|
ÖZET: Başvuru, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk Eğitim Merkezinden alınan Emlak Danışmanlığı Kurs Bitirme Belgesinin, taşınmaz ticareti yapabilmek için yeterli sayılması talebine ilişkindir. Başvuran, Ticaret Bakanlığı’nın yeni yönetmeliklerinin kendisinin emlakçılık yapma hakkını kısıtladığını ve ekonomik durumunun belgeyi aldığı tarihte dükkan açmaya elverişli olmadığını belirterek, mağduriyet yaşadığını ifade etmiştir. Ancak, Ticaret Bakanlığı’nın açıklamalarına göre, taşınmaz ticareti için yetki belgesi alabilmek için belirli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu şartlar arasında, sorumlu emlak danışmanlarının Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması ve en az yüz saatlik eğitim almış olmaları yer almaktadır.
Başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın taşınmaz ticareti yapabilmesi için gerekli olan mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadığı ve 2018 tarihinden önceki kayıtlarının bulunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın talebi, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. İdarenin işlemleri, iyi yönetim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiş olsa da, kararın tebliği sırasında başvuru yollarının belirtilmemesi nedeniyle bir eksiklik yaşanmıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11845-S.21.19089
BAŞVURU NO : 2021/4731
KARAR TARİHİ : 16/08/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Halk Eğitim Merkezinden alınan
Emlak Danışmanlığı Kurs Bitirme Belgesinin taşınmaz ticareti faaliyetinde bulunabilmek için yeterli sayılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yaptığı başvuruda başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı’nın Halk
Eğitim Merkezi aracılığı ile almış olduğu belge ile önceden emlakçılık yapma hakkı bulunuyorken Ticaret
Bakanlığı’nın çıkardığı yönetmelikle emlak danışmanlığının kriterlerinin yenilendiğini ve sahip olduğu kurs bitirme belgesinin yeterli görülmediğini, Ticaret Bakanlığı’nca 1000 TL ücret mukabili mesleki yeterlilik kurumundan yeni belge almalarının uygun görüldüğünü, taşınmaz ticareti yönetmeliği çıkartılmadan önce emlakçı açma imkânı varken, çıkarılan yönetmelikle bu hakkın elinden alındığını, ekonomik durumunun belgeyi aldığı tarihte dükkân açmaya elverişli olmadığını, o tarihte dükkan açamadığı için şimdi mağdur olduğunu ifade ederek, emlakçılık yapabilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ticaret Bakanlığı’ndan 31/03/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen idarenin Esayılı cevabi yazısında, 2.1. Taşınmaz ticaretine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla çıkarılan Taşınmaz Ticareti
Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde, taşınmaz ticaretinin, yetki belgesine sahip işletme ve sözleşmeli işletmeler tarafından yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, Yönetmeliğin 6ncı maddesinde işletmeye yetki belgesi verilmesinde aranan şartlar sayılmış olup bu şartların tamamını sağlayan işletmelere yetki belgesi verilebilmektedir.
2.2. Anılan Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, işletmeye yetki belgesi verilebilmesi için sorumlu emlak danışmanlarından en az birinin Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerektiği, aynı fıkranın (d) bendinin 5 numaralı alt bendinde, işletmeye yetki belgesi verilebilmesi için; sorumlu emlak danışmanlarının Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler veya Milli Eğitim
Bakanlığınca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlarca taşınmaz ticareti konusunda verilen en az yüz saatlik eğitimde başarılı olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
2.3. Bununla birlikte, Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 5.6.2018 tarihi itibarıyla taşınmaz ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası kaydı bulunan işletme ve sözleşmeli işletmeler adına; gerçek kişi işletmesi olması halinde, o tarihteki işletme sahibi, tüzel kişi işletmesi veya şube olması halinde, o tarihte taşınmaz ticareti faaliyetlerini yürüten yetkili temsilcilerinden biri tarafından 31.7.2021 tarihine kadar yapılan yetki belgesi başvurularında, 5.6.2018 tarihinden önce
Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar veya üniversitelerden taşınmaz ticaretine ilişkin eğitim sertifikası alınmış olması koşuluyla, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç)
bendinde belirtilen mesleki yeterlilik belgesi şartının aranmayacağı hüküm altına alınmıştır.
2.4. Bu kapsamda, 5.6.2018 tarihi itibarıyla taşınmaz ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası kaydı bulunan ve yetki belgesi başvurusunun yapıldığı tarihe kadar taşınmaz ticaretine yönelik faaliyetine kesintisiz olarak devam eden işletmeler adına, fıkrada belirtilen kişilerce 31.7.2021 tarihine kadar yapılan yetki belgesi başvurularında, 5.6.2018 tarihinden önce Milli Eğitim Bakanlığı, Milli
Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar veya üniversitelerden alınan taşınmaz ticaretine ilişkin eğitim sertifikası, mesleki yeterlilik belgesi muafiyeti sağlamaktadır.
2.5. Ali başvurusunu konu alan ve Kurumunuzdan Genel Müdürlüğümüze intikal eden yazınız eklerinde şikayet sahibinin taşınmaz ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası kaydının bulunduğuna ilişkin herhangi bir belgeye rastlanılmamış olup şikayet sahibi ile yapılan şifahi görüşmede de oda ve vergi kaydının bulunmadığı beyan edilmiştir. Bu itibarla, Yönetmelik kapsamında mesleki yeterlilik belgesi muafiyetinden faydalanamayacağı; bununla birlikte, Odunpazarı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünce düzenlenen 152 saatlik eğitim sertifikasının, yetki belgesi şartlarından olan taşınmaz ticareti konusunda verilen az yüz saatlik eğitimde başarılı olunması şartını karşıladığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, taşınmaz ticareti yetki belgesi verilebilmesi için mesleki eğitim şartı dışındaki bütün şartları sağlaması gerekmekte olup konuya ilişkin Bakanlığımızca yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmamaktadır.
2.6. Mesleki yeterlilik belgesi muafiyeti ile Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 5.6.2018 tarihinde taşınmaz ticaretiyle iştigal eden mevcut işletmelerin korunması amaçlanmıştır. ile yapılan şifahi görüşmede beyan edildiği ve Kurumunuza yapılan başvuru evraklarından da anlaşıldığı üzere
5.6.2018 tarihi itibarıyla taşınmaz ticaretiyle iştigal ettiğine dair herhangi bir vergi veya oda
kaydı bulunmadığı, sadece Milli Eğitim Bakanlığının yetkilendirdiği kuruluşça düzenlenen 152 saatlik eğitim sertifikasına sahip olduğu görülmüştür. Bu itibarla, zararına olan bir durum ya da kazanılmış hakkına halel getirecek bir hususun olması söz konusu değildir.
hususlarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “II. Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi” başlıklı 167 nci maddesinde, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.” 4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların
Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri” nde, “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 29.01.2015 tarih ve 29251 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6585 sayılı Perakende Ticaretin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunun, 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) Bu Kanunun amacı; perakende işletmelerin açılış ve faaliyete geçiş işlemlerinin kolaylaştırılması, perakende ticaretin serbest piyasa ortamında etkin ve sürdürülebilir rekabet şartlarına göre yapılması, tüketicinin korunması, perakende işletmelerin dengeli bir şekilde büyüme ve gelişmesinin sağlanması ve perakende işletmelerin faaliyetleri ile bunların birbirleri, üretici ve tedarikçilerle ilişkilerinin düzenlenmesidir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Bu Kanun; perakende işletmelerin açılış, faaliyet ve denetimlerine ilişkin usul ve esaslar ile bu Kanunun uygulanmasında Bakanlık, yetkili idare ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.”, 6.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Kanunun uygulanmasında; … b) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını, … d) Esnaf ve sanatkâr işletmesi: 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve
Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan esnaf ve sanatkârlarca işletilen işletmeyi, … g) Meslek kuruluşu: Esnaf ve sanatkârlar odaları birliği ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odasını, … ı)
Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme,
perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmelerini, i) Perakende ticaret:
Mal ve hizmetlerin perakende işletmelerce satışı ve pazarlanmasıyla ilgili faaliyetler bütününü, … ifade eder.”, 6.4. “Görev ve yetkiler” başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Bakanlık; … b) Taşınmaz ve ikinci el motorlu kara taşıtı alım satımı gibi ticari faaliyetleri yürütenlere yönelik mesleki davranış kurallarını belirlemeye ve bu faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya, … görevli ve yetkilidir.”, 7. 05.06.2018 tarih ve 30442 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Taşınmaz Ticareti Hakkında
Yönetmeliğin, 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, taşınmaz ticaretine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, tapu kütüğüne kayıtlı olsun ya da olmasın taşınmaz alım satımı ve kiralanması ile tapu işlemlerine aracılık eden, taşınmazla ilgili danışmanlık ve yönetim hizmeti veren gerçek veya tüzel kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetlerini, yetki belgesinin verilmesi, yenilenmesi, askıya alınması ve iptaline ilişkin usul ve esasları, taşınmaz ticaretiyle iştigal eden işletmelerde aranan şartları, bu işletmelerin faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerini ve Bakanlık, yetkili idareler ile ilgili diğer kurum ve kuruluşların taşınmaz ticaretine ilişkin görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.”,
7.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) Bakanlık:
Gümrük ve Ticaret Bakanlığını, … d) İşletme: Taşınmaz ticaretiyle iştigal eden ticari işletme ile esnaf ve sanatkâr işletmesini, … f) Meslek odası: İlgili esnaf ve sanatkârlar odası ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odasını, g) Mesleki yeterlilik belgesi: 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 22 nci maddesi çerçevesinde verilen belgeyi, … h) Taşınmaz ticareti: Tapu kütüğüne kayıtlı olsun ya da olmasın taşınmaz alım satımı, pazarlanması ve
kiralanmasına aracılık ile taşınmaza ilişkin danışmanlık ve yönetim faaliyetleri bütününü, ı) Yetki belgesi:
Taşınmaz ticaretiyle iştigal edilebilmesi için ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmeleri adına düzenlenen belgeyi, … ifade eder.”, 7.4. “Taşınmaz ticaretiyle iştigal edebilecek kişiler ve yetki belgesi” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1)
Taşınmaz ticareti, işletmesi adına yetki belgesi alan tacirler veya esnaf ve sanatkârlar tarafından yapılır.
(2) Yetki belgesi, işletmenin bulunduğu yerdeki il müdürlüğü tarafından Bilgi Sistemi üzerinden verilir, yenilenir, askıya alınır ve iptal edilir. / (3) Yetki belgesi, her bir işletme için ayrı ayrı düzenlenir ve devredilemez. Bir işletmede birden fazla tacir veya esnaf ve sanatkârın taşınmaz ticareti faaliyetinde bulunması durumunda işletme adına yalnızca bir yetki belgesi düzenlenir. / (4) Yetki belgesinin geçerlilik süresi beş yıldır. / (5) Yetki belgesi işletmenin herkes tarafından kolaylıkla görülebilen bir yerine asılır.”, 7.5. “Yetki belgesi verilmesinde aranan şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) İşletmeye yetki belgesi verilebilmesi için; a) 12 nci maddede belirtilen şartların taşınması, b) Meslek odasına kayıtlı olunması, c)
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olunması, ç) Gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendilerinin, ticaret şirketleri ile diğer tüzel kişi tacirlerin bu alandaki faaliyetlerini yürütmek için görevlendirdikleri ve yetkilendirdikleri temsile yetkili kişilerinin, şubelerde ise şube müdürünün; 1) On sekiz yaşını doldurmuş olması, 2) En az lise mezunu olması, 3) İflas etmemiş veya iflas etmiş olsa bile 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre itibarının yerine gelmiş olması, 4)
Konkordato ilan etmemiş olması, 5) Kasten işlenen bir suçtan dolayı veya affa uğramış olsalar dahi devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı, hayasızca hareketler, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçlarından hüküm giymemiş ya da ticaret ve sanat icrasından hükmen yasaklanmamış olması, d)
Gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendilerinin, ticaret şirketleri ile diğer tüzel kişi tacirlerin temsile yetkili kişilerinden en az birinin, şubelerde ise şube müdürünün sorumlu emlak danışmanı (Seviye
5) ulusal yeterliliğine dayalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olması, gerekir. / (2) Bakanlık, yetki belgesi
verilmesi için mesleki eğitim şartı getirmeye ve bu eğitime ilişkin usul ve esasları ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak belirlemeye yetkilidir. Mesleki eğitim; Bakanlık, Millî Eğitim Bakanlığı veya Bakanlıkça uygun görülen kamu kurumları, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve mesleki yeterlilik belgesi vermeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından verilir.”,
7.6. “İşletmelerde aranan şartlar” başlıklı 12 nci maddesinde, “(1) İşletmelerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğine göre
belirlenen bağımsız bölüm niteliğinde ve net alanının en az otuz metrekare olması. b) İçinde idari büro ve kabul yeri ile 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (l) bendinde belirtilen dosyalama işleminin fiziksel olarak yapılması durumunda arşiv bölümü bulunması. c) Hizmetin düzenli, sistemli ve hızlı bir şekilde verilmesini sağlayacak miktar ve özellikte masa, dolap, koltuk ve benzeri malzeme ile bilgisayar, internet, telefon, tarayıcı ve faks gibi teknik donanıma sahip olması. (2) Bir işletmede 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi dışındaki bentlerde sayılan şartları taşıyan birden fazla tacir veya esnaf ve sanatkârın faaliyet göstermesi halinde, bu maddenin (a) bendinde belirtilen işletme büyüklüğü her bir tacir veya esnaf ve sanatkâr için yüzde yirmi artırılarak uygulanır.” 7.7. “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici Madde 1 de, “(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla taşınmaz ticaretiyle iştigal eden tacirler ile esnaf ve sanatkârların faaliyetlerine devam edebilmeleri için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren durumlarını on sekiz ay içinde, 6 ncı maddenin birinci fıkrasındaki şartlara uygun hale getirerek yetki belgesi alması gerekir. / … (3) (Değişik:RG-14/10/2020-
31274) 5/6/2018 tarihi itibarıyla taşınmaz ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası
kaydı bulunan işletmeler adına ikinci fıkrada belirtilen kişiler tarafından (Değişik ibare:RG-16/4/2021-
31456) 31/7/2021 tarihine kadar yapılan yetki belgesi başvurularında, 5/6/2018 tarihinden önce Milli
Eğitim Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar veya üniversitelerden taşınmaz ticaretine ilişkin eğitim sertifikası alınmış olması koşuluyla, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç)
bendinde belirtilen mesleki yeterlilik belgesi şartı aranmaz.
hükümlerinin yer aldığı görülmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikâyet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Halk Eğitim Merkezi’nce verilen kursu başarı ile tamamlayarak almaya hak kazandığı “Taşınmaz Ticareti Danışmanlığı Kurs Bitirme Belgesi”nin taşınmaz ticareti yapabilmesi için yeterli sayılmasını talep etmektedir.
10. Perakende işletmelerin açılış ve faaliyete geçiş işlemlerini düzenleyen 6585 sayılı Perakende Ticaretin
Düzenlenmesi Hakkında Kanunun hükümleri uyarınca Ticaret Bakanlığına taşınmaz alım satımı gibi ticari faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin düzenlemeler yapma görevi ve yetkisi verilmiş olup, bu yetkiye istinaden tapu kütüğüne kayıtlı olsun ya da olmasın taşınmaz alım satımı, pazarlanması ve kiralanmasına aracılık ile taşınmaza ilişkin danışmanlık ve yönetim faaliyetlerine (taşınmaz ticareti) yönelik usul ve esasları düzenlemek üzere Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik 05.06.2018 tarih ve 30442 sayılı Resmî
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
11. Söz konusu Yönetmelik hükümleri gereğince taşınmaz ticaretinin, işletmesi adına yetki belgesi alan tacirler veya esnaf ve sanatkârlar tarafından yapılacağı, işletmeye yetki belgesi verilebilmesi için ise, işletmeler için öngörülen fiziksel şartların taşınması (12 nci maddede öngörülen), meslek odasına kayıtlı olunması, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olunması, gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendilerinin, ticaret şirketleri ile diğer tüzel kişi tacirlerin bu alandaki faaliyetlerini yürütmek için görevlendirdikleri ve yetkilendirdikleri temsile yetkili kişilerinin, şubelerde ise şube müdürünün belli şartları haiz olması belli suçlardan hüküm giymemiş ya da ticaret ve sanat icrasından hükmen
yasaklanmamış olması gibi şartlara ilaveten, gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların kendilerinin, ticaret şirketleri ile diğer tüzel kişi tacirlerin temsile yetkili kişilerinden en az birinin, şubelerde ise şube müdürünün sorumlu emlak danışmanı (Seviye 5) ulusal yeterliliğine dayalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerektiği öngörülmüş; Ticaret Bakanlığının yetki belgesi verilmesi için mesleki eğitim şartı getirmeye ve bu eğitime ilişkin usul ve esasları ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak belirlemeye yetkili olduğu, mesleki eğitimin Bakanlık, Millî Eğitim Bakanlığı veya Bakanlıkça uygun görülen kamu kurumları, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve mesleki yeterlilik belgesi vermeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından verileceği düzenlenmiştir.
12. Ayrıca söz konusu Yönetmeliğin “Geçiş hükümleri” başlıklı geçici 1 inci maddesinde, 5/6/2018 tarihi itibarıyla taşınmaz ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası kaydı bulunan işletmeler adına ikinci fıkrada belirtilen kişiler tarafından 31/7/2021 tarihine kadar yapılan yetki belgesi başvurularında, 5/6/2018 tarihinden önce Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar veya üniversitelerden taşınmaz ticaretine ilişkin eğitim sertifikası alınmış olması koşuluyla, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen mesleki yeterlilik belgesi şartı aranmaz denmektedir.
13. Somut olayda başvuranın 2011 yılında Halk Eğitim Merkezi’nce düzenlenen kursa katılarak “Emlak
Danışmanlığı Kurs Bitirme Belgesi’ni aldığı, belgenin 05.06.2018 tarih ve 30442 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce taşınmaz ticareti faaliyetinde bulunabilmek için yeterli olduğu, ancak yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra ek koşullar öngörülmesi nedeniyle belgenin yeterli olmadığı ifade edilmektedir. Bu bağlamda ilgilinin talebinin “Haklı
Beklenti” kapsamında sayılıp sayılamayacağı değerlendirilmelidir.
14. Haklı beklenti kavramı; idarenin yasalardan ve idari işlemlerden kaynaklanan gerek bir taahhüt gerekse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına veya lehlerine olan bir sonuca
ulaşabileceklerini ümit etmeleri hali olarak tanımlanmaktadır.(Danıştay Onbeşinci Daire, E: 2016/941, K:
2017/6819, T: 21.11.2017) Bireylerin haklı beklentilerinin korunabilmesi için, yapılan öngörülemez ve beklentiyi objektif olarak sonuçsuz bırakacak değişikliğin, beklentinin korunmasına engel teşkil edecek bir kamu yararının bulunmaması gerekmektedir. Diğer bir deyişle, kişi yararıyla kamu yararının karşı karşıya geldiği hallerde ancak önemli bir kamu yararının bulunmadığı durumlarda haklı beklentinin korunması kabul edilebilmektedir.
15. Bu bağlamda, Emlak Danışmanlığı Kursu’nu tamamlamanın, taşınmaz ticareti faaliyetinde bulunabilmek için bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş kişisel bir hakka dönüşmediği, idarenin, Anayasa’da öngörülen kurallar çerçevesinde diğer alanlarda olduğu gibi düzenleyici işlemleriyle, değişen ve gelişen ticari hayatın gerektirdiği şekilde mesleki yeterlilik koşullarında, kamu yararı amacıyla bazı değişiklikler yapabileceği, bu değişikliklerin kişilerin beklentilerini etkileyebileceği ve anılan düzenlemenin taşınmaz ticareti faaliyetlerinin daha iyi işlemesi amacıyla yapıldığı göz önüne alındığında, başvuranın, elindeki Emlak Danışmanlığı Kurs Bitirme Belgesi’nin taşınmaz ticareti yapabilmesi için yeterli sayılması talebinin “haklı beklenti” kapsamında sayılamayacağı açıktır.
16.Somut olayda, başvuranın taşınmaz ticareti yapmak üzere yetki belgesi alabilme şartlarından ulusal yeterliliğine dayalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadığı, ayrıca Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 05/06/2018 tarihinde taşınmaz ticaretiyle iştigal etme koşulunu taşımaması sebebiyle Yönetmeliğin geçiş hükmünden faydalanamadığı da anlaşılmaktadır.
17. Konuyla ilgili dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde başvuranın söz konusu
“Kurs Bitirme Belgesi”nin taşınmaz ticaretiyle iştigal edebilmesi için tek başına yeterli sayılması talebinin
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik hükümleri gerekçe gösterilmek suretiyle reddedilmesinde ilgili mevzuat hükümleri gereği hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine ve kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; başvurunun REDDİNE, kararın başvuran ile TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi