|
ÖZET: Başvuran, Manisa’nın Salihli ilçesindeki gayrimenkullerinin köy sınırları içinde bulunduğunu öne sürerek, 2012 yılından itibaren ödenen emlak vergilerinin iadesini ve 2022 yılına kadar emlak vergisi tahsil edilmemesini talep etmiştir. Salihli Belediye Başkanlığı, başvuranın taleplerini olumsuz yanıtlayarak, söz konusu gayrimenkullerin 6360 sayılı yasanın geçici maddesi kapsamındaki muafiyetlerden yararlanamayacağını belirtmiştir. İdare, gayrimenkullerin daha önce de belde belediyesine bağlı olduğunu ve emlak vergisine tabi olduğunu ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, Salihli Belediye Başkanlığı’nın uygulamalarında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Emlak vergisinin, yerel yönetimlerin finansal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tahsil edildiği vurgulanmış, başvuranın taleplerinin mevcut mevzuat çerçevesinde mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinin iyi yönetim ilkelerine uygun olduğu, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için bu ilkeye tam olarak uyulmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş ve bu kararın ilgili taraflara tebliği sağlanmıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8591-S.13189
BAŞVURU NO : 2019/6730
KARAR TARİHİ : 17/09/2019
RET KARARI
SALİHLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, taşınmazlarının bulunduğu yerleşim yerinin köy olduğu iddiasıyla emlak vergisi ödenmemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikâyetçi özetle; “Manisa ili Salihli ilçesi … Mahallesi’nde bulunan gayrimenkulleriyle ilgili olarak Salihli Belediye
Başkanlığı’nca 2012 yılından sonra tahsil edilmiş olan emlak vergilerinin her bir yıl için ayrı ayrı olmak üzere tarafına iade edilmesi için Salihli Belediye Başkanlığı’na başvurduğunu ancak olumsuz cevap aldığını, söz konusu gayrimenkullerin tapu kaydında … Köyü sınırları içinde yer aldığını, 6360 sayılı yasa ile Büyükşehir Belediye sınırları dahilinde kalan ve mahalleye dönüşen köyler için 2022 yılına kadar emlak vergisi ve diğer harç ve katılım paylarının tahsil edilmemesinin hüküm altına alındığını, dolayısıyla … Mahallesi sınırları içinde kalan gayrimenkulünün bu kapsamda ele alınması gerektiğini iddia ederek 2012 yılından itibaren ödemiş olduğu emlak vergilerinin iade edilmesini ve 2022 yılına kadar emlak vergisi tahsil edilmemesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Salihli Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idarenin 10/06/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1.“Şikayetçi … …’ın Salihli Belediye Başkanlığı’na 01/02/2014 tarihli dilekçe ile başvurduğu, başvurusunda; 6360 sayılı yasa ile mahalleye dönüşen … Belediye sınırları içerisinde bulunan gayrimenkullerinin köy sınırları dahilinde yer aldığından bahisle emlak vergisi ödememesi gerektiğini talep ettiği, şikayetçinin dilekçesine 04/02/2019 tarih … sayılı yazıyla cevap verildiği, söz konusu cevabi yazıda emlak vergisinden muaf tutulmak istediği taşınmazlarin bulunduğu … Beldesi’nin 12/11/2012 tarih 6360 sayılı kanunla On dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve yirmi yedi İlçe kurulması ile ilgili kanun ve kanun hükmündeki kararnameye istinaden Salihli Belediyesi’ne bağlanan, anılan yerin yasadan önce de
Belediyelik olduğu, dolayısıyla taşınmazların emlak vergisi alınan ve belde belediyesine bağlı bir taşınmazlardan olduğunun belirtildiği, 2.2.“Şikayete konu taşınmazın 6360 sayılı Kanuna göre köyden mahalleye dönüşen ve 2022 yılına kadar vergilendirilmesi ertelenen köye bağlı bir taşınmazlardan olmadığı, o bölgede bulunan diğer taşınmazlarında emlak vergisine tabi olduğu ve talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.”; dördüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.” 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ” , 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Mevzu” başlıklı 12 nci maddesinde; “Türkiye sınırları içinde bulunan arazi ve arsalar bu kanun hükümlerine göre Arazi Vergisine tabidir.
Belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır. belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağı
Cumhurbaşkanı kararı ile belli edilir. Aksine hüküm olmadıkça bu kanunun diğer maddelerinde yer alan arazi tabiri arsaları da kapsar.” 6. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı
Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun, 6.1. “Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.
(2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.
(3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.
6.2. Geçici 1 inci maddesi 15 inci fıkrasında; “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Salihli Belediye
Başkanlığı’nın şikayet konusu hususta gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Manisa ili Salihli ilçesi … Mahallesi’nde bulunan gayrimenkulleriyle ilgili olarak, tapu kaydında söz konusu gayrimenkullerin … Köyü sınırları içerisinde bulunduğunu iddia ederek 6360 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinde belirtilen muafiyetten yararlandırılmayı ve 2012 yılından itibaren ödemiş olduğu emlak vergilerinin iade edilmesini talep etmektedir.
9.Şikayet edilen idarece yapılan açıklamalarda da; başvuranın şikayete konu ettiği gayrimenkullerin 6360 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce de … Belde Belediye
Başkanlığı sınırları içerisinde emlak vergisine konu olan yerlerden olduğu, söz konusu
Kanunun geçici 1 nci maddesinde hüküm altına alınan ve 2022 yılına kadar emlak vergisi alınmayacak köy yerleşimlerinden olmadığı belirtilerek başvuranın taleplerinin yerine getirilemeyeceği bildirilmiştir.
10. Emlak vergisi, genel olarak yerel yönetimler tarafından tahsil edilen ve yerel idarelerin finansal ihtiyaçlarının karşılanması için alınan vergidir. Ülke sınırları içerisindeki gayrimenkul unsurların, vergilendirme yetkisinin sonucunda vergilendirilmektedir. Bina, arazi ve arsaların değer veya iratlardan alınan vergi, yerel yönetimler tarafından yürütülmektedir.
11. Bilindiği üzere; 1319 sayılı Emlak Vergi Kanunun 11,12, 29 ve 30 maddelerinde emlak vergisi hesaplanması ve ödenmesi ile ilgili hükümler yer almaktadır. Emlak vergisi arazi, arsa ve binalar için ödenmektedir. Bu tür taşınmazı olan vergi mükellefleri emlak vergisi ödemekle yükümlüdürler. Emlak vergisi, gayrimenkullere (arsa, arazi, mesken ve işyeri) ait olup ödenecek vergi yıl itibariyle gayrimenkulün asgari rayiç değerleri üzerinden hesaplanmaktadır. Şikayet konusu edilen gayrimenkulde Manisa ili Salihli ilçesi mülki sınırları içerisinde yer alan ve 6360 sayılı Kanunla Salihli Belediyesi’ne bağlanan ve mahalleye dönüşen
… beldesinde yer aldığı kuşkusuzdur.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada; Şikayetçi tarafından 2012 yılından itibaren tahsil edilen emlak vergilerinin iade edilmesi ve anılan gayrimenkul üzerine 2022 yılına kadar emlak vergisi tahakkuk ettirilmemesi talebi, mevcut mevzuat hükümleri uyarınca mümkün görülmemektedir. Şikayetçinin emlak vergine konu edilen gayrimenkullerin tapu kaydında kapanan … Beldesinin köy olarak nitelendirilmesi 6360 sayılı Kanunun geçici 1 nci maddesinde belirtilen; “tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir” düzenlemesinde yer alan köy hükmüne haiz olmadığı, … Belde Belediyesi hudutları içinde olduğu sabit olan söz konusu gayrimenkullerin daha öncede emlak vergisi uygulanan yerlerden olduğu tespit edilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikayet konusu gayrimenkullerin
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12 nci maddesinde belirtilen ve emlak vergisinin
konusuna giren yerlerden olduğu, dolayısıyla emlak vergisine tabi olduğu, 6360 sayılı
Kanunun geçici 1 nci maddesinde belirtilen ve 2022 yılına kadar emlak vergisi alınmayacak köyden mahalleye dönüşen yerleşim yerlerinden olmadığı, diğer taraftan
Salihli Belediye Başkanlığı’nın şikayetçiye yönelik gerçekleştirilen emlak vergisi uygulamalarında da mevcut mevzuat hükümlerine uygun işlem gerçekleştirdiği anlaşıldığından, idarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Manisa Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SALİHLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi