Emeklilik sürecinde kullanılmayan yıllık izin haklarının tazmini hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde değerlendirilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 6264-6264 36311982- 101.07.06-E.

BAŞVURU NO : 2016/5650 2016/ 5650

KARAR TARİHİ : 09/06/2017

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Savunma Bakanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Kanuni izin hakkının emeklilik öncesinde kullandırılmadığını belirten başvurucu, bu konuda düzenleme yapılmasını ve kullandırılmayan 2015 yılına ait kanuni izin hakkının tazminini talep etmektedir .

BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2016 27.12.2016

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, görev yaptığı 11 inci Motorlu Piyade Tugay Komutanlığına 31/ 08/ 2015 tarihi itibariyle emeklilik işlemlerini başlatacağı gerekçesi ile kanuni izin haklarının tamamını kullanmak üzere başvurduğunu, ancak başvurusunun Tugay Komutanı tarafından uygun bulunmadığını, bunun üzerine emeklilik işlemlerini başlattığını, emeklilik işlemlerini başlatmış olduğunu da belirterek kanuni izin haklarını kullanmak talebiyle yeniden başvuruda bulunduğunu, ancak bu başvurusuna da

MSB tarafından emeklilik onayının çıktığı ilişik kesmesi gereken tarihe kadar bir cevap verilmeyerek Tugay Komutanı tarafından kanuni haklarının çiğnendiğini, 2015 yılında kanunen tanınmış izin haklarının kasıtlı olarak kullandırılmadığını, konuyla ilgili olarak MSB’ye 09/ 10/ 2015 tarihinde başvurduğunu, ilgili Bakanlık tarafından kendisine herhangi bir cevap verilmediğini belirterek, mağduriyetinin tazmin edilmesini ve amirlerin kanuna aykırı keyfi davranışlarda bulunmasına ve kanuni hakların ihlal edilmesine yönelik sonuçlar doğuracak emir ve düzenlemelerde bulunmalarını engelleyecek tedbirlerin alınarak gerekli düzenlemelerin yapılmasını ve kasıtlı olarak kullandırılmayan 2015 yılı kanuni izin hakkının tazminini talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Savunma Bakanlığından 08/ 02/ 2017 tarihli yazımız ile başvuru hakkında bilgi ve belge talep edilmiştir . Genelkurmay Başkanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığının 08/ 05/ 2017 tarihli cevabi yazısında özetle; Söz konusu personelin şahsi dosyası ve Personel Yönetim Bilgi Sistemindeki

1 / 6mevcut kayıtlı bilgilerinin incelenmesi neticesinde; 21.05.2015- 31.05.2015 tarihleri arasında 10 gün

yıllık izin kullandığı, 09.07.2015 tarihinde emeklilik müracaatında bulunduğu, 2015/ 70 sayılı emeklilik kararının 06 Ağustos 2015 tarihinde onaylandığı, 3. Henüz izin süresi bitmeden 19 Ağustos 2015 tarihinde TSK’dan emekliye ayrılan personelin tahsis evrakının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ve OYAK Genel Müdürlüğüne teslim etmek üzere imza karşılığı elden teslim aldığı, İzin hakkına ilişkin olarak; Türk Silahlı Kuvvetleri İzin

Yönetmeliği gereği 2015 yılı planlı izinlerinden emekli olduğu tarihe kadar herhangi bir izin kullanmadığı; ancak, 2014 yılından kalan 10 günlük iznini, İzin Erteleme Belgesi düzenlenmesi suretiyle 09- 19 Şubat 2015 tarih arasında kullandığı, 4. Personelin 08/ 07/ 2015 ve 10/ 07/ 2015 tarihli dilekçeler ile izin talebinde bulunduğu ve 11’inci

Komd . Tug .K.lığınca, 2015 yılı izinlerini yayımlanan emirde planlandığı şekilde kullanmasının uygun görüldüğünün söz konusu personele bildirildiği, İlgili personelin 2015 yılı içerisinde izin kullanmasını etkilediği değerIendirilen hususlar hakkında; EFES- 2015 Müşterek Kıtalı Komuta Yeri

Tatbikatına 06- 31 Mayıs 2015 tarihleri arasında hakem ve değerlendirici olarak söz konusu personelin görevlendirildiği, 5. Muharip birliklerinin kışla hizmetleri ile ilgili görevlerden mümkün olduğunca arındırılması maksadıyla 2015- 2016 yılları arasında 11’inci Mot .P.Tug .K.11ğının Denizli’de konuşlu birliklerinin hazır yemek hizmeti almak maksadıyla pilot tugay olarak seçildiği, 02 Haziran 2015 tarihinden itibaren uygulamaya geçildiği, yeni teşkil edilen Hazır Yemek Kontrol Teşkilatı Başkanlığına başvuranın 2015 yılı Genel Atamaları ile atandığı, 6. Personelin, rahatsızlığını beyan ederek 14- 23 Temmuz 2015, 24 Temmuz- 02 Ağustos 2015 ve 05- 14 Ağustos 2015 tarihleri arası istirahat aldığı, Gnkur .Bşk.lığınca, 26 Temmuz 2015 tarihinden itibaren izinlerin kaldırıldığının ve izindeki tüm personelin en kısa zamanda görevlerinin başında olmasının emredildiği, 7. Emeklilik/istifa talebinde bulunan personelden; karar sureti onaylanan subay ve astsubaylara sonucun tebliğ edilerek ilişiklerinin kesilmesinin, emeklilik işlemleri devamlı emrinde, “Kararın onay tarihinden (Millî Savunma Bakanı/yetki devredilen makam onay tarihi) itibaren hiçbir şekilde

10 iş gününü geçmeyecektir .’ şeklinde belirtildiği,

8. Personel Kanununun ikinci bölüm ‘İzinler” başlıklı 125’inci maddesi, Türk Silahlı Kuvvetleri İzin

Yönetmeliğinin İkinci Bölümünün “Yıllık İzinler ve İzin Sıra Çizelgesi’ alt başlığının 5’inci maddesi, 10’uncu fıkrasının 7 nci madde üçüncü fıkrasının izinleri ve kullanılma usullerini düzenlediği, 9. Adı geçen personelin; MSB Hukuk Müşavirliği ve Davalar Dairesi Başkanlığına dilekçe ile kullanamadığı yıllık izinleri nedeniyle tazminat istemi hakkında müracaat ettiği, adı geçen personelin hakkında Ege Ordusu Komutanlığınca gönderilen yazı ve idari tahkikat raporunun ek olarak sunulduğu hususları belirtilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

10. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi : “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . “ 11. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası : “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”

2 / 612. Anayasanın “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50 nci maddesi “…Dinlenmek,

çalışanların hakkıdır . Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir .”

13. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun Emeklilik başlıklı 8 inci maddesi :

“Subayların ve astsubayların özel kanununda yazılı belli şartlar içinde emeklilik hakları vardır . Şu kadar ki subay ve astsubaylar bu kanunda belirtilen yükümlülük sürelerini tamamlamadıkça emekliliklerini isteyemezler . Emeklilik hakkını kazananlar, emekliliklerini Ocak, Şubat, Temmuz veya

Ağustos ayları içinde isteyebilir . Bu aylar dışındaki emeklilik istemleri ancak, ilgili kuvvet komutanı, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının hizmet gerekleri itibarıyla uygun görmesi halinde kabul edilebilir .” 14. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun Yıllık izin başlıklı 125 inci maddesi : “Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubayların barışta her yıl otuz gün yıllık planlı izin hakları vardır . … Yıllık izinlerin verilmesi, zaman ve süresi, hizmetin aksamaması esas alınmak suretiyle kıta, karargâh ve kurum amirlerince düzenlenir . Bu Kanun kapsamına giren personele, nasbedildikleri tarihten aynı yılın 31 Aralık tarihine kadar olan süre için yıllık planlı izinleri orantılı olarak verilir . Bu izinlerin ne şekilde verileceği yönetmelikle düzenlenir .” 15. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun Müracaatlar başlıklı 25 inci maddesi : “ Her asker resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaatını söz veya yazı ile en yakın amirinden başlayarak silsile yoluyla yapar . Müracaatlar takip ve tahkik ve bir karara bağlanarak neticesi müracaat sahibine mümkün olan en kısa zamanda mutlaka bildirilir . Ancak; bu müddet hiçbir halde bir ayı geçemez .” 16. Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliğinin Yıllık İzinler ve İzin Sıra Çizelgesi başlıklı 5 inci maddesi : “Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubayların barışta her yıl 30 gün yıllık planlı izin hakları vardır . … Bu iznin;

1) Bütün personelin yıllık planlı izninin Haziran-Temmuz-Ağustos ve Eylül aylarında

kullanılmasını sağlamak amacıyla 20 günlük kısmı bu aylar içinde, 10 günlük kısmı diğer aylarda olmak üzere plânlı olarak iki defada verilir, birlik görevleri ve personel mevcudu uygun olduğu takdirde ( 30) günlük kısmı personelin talebi de dikkate alınarak birlik komutanlarının yetkisinde ve plânlı olarak bir veya birkaç defada verilir .

2) Yıllık planlı iznini ( 30 günlük) birinci bentte belirtilen aylar haricinde kullanmayı talep eden

personele birlik komutanının yetkisinde ve planlı olarak yılda bir veya birkaç defada izin verilir .

6) Bütün birlik, kurum ve karargâhlarda personelin ( 30) günlük planlı izinleri için, … izin sıra

çizelgesi düzenlenir . İzin sıra çizelgelerinin düzenlenmesinde hizmetin aksamaması esas alınarak personelin isteği göz önünde bulundurulur .

10) Personelin kanuni izin süreleri içinde dinlendirilmeleri ve özellikle izinlerin plânlanan

zamanda kullanılması esastır . Ancak olağanüstü haller ile plân dışı, tatbikat, manevra ve denetlemeler nedeniyle izin sıra çizelgesindeki sıra değiştirilebilir . Bu konudaki takdir yetkisi izin sıra çizelgesini onaylayan makama aittir .” 17. Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliğinin Yıllık İzin Sıra Çizelgelerinin Onay

Makamları başlıklı 6 ncı maddesi : “Yıllık izin sıra çizelgelerinin onay makamları aşağıda gösterilmiştir . 2) Subayların yıllık izin sıra çizelgelerinin onay makamları; asgarî tugay komutanlıkları… .” 18. Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliğinin Yıllık İzinlerin Verilmesinde Yetki ve Usul başlıklı 7 nci maddesi : “3) Yıllık izinlerin senesi içinde ve çizelgelerde plânlandığı şekilde kullanılması esastır . Ancak hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle yıllık planlı izinlerini kısmen veya tamamen kullanamayanların izinleri, müteakip sene içinde verilebilir…”

3 / 6başvuranın idareye emeklilik için resmi olarak başvuruyu yapmasından sonra bu izin talebini

10/ 07/ 2015 tarihli dilekçesi ile tekrarladığı ancak idare tarafından aynı gerekçelerle talebinin reddedildiği görülmüştür .

27. Gerek yukarıda belirtilen TSK Personel Kanununda gerekse TSK İzin Yönetmeliğinde personelin izin hakkını ancak planlanmış bir takvim çerçevesinde kullanılacağı hüküm altına alınmakla birlikte planlı izinlerin ancak olağanüstü haller ile plan dışı tatbikat, manevra ve denetlemeler nedeniyle değişebileceği, bu konudaki takdir yetkisinin izin sıra çizelgesini onaylayan makamda olduğu belirtilmiş, emeklilik nedeniyle izin kullanma ise bu istisnalar arasında sayılmamıştır .

28. Bu nedenle başvuranın emeklilik dolayısıyla 2015 yılı Mayıs ve Ağustos aylarında kullanması gerektiği planlı izinlerini Temmuz 2015 tarihinden itibaren kullanmak istemesine yönelik talebinin idarece reddedilmesine yönelik idari işlemin TSK Personel Kanunu ve TSK İzin Yönetmeliğine uygun olduğu anlaşıldığından idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir .

29. Başvuranın emekli olması nedeniyle kullanamadığı izin hakkının hakkaniyet yönüyle değerlendirilmesinde ise, başvuranın Askeri Savcılığa vermiş olduğu dilekçesine istinaden yaptırılan İdari Tahkikat Raporunda belirtildiği üzere; “Mevzuatta emeklilik müracaatında bulunan personele talebi halinde yıllık izinleri planlama tarihine bakılmaksızın müracaatta bulunduğu tarihten itibaren verileceği yönünde hüküm bulunmamasına rağmen, personelin bu tarihten itibaren bulunduğu birlikte verimli olmasının beklenemeyeceği, bu nedenle izin hakkının kullandırılması gerektiği”, askeri personel emeklilik düzenlemeleri gereği personelin emeklilik isteklerinin ancak belli aylarda yapılabilmesi, başvuranın 2015 Temmuz Ayında emeklilik işlemlerini başlatmasının akabinde hemen emeklilik işlemlerinin tamamlanacağının bilinmesine rağmen idare tarafından, başvurana 2015 Yılı Ağustos Ayı Planlı İzin Döneminin beklenilmesi şeklinde cevap verilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmektedir .

30. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hakkaniyete aykırı bu durumun önüne geçilmesi amacıyla, her ne kadar yapılan mevzuat düzenlemesi emekli olmasından dolayı başvuranın durumunu etkilemeyecek ise de, bundan sonra oluşabilecek mağduriyetlerin engellenmesi adına TSK Personel Kanunu ve İzin Yönetmeliğinde emeklilik sürecinin başlamasıyla kullanılamayacak olan yıllık izinlere ilişkin düzenlemeler yapılması yönünde, Milli Savunma

Bakanlığı ile Genel Kurmay Başkanlığına Tavsiyede bulunulması gerektiği, 31. Ancak izin hakkının kullanamadan emekli olan başvuranın tabi olduğu mevzuat hükümlerinde, kullanılmayan izinlerin, tazminat vb. şekilde ikame edebilecek herhangi bir düzenleme bulunmadığından, başvuranın, kullandırılmayan 2015 yılı kanuni izin hakkının tazmin edilmesi yönündeki talebinin ise reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 32. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Hakkında

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, yetkinin kötüye kullanılmaması, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, makul sürede karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

33. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse

5 / 6(varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde

yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun KISMEN KABULÜNE, Yıllık izinleri kullandırılmadan emekliye ayrılan başvurucunun izin hakkının tazmin edilmesi talebinin REDDİNE, Emeklilik aşamasında kullanabileceği yıllık izinleri bulunan personele bu hakkının verilebilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması hususunda MİLLİ SAVUNMA

BAKANLIĞI ve GENELKURMAY BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

Milli Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi