TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6917-6917 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/13132 2017/ 13132
KARAR TARİHİ : 20/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Polis Bakım ve Yardım Sandığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Emeklilik yardımına ilişkindir .
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2017 1.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza, 01/ 11/ 2017 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran; 01/ 11/ 1985 tarihinde Polis Bakım ve Yardım Sandığına üye olduğunu, 01/ 10/ 2017 tarihi itibari ile yaş haddinden emekli olduğunu, kendisine ödenen toplam paranın 68.279,58 TL olduğunu, toplamda üyeliğinin 31 yıl 10 ay yani 382 ay olduğunu ve en son ödediği üyelik aidatının 236,05 TL olduğunu, emekliliğe esas maaşının ise 2.950,57 TL olduğunu; Polis Bakım ve Yardım Sandığı Genel Müdürlüğüne dilekçe yazarak, Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı kuruluşlar ve Bireysel Emeklilikler göz önüne alarak ödenen emekli ikramiyesinin çok düşük olduğunu, ödediği tutarların çok altında emeklilik yardımı aldığını ifade ederek itiraz etmesine rağmen sonuç alamadığını belirterek; yardım tutarının yeniden hesaplanmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Polis Bakım ve Yardım Sandığının konuya ilişkin 12/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Polis Bakım ve Yardım Sandığının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 90 ıncı maddesi uyarınca, ortakları arasında yardımlaşmayı sağlamak maksadı ile kurulmuş olan, hükmü şahsiyeti haiz bir kuruluş olduğu, aynı madde uyarınca, Sandığın mevcutları ve alacaklarının Devlet mallarına ait hak ve rüçhanlarını haiz olduğu, Sandığın iş ve işlemlerinin, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat
Kanununun 90 ıncı maddesi ve bu yasaya dayanılarak çıkarılan Tüzük ve Yönetmelik hükümleri
1 / 10çerçevesinde yürütüldüğü, söz konusu maddeden ve ilgili mevzuatlardan da anlaşılacağı üzere Polis
Bakım ve Yardım Sandığının kredi veren herhangi bir kurum olmadığı, sadece aidat veren ortaklarına borç veren ve sosyal yardımlar sağlayan bir kuruluş olduğu, 2.2. Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bakım ve Yardım Sandığı üyelerinin yalnızca Emniyet
Teşkilatı mensuplarından oluşmakta olduğu, tüm Sandık mevzuatında belirtildiği üzere üyelerine emeklilik, maluliyet, ölüm yardımı yapmasının yanı sıra üyelerine ihtiyaç, taşıt ve konut için borç verdiği, ayrıca tüzüğün 22, 23, 29 uncu maddelerinde belirtildiği şekilde çeşitli sosyal yardımlar yapmakta olduğu, 2.3. Kayıtlarında yapılan incelemede; şikâyetçinin Sandığa 01.11.1985 tarihinde kaydolduğu ve
01.10.2017 tarihi itibariyle Emniyet Teşkilatı ile emeklilik sebebiyle ilişiğinin kesilmesi üzerine
Sandık ile de emeklilik sebebiyle ilişiğinin kesildiği; şikayetçiye emekli yardımı olarak 59.278,20-TL ve ayrıca 9.001,38-TL temettü olmak üzere toplam 68.279,58-TL ödendiği, bu ödemenin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı, bunun dışında ekli şahsi sicil dosyasında görüleceği üzere çeşitli tarihlerde konut, ihtiyaç ve taşıt alımı için borç verildiği, 2.4. Polis Bakım ve Yardım Sandığı’nda en az 3 yıl Sandık Ortaklığı bulunduktan sonra PBYS
Tüzüğün 24 üncü maddesi gereğince emekli yardımı alınabildiği, aidat tutarları, aidat kesintisine esas son maaş 01.01.1999 öncesi %3 (% 3x 12= 0,36), 01.01.1999 ile 01.07.2006 tarihleri arası %5 (% 5 x 12= 0,60) ve 01.07.2006 sonrası %8 (% 8 x12= 0,96) olmak üzere 3 farklı aidat kesintisinin söz konusu olduğu, 01.10.2017 tarihindeki aidat kesintisine esas son maaşının 2.950,57-TL olup,
buna göre emeklilik hesaplamasının :
2.4.1. İlk Aidat ödemesinin yapılarak üyeliğin aktif olduğu 01.11.1985 ile 01.01.1999 tarihleri arasında; ( 01.11.1985 ile 01.01.1999 Ortaklık Yılı Süresi x 0.36 x 01.10.2017 tarihindeki Aidat
Kesintisine Esas Son Maaş + 01.01.1999 tarihine kadar Birikmiş Aidat ve Temettü Toplamı)
11.01.1985 – 01.01.1999 x 0,36 x 2.950,57 = 13.985,70 TL + 1999 öncesi Birikmiş Aidat ve Temettü
Toplamı 148,78 TL olup, Genel Toplam = 14,134,48-TL 2.4.2. 01.01.1999 – 01.07.2006 tarihleri arasında; ( 01.01.1999 – 01.07.2006 arası Ortaklık Yılı Süresi x 0.60 x 01.10.2017 tarihindeki Aidat Kesintisine
Esas Son Maaş) 01.07.2006 x 0,60 x 2950,57 = 13.277,56-TL 2.4.3. 01.07.2006 ile 01.10.2017 ilişiğin kesildiği tarihleri arasında; ( 01.07.2006 sonrası Ortaklık
Yılı süresi x 0.96 x 01.10.2017 tarihindeki Aidat Kesintisine Esas Son Maaş) + Temettü Toplamı ayrıca ödenir .
01.07.2006 – 01.10.2017 x 0,96 x 2.950,57 = 31.866,15-TL
2.4.4. 14.134,48 + 13.277,56 + 31.866,15 = 59.278,20-TL + Temettü toplamı 9.001,38-TL olmak üzere emeklilik yardımı toplamının 68.279,58-TL olduğu, 2.5. Polis Bakım ve Yardım Sandığının bir yıl içindeki faaliyetlerinden ve iştiraklerinden elde ettiği net karın %40’ı kar payı olarak sandık ortaklarının aidat toplamı oranında hesaplarına eklendiği, %10’u ihtiyat fonuna ve %50’si yatırım fonu, ortaklarına emeklilik, maluliyet ve vefat yardımları ödemesi için sandık sermayesine eklendiği, 2.6. Emniyet Genel Müdürlüğü ve iştiraklerine ilişkin faaliyet raporları ve mali tabloları yıllık olarak
2 / 10web sayfasından yayınlanmakta olduğu ve bu haliyle üyelerine duyurulduğu,
2.7. Başvuranın ödemiş olduğu tutarların çok altında emeklilik yardımı aldığına ilişkin iddiasının tamamıyla gerçeklerden uzak olduğu, Sandığın iş ve işlemlerinin mevzuat hükümleri çerçevesinde yapıldığı, 2.8. Hesaplama formülünde koyu renkli olarak gösterilen tutarların, Polis Bakım Ve Yardım Sandığı
Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliğinin 8 inci ve 9 uncu maddeleri uyarınca
Genel Kurul kararı ile hesaplanmış olduğu ve bu hali ile Emniyet Genel Müdürü’nün onayı ile yürürlüğe giren yönetmelik ile belirlendiği; fark edileceği üzere 0,36- 0,60 ve en son olarak 0,96 katsayısının uygulanmış olduğu ve bu katsayıların yıllar içerisinde üyenin lehine arttırılmış olduğu, 2.9. Aidat tutarları ile ilgili olarak, Aidat Kesintisine Esas Son Maaşın 01.01.1999 öncesi %3 (% 3x 12= 0,36), 01.01.1999 ile 01.07.2006 tarihleri arası %5 (% 5 x 12= 0,60) ve 01.07.2006 sonrası %8 (% 8 x12= 0,96) olmak üzere 3 farklı aidat kesintisinin söz konusu olduğu, 01.10.2017 tarihindeki
Aidat Kesintisine Esas Son Maaşının 2.950,57-TL olduğu, 2.10. Hesaplamadaki 19- 7,5- 6,5 rakamlarının ise yılları ifade etmekte olduğu, üye hesabında bu noktada yanlışlık bulunduğu, üyelik başlangıç tarihi 01.11.1985 olan kişinin 01.01.1980- 01.01.1999 arası Sandık üyesi olma ihtimali olmadığı, üye hesabındaki ikinci yanlışlığın ise tüm hesaplamasını 0,96 lık çarpan üzerinden yapmış olması olduğu, bu bağlamda Sandık hesaplamalarında mevzuata aykırılık bulunmadığı, 2.11. 0,96 oranı üzerinden yapılan hesaplamada, başvuranın yatırmış olduğu aidata ilişkin çarpan olmadığı, 01.10.2017 tarihindeki Aidat Kesintisine Esas Son Maaşı olan 2.950,57-TL’ ye uygulanan çarpan olduğu, bu çarpanın aylık kesinti miktarının yıl hesabına çevrilmesi ile elde edildiği, aidat miktarı arttıkça oranın da bu kapsamda attığı, bu oranların Sandık Genel Kuruluna üyelerin seçip göndermiş olduğu delegeler vasıtasıyla kabul edildiği, 2.12. Başvuranın hesabında hem yıl hatası hem oran hatası bulunduğu, 2.13. Başvuranın bu madde kapsamındaki açıklamalarının gerçeklerden uzak olup, aidat kesintileri oransal olmakla birlikte kişinin ya da Sandığın inisiyatifine bağlı olmadığı, bu bağlamda diğer oranlarla birlikte yönetmeliğin 9 uncu maddesi ve tüm mevzuata göre hesaplamaların yapılmış olduğu, 2.14. Başvuranın Sandığa 16.10.2017 tarihli dilekçesi ile başvuru yaptığı, Sandıkça 23.10.2017 tarih ve sayı numarası ile kendisine konu hakkında cevap verildiği, 2.15. Bu aşamada konu hakkında güncel emsal karar bulunmadığı, ayrıca şikâyetçi ile Sandık arasında derdest dava da bulunmadığı, 2.16. Sandığın Emniyet Teşkilat Kanunu 90 ıncı maddesi ile kurulmuş olup, Emniyet Genel
Müdürlüğü Bağlı Kuruluşlarından olduğu, Polis Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğünün Bakanlar
Kurulu tarafından 02.07.1998 tarih ve 98/ 11402 sayılı karar ile uygulamaya konulduğu, Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği ise Sandık Genel
Kurulu’nun kabulü ve 02.05.2011 tarihinde Emniyet Genel Müdürü’nün onayı ile yürürlüğe konulduğu, bu kapsamda Sandığın tüm iş ve işlemlerinin bu mevzuat hükümleri uyarınca yürütmekte olduğu ve konu hakkında inisiyatif yetkisinin çok sınırlı olarak bulunduğu, Ortakların (üyelerin) hak kaybına uğramaması adına tarafımıza yetki verilen her konuda gerekli hassasiyetin gösterildiği,
3 / 10Sandığın sosyal yardım kuruluşu olma vasfını en iyi şekilde sağlamaya çalıştığı,
Hususları bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 4/ 6/ 1937 tarihli 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 90 ıncı maddesinde;
“(Değişik : 20/ 1/ 1960 – 7410/ 1 md.) Emniyet Umum Müdürlüğüne bağlı ve varidatı, Emniyet Umum
Müdürlüğü kadrosuna dahil maaşlı ve ücretli memurlardan, Sandığa ortak olanlar tarafından temin edilmek üzere bir (Polis Bakım ve Yardım Sandığı) kurulur . Bu Sandık hükmi şahsiyeti haiz olup ortaklarının hizmet esnasında ve emekliliklerinde, nizamnamesinde tesbit edilen hususlarla birlikte, Sandık idare binaları, talebe yurtları, dinlenme kampları ve ortakların mesken ihtiyaçlarını karşılamak üzere gayrimenkullere tasarruf edebilir . Sandığın mevcutları ve alacakları Devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haizdir . Evvelce kurulmuş olan Polis Bakım ve Yardım Sandığı işbu
90 ıncı madde hükümlerine tabidir .”
6. 04/ 08/ 1998 tarihli ve 23423 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Polis Bakım ve Yardım
Sandığı Tüzüğünün :
6.1.1 inci maddesinde;
“Bu Tüzükte Polis Bakım ve Yardım Sandığının kuruluş ve görevleriyle üyelerinin sosyal güvencelerine katkıda bulunacak yardım ve hizmetlerin yerine getirilmesine ilişkin hükümler düzenlenmektedir . Sandığın merkezi Ankara’dadır .”
6.2.17 nci maddesinde;
“Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosuna dahil maaşlı ve ücretli memurlar Sandığa ortak olabilirler .
Ortaklık, aidatın ödendiği tarihte başlar .”
6.3.23 üncü maddesinde;
“Sandığın ortaklarına veya ölümleri halinde mirasçılarına bir defada ve toptan olarak yapacağı
yardımlar şunlardır :
a) Emeklilik yardımı, b) Maluliyet yardımı, c) Ölüm yardımı .
Bu yardımlarla ilgili olarak Tüzükte yer almayan diğer esaslar yönetmelikle düzenlenir .”
6.4.24 üncü maddesinde;
“(Değişik : 2007/ 12762 – 8.10.2007 / m.1) En az üç yıl Sandıkta ortak olarak bulunduktan sonra ortaklıkları sona erenlerden; a) 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar
4 / 10Kanunu hükümleri gereğince emekli aylığı bağlananlara,
b) Yaş haddi nedeniyle görevden ayrılıp hizmet sürelerine göre kendilerine toptan ödeme yapılanlara, c) Emniyet Teşkilatından ilişiğinin kesildiği tarih itibariyle hizmet süresinin veya prim ödeme gün sayısının doldurulması şartıyla atama, seçilme veya kendi istekleri ile kurum değiştirenlere, ç) 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanunu hükümleri gereğince hizmet süresini veya prim ödeme gün sayısını doldurmak suretiyle kurumdan ayrılıp emeklilik yaşının dolmasını bekleyenlere, Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre emeklilik yardımı ödenir .
Sandıkta en az üç yıl ortak olarak bulunduktan sonra ortağın şehit olması veya ölümü halinde; şehit olma veya ölüm tarihinde hizmet süresinin veya prim ödeme gün sayısının doldurulması veya yasal mirasçılarından en az birine Emekli Sandığı ya da Sosyal Sigortalar Kurumunca maaş bağlanmış olması şartıyla Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre ortağın yasal mirasçılarına da emeklilik yardımı ödenir .” 7. Polis Bakım Ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar Ve Borç Verme
Yönetmeliğinin;
7.1.4 üncü maddesinde;
“Ortakların hak ve yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir .
a) Ortaklar birikimlerinin değerlendirilmesinde tercih ettikleri yöntemlere göre, Sandıkça sağlanan her türlü hak, yardım ve hizmetten eşit şekilde yararlanırlar .
b) Sandık mevzuatını bilmekle yükümlüdürler .
c) Aylık aidatlarının ve borçlarının maaş veya ücretlerinden zamanında, tam olarak kesilmesini sağlamakla ve kesilmediği takdirde ödemekle yükümlüdürler .
d) Sandığın sağladığı hak ve imkanlardan yararlanmak için ibraz ettikleri belgelerin gerçeğe uygun olmasından ve doğruluğundan sorumludurlar .
e) Ortaklar, Sandıktaki bilgilerinin güncellenmesi ve borç taleplerinin uygunluğunu teyit maksadıyla, Sandığın Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bilgisayar Ağı Personel Bilgi Sistemindeki verilerine erişmesini kabul ederler .”
7.2.6 ncı maddesinde;
“Sandığın bir yıl içindeki faaliyetlerinden elde edilecek net kârın % 40’ı aidat toplamı oranında ortakların hesaplarına eklenir .
Yönetim Kurulunca Sandıkta farklı fonlar oluşturabilir ve ortakların birikimleri tercihlerine göre farklı fonlarda değerlendirilir . Yönetim kurulunca belirlenecek oranda fon getirisinden gider payı kesilebilir .
Bu durumda kâr payları ortakların tercih ettiği fon grubunun kârlılık durumuna göre değişik oranlarda ve miktarlarda dağıtılabilir .
Kâr dağıtımına ilişkin diğer hususlar Yönetim Kurulunca Yönerge ile tespit edilir .”
7.3.7 nci maddesinde;
“ Sandığın ortaklarına veya ölümleri halinde mirasçılarına yapacağı yardımlar şunlardır;
5 / 10a) Emeklilik yardımı,
b) Maluliyet yardımı, c) Ölüm yardımı,”
7.4.8 inci maddesinde;
“En az üç yıl Sandıkta ortak olarak bulunduktan sonra ortaklıkları sona erenlerden; a) 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanunu hükümleri gereğince emekli aylığı bağlananlara, b) Yaş haddi nedeniyle görevden ayrılıp hizmet sürelerine göre kendilerine toptan ödeme yapılanlara, c) Emniyet Teşkilatından ilişiğinin kesildiği tarih itibariyle hizmet süresinin veya prim ödeme gün sayısının doldurulması şartıyla atama, seçilme veya kendi istekleri ile kurum değiştirenlere, ç) 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanunu hükümleri gereğince hizmet süresini veya prim ödeme gün sayısını doldurmak suretiyle kurumdan ayrılıp emeklilik yaşının dolmasını bekleyenlere, emeklilik yardımı ödenir .
d) Sandıkta en az üç yıl ortak olarak bulunduktan sonra ortağın şehit olması veya ölümü halinde; şehit olma veya ölüm tarihinde hizmet süresinin veya prim ödeme gün sayısının doldurulması veya yasal mirasçılarından en az birine Emekli Sandığı ya da Sosyal Sigortalar Kurumunca maaş bağlanmış olması şartıyla ortağın yasal mirasçılarına da emeklilik yardımı ödenir .
Emeklilik yardımı yalnızca bir defa ve yukarıdaki hallerden birisi durumunda ödenir .”
7.5.9 uncu maddesinde;
“8. maddede düzenlenen şartları taşıyan ortaklara ödenecek Emeklilik Yardımı aşağıdaki (A),(B) ve (C) bentlerinde düzenlenen yardımların toplamı (A+B+C) dikkate alınarak hesaplanır .
Bu hesaplamada, Sandıktaki ortaklık süresinin yıl kesiri olduğu takdirde, aylık süreler dikkate alınır .
Gün kesirleri dikkate alınmaz .
a) Ortakların 01.01.1999 tarihine kadarki ortaklığına ilişkin emeklilik yardımının hesaplama
formülü şöyledir :
( 01.01.1999 Öncesi Ortaklık Yılı süresi X 0.36 X Aidat Kesintisine Esas Son Maaş) + 01.01.1999
Tarihine kadar Birikmiş Aidat ve Temettü Toplamı
Bu formüle göre; ortağın emekli olduğu tarihteki aidat kesintisine esas maaşının %36’sının
01.01.1999 öncesi ortaklık yılı ile çarpımı, 01.01.1999 tarihine kadarki emeklilik yardımı olarak
ödenir . Ortağa ayrıca Sandıkta 01.01.1999 tarihine kadarki birikmiş aidatı ve temettü toplamı da ödenir .
b) Ortakların 01.01.1999 ile 01.07.2006 tarihleri arasındaki ortaklığına ilişkin emeklilik yardımının
hesaplama formülü şöyledir :
01.01.1999- 01.07.2006 arası Ortaklık Yılı süresi X 0.60 X Aidat Kesintisine Esas Son Maaş
Bu formüle göre; ortağın emekli olduğu tarihteki aidat kesintisine esas maaşının %60’ının
6 / 1001.01.1999- 01.07.2006 tarihleri arasındaki ortaklık yılı ile çarpımı, 01.01.1999- 01.07.2006 tarihleri
arası emeklilik yardımı olarak ödenir .
c) Ortakların 01.07.2006 tarihinden sonraki ortaklığına ilişkin emeklilik yardımının hesaplama
formülü şöyledir :
01.07.2006 sonrası Ortaklık Yılı süresi X 0.96 X Aidat Kesintisine Esas Son Maaş
Bu formüle göre; ortağın emekli olduğu tarihteki aidat kesintisine esas maaşının %96’sının
01.07.2006 sonrası ortaklık yılı ile çarpımı, 01.07.2006 tarihinden emekli olduğu tarihe kadarki
emeklilik yardımı olarak ödenir .
Emeklilik Yardımı hesabı ortağın 01.01.1999 tarihinden sonraki birikmiş aidatını da kapsar . Bu nedenle, Emeklilik Yardımı alan ortağa 01.01.1999 tarihinden sonraki birikmiş aidatı ayrıca ödenmez . Emekli olan ortağa temettü toplamı ödenir .
d) Birikimlerinin Yönetim Kurulunca oluşturulacak farklı fonlarda değerlendirilmesini talep eden ortaklara emeklilik yardımı olarak birikmiş aidatı ile birlikte tercih ettiği fonun Yönetim Kurulunca belirlenecek gider kesintisi yapıldıktan sonraki geliri ödenir .
e) Emeklilik Yardımı, ortakların hak etmiş oldukları emeklilik yardımını Sandıkta bırakmaları kaydıyla, irat şeklinde de yapılabilir . İrat şeklinde ödemenin usul ve esasları Yönetim Kurulunca yönerge ile tespit edilir .”
7.6.23 üncü maddesinde;
“Genel Kurulun 29.04.2011 tarihli kararı ile kabul edilen bu Yönetmelik Emniyet Genel Müdürünün onayı ile yürürlüğe girer .”
Hükümleri düzenlenmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında Polis Bakım ve Yardım Sandığı tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, başvurusunda özetle, 01/ 11/ 1985 tarihinde Polis Bakım ve Yardım Sandığına üye olduğunu, 01/ 10/ 2017 tarihi itibari ile yaş haddinden emekli olduğunu, kendisine ödenen toplam paranın 68.279,58 TL olduğunu, toplamda üyeliğinin 31 yıl 10 ay yani 382 ay olduğunu ve en son ödediği üyelik aidatının 236,05 TL olduğunu, emekliliğe esas maaşının ise 2.950,57 TL olduğunu;
Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı kuruluşlar ve bireysel emeklilikler göz önüne alarak, ödenen emekli ikramiyesinin çok düşük olduğunu, ödediği tutarların çok altında emeklilik yardımı aldığını belirterek, kendisine yapılan ödemelerin uzmanlar tarafından yeniden hesaplanmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
10. Başvuru dosyası kapsamında; başvuranın iddialarının çözüme kavuşturulması amacıyla ilgili
7 / 10idareden edinilen cevabi yazıda yapılan hesaplamaların yorumlanması için özel ve teknik bilgiye
ihtiyaç duyulduğu anlaşıldığından, 6328 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi gereğince başvurunun çözüme kavuşturulması amacıyla, konusunda uzman ve bilirkişiliğe engel hali bulunmayan
’nun 09/ 02/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile resen bilirkişi seçilmesi uygun bulunmuştur .
11. İdarenin cevabi yazı ve eklerinin konusunda uzman ve bilirkişiliğe engel hali bulunmayan bilirkişi tarafından incelenmesi neticesinde sunulan 09/ 03/ 2018 tarihli BİLİRKİŞİ RAPORU’nda; 11.1. 3201 Sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 90 ıncı maddesi hükmü uyarınca aleyhinde müracaat edilen Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bakım ve Yardım Sandığı’nın; söz konusu Kanun hükmüne göre tesis olunduğu, 11.2. Müracaat sahibine yapılan ödentiye ilişkin hesaplamanın ise; Polis Bakım Ve Yardım Sandığı
Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği’ne göre yapıldığının görüldüğü, anılan
Yönetmeliğin “Emeklilik Yardımının Hesaplanması” başlıklı 9 uncu maddesi hükmü uyarınca yapılan incelemede söz konusu mevzuatın usulü dairesinde yürürlük kazandığı, Yönetmelik hükümlerinin icrasında üst norm niteliğinde bulunan sair düzenlemelere bir aykırılığının da bulunmadığı ve yapılacak hesaplamalarda da bu hükümlerin uygulanması gerektiği , 11.3. Müracaat sahibinin “Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı kuruluşlar ve bireysel emekliler de göz önüne alınarak ödenen emekli ikramiyesinin yeniden uzmanlara hesaplattırılması” yolundaki talebinin kısaca değerlendirilmesinde fayda bulunduğu; şöyle ki; aleyhine müracaat edilen Sandık tarafından yapılan ödentinin yardım niteliğinde olduğu, bu haliyle Yasayla düzenlenen, iş ve sosyal güvenlik hukuku hükümlerine uygun yapılan kıdem ve emeklilik tazminatları ile aynı kapsamda değerlendirilemeyeceği, bunun haricinde; Sandık üyeliğinin ihtiyari bir husus olduğu, yine ihtiyari şekilde dahil olunan bireysel emeklilik olgusuna benzerlik göstermekle birlikte, bu durumda da katılım yoluyla ihtiyari bir biçimde sözleşmenin tesis olunduğu (her iki halde de) ve sözleşme şartlarının her iki tarafı da bağlayacağı, bu durumda, bireysel emeklilik hükümlerinin mevcut olaya uygulanma imkanının bulunmadığı , 11.4. Müracaata konu Yönetmelik hükümlerine göre hesaplamanın doğru yapılıp yapılmadığının denetlenmesinde ise; hesaplama formülü bakımından Yönetmelik hükümlerinin açık olduğu, bu hükümler çerçevesinde aşağıda tablo halinde gösterilen hesaplamanın yapıldığı, Yardım Hesaplama Tablosu
İlgili Dönem Aidat
İlgili Dönem
Başı Geçen Süre Kesintisine Hesaplanan
Sonu Madde Çarpan (Ortaklık Yıl (*) Esas Son Yardım Tutarı 9/a-b-c
Başlangıcı) Maaş
01.11.1985 01.01.1999 13 Yıl 2 Ay 0,36 2.950,57 ₺ 13.985,70 ₺
01.01.1999 01.07.2006 7 Yıl 6 Ay 0,60 2.950,57 ₺ 13.277,57 ₺
8 / 1001.10.2017 11 Yıl 3 Ay 0,96 2.950,57 ₺ 31.866,16 ₺
01.07.2006
TOPLAM 59.129,42 ₺
(*) Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin “Bu hesaplamada, Sandıktaki ortaklık süresinin yıl kesiri olduğu takdirde, aylık süreler dikkate alınır . Gün kesirleri dikkate alınmaz .” formülü gereği geçen süre hesaplanmıştır .
11.5. Tabloda da görüldüğü üzere müşteki ’ye ödenen emeklilik yardımında eksiklik bulunmadığı, 11.6. Temettüye ilişkin olarak ise; ilgilinin üyelik tarihinden emekliliğine kadar 9.001,38 ₺ temettü hesaplanarak ödendiği, söz konusu hesaplamaya 2017 yılı için dağıtılan temettü gelirinin dahil edilmediği, söz konusu yıla ait temettünün 2018 yılı Nisan ayında belli olacağı tespit edildiği, ilgilinin 01.10.2017 tarihinde emekli olduğu da dikkate alınarak, gerekli oranlamanın yapılarak 2017 yılı için 10 aylık temettü alacağının Nisan 2018 ayında belirlenmesinden sonra gerekli ödemenin yapılması halinde, müracaat sahibinin şikayet olunan Kurumdan mevzuat dahilinde talep edebileceği bir alacağının kalmayacağı sonucuna ulaşıldığı, 11.7. Yukarıda arz ve izaha çalışılan sebeplerle; verilen görev kapsamında detayları raporda arz edildiği şekilde yapılan tespit ve hesaplamalar sonunda; T .C. Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bakım ve Yardım Sandığı tarafından ’ye ödenen emeklilik yardımına ilişkin olarak, 11.7.1. Müracaat sahibinin “Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı kuruluşlar ve bireysel emekliler de göz önüne alınarak ödenen emekli ikramiyesinin yeniden uzmanlara hesaplattırılması” yolundaki talebinde “ikramiye” olarak geçen, ödemenin söz konusu kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan hizmet-kıdem tazminatı, emekli ikramiyesi v.b. ödemelerle benzer nitelikte olmadığ ı, yardım niteliğindeki bu ödemenin aslen sözleşme hukukuna dayalı olup, bu halde dahi ihtiyari nitelik taşıyan bireysel emeklilik statüsü ile temeldeki benzerliğinin dışında farklı hükümlere tabi olacağı , bu durumda da katılım yoluyla dahil olunan Sandık Yönetmeliği hükümlerinin taraflar arasında cari olduğu ve bu yönde yapılan talebin yersiz bulunduğu , 11.7.2. Tekrar yapılan hesaplama neticesinde, müracaat sahibine Polis Bakım ve Yardım Sandığı
Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesine göre yapılan yardım ödemesinde bir eksikliğin bulunmadığı, 11.7.3. Bunun haricinde; müracaat sahibine, Sandığa üyelik tarihinden emekliliğine kadar 9.001,38 ₺ temettü hesaplanarak ödendiği, söz konusu hesaplamaya 2017 yılı için dağıtılan temettü gelirinin dahil edilmediği, 2017 yılına ait temettünün 2018 yılı Nisan ayında belli olacağı, ilgilinin 01.10.2017 tarihinde emekli olduğu da dikkate alınarak, gerekli oranlamanın yapıldıktan sonra 10 aylık temettü alacağının Nisan 2018 ayında belirlenmesini müteakiben ödemenin yapılması halinde, aleyhinde müracaat edilen Kurumdan mevzuat dahilinde talep edebileceği bir alacağının kalmayacağı, Neticelerine ulaşıldığı hususları tespit edilmiştir .
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; bahsi geçen bilirkişi raporu
9 / 10doğrultusunda, aleyhine müracaat edilen Sandık tarafından yapılan ödemenin yardım niteliğinde
olduğu, bu haliyle Yasayla düzenlenen iş ve sosyal güvenlik hukuku hükümlerine uygun yapılan kıdem ve emeklilik tazminatları ile aynı kapsamda değerlendirilemeyeceği, Sandık üyeliğinin ihtiyari bir husus olduğu dikkate alındığında ise üyeliğin, bireysel emeklilik olgusuna benzerlik göstermekle birlikte, anılan mevzuat ve sözleşme şartları ile hukuki bağlayıcılık kazandığı, bu nedenle bireysel emeklilik hükümlerinin mevcut olaya uygulanma imkânının bulunmadığı değerlendirilmiştir .
13. Başvuran hakkında tesis edilen işleme esas hesaplamalar yönünden ise, anılan hesap formüllerinin Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme
Yönetmeliği’nde açıkça düzenlenmiş olduğu, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar ile de teyit edildiği üzere, başvuranın 2 numaralı paragrafın alt bentlerinde ayrıntıları belirtildiği üzere hem yıl hem oran hatası yapmasından dolayı hataya düştüğü , yapılan yardım ödemesinde herhangi bir eksikliğin bulunmadığı değerlendirildiğinden , idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve POLİS BAKIM VE YARDIM SANDIĞI’na tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi