu Tic. Ltd.
Şti.’den mülga 506 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık bildirimleri yapıldığı ve Kuruma bildirimi yapılan bu sürelere ilişkin prim ödendiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık başvuranın ortağı olduğu şirketten, mülga 506 sayılı
Kanun ve 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak bildirildiği 02.10.2001-07.04.2009 döneminin geçerli kabul edilip edilemeyeceği ve kabul edilip edilemediğine göre emeklilik için gerekli şartları sağlayıp sağlayamadığı noktasındadır.
12. Bu kapsamda limited şirket ortaklarının ortağı oldukları şirketten mülga 506 sayılı Kanun ve/veya
5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilmeleri
hususunun, Kurumumuzun 2019/23220 başvuru numaralı Ret Kararı’nda irdelendiği görülmektedir. Anılan
Karar’da, limited şirket ortaklarının sigortalılıkları yönünden uyuşmazlık konusunun çözümüne de ışık tutan şu değerlendirmeler yer almaktadır: “Bu çerçevede başvuru konu olay değerlendirildiğinde, başvuranın limitet şirketi ortağı olması nedeniyle BAĞ-KUR sigortalılığı koşullarına sahip olduğu dönem itibarıyla 5510 sayılı Kanun’un geçici 8’inci maddesinde belirtilen sürelerde zorunlu BAĞ-KUR sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebi bulunmadığı gibi Kurumca da bu yönde bir sigortalılık tescil işlemi gerçekleştirilmediği; nitekim idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden 2013/11 sayılı Genelge’nin ilgili hükmü uyarınca başvuranın 29/06/2005 – 20/09/2019 tarihleri arasındaki 4/1-(a)
hizmetinin iptal edilerek aynı dönem itibarıyla hizmetinin 4/1-(b) statüsünde değerlendirildiği; ancak yargı içtihatlarında geçmişe dönük BAĞ-KUR sigortalılığının tespiti talebinde bulunan davacıların bile davalarının kanuni şartlara uygun taleplerinin bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği; bu itibarla 5510 sayılı Kanun’un amir hükmü karşısında, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılmayan ve 23/09/2019 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunması üzerine anılan tarihlerde BAĞ-KUR kapsamında faaliyeti olduğu tespit edilen başvuranın,
29/06/2005 tarihinden itibaren 4/1-(a) kapsamında yapılan tescilinin beyan kabul edilerek ilgili hizmet ve primlerinin 4/1-(b) kapsamında değerlendirilmiş olması kanunlarda yer almayan bir düzenlemenin
Genelge hükmü ile ihdası olacağından normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil edeceği değerlendirilmiştir.
…
Başvuruya konu olayda, başvuranın ortağı olduğu limited şirketten dolayı 5510 sayılı Kanun’un geçici 8’inci maddesi gereği 4/1-(b) kapsamında sigortalılık niteliği taşıması nedeniyle Kanun’un yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden itibaren 4/1-(b) sigortalılığı başlayacak olup Kanun’un 53’üncü maddesi gereği esas alınan sigortalılık hali 4/1-(b) olduğundan, bu çerçevede prim transferi yapılması ve prim transferi yapılırken Kanun’un geçici 63’üncü maddesinin dikkate alınarak işlem yapılması gerektiği …
değerlendirilmiştir.” 13. Şu durumda somut olayda, başvuranın ortağı olduğu
Ltd. Şti.’den mülga 506 sayılı Kanun kapsamında Kuruma bildirilen sigortalılık sürelerine ilişkin, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce başvuranın 1479 sayılı Kanun uyarınca herhangi bir tescil talebinin bulunmadığı gibi Kurumca da resen tescilinin yapılmadığı anlaşıldığından, söz konusu sürelere ilişkin mülga 506 sayılı Kanun kapsamında yapılan sigortalılık bildirimlerinin iptal edilerek ödenmiş primlerinin 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığına aktarılmasına yönelik Kurum işleminin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Buna karşılık
5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra başvuranın ortağı olduğu anılan limited şirketten
Kanun’un 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemeyeceği açık olduğundan, Kurumun 01.10.2008 tarihinden sonraki sigortalılık bildirimlerini iptal etmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Nitekim 5510 sayılı Kanun uygulamasında, sigortalıların sigortalı sayılması gereken sigortalılık halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödenmiş olması durumunda, ödenen primlerin Kanun uyarınca esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık halinde geçmiş kabul edilmesinin yasal zorunluluk olduğu anlaşılmaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın ortağı olduğu limited şirketten 506 sayılı Kanun kapsamında bildirilen 01.10.2008 tarihinden önceki döneme ilişkin sigortalılık sürelerinin iptal edilmesine ve ödenen primlerin 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığına aktarılmasına yönelik Kurum işleminin yerinde olmadığı, buna karşılık yine aynı şirketten 5510 sayılı Kanun döneminde Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bildirilen sigortalılık sürelerinin iptal edilmesine ve ödenen primlerin 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığına aktarılmasına yönelik Kurum işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin
/
başvuranın talebini uzun bir süre sonunda sonuçlandırması nedeniyle “makul sürede karar verme” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14.06.2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Mezkûr Kanun’un
21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren
otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecektir. Buna göre; (varsa) dava açma süresinden kalan süre içerisinde
İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın taleplerinin kısmen kabulü ile kısmen reddine; Başvuranın ortağı olduğu limited şirketten, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonraki döneme ilişkin 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bildirilen sigortalılık sürelerinin iptal edilerek prim transferi yapılmasına ilişkin Kurum işlemi yönünden talebin reddine, Başvuranın ortağı olduğu limited şirketten, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önceki döneme ilişkin 506 sayılı Kanun kapsamında bildirilen sigortalılık sürelerinin iptal edilmesi ve ödenen primlerin
5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığına
aktarılmasına yönelik Kurum işleminin geri alınarak emeklilik işlemlerinin yeniden değerlendirmesi hususunda Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına Tavsiyede Bulunulmasına,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine idare tarafından tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/