|
ÖZET: Başvuru, emekliliğe esas derece göstergesinin yükseltilmesi veya Emekli Sandığı kapsamından çıkarılarak SSK kapsamına alınma talebine ilişkindir. Başvuran, 1990-1996 yılları arasında Karayolları Genel Müdürlüğü’nde Devlet Memuru olarak çalışmış ve Emekli Sandığı’na bağlı olmuştur. 1996 yılında Türk Hava Yolları (THY) A.O.’da çalışmaya başlamasıyla SSK’lı hale gelmiş, 2003 yılında ise zorunlu olarak Emekli Sandığı’na geçirilmiştir. Başvuran, 2006 yılında THY Teknik A.Ş.’ye transfer edildiğinde, kamu payının %50’nin altına düşmesi nedeniyle ek göstergesinin düşürüldüğünü ve bu durumun emeklilik maaşını olumsuz etkilediğini belirtmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın durumu hakkında yaptığı incelemede, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı’nın özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu ve başvuranın 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmesinin devam ettiğini ifade etmiştir. Ancak, 25/05/2006 tarihinden itibaren kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği ve bu nedenle kazanılmış hak aylıklarının ilerletilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Başvuranın talep ettiği ek gösterge artışı ve SSK’ya geri alınma talepleri, hukuka aykırı bulunarak reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, başvuran ve ilgili kurumlara tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olmadığını ve idarenin işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1244-S.1873
BAŞVURU NO : 2018/15293
KARAR TARİHİ : 19/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Emekliliğe esas derece göstergesinin yükseltilmesi veya
Emekli Sandığı kapsamından çıkarılarak SSK kapsamına alınma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/11/2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; 14/09/199031/01/1996 tarihleri arasında Karayolları Genel Müdürlüğü’nde Devlet Memuru olarak görev yaptığını ve Emekli Sandığı Kurumu’na bağlı olduğunu, 01/02/1996 tarihinde Türk Hava
Yolları (THY) A.O.’da çalışmaya başladığında SSK’lı olduğunu, 12/08/2003 tarih ve sayılı duyuru gereğince kendisi ile aynı durumda olan personelin 15/08/2003 tarihinden itibaren zorunlu olarak Emekli Sandığı’na geçirildiğini, 26/08/2003 tarihli dilekçe ile SSK ve Emekli Sandığı hizmetlerinin mahsuplaşmasına dair işlem başlattığını ve SSK’daki primlerin kendisine geri ödendiğini, bu süreye karşılık gelen
Emekli Sandığı primlerini de bankaya yatırdığını, THY A.O. bünyesinde çalışırken 26 Mayıs
2006 tarihinde THY A.O.‘nun % 100 sahibi olduğu bir alt şirketi olarak kurulan THY Teknik
A.Ş.’ye tüm hakları ile beraber transfer edildiğini, 2009 tarihinde maaş bordrosunu kontrol ederken bir önceki ay 3600 olan ek göstergesinin bir sonraki ay 3000 olarak göründüğünü, THY. A.O. hisselerindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü için 25/05/2006 tarihinden itibaren kamu tüzel kişiliğinin sona erdiğinin ve bu nedenle söz konusu tarihten itibaren ek göstergede bir ilerlemenin yapılamayacağının bildirildiğini, THY A.O.’nın kendi iradesi olmadan tek taraflı Yönetim Kurulu kararıyla kendisini zorunlu olarak Emekli Sandığı ile ilişkilendirdiğini, bu durumun emeklilikte maaşının yaklaşık 1000 TL olarak düşmesine sebep olacağını, dolayısıyla THY Teknik A.Ş.’nin İş Kanununa tabii ise kendisinin SSK’ ya geri alınıp primlerinin oradan kesilmesini ya da 657 sayılı Kanuna tabii personel gibi ek göstergesinin ilerlemesine izin verilmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 05/12/2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle;
2.1.6623 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile Türk Hava Yolları A.O.’nun özel hukuk
hükümlerine tabi olarak kurulduğu, 7034 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile Türk Hava
Yolları Anonim Ortaklığı personelinin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı, ancak bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğünde 5434 sayılı
Kanuna tabi çalışanlardan Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına geçenlerle daha önce emekliliğe esas bir hizmette bulunup da daha sonra Anonim Ortaklıkta bir vazifeye atananların haklarının devam edeceği, 7034 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile de Türk Hava
Yolları Anonim Ortaklığının, söz konusu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı, 2.2.Özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olan ve personeli de özel hukuk hükümlerine tabi olan Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında istisnai bir hükümle emekliliğe tabi görevden gelenlerin 5434 sayılı Kanun uyarınca SGK ile ilgilendirildiği, Türk Hava Yolları Anonim
Ortaklığının Bakanlar Kurulunun 22/8/1990 tarihli ve 90/882 sayılı kararı ile özelleştirildiği, 2.3.Türk Hava Yollan A.O.’nun özelleştirme tarihinden önce sermayesindeki kamu payının % 50’nin altına düşmediğinden, 3291 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 9 uncu maddesi uyarınca Ortaklıkta görev alan personel hakkında, 6623 sayılı Kanun ve bu Kanunun değiştirilmesi hakkındaki 7034 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına ve özelleştirilme tarihinden önce kurumda görev alan personelden, emekliliğe tabi görevden gelenlerin 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmelerine devam edildiği, özelleştirme tarihinden sonra Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında görev alan personelin ise 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmediği, 2.4.SGK Yönetim Kurulunun 24/7/2003 tarihli ve 549 sayı kararı ile 7034 sayılı Türk Hava
Yolları Anonim Ortaklığı Hakkındaki Kanunun 14 üncü maddesi 5434 sayılı Kanuna tabi olarak Kurumla ilgilendirilmiş olanların ilgilerinin devam ettirilmesine karar verildiği, 4/8/2003 tarih ve sayılı yazı ile de daha önce 5434 sayılı
Kanuna tabi hizmeti bulunan ve 22/8/1990 tarihinden sonra Türk Hava Yolları Anonim
Ortaklığında göreve başlayanlardan 506 sayılı Kanun ile ilgilendirilen personelin Yönetim
Kurulunun karar tarihinden itibaren 3 ay içinde, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında göreve başladıkları tarihten itibaren 5434 sayılı Kanun uyarınca Kurumla ilgilenmeyi talep etmeleri halinde göreve başladıkları tarihten itibaren 15/8/2003 tarihine kadar yapılacak intibak sonucu emeklilik keseneği ve kurum karşılığı tutarının defaten Kuruma yatırılması halinde 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmelerinin mümkün olacağı ve söz konusu sürelerin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirileceği,
2.5.5434 sayılı Kanun uyarınca Kurumla ilgilendirilmeleri gereken tarihten 15/8/2003 tarihine
kadar geçen süreye ait emeklilik keseneği ve kurum karşılığı tutarını Yönetim Kurulunun karar tarihinden itibaren üç ay içinde defaten Kurum hesabına yatırmayanların Türk Hava
Yolları Anonim Ortaklığında sigortalı olarak geçen sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmeyeceği, THY Anonim Ortaklığından alınan 10/9/2003 tarihli ve 8661 sayılı yazı ile üç aylık sürenin yeterli olmadığının belirtildiği, daha sonra sürenin uzatıldığı, Kurumla ilgilenmek isteyenler için söz konusu sürelere ait emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının belirtilen süreler içinde Kuruma yatırılmasının istendiği,
2.6.Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığından alınan 5/5/2004 tarihli ve sayılı yazı ile
102 personelin başvuru yaptığı ve başvurucu ’nun da 5434 sayılı Kanunla
ilgilenme talebinde bulunduğu, geriye dönük emeklilik keseneği ve kurum karşılık tutarlarının
Kurum hesabına yatırıldığı, ayrıca, geçmişe yönelik olarak sağlanan haktan yararlanmanın tamamen ilgililerin kendi istekleri doğrultusunda yapılacak bir işlem olduğunun belirtildiği, herhangi bir zorunluluk bulunmadığı hususlarının Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına bildirildiği, 2.7.Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 4/5/2006 tarihli 487 sayılı Olurları ile sermayesinin % 100 hissesi Türk Hava Yollan A.O.’na ait olmak üzere Türk Hava Yolları
Teknik A.Ş.’nin kurulduğu, 23/5/2006 tarihinde faaliyete geçtiği ve Ana Sözleşmesinin
Geçici 7 nci maddesi ile de, Türk Hava Yolları A.O.’nın Türk Hava Yolları Teknik A.Ş.’nin faaliyet alanına giren tüm teşkilatı ve personelinin, görev, yetki, sorumluluk, hak ve menfaatleri aynen korunarak anılan şirkete geçeceklerinin hükme bağlandığı, dolayısıyla
THY A.O.’da 5434 sayılı Kanuna tabi bir görevde çalışmakta iken, Türk Hava Yolları Teknik
A.Ş.’nin görev alanına giren birimlerde görev yapmaları nedeniyle anılan Şirkete geçenlerin
5434 sayılı Kanuna tabi ilgilerinin devam ettirildiği, Sermaye Piyasası Kurulunun 12/5/2006
tarih ve 22/569 sayılı kararı uyarınca da halka arz yöntemiyle satışı yapılan Türk Hava Yolları
Anonim Ortaklığının sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düşmesi nedeniyle 25/5/2006 tarihi itibariyle kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği, 2.8.Başvurucunun Karayolları Genel Müdürlüğü Makine Şube Müdürlüğünde 5434 sayılı
Kanuna tabi görev yapmakta iken bu görevinden istifaen ayrıldığı, 1/2/1996 tarihinde THY
A.O.’da göreve başladığı, ilgili 506 sayılı Kanunla ilgilendirilmiş ise de, SGK Yönetim
Kurulunun 27/7/2003 tarihli ve 549 sayılı kararı üzerine ilgilinin isteği doğrultusunda geriye dönük olarak 5434 sayılı Kanunla ilgilendirildiği, 23/5/2006 tarihinde de THY Teknik
A.Ş.’ye geçtiği ve 5434 sayılı Kanunla kurulmuş olan ilgisinin devam ettirildiği, 2.9.Başvurucunun, 2003 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olması gerektiğini belirtmesine rağmen kendi özel kanunları uyarınca 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilenlerin bu ilgilerinden vazgeçmelerine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği, Türk Hava Yolları A.O.’nın sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü 25/5/2006 tarihi itibariyle Türk Hava Yollan Teknik A.Ş.’de görev yapan ve 5434 sayılı Kanuna tabi ilgileri devam ettirilen personelin bu görevlerinden ayrılmadıkları sürece de 5434 sayılı Kanuna tabi ilgilerinden vazgeçmelerinin mümkün olmadığı,
2.10.5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesine 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesi ile eklenen paragrafta, 5434 sayılı Kanunla ilişkilendirilme isteğinden vazgeçtiğini yazılı olarak Kuruma bildirenlerin isteğe bağlı iştirakçiliklerine başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren son verileceği hükme bağlanarak, ilgililerin isteğe bağlı iştirakçilikten vazgeçmelerinin kanunla düzenlendiği, 5510 sayılı Kanunun, “5434 sayılı Kanuna İlişkin
Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası ile de kimlerin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre sigortalı sayılacakları düzenlendiği, ancak sigortalılık statülerini kendi istekleri üzerine değiştirebileceklerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, 2.11.THY A.Ş.’de çalışanların Kurumlarına yaptıkları yoğun taleplerinin SGK’ya iletilmesi üzerine, 5434 sayılı Kanunla ilgilenenlerin çalışma hayatları devam ettiği sürece diğer sosyal güvenlik kuruluşları yerine 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmelerinin sağlandığı, böylece prim
ödedikleri sosyal güvenlik kuruluşunun tek ve aynı olması amaçlanarak Yönetim Kurulunca alınan 27/7/2003 tarihli ve sayılı karar ile istekleri üzerine geriye yönelik ilgilerinin kurulduğunu, 2.12.Başvurucunun aradan 15 yıl gibi bir süre geçtikten sonra 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine tabi ilgisinin iptal edilerek, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca Kurumla ilgilendirilmesini istemediği, ancak ilgililere bu ilgilerini istediği zaman değiştirme imkânının verilmesinin, sosyal güvenlik anlayışına ve sistemine aykırı olacağı gibi sosyal güvenlik kurumlarına tabi hizmetlerin birleştirilmesine dair 2829 sayılı Kanunun uygulanmasını da büyük ölçüde zorlaştıracağı,
2.13.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 43 üncü maddesinin (B) fıkrası ile bu
kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde gösterilen rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı, ek göstergelerin görev veya kazanılmış hak aylığı esas alınmak suretiyle tespit edileceğinin belirtildiği, kazanılmış hak aylık derecelerinin ise, 657 sayılı Kanununun 36 ncı maddesinde sayılan hizmetler dikkate alınmak suretiyle belirlendiği, özel hukuk hükümlerine tabi olarak geçen sürelerin söz konusu hizmetler arasında bulunmadığı, dolayısıyla, özel şirketlerde çalışanların sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, sadece emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin hesabında dikkate alınacağı, Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
3.Kurumumuzun 05/12/2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 3.1.Başvurucunun, 26/08/2003 tarihli dilekçesi ile Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında işe başladığı 01/02/1996 tarihinden itibaren geriye dönük olarak hesaplanacak emekli kesenek tutarı toplamının sandık hesabına peşinen yatıracağını taahhüt ettiği ve T.C.
Emekli Sandığı ile ilgilendirilmeyi talep ettiği, 3.2.Türk Hava Yollan Teknik A.Ş.’nin 10/03/2009 tarihli ve 655 sayılı yazısı ile, Yıldız
Üniversitesi Yüksek Makina Mühendisliğinden mezun olan ve Kurumda fiilen Uçak Bakım olarak görev yapan ’nun kıdem süresi dikkate alınarak
3600 ek göstergeden faydalanıp faydalandırılmayacağının sorulduğu, SGK’nın 17/04/2009
tarihli cevabi yazısı ile; “657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 43. maddesinin (B)
fıkrası ile, bu kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıklarının hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alman dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca ek göstergeler, görev aylıkları veya kazanılmış hak aylık dereceleri esas alınmak suretiyle tespit edilmektedir. Kazanılmış hale aylıkları ise, 657 Sayılı
Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinde sayılan hizmetler dikkate alınmak suretiyle belirlenmekte olup, özel sektörde geçen süreler bu hizmetler arasında bulunmamaktadır.” şeklinde açıklama getirildiği, 3.3.İlgilinin, Türk Hava Yollan A.O.’da olarak görev yapmakta iken, şirketin T.C.
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü (devredilen) tabi olma özelliğini kaybettiği 25/05/2006 tarihi
itibariyle kazanılmış hak aylığının 2. derecede bulunduğu ve mühendislere uygulanan 3000 ek göstergeye hak kazandığı, 3.4.Türk Hava Yollan Teknik A.Ş.’nin T.C. Emekli Sandığı (devredilen) tabi kurumlar arasında olmadığı, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, dolayısıyla Sandıkla ilgisi ve devamı sağlanan şirkette ilgilinin göreve başladığı tarih itibariyle geçen çalışmaları emekli keseneğine esas aylığında değerlendirilmesi sonucunda bulunan derecelere ait ek göstergelerden yararlandırılmasının mümkün olmadığı gibi kazanılmış hak aylık derecelerinin de söz konusu tarihten itibaren ilerletilmeyeceğinden kazanılmış hak aylık derecelerine ait veya önceki görevlerine tanınan tahsisli ek göstergelerden yararlandırılmaya devam edildiği, dolayısıyla söz konusu ek göstergelerin de Kanunlarla meydana gelen artışlar dışında yükseltilmeyeceği, Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6.7034 sayılı “Türk Havayolları Anonim Ortaklığı hakkındaki 6623 sayılı Kanunun 14
ncü maddesinin değiştirilmesine dair Kanunda;
“MADDE 1.6623 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Madde 14.Anonim Ortaklığın personeli hususi hukuk hükümlerine tâbidir. Ancak, bu kanunun meriyete girdiği tarihte Devlet Havayolları Umum Müdürlüğünde emekliliğe esas bir hizmette bulunanlardan Türk Havayolları Anonim Ortaklığına intikal edenlerle evvelce emekliliğe esas bir hizmette bulunup da bilahare Anonim Ortaklıkta bir vazifeye tayin olunacakların emeklilik hakları devam eder. Bunların emeklilik derecelerinin, yükseltilmesinde 5434 sayılı Kanunun 15 ne i maddesi hükümleri tatbik olunur.
MUVAKKAT MADDE-Emekliliğe esas bir hizmette bulunup da 6623 sayılı Kanunun meriyete – girmesinden sonra Devlet Havayolları ve Türk Havayolları Anonim Ortaklığında bir vazifeye tayin edilmiş olanlar hakkında da vakardaki madde hükmü tatbik olunur…” 7.(Mülga) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 12 inci maddesinde;
“… (Ek paragraf: (1) 17/9/2004-5234/3 md.) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarak en az on yıl çalıştıktan sonra, memurluktan çıkarılmış olanlar ile aynı Kanunun 96 ncı maddesi kapsamına girenler ve anılan Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (5) numaralı alt bendinde aranan nitelikleri kaybedenler hariç olmak üzere herhangi bir nedenle memurluktan ayrılmış olanlar, memurluktan ayrıldıkları tarihten itibaren altı ay içinde yazılı olarak Sandığa başvurmaları ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarını ait olduğu ay içinde
Sandık hesabına yatırmaları şartıyla başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren Sandıkla ilgilendirilirler. Sandığın diğer iştirakçileri de 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olanlar ile aynı esaslar çerçevesinde bu uygulamadan yararlanabilirler. Bunların emeklilik keseneklerine, emeklilik keseneğine esas aylık, derece ve kademeleri ile ayrıldıkları göreve ilişkin ek göstergeleri esas alınır ve Sandığa emekli keseneği ödedikleri her yıl için bir kademe ilerlemesi ve eğitim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre yükselebilecekleri dereceyi geçmemek şartıyla her üç yıl için bir derece yükselmesi uygulanır.
Ancak, bu süreler, tekrar Sandığa tâbi bir göreve başlayanlar için de geçerli olmak üzere emeklilik ikramiyesinin süre ve miktar yönünden hesabı ile kazanılmış hak aylıklarının tespitinde dikkate alınmaz. Bu şekilde Sandıkla ilgilendirilenler bu Kanunun uygulanmasında isteğe bağlı iştirakçi olarak kabul edilirler.
(Ek paragraf:(1) 17/9/2004-5234/3 md.) Yukarıdaki paragrafta belirtilenlerden, toplu ya da fasılalı olarak toplam altı aydan daha fazla süreye ilişkin emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarını süresinde ödemeyenlerin isteğe bağlı iştirakçilikleri sona erer. Sandıkla ilişkilendirilme isteğinden vazgeçtiğini yazılı olarak Sandığa bildirenlerin de isteğe bağlı iştirakçiliklerine başvuru tarihini takip eden ay başından itibaren son verilir. Diğer sosyal güvenlik kurumları ile zorunlu olarak ilgilendirilmelerini gerektirir görevlerde çalışmakta olan ya da çalışmaya başlayanlar ile diğer sosyal güvenlik kurumlarından veya Sandıktan kendi çalışmasından dolayı aylık bağlanmış olanlar isteğe bağlı iştirakçi olamazlar. Bunlardan diğer sosyal güvenlik kurumlarına tâbi olarak çalışmaya başlayıp bu görevleri sona erenler de altı ay içinde yazılı olarak isteğe bağlı iştirakçi olmak üzere başvuruda bulunabilirler.”
8.5510 sayılı Kanunun, “5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 4
üncü maddesinin yedinci fıkrasında;
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kamu idarelerinde hizmet akdi ile veya sözleşmeli olarak çalışanlardan; ilgili kanunları gereği 5434 sayılı Kanun ile ilgilendirilenler aynı statüde çalışmaya devam ettikleri sürece, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine göre sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında bu madde hükümleri uygulanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10.1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran; 1990-1996 yılları arasında Karayolları
Genel Müdürlüğü’nde Devlet Memuru olarak görev yaptığını ve Emekli Sandığı Kurumu’na bağlı olduğunu, 01/02/1996 tarihinde Türk Hava Yolları (THY) A.O.’da çalışmaya başladığında SSK’lı olduğunu, 15/08/2003 tarihinden itibaren zorunlu olarak Emekli
Sandığı’na geçirildiğini, 26/08/2003 tarihli dilekçe ile SSK ve Emekli Sandığı hizmetlerinin mahsuplaşmasına dair işlem başlattığını ve SSK’daki primlerin kendisine geri ödendiğini, 26/05/2006 tarihinde THY Teknik A.Ş.’ye transfer edildiğini, THY A.O. hisselerindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü ve kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği, söz konusu tarihten itibaren ek göstergede bir ilerlemenin yapılamayacağının tarafına bildirildiğini, tek taraflı
Yönetim Kurulu kararıyla kendisinin zorunlu olarak Emekli Sandığı ile ilişkilendirdiğini ve bu durumun emeklilikte maaşını yaklaşık 1000 TL olarak düşmesine sebep olacağını, dolayısıyla
THY Teknik A.Ş.’nin İş Kanununa tabii ise kendisini SSK’ya geri alıp primlerini kesmesini ya da 657 sayılı Kanuna tabii personel gibi ek göstergesinin ilerlemesine izin verilmesini talep etmektedir.
11.7034 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı personelinin
özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, söz konusu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Devlet
Hava Yolları Umum Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanuna tabi çalışanlardan Türk Hava Yolları
Anonim Ortaklığına geçenlerle daha önce emekliliğe esas bir hizmette bulunup da daha sonra
Anonim Ortaklıkta bir vazifeye atananların haklarının devam edeceği, diğer taraftan, Türk
Hava Yolları Anonim Ortaklığında istisnai bir hükümle emekliliğe tabi görevden gelenlerin
5434 sayılı Kanun uyarınca SGK ile ilgilendirildiği, daha sonra Türk Hava Yolları Anonim
Ortaklığı Bakanlar Kurulunun 22/8/1990 tarihli ve 90/882 sayılı kararı ile özelleştirildiği, Türk
Hava Yolları A.O.’nın özelleştirme tarihinden önce sermayesindeki kamu payının % 50’nin altına düşmediğinden, 3291 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin geçici 9 uncu maddesi uyarınca ortaklıkta görev alan personel hakkında, 6623 sayılı Kanun ve bu Kanunun değiştirilmesi hakkındaki 7034 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına ve özelleştirilme tarihinden önce kurumda görev alan personelden, emekliliğe tabi görevden gelenlerin 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmelerine devam edileceği, özelleştirme tarihinden sonra Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında görev alan personelin ise 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmediği anlaşılmıştır.
12.SGK Yönetim Kurulunun 24/7/2003 tarihli ve 549 sayı kararı ile, ”… 7034 sayılı Türk Hava
Yolları Anonim Ortaklığı Hakkındaki Kanunun 14 üncü maddesi halen yürürlükte olduğundan; daha önce Sandığa tabi hizmeti bulunması nedeniyle Sandığımızla ilgilendirilmesine, benzer durumda olanlara da aynı işlemin yapılmasına… Kurulun karar tarihinden önce, daha önce emekliliğe tabi görevde bulunduktan sonra Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığında göreve başlayanlardan Sosyal Sigortalar Kurumu ile ilgilendirilen personelin Sandıkla ilgilendirilmeleri gereken tarihten bu güne kadar yapılacak intibak sonucu bulunacak emekli keseneğine esas aylıklarına ait derece, kademe varsa ek göstergeleri esas alınmak ve Kurulun karar tarihindeki katsayı, kesenek ve karşılık oranının bu derece ve kademelere uygulanması suretiyle bulunacak emeklilik keseneği ve kurum karşılığı tutarının Sandığımıza yatırılması halinde, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına atandıkları tarihten itibaren Sandığımızla ilgilendirilmelerine ” karar verildiği belirtilmiştir.
13.5434 sayılı Kanun uyarınca Kurumla ilgilendirilmeleri gereken tarihten 15/8/2003 tarihine
kadar geçen süreye ait emeklilik keseneği ve kurum karşılığı tutarını Yönetim Kurulunun karar tarihinden itibaren üç ay içinde defaten Kurum hesabına yatırmayanların Türk Hava Yolları
Anonim Ortaklığında sigortalı olarak geçen sürelerinin kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilmeyeceği belirtilmesi üzerine THY Anonim Ortaklığından alınan 5/5/2004 tarihli ve 5094 sayılı yazı ile 102 personelin başvuru yaptığı ve başvurucu ’nun da 5434 sayılı Kanunla ilgilenme talebinde bulunduğu, geriye dönük emeklilik keseneği ve kurum karşılık tutarlarının Kurum hesabına yatırıldığı, ayrıca, geçmişe yönelik olarak sağlanan haktan yararlanmanın tamamen ilgililerin kendi istekleri doğrultusunda yapılacak bir işlem olduğunun belirtildiği, herhangi bir zorunluluk bulunmadığı hususlarının Türk Hava Yolları
Anonim Ortaklığına bildirildiği anlaşılmıştır.
14.Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 4/5/2006 tarihli 487 sayılı Olurları ile sermayesinin %
100 hissesi Türk Hava Yolları A.O.’na ait olmak üzere Türk Hava Yolları Teknik A.Ş.’nin
kurulduğu, 23/5/2006 tarihinde faaliyete geçtiği ve Ana Sözleşmesinin Geçici 7 nci maddesi ile de, faaliyet alanına giren tüm teşkilatı ve personelinin, görev, yetki, sorumluluk, hak ve menfaatleri aynen korunarak anılan Şirkete geçeceklerinin hükme bağlandığı, dolayısıyla THY
A.O.’da 5434 sayılı Kanuna tabi bir görevde çalışmakta iken, Türk Hava Yolları Teknik
A.Ş.’nin görev alanına giren birimlerde görev yapmaları nedeniyle anılan Şirkete geçenlerin
5434 sayılı Kanuna tabi ilgilerinin devam ettirildiği anlaşılmakta olup, Sermaye Piyasası
Kurulunun 12/5/2006 tarih ve 22/569 sayılı kararı uyarınca da halka arz yöntemiyle satışı yapılan Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığının sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düşmesi nedeniyle 25/5/2006 tarihi itibariyle kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği tespit edilmiştir.
15.Başvurucunun Karayolları Genel Müdürlüğü Makine Şube Müdürlüğünde 5434 sayılı
Kanuna tabi görev yapmakta iken bu görevinden istifaen ayrıldığı, 1/2/1996 tarihinde THY
A.O.’da göreve başladığı ve 506 sayılı Kanunla ilgilendirilmiş ise de, SGK Yönetim
Kurulunun kararı üzerine ilgilinin isteği doğrultusunda geriye dönük olarak 5434 sayılı
Kanunla ilgilendirildiği, daha sonra 23/5/2006 tarihinde de THY Teknik A.Ş.’ye geçtiği ve
5434 sayılı Kanunla kurulmuş olan ilgisinin devam ettirildiği anlaşılmıştır.
16.Diğer taraftan 2003 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olması gerektiğini belirtmekte ise de, kendi özel kanunları uyarınca 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilenlerin bu ilgilerinden vazgeçmelerine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği, Türk Hava Yolları A.O.’nın da sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü 25/5/2006 tarihi itibariyle Türk Hava Yollan Teknik
A.Ş.’de görev yapan ve 5434 sayılı Kanuna tabi ilgileri devam ettirilen personelin bu görevlerinden ayrılmadıkları sürece de 5434 sayılı Kanuna tabi ilgilerinden vazgeçmeleri mümkün değildir. Ayrıca, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile 5434 sayılı Kanunla ilişkilendirilme isteğinden vazgeçtiğini yazılı olarak Kuruma bildirenlerin isteğe bağlı iştirakçiliklerine başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren son verileceğinin hükme bağlandığı, diğer taraftan, ilgililerin isteğe bağlı iştirakçilikten vazgeçmelerinin kanunla düzenlendiği anlaşılmakta olup, 5510 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası ile de kimlerin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre sigortalı sayılacakları düzenlendiği, ancak sigortalılık statülerini kendi istekleri üzerine değiştirebileceklerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği değerlendirilmiştir.
17.Türk Hava Yolları Teknik A.Ş.’de görev yapan ve 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilen personelin Türk Hava Yolları A.O.’nın sermayesindeki kamu payının %50’nin altına düştüğü
ve 5434 sayılı Kanuna tabi kurum olma özelliğini yitirdiği 25/5/2006 tarihi itibariyle kazanılmış hak aylıklarının ilerletilmesinin mümkün olmadığı, bu tarih itibariyle kazanılmış hak aylıklarının bulunduğu derecelerine ait ek göstergeden veya görevlerine tahsisli ek göstergeleri varsa bu ek göstergelerden faydalandırılmaya devam edilmesi gerektiği, dolayısıyla, THY A.Ş.’nin kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği 25/5/2006 tarihinde Türk Hava
Yollan Teknik A.Ş.’de kazanılmış hak aylığı 2 nci derecenin 2 nci kademesinde bulunan ilgilinin 3000 ek gösterge rakamından yararlandırılması gerekmekte olup kazanılmış hak aylığının ilerletilmesi ve 3600 ek gösterge rakamından yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır.
18.Başvurucunun talep ettiği hususlardan biri olan 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile ilgilendirilme talebiyle ilgili olarak, aynı hususta yargıya intikal edilen dava neticesinde verilen
Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 11. İdari Dava Dairesinin E.2018/211, K.2018/4125 sayılı kararı ile; “15.09.1986 tarihinde Savunma Sanayi Müsteşarlığında sekreter olarak göreve başlayan ancak 31.03.1987 tarihinde istifaen görevinden ayrıldıktan sonra 15.07.2004 tarihinde Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı’nda memur olarak göreve başlayan davacının, anılan görevinden ötürü 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile ilgilendirilme talebiyle davalı idareye yapılan 12.01.2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin davalı idarenin 03.02.2017 tarihli ve 61535025 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davacının 15.09.1986 tarihinde Savunma Sanayi Müsteşarlığımda sekreter olarak göreve başladığı ancak 31.03.1987 tarihinde istifaen görevinden ayrıldığı, daha sonra 15.07.2004 tarihinde Türk Hava Yolları
Anonim Ortaklığı’nda memur olarak göreve başladığı ve hali hazırda muhasebe memuru olarak görevine devam ettiği, davacının 5510 sayılı Kanunun “5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş
Hükümleri” başlıklı geçici 4. maddesinin 7. fıkrası hükümleri uyarınca 5510 sayılı Kanunun 4/1-c maddesi ile ilgilendirildiği, öte yandan davacının Türk Hava Yolları Anonim
Ortaklığı’nda göreve başladığı 15.07.2004 tarihinden davalı idareye yapılan tarihli başvuruya değin 4/1-c maddesi ile ilgisinin devam ettiği ve bunun değiştirilmesi amacıyla yapılan bir başvurusunun bulunmadığı anlaşılmakta olup, 5510 sayılı Kanunda da davacının istemi üzerine 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile ilgilendirilebileceğine dair başkaca bir hüküm de yer almadığından, mevzuat hükümlerine dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak Ankara 17. İdare
Mahkemesi’nce verilen 06.10.2017 tarih ve E:2017/1576, K:2017/2600 sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve talepleri doğrultusunda yeniden bir karar verilmesi istenilmektedir…Ankara 17. İdare Mahkemesi’nce verilen karar; usul ve yasa hükümleri ile hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE…” karar verildiği anlaşılmıştır.
19.Ayrıca, 5434 sayılı Kanunun mülga Geçici 192 nci maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik
Kurumu ile ilgilendirilen bir kişinin ilgilendirildiği tarihinden sonra geçen süresinin kazanılmış hak aylığında dolayısıyla ek göstergesinin tespitinde değerlendirilmesi istemiyle
SGK aleyhine açalan davanın Ankara 5. İdare Mahkemesinin 14/5/1997 tarihli ve E.
1996/1011, K. 1997/632 sayılı kararı ile “…Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, kazanılmış hak aylığı 4. derecede iken Emekli Sandığı Kanuna tabi görevden ayrılan ve özel bir şirket olan Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. ‘ye geçen ve 5434 sayılı
Yasanın geçici 192. maddesi uyarınca Emekli Sandığı ile ilgilendirilen davacının emekli keseneğine esas aylığının ulaştığı 3. derecenin 3. kademesinin ek göstergesinden yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının özel şirkette geçen sürelerinin memuriyette geçmiş sayılarak kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirilmesi mümkün olmadığı ve davacının memuriyette kazanılmış hak aylığı olan 4. dereceden ödeme yapılması gerekeceğinden. 3.
derecenin ek göstergesinden yararlandırılamayacağı yolunda tesis edilen işlem de hukuka uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davanın REDDİNE… ” denilmek suretiyle
SGK lehine sonuçlandığı, ilgili tarafından yapılan temyiz isteminin Danıştay 11. Dairesinin
20.03.2002 tarih ve E.2000/7322, K.2002/763 sayılı kararı ile reddedilmek suretiyle Ankara
5. İdare Mahkemesinin kararı onanmıştır.
20.Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve Türk Hava Yolları Teknik A.Ş.’den
Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 20.1.Başvurucunun, 20/9/1990 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü Makine Şube
Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başladığı, görevine devam etmekte iken istifaen ayrılarak 1/2/1996 tarihinde Türk Hava Yolları A.Ş.’de göreve başladığı ve 506 sayılı
Kanunla ilgilendirildiği, SGK Yönetim Kurulunun 27/7/2003 tarihli ve 549 sayılı kararı uyarınca isteği üzerine geriye dönük olarak 15/02/1996 tarihinden itibaren 5434 sayılı
Kanunla ilgilendirildiği ve 23/5/2006 tarihinde THY Teknik A.Ş.’ye geçtiği ve yine 5434 sayılı Kanunla kurulmuş olan ilgisinin devam ettirildiği, 20.2.Türk Hava Yollan Teknik A.Ş.’nin 25/05/2006 tarihinde sermayesindeki kamu payının
%50’nin altına düşmesi nedeniyle özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, dolayısıyla 5434 sayılı Kanuna tabi kurum olma özelliğini kaybettiğinden kazanılmış hak aylığının ilerletilmesinin mümkün olmadığı bu nedenle kazanılmış hak aylığının bulunduğu 2 nci dereceye ait 3000 ek gösterge rakamından yararlandırılması gerekliği, 3600 ek gösterge rakamından yararlandırılmasına imkan bulunmadığı, 20.3.SGK Yönetim Kumlunun 27/7/2003 tarihli ve 549 sayılı kararı uyarınca, kendi isteği ile geriye dönük olarak 5434 sayılı Kanunla ilgilendirilmiş olan ilgilinin, Türk Hava Yolları
Teknik A.Ş.’ye geçtiği tarihten sonra ilgisinin devam ettirildiği, 2003 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmasının mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
21.Yukarıda yapılan açıklamalar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvurucunun THY Teknik A.Ş.’nin İş Kanununa tabi olması sebebiyle kendisinin 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olması ve primlerinin o alandan kesilmesini ya da 657 sayılı Kanuna tabii personel gibi ek göstergesinin ilerlemesi taleplerinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22.İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası
uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA ve TÜRK
HAVA YOLLARI TEKNİK A.Ş.’ye tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi