|
ÖZET: Başvuru, Silivri ilçesinde bulunan bir dairenin emlak vergisi artış oranı ile ilgilidir. Başvuran, 2021 yılında 154 TL olan emlak vergisinin 2022 yılında %250 oranında artarak 385 TL’ye çıkarıldığını, bu artışın Türkiye genelindeki yıllık enflasyon oranı olan %70’in çok üzerinde olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, başvuran, Küçükçekmece Belediyesi’nde emlak artış oranının %40 olduğunu, Silivri’deki artışın haksız olduğunu ve bu durumun yasalara aykırı olduğunu ifade etmiştir. Başvuru sahibi, konuyla ilgili olarak CİMER ve Silivri Belediyesi’ne yaptığı başvurulardan yanıt alamadığını, bu nedenle Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurduğunu belirtmiştir.
Silivri Belediye Başkanlığı, başvuranın iddialarına yanıt olarak, taşınmazın ortak alanlarının tespit edilmesi ve m2 güncellemesi ile ilgili işlemlerin yapıldığını, dolayısıyla başvuranın emlak vergisinin artışının yasal çerçevede olduğunu savunmuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı da, emlak vergisinin hesaplanmasında izlenen yöntemlerin yasalara uygun olduğunu ve başvuranın talep ettiği artış oranının uygulanmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8602-S.23.13994
BAŞVURU NO : 2023/1643
KARAR TARİHİ : 14/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİLİVRİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Emlak vergisi artış oranı hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 30/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Silivri ilçesi Yenimahalle
Etap Blok daire adresinde bir dairesi olduğunu, 2021 yılında bu dairenin emlak vergisi tutarının 154,00-TL iken, 2022 yılında fahiş bir arttırma ile bu dairenin emlak vergisi tutarının 385,00TL’ye çıkarıldığını, %250 oranında zam yapıldığını, hâlbuki Türkiye’de yıllık enflasyonun %70 olmasına rağmen ve 21 Aralık 2021 tarihinde Resmi Gazetede 31696 sayı ile yayınlanarak yürürlüğe giren Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No: 80) “1319 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinde yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının tespiti madde 4 – (1) 2022 yılında uygulanacak olan 1319 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırları, 2021 yılına ait değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı olan (%36,20/2=) %18,10 (on sekiz virgül on) oranında artırılması” şeklinde belirtildiğini, kendisinin ikamet ettiği Küçükçekmece Belediyesinde emlak artış oranının %40 iken
Silivri Belediye Başkanlığı olarak %250 oranında artış yapıldığını, bu emlak vergisi artış oranının ilçelere göre farklılık gösterebildiğini fakat Küçükçekmece ilçesinin Silivri ilçesine göre rayiç bedelinin daha yüksek ve değer kazanan bir yer olmasına rağmen iki ilçe arasında artış oranı bu kadar fazla olmaması gerektiğini, bu sebepten dolayı Kanuna aykırı yapılan artış oranının geri alınarak kanuna uygun şekilde artış yapılması için 22.05.2022 tarihinde CİMER üzerinden ve Silivri Belediyesinin internet sitesinden başvuruda bulunduğunu, ancak kendisine bir cevap gelmeyince 03.07.2022 tarihinde tekrar CİMER üzerinden başvuruda bulunduğunu fakat yine tarafına bir cevap gelmediğini ve 26.07.2022 tarihinde Silivri
Belediyesinin internet sitesinden tekrar başvuruda bulunacağı esnada şikâyetinin sonuçlandırıldığını ve tarafına posta yoluyla gönderilmek üzere cevap yazıldığını gördüğünü, kendisinin CİMER üzerinden ve belediyenin sitesinden yaptığı başvurularında e-posta adresinin bulunmasına rağmen neden normal posta ile gönderildiğini anlamadığını, postanın eline geçmemesi sebebiyle tekrar cevap yazılmasını talep ettiğini, belediyenin yazısında kendilerine göre yapılan artış oranının doğru olduğunun belirtildiğini, 2008 yılında yapılan ve 54 m²’lik basit bir daire olması sebebiyle yapılan artışın haksız olduğunu belirterek Kurumumuza
başvuruda bulunduğunu ve o tarihte belediye görevlilerinin mezkûr dairede gerekli incelemeleri yaparak (fotoğraf çekmek vs.) kendisinin haklı olduğuna karar verdiğini ve Kurumumuzun 22/08/2017 tarih ve saylı kararının incelendiğinde Silivri Belediye Başkanlığının 01.08.2017 tarih ve sayılı yazılarında “Emlak vergisine matrah olacak vergi değerlerinin takdirine ilişkin özellikler tespit edildiğinde ’e ait gerekli düzeltme işleminin yapıldığı” şeklinde karar verildiğinin görüleceğini, Silivri Belediye Başkanlığının 2017 yılında gerekli incelemeleri yaparak dairesinin 15 yıllık
54 m² kullanım alanı olan basit bir daire için 2022 yılında nasıl oluyor da %250 oranında artış oranı
uyguladığını anlamadığını, dairesinde 1100,00-TL kira ile kiracı oturduğunu, belediyenin yaptığı artışa göre kendisinin de kirayı 4000,00-TL’ye çıkarması gerektiğini, devletimizin kira artış oranını %25 olarak belirlediğini ancak Silivri Belediye Başkanlığının kanuna aykırı olarak %250 oranında fahiş bir artış yaptığını, Silivri Belediye Başkanlığının 2017 yılında verdiği kararın tekrar incelenmesi durumunda kendisinin haklı bulunacağını, konuyla ilgili olarak Silivri Belediye Başkanlığının kendisine cevap yazısı göndermediğini, kendi imkânlarıyla yazıya ulaştığını iddia ve ifade ederek Silivri ilçesi Yenimahalle etap blok No: numaralı dairesinin 2022 yılına ait Emlak Vergisine yapılan %250 oranındaki artışın iptal edilerek kanuna uygun olarak 2021 yılına ait değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeninden değerleme oranının yarısı olan (%36,20/2) %18,10 oranında artırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Kurumumuzca dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümleri hatırlatılarak Silivri Belediye
Başkanlığından 27.02.2023 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge ile Belediye Başkanlığının yazısı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığından 28.03.2023 tarih ve sayılı yazımız ile uyuşmazlık konusu hakkında görüş talep edilmiştir.
3. Silivri Belediye Başkanlığının bila tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; “(…) İstanbul
İli, İlçesi, mah. ada parselde Plan Proje Müdürlüğümüze bağlı bulunan Kent Bilgi
Sistemi birimimizin yaptığı çalışma neticesinde, ilgili parselde bulunan taşınmazın ortak alanlarının tespit edildiği ve m2 güncellemesi 75 m2 den 102 m2 çıkarılıp, yapı kullanma izin belgesine istinaden inşaat sınıf değişikliği mevcut olup, güncellemesi yapılarak vergi matrahına yansıtılmıştır. İlgili parselde kişi bazlı işlem yapılmamış olup, İlgili kişinin vergisi 2021 genel beyan döneminde yapılan çalışmalarda vergi artışıyla alakalı bir durumu söz konusu değildir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3.1. Gelir İdaresi Başkanlığının 05.04.2023 tarih ve sayılı yazısında cevabi yazısında özetle; “ (…) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 ve 12 inci maddelerinde, Türkiye sınırları içinde bulunan bina, arsa ve arazilerin bu Kanun hükümlerine göre bina ve arazi vergisine tabi olduğu; 7 ve 17 inci maddelerinde, bina ve arazi vergisinin matrahının, binanın veya arazinin bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu; 9 ve 19 uncu maddelerinde bina ve arazi (arsa) vergisi mükellefiyetinin, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı; 11 ve 21 inci maddelerinde de bina ve arazi vergisinin, ilgili belediye tarafından 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 29 uncu maddesinde,
“Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkinhükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecekbina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle,
Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin
213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının
yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, arsa ve arazinin vergi değeri, arsa ve arazinin yüzölçümü ile arsa ya da arazinin takdir edilen asgari ölçüde metrekare birim değerinin çarpılmasıyla bulunmaktadır.
Binanın vergi değeri ise belediyeler tarafından, Bakanlığımız ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca her yıl müştereken tespit edilerek ilan olunan ve Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri eklerinde yer alan “Binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelini gösterir cetvel”de inşaatın türü, sınıfı, kullanış şekline göre belirlenen bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli ile binanın yüzölçümünün çarpımı ve bu değere varsa %8 kalorifer payı ve %6 asansör payı ilave edilip binanın yaşı ve türüne göre değişen oranlarda aşınma payının indirilmesi suretiyle bulunan bina inşaat maliyet bedeline, binanın üzerinde bulunduğu arsanın takdir komisyonu tarafından takdir edilen asgari ölçüde arsa veya arazi metrekare birim değeri ile arsa veya arsa payının yüzölçümünün çarpımı sonucunda bulunacak binaya ait arsa veya arsa payı değeri eklenmek suretiyle bulunmaktadır. Binanın vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle hesaplanmaktadır.
Bu itibarla, bina veya arazinin vergi değeri yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde belirlenmekte olup, belediyelerin hesaplanan vergi değerinin üzerinde bir değeri vergi değeri olarak kabul edilerek bu değer üzerinden emlak vergisini hesaplanması mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, takdir komisyonlarının dört yılda bir arsalara ve araziye ait asgari ölçüde metrekare birim değerlerini takdir edecekleri hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanunun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrası gereği ve 19/3/2021 tarihli ve 38025 sayılı 2021/1
Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesi esaslarına göre arsa ve araziler için 2022 ila 2025 yıllarına ait uygulanacak emlak vergi değerinin tespitiyle ilgili takdir komisyonlarınca asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirleri 2021 yılında karara bağlanmış ve 2022 yılında uygulanmıştır.
Buna göre, 2022 yılına ait emlak vergisinin; ilgili belediyeler tarafından, takdir komisyonlarınca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri dikkate alınarak 1319 sayılı
Kanunun 29 uncu maddesi esaslarına göre hesaplanacak vergi değeri üzerinden hesaplanması gerekmekte olup 2022 yılına ait emlak vergi değerlerinin, 2021 yılına ait değerlerin yeniden değerleme oranının yarısı (%18,10) oranında artırılarak uygulanması kanunen mümkün değildir.
Diğer taraftan, 21/12/2021 tarihli 31696 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 80 Seri No.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliği, 1319 sayılı Kanunun “Değerli Konut Vergisi” kısım başlığı altında düzenlenen değerli konut vergisine ilişkin olarak; 2022 yılında uygulanacak olan 1319 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde yer alan tutar ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan söz konusu vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının, 2021 yılına ait tutar ve değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı olan %18,10 oranında artırılması suretiyle tespit ve ilanına ilişkin olup, anılan Tebliğde emlak vergi değerlerinin bu oranda artırılarak tespitine dair bir düzenleme yer almamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36. maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun;
6.1. “Mükellefiyetin başlaması ve bitmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Bina vergisi mükellefiyeti;
a) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi,
b) Dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi,
c) Muafiyetin sukut ettiği tarihi, Takip eden bütçe yılından itibaren başlar.”
6.2. “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 11 inci maddesinde; “Bina vergisi, ilgili belediye tarafından;
a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılının Ocak ve Şubat aylarında,
b) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim
verilmesi icabeden hallerde, vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep yılın son üç ayı içinde vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden sebebin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verildiği tarihte,
c) 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemlerinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında,
29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile
gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.
Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan bina vergisi, her bütçe yılının başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır.
Bir il veya ilçe hududu içerisinde birden fazla belediye olması halinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binaya ait bina vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafından belirlenir.
6.3. “Matrah” başlıklı 17 nci maddesinde; “Arazi Vergisinin matrahı arazinin bu kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeridir.” anılan Kanunun “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 21 nci maddesinde; “Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, … 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.”
6.4. “Vergi değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecekbina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle,
Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin
213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının
yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.”
6.5. “DÖRDÜNCÜ KISIM” üst başlığından sonra gelen “Değerli Konut Vergisi” başlığı altında yer alan;
6.5.1.“Konu” başlıklı 42 inci maddesinde; “ (Ek:5/12/2019-7194/30 md.) Türkiye sınırları içinde bulunan mesken nitelikli taşınmazlardan 29 uncu maddeye göre belirlenen bina vergi değeri 5.000.000 Türk lirasının (9.967.000) üzerinde olanlar değerli konut vergisine tabidir.”
6.5.2. “Matrah ve nispet” başlıklı 44 üncü maddesinde; “(Ek:5/12/2019-7194/32 md.)
(Değişik:14/2/2020-7221/18 md.)(4) Verginin matrahı, bina vergi değerinin 42 nci maddede yer alan tutarı aşan kısmıdır. Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri; 5.000.000 (9.967.000)
TL ile 7.500.000 (14.951.000) TL arasında olanlar (bu tutar dahil) 5.000.000 (9.967.000) TL’yi aşan kısmı için (Binde 3) 10.000.000 (19.936.000) TL’ye kadar olanlar (bu tutar dahil) 7.500.000 (14.951.000) TL’si için 7.500 (14.952 ) TL, fazlası için (Binde 6) 10.000.000 (19.936.000) TL’den fazla olanlar 10.000.000 (19.936.000) TL’si için 22.500 (44.862) TL, fazlası için (Binde 10) oranında vergilendirilir. Paylı mülkiyette ve elbirliği mülkiyette, matrahın hesabında mesken nitelikli taşınmazın toplam değeri esas alınır.
42 nci maddede yer alan tutar ile ikinci fıkrada yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz
değerlerinin alt ve üst sınırları her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılır. Bu şekilde hesaplanan tutarların 1.000 Türk lirasına kadar olan kesirleri dikkate alınmaz. Cumhurbaşkanı, dördüncü fıkrada belirtilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetindeki artış oranını yeniden değerleme oranına kadar artırmaya yetkilidir.”
7. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “ Emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanı ve kesinleşmesi” başlıklı Mükerrer 49 uncu maddesinde; “ … b) Takdir komisyonlarının arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin dört yılda bir yapacakları takdirler, tarh ve tahakkuk işleminin (Emlâk Vergisi Kanununun 33 üncü maddesinin (8) numaralı fıkrasına göre yapılacak takdirler dahil) yapılacağı sürenin başlangıcından en az altı ay önce karara bağlanarak, arsalara ait olanlar takdirin ilgili bulunduğu il ve ilçe merkezlerindeki ticaret odalarına, ziraat odalarına ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları ile belediyelere, araziye ait olanlar il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odalarına ve belediyelere imza karşılığında verilir.”
8. 80 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde; “Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun
42 nci maddesinde yer alan tutar ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranlarına esas
mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının tespit ve ilan edilmesidir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bakanlığımızca 2021 yılı için yeniden değerleme oranı, %36,20 (otuz altı virgül yirmi)
olarak tespit edilmiş ve 27/11/2021 tarihli ve 31672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliği (Sıra No: 533) ile ilan edilmiş bulunmaktadır.
(2) 1319 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, 42 nci maddede yer alan tutar ile 44 üncü maddenin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı, bu şekilde hesaplanan tutarların 1.000 Türk Lirasına kadar olan kesirlerinin dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştır.
1319 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde yer alan tutarın tespiti
MADDE 3 – (1) 2022 yılında uygulanacak olan 1319 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde yer alan tutar,
2021 yılına ait tutarın 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı olan (%36,20/2=)
%18,10 (on sekiz virgül on) oranında artırılması suretiyle 6.173.000 Türk Lirası olarak tespit edilmiştir.
…”
9. Gelir İdaresi Başkanlığının 38025 sayılı 2021/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesinin
“IX. DİĞER HUSUSLAR” başlıklı bölümünde; “(…)
3. Genel takdir döneminde yapılan takdirlerin 213 sayılı Kanunun 116 ve müteakip maddelerinde belirtilen nitelikte vergi hatası ve 1319 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin 8 numaralı fıkrasında yer alan herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina ve arazinin değerlerinde % 25’i aşan artma veya eksilme olması durumu hariç olmak üzere, başka bir sebeple yeniden takdiri mümkün olamayacağından takdirlerin yapılmasında ilgililerin azami özeni göstermeleri gerekmektedir.
4. Takdir komisyonları, takdire konu edilmesi gereken herhangi bir yerin takdir dışı kalmaması için gereken titizliği göstereceklerdir. Ancak elde olmayan sebeplerle takdir dışı kalan bir yerin tespit edilmesi veya yeni cadde veya sokak yahut arsa sayılacak parsellenmemiş arazinin oluşması halinde; ilgili yerin takdir işlemi derhal gerçekleştirilecektir.” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, 1 no.lu paragrafta belirtildiği üzere özetle; Silivri ilçesi Silivri etap blok No: numaralı dairesinin 2022 yılına ait Emlak Vergisine yapılan %250 oranındaki artışın iptal edilerek kanuna uygun olarak 2021 yılına ait değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeninden değerleme oranının yarısı olan (%36,20/2) %18,10 oranında artırılmasını talep etmektedir.
12. Silivri Belediye Başkanlığının bila tarih ve sayılı cevabi yazsısının incelenmesi neticesinde; ilgili parselde bulunan taşınmazın ortak alanlarının tespit edildiği ve m2 güncellemesinin 75 m2 den 102 m2 çıkarıldığı, yapı kullanma izin belgesine istinaden inşaat sınıf değişikliğinin mevcut olduğu, güncelleme işlemi yapılarak vergi matrahına yansıtıldığı, ilgili parselde kişi bazlı işlem tesis edilmediği ve başvuranın emlak vergisinin 2011 genel beyan döneminde yapılan çalışmalardaki vergi artışıyla alakalı olmadığı ifade edilmiştir.
13. Kurumumuzca görüş talep edilen Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazısında belirtilen ve
Kararın “İlgili Mevzuat” başlıklı bölümünde yer verilen hüküm ve açıklamalar kapsamında; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde; Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; 7 inci maddesinde; bina vergisinin matrahının, binanın bu
Kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu, 9 uncu maddesinde; bina vergisi
mükellefiyetinin, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı; 11 inci maddesinde; bina vergisinin, ilgili belediye tarafından 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirileceği, 29 uncu maddesinde ise; Binalar için vergi değerinin, Maliye ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle hesaplanan bedel olduğu ve vergi değerinin, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin
213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının
yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacağı hüküm altına alınmıştır.
14. Gelir İdaresi Başkanlığının 05.04.2023 tarih ve sayılı cevabi yazsısının incelenmesi neticesinde;
14.1. Arsa ve arazinin vergi değeri, arsa ve arazinin yüzölçümü ile arsa ya da arazinin takdir edilen asgari ölçüde metrekare birim değerinin çarpılmasıyla bulunduğu, binanın vergi değerinin ise belediyeler tarafından, Maliye Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca her yıl müştereken tespit edilerek ilan olunan ve Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri eklerinde yer alan “Binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelini gösterir cetvel”de inşaatın türü, sınıfı, kullanış şekline göre belirlenen bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli ile binanın yüzölçümünün çarpımı ve bu değere varsa %8 kalorifer payı ve %6 asansör payı ilave edilip binanın yaşı ve türüne göre değişen oranlarda aşınma payının indirilmesi suretiyle bulunan bina inşaat maliyet bedeline, binanın üzerinde bulunduğu arsanın takdir komisyonu tarafından takdir edilen asgari ölçüde arsa veya arazi metrekare birim değeri ile arsa veya arsa payının yüzölçümünün çarpımı sonucunda bulunacak binaya ait arsa veya arsa payı değeri eklenmek suretiyle bulunduğu, Binanın vergi değerinin, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle hesaplandığı,
14.2. Bina veya arazinin vergi değerinin ilgili mevzuat çerçevesinde belirlendiği, belediyelerin hesaplanan vergi değerinin üzerinde bir değeri vergi değeri olarak kabul edilerek bu değer üzerinden emlak vergisinin hesaplanmasının mümkün bulunmadığı,
14.3. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, takdir komisyonlarının dört yılda bir arsalara ve araziye ait asgari ölçüde metrekare birim değerlerinin takdir edecekleri hükme bağlandığı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrası gereği ve 19/3/2021 tarihli ve 38025 sayılı 2021/1 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesi esaslarına göre arsa ve araziler için 2022 ila 2025 yıllarına ait uygulanacak emlak vergi değerinin tespitiyle ilgili takdir komisyonlarınca asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirlerinin 2021 yılında karara bağlandığı ve 2022 yılında uygulandığı,
14.4. 2022 yılına ait emlak vergisinin; ilgili belediyeler tarafından, takdir komisyonlarınca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri dikkate alınarak 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 29 uncu maddesi esaslarına göre hesaplanacak vergi değeri üzerinden hesaplanmasının gerektiği ve 2022 yılına ait emlak vergi değerlerinin, 2021 yılına ait değerlerin yeniden değerleme oranının yarısı (%18,10) oranında artırılarak uygulanmasının kanunen mümkün olmadığı,
14.5. 21.12.2021 tarihli 31696 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 80 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin 1319 sayılı Kanunun “Değerli Konut Vergisi” kısım başlığı altında düzenlenen değerli
konut vergisine ilişkin olarak; 2022 yılında uygulanacak olan 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun
42 nci maddesinde yer alan tutar ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan söz konusu vergi
oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının, 2021 yılına ait tutar ve değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı olan %18,10 oranında artırılması suretiyle tespit ve ilanına ilişkin olduğu, anılan Tebliğde emlak vergi değerlerinin bu oranda artırılarak tespitine dair bir düzenlemenin yer almadığı ifade edilmiştir.
15. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın; Silivri ilçesi Silivri etap blok No: numaralı dairesinin 2022 yılına ait Emlak Vergisine yapılan %250 oranındaki artışın iptal edilerek Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğine (Seri No: 80) uygun olarak 2021 yılına ait değerlerin
2021 yılı için belirlenen yeninden değerleme oranının yarısı olan (%36,20/2) %18,10 oranında artırılmasını
talep ettiği, ilgili idarenin uyuşmazlık konu işleminin gerekçesi olarak “ilgili parselde bulunan taşınmazın ortak alanlarının tespit edildiği ve m2 güncellemesi 75 m2 den 102 m2 çıkarılıp, yapı kullanma izin belgesine istinaden inşaat sınıf değişikliği mevcut olup, güncellemesi yapılarak vergi matrahına yansıtılmıştır. İlgili parselde kişi bazlı işlem yapılmamış olup, İlgili kişinin vergisi 2021 genel beyan döneminde yapılan çalışmalarda vergi artışıyla alakalı bir durumu söz konusu değildir.” şeklinde belirttiği açıklamaları ile birlikte Gelir İdaresi Başkanlığından alınan görüş yazısında; 2022 yılına ait emlak vergisinin; ilgili belediyeler tarafından, takdir komisyonlarınca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri dikkate alınarak 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesi esaslarına göre hesaplanacak vergi değeri üzerinden hesaplanmasının gerektiği ve 2022 yılına ait emlak vergi değerlerinin, 2021 yılına ait değerlerin yeniden değerleme oranının yarısı (%18,10) oranında artırılarak uygulanmasının kanunen mümkün olmadığı, 80 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Değerli Konut Vergisi” başlığı altında düzenlenen değerli konut vergisine ilişkin olarak; 2022 yılında uygulanacak olan 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 42 nci maddesinde yer alan tutar ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan söz konusu vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının, 2021 yılına ait tutar ve değerlerin 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı olan %18,10 oranında artırılması suretiyle tespit ve ilanına ilişkin olduğu, anılan Tebliğde emlak vergi değerlerinin bu oranda artırılarak tespitine dair bir düzenlemenin yer almadığı yönündeki açıklamalar kapsamında; ilgili parselde bulunan taşınmazın ortak alanlarının tespit edilmesi nedeniyle m2 güncellemesi sonucu 75 m2 den 102 m2 çıkarılması ve alınan yapı kullanma izin belgesine istinaden inşaat sınıf değişikliği sonrası, güncellemenin vergi matrahına yansıtılması, ayrıca başvuranın itiraz dayanağı olan
80 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin ilgili maddesinin “Değerli Konut Vergisine” ilişkin
olması ve başvuranın meskeni hakkında uygulanması gereken emlak vergisi değerinin, zikredilen tebliğde yer alan oranda artırılarak tespit edilmesine dair bir düzenlemenin yer almadığı hususları birlikte dikkate alındığında, ilgili idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile SİLİVRİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi