TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13500-13500 18745356-101.07.05-E.y
BAŞVURU NO : 2017/5772 2017/ 5772
KARAR TARİHİ : 08/11/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Karayolları Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Emekliliğinin iptal edilerek eski görevine dönme talebi
BAŞVURU TARİHİ : 08/05/2017 8.5.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran , Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü (Kastamonu) Tesisler ve Bakım
Başmühendisliği emrinde tekniker olarak memur statüsünde görev yapmakta iken, 01/ 09/ 2016 tarih ve 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini, bu süreçte ekonomik zorluk yaşadığından dolayı iradesi dışında emeklilik dilekçesi verdiğini ve 01/ 12/ 2016 tarihi itibariyle emekli edildiğini, 06/ 01/ 2017 tarih ve 679 sayılı KHK ile kamu görevine iade edildiğini, göreve başlamak için müracaat ettiğinde Karayolları Genel Müdürlüğünün emekli olduğu için göreve başlama talebini uygun görmedikleri şeklinde 10/ 04/ 2017 tarihli yazıyla olumsuz cevap verdiğini belirterek, haksız olarak ihraç edilmesinden dolayı içine düştüğü ekonomik sorunlar nedeni ile vermiş olduğu emeklilik talebinin iptal edilerek kamu görevine iadesini, mahrum kalmış olduğu özlük, mali ve sosyal haklarının tarafına verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 05/ 09/ 2017 tarih ve 10286 sayılı yazımıza cevaben Karayolları Genel Müdürlüğünün 02/ 10/ 2017 tarih, sayılı yazısında özetle; 2.1. Genel Müdürlük Kastamonu 15. Bölge Müdürlüğü Tesisler ve Bakım Başmühendisliği Bartın 156. Şube Şefliğinde Tekniker olarak çalışmaktayken 20/ 07/ 2016 tarih ve 51683 sayılı Bakanlık
Oluru doğrultusunda 04/ 08/ 2016 tarihli Genel Müdürlük Oluru ile ’nın görevinden uzaklaştırıldığı, bilahare 01/ 09/ 2016 tarihli ve 672 sayılı KHK’nin 2 nci maddesinin (a)
1 / 5fıkrası gereğince 01/ 09/ 2016 tarihi itibariyle kamu görevinden çıkarıldığı,
2.2. Adı geçenin kamu görevinden ihraç edilmesi sonrası kendi isteğiyle emekli olabilmek için
Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvurduğu, bu başvuru sonucu SGK Kamu Görevlileri
Emeklilik Daire Başkanlığından alınan 25/ 11/ 2016 tarihli yazıda adı geçenin ilgili mevzuat gereği emeklilik talep dilekçesinin kayıtlarına geçtiği ve 02/ 11/ 2016 tarihi itibariyle emekliye sevk edilmesinin istenildiği, bunun gereği olarak ilgilinin belirtilen tarihten itibaren emekliye sevk edilmesine ilişkin 08/ 12/ 2016 tarihli Genel Müdürlük Olurunun alındığı, bu defa ilgilinin 06/ 01/ 2017 tarihli ve 679 sayılı KHK’nin 3 üncü maddesi ile bahsi geçen 672 sayılı KHK eki listeden çıkarıldığı ve bu durum karşısında 09/ 1/ 2017 tarihli dilekçesi ile tekrar göreve başlatılmasını talep ettiği, ancak
Genel Müdürlüklerince bu talebin uygun görülmediği, Hususları belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 06/ 01/ 2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “İade hükümleri” başlıklı üçüncü maddesinde; “( 1) Ekli ( 3) sayılı listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır . ( 2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır . Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır . Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir .
Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz .
Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir . Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür .”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; “Emeklilerin yeniden hizmete alınması” başlıklı
93 üncü maddesinde; “T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olanlardan ( 5434
sayılı Kanunun 104 üncü maddesine göre emeklilikle ilgili görevlere yeniden atanamayacaklar hariç) sınıfında yazılı nitelikleri taşımakta bulunanlar kanunun 92 nci maddesi hükümlerine göre kurumlarda boş kadro bulunmak şartıyla yeniden memurluğa alınabilirler .”,
2 / 57. 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “ Cumhurbaşkanı tarafından atananlar, Başbakan tarafından atananlar, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararnameyle atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin , döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar . Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuk ve hakkaniyet yönünden bir aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran tarafından, Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü (Kastamonu) Tesisler ve Bakım Başmühendisliği emrinde tekniker olarak memur statüsünde görev yapmakta iken, 01/ 09/ 2016 tarih ve 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği, bu süreçte ekonomik zorluk yaşadığından dolayı iradesi dışında emeklilik dilekçesi verdiği ve 01/ 12/ 2016 tarihi itibariyle emekli edildiği, ancak 06/ 01/ 2017 tarih ve 679 sayılı KHK ile kamu görevine iade edildiği, bunun üzerine göreve başlamak için müracaat ettiğinde Karayolları Genel Müdürlüğünün emekli olduğu için göreve başlama talebine olumsuz cevap verdiği belirtilerek, haksız olarak ihraç edilmesinden dolayı içine düştüğü ekonomik sorunlar nedeni ile vermiş olduğu emeklilik talebinin iptal edilmesi, kamu görevine iadesi, mahrum kalmış olduğu özlük, mali ve sosyal haklarının tarafına verilmesi talep edilmektedir .
10. Karayolları Genel Müdürlüğünden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, dosya kapsamında yer alan diğer belgelerle birlikte ilgili mevzuat değerlendirilerek aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır .
11. 679 sayılı KHK’ye Ekli ( 3) sayılı listede yer alan kamu görevlilerinin, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılacağı, ilgili kanun hükmünde kararname hükümlerinin, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır . Ancak başvuran 672 sayılı KHK hükmüyle kamu görevinden ihraç edildikten sonra memuriyet statüsünden çıkmış ve 01/ 12/ 2016 tarihinde emekli olması sonucu farklı bir statüye kendi isteğiyle geçmiştir . 679 sayılı KHK’nin ilgili maddelerinde de emekli olanların kamu görevine tekrar dönmesi ya da dönebileceği yönünde herhangi bir düzenleme yapılmamıştır .
Bu nedenle, emekli olanların tekrar kamu görevine dönebilmeleri hususunda mevzuatımızda yer alan
3 / 5bu husustaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir .
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 93 üncü maddesine göre, emekli olan bir memurun kanunda belirtilen hallerde tekrar memuriyete dönebileceği düzenlenmiştir . Ancak, 7 inci paraftafta belirtilen 5335 sayılı Kanunun birinci fıkrasıyla emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta olanların kamuda istihdamına bir takım kısıtlamalar getirilmiş, kamu kurumları, kadrolarına emeklilik/yaşlılık aylığı alanların açıktan atamasının yapılıp yapılamaması yönüyle ayrı değerlendirilmiş ve açıktan atamanın yapılamayacağı kurumlara ilişkin istisnalar sayılmıştır . Bahse konu madde gerekçesinde de, bu hususa açıklık getirilerek; “eğitim kurumlarından ve özellikle yükseköğretim kurumlarından mezun olan genç ve nitelikli kişilerin sayısının artmasına rağmen, kamu kurum ve kuruluşlarının personel alımlarının oldukça kısıtlı olması ve işsizlik sorunun yoğun olarak yaşandığı bu dönemde, tercihini emeklilik yönünde yapmış ve emeklilik haklarını elde etmiş kişilerin tekrar kamuda istihdamının önlenmesinin öngörüldüğü” belirtilmiştir .
13. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri birlikte ele alındığında; başvuranın Karayolları 15.
Bölge Müdürlüğünde tekniker olarak memur statüsünde çalışmakta iken 672 sayılı KHK ile ihraç edildiği, 01/ 12/ 2016 tarihi itibariyle emekli olduğu, 679 sayılı KHK ile görevine iade edilmesi sonrası idareye memuriyete dönme talebiyle başvuruda bulunduğu, ancak Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından başvuranın emekli olması nedeniyle görevine iade edilmesinin uygun görülmediği anlaşılmış olup, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve
Kontrol Kanununa Ekli 2 sayılı Cetvelin B bölümünde Özel Bütçeli Diğer İdareler arasında yer aldığı, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan açık hüküm gereği istisna olarak sayılan atamalar haricinde, emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin , döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamayacaklarının ve diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümlerinin uygulanmayacağının düzenlendiği, bu nedenle başvuranın emeklilik sonrası tekrar eski görevine dönme talebinin kabul edilmesinin anılan düzenlemelere göre mümkün olmadığı, Devlet memurluğunun statü hukuku olması sonucu memuriyet statüsünden emekliliğe geçiş sonrası memuriyet statüsünün devam etmemesi nedeniyle başvuranın 679 sayılı KHK göreve iade edilmesinin memuriyete doğrudan geçebilmesi yönünde de bir sonuç doğurmadığı anlaşılmıştır .
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, 679 sayılı KHK ile kamu görevine iade edilen başvuranın, anılan KHK yürürlüğe girmeden önce kendi isteğiyle emekli olması nedeniyle görevine dönme talebinin idarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum oluşmadığından talebin reddine karar vermek gerekmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15 İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” i lkelerine uygun davrandığı , ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
4 / 5VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi