|
ÖZET: Başvuru, İstanbul’un Büyükçekmece ilçesinde yaşayan bir kişinin, 2016 yılından beri işsiz olduğunu ve tek konutunun bulunduğunu belirterek, emlak vergisi muafiyeti talep etmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, Büyükçekmece Belediyesi’ne yaptığı başvuruda, sahip olduğu taşınmazın tarım arazisi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, belediye tarafından yapılan incelemelerde, başvuranın Yüreğir/Adana sınırlarında kayıtlı başka taşınmazlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, emlak vergisi muafiyeti talebi reddedilmiştir.
Büyükçekmece Belediyesi, başvuranın yalnızca bir konutunun bulunduğunu ve gelirinin olmadığını belirtmesine rağmen, Yüreğir Belediyesi’nde kayıtlı taşınmazların niteliği nedeniyle muafiyet uygulamasının mümkün olmadığını açıklamıştır. Başvuranın, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesindeki şartları sağlamadığı ve bu nedenle talebinin hukuka uygun bulunmadığı değerlendirilmiştir. İlgili mevzuat gereği, yalnızca brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan ve hiçbir geliri olmadığını belgeleyen kişilerin muafiyetten yararlanabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana ve Büyükçekmece Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka aykırılık tespit etmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4726-S.20.7564
BAŞVURU NO : 2019/20297
KARAR TARİHİ : 25/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BÜYÜKÇEKMECE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İndirimli (sıfır) emlak vergisi oranı uygulamasından yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran dilekçesinde özetle; İstanbul ili Büyükçekmece ilçesinde ikamet ettiğini, tek bir konutunun olduğunu 2016 yılı 12 nci ayı itibariyle işsiz olduğunu, Büyükçekmece Belediyesine
Emlak Vergi Kanunu 8 nci maddesi kapsamında vergiden muaf olduğunu bildirdiğini, ‘Sahibi olduğu bahçenin sistemde konut olarak göründüğünün ifade edildiğini, Kurumumuzun ‘Tavsiye
Kararı’ ve Yüreğir Belediyesine sunduğu dilekçeleri gösterdiğinde ise, ‘Biz inceleyemeyiz, bu bir karar değil’ dendiğini, Yüreğir Belediyesi ile görüştüğünü ‘Tapuyu değiştirmezseniz bu sorunla hep karşılaşacaksınız’ hususunun ifade edildiğini,
1.1. Kendisinin tapu değişikliği yapacak maddi durumunun olmadığını, ödememe hakkının olmasına rağmen Büyükçekmece Belediyesi tarafından 1.200.-TL’nin üzerinde konut vergisi çıkarıldığını, kanunları bilmediğini ancak Belediyenin imar biriminde kendisine ait limon bahçesi için açıkça ‘Tarım arazisi’ dendiğini ifade ve iddia ederek Kurumumuza yaptığı başvuru hakkında Büyükçekmece Belediye Başkanlığına 15/10//2019 tarih ve 2019/10194S.15666 sayılı Gönderme kararı verilmişti.
1.2. Kurumumuz Gönderme Kararı sonrasında şikâyetçi, Büyükçekmece Belediye
Başkanlığınca tarafına gönderilen 05/11/2019 tarih ve sayılı yazıyla birlikte
Kurumumuza yaptığı 04.07.2019 tarihli başvurusunda, “Tek meskeni olduğunu ve çalışmadığını belirterek Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinden yararlanma” talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 15/10/2019 tarih ve 2019/10194-S.1566 sayılı Gönderme Kararı sonrasında Büyükçekmece Belediye Başkanlığınca başvurana gönderilen 05/11/2019 tarih sayılı yazıda özetle; Büyükçekmece sınırları dahilindeki mesken nitelikli taşınmazıyla birlikte, Yüreğir/Adana sınırları dahilinde bina nitelikli taşınmazlarında tescilli olduğu bilgisinin yapılan araştırmadan edinildiği, mezkur hükmün hilafında bulunulmasından dolayı talebine uygun olarak sıfır oranlı emlak vergisi uygulamasının yapılamayacağı, başvuranın şifahi olarak ilettiği, Yüreğir/Adana sınırları dahilinde bina niteliği ile kayıtlı bulunan taşınmazlarının fiili olarak arsa olduğuna ilişkin Tapu Müdürlüğü kayıtlarının düzenlenmesini müteakip yapılacak müracaatı ile bahse konu uygulamanın değerlendirilebileceğine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 12/12/2019 tarih ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Büyükçekmece Belediye Başkanlığından gelen 17/12/2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda; başvuranın, 05.11.2019 tarih ve sayılı “Hiçbir
Geliri Olmayan Tek Meskenlerine ait Taahhüt Belgesi” ile Belediyeye başvuruda bulunduğu, yapılan araştırmada Yüreğir Belediyesi sınırlarında parselde mesken olduğu anlaşıldığından muafiyetin uygulanamadığı ve mükellefin bilgilendirildiği,
3.1. Yüreğir Belediyesi Başkanlığına konu ile ilgili parsel sayılı taşınmazların da maliki olduğu tespit edilmiş olmakla birlikte, mezkûr mevzuat hükmüne atıfla mükellef istemine uygun işlem tesis edilebilmesi için bahse konu taşınmazların üzerinde yapı olup olmadığının sorulduğu,
3.2. Yüreğir Belediye Başkanlığı tarafından cevaben yazı yazıldığı, yazıda ve yazının ekinde ve parsel sayılı taşınmazın üzerinde yapı olduğunun bildirildiği,
3.3. Belediyenin Web sayfasından Çözüm Masasına başvuru yapıldığı ve mükellefe Yüreğir
Belediye Başkanlığından gelen bilgilerin mail olarak gönderildiği,
3.4. Başvuranın ”hiçbir geliri olmaması ve 200 m2’yi geçmeyen tek mesken maliki olması şartlarını” taşımadığından dolayı muafiyetten yararlanamadığı, yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde,
bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, “1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve 2 yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı,
2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”,
8. Emlak Vergisine Matrah olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün “
Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bina, arsa ve arazinin, vergi değerlerinin takdirinde şehir, kasaba ve köylerin tabii, iktisadi ve bölgesel şartlarına göre nazara alınacak normlar ile uyulacak usul ve esaslar ve mükelleflerden bu konuda istenecek bilgilerle, tarım arazisinin vergi değerinin tespitinde arazinin verim gücünün hangi hallerde nazara alınacağı bu Tüzükte gösterilmiştir.”,
8.1. İlgili Tüzüğün “ Binaların inşaat nevilerine göre ayrımı” başlıklı 9 uncu maddesinde; Binalar, taşıyıcı sistemleri esas alınmak suretiyle inşaat nevilerine göre aşağıdaki gruplara
ayrılır:
1-Çelik karkas, 2-Betonarme karkas, 3-Yığma kagir, 4-Yığma yarı kagir, 5-Ahşap, 6-Taş duvarlı (çamur harçlı), 7-Gecekondu tarz ve vasfında, 8-Kerpiç ve diğer basit binalar”
9. 31/12/2003 tarihli ve 25333 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye
Bakanlığının 38 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünde yer alan
“İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlıklı 1 inci kısmı; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 2 m ’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; … Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
11. Uyuşmazlık konusu; 2016 yılı 12 nci ayı itibariyle işsiz olduğunu ve tek bir konutunun bulunduğunu belirten başvuranın, Emlak Vergisi Kanunun 8 inci maddesinden yararlanma talebinin Büyükçekmece Belediye Başkanlığınca reddedilmesi hakkındadır.
12. Başvuranın 22/12/2017 tarihinde benzer konuya ilişkin Kurumumuza yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak; “Belediye tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazların nitelikleri ve zirai faaliyette kullanılıp kullanılmadığının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 127-133 üncü maddelerinde yer verilen hükümler kapsamında yapılacak yoklama işlemiyle tespit edilmesi ve yoklama işleminin sonucu ile birlikte mezkur taşınmazların hukuki nitelikleri ile fiili kullanımları hakkında yapılacak değerlendirme neticesinde belirlenen emlak vergisi oranı üzerinden, vergilendirme işleminin tesis edilmesi için YÜREĞİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASI” yönünde Kurumumuz Başdenetçiilik
Makamınca 08/06/2018 tarihli, sayılı Tavsiye Kararı verilmiştir.
12.1. Anılan Tavsiye Kararının 16 no.lu paragrafında; “ Uyuşmazlık konusu hakkında başvuran tarafından Kurumumuza verilen dilekçe ekinde yer verilen söz konusu taşınmazlara ilişkin ‘Tapu Senet’leri incelendiğinde; ve parsel no.lu taşınmazların niteliğinin ‘Avlulu
Çiftlik Binası’; parsel no.lu taşınmazın niteliğinin ise ‘Hefreke’ olarak yazılı olduğu görülmüştür. Anılan taşınmazların söz konusu niteliklerinin aynı zamanda İdarenin cevabi yazısında da belirtildiği ve şikâyetçinin 01/07/2015 tarihinde bahse konu taşınmazlar için arsa beyanı verdiğine ilişkin onaylı emlak vergisi bildiriminin bir suretine, cevabi yazı ekinde yer verildiği tespit edilmiştir.” açıklamasına yer verilmiştir.
13. Kurumumuzun söz konusu Tavsiye Kararına cevaben Yüreğir Belediye
Başkanlığından alınan 14/06/2018 tarih E.440 sayılı yazıda ise; mülkiyeti adına kayıtlı Adana İli Yüreğir İlçesi, Taşçı Mahallesi, Parsel no.lu taşınmazların, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 127 ve 133 üncü maddelerinde yer verilen hükümler kapsamında yapılacak yoklama işlemi ile tespit edilmesi ve yoklama işleminin sonucu ile birlikte mezkûr taşınmazların hukuki nitelikleri ile fiili kullanımları hakkında yapılacak değerlendirme neticesinde belirlenen emlak vergisi oranı üzerinden, vergilendirme işleminin tesis edilmesi hakkında tavsiye kararı verildiğinin belirtildiği,
13.1. Yapılan incelemeler neticesinde, Adana ili, Yüreğir ilçesi, Taşçı Mahallesi, ve
Parsel nolu taşınmazın vasfının avlulu çiftlik binası olması nedeniyle Emlak beyanı mükellefin bilgisi dâhilinde bina olarak alındığı, 15 Mayıs 2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmi
Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı kanunun 14. maddesi uyarınca toprağın korunması, geliştirilmesi, toprak alanlarının bölünmemesi kapsamında çıkarılan kanuna istinaden kısıtlılık uygulandığı,
13.2. Tapunun Taşçı Mahallesi, parsel nolu taşınmazın emlak beyannamesinin, 15
Mayıs 2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı kanunun 14. maddesi uyarınca toprağın korunması, geliştirilmesi, toprak alanlarının bölünmemesi kapsamında çıkarılan kanuna istinaden arazi olarak alındığı,
13.3. Başvuranın, 26/05/2018 tarihli ve 30432 (I.Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
I Seri No.lu Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ilişkin 7143 sayılı kanundan faydalandırıldığı ve kendisine konuyla ilgili bilgi verildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
14. Başvuranın incelenmekte olan somut başvurusu hakkında Büyükçekmece Belediye
Başkanlığının cevabi yazısında yer verilen açıklamalar incelendiğinde; başvuranın,
05.11.2019 tarih ve 107794 sayılı “Hiçbir Geliri Olmayan Tek Meskenlerine ait Taahhüt
Belgesi” ile Büyükçekmece Belediye Başkanlığına başvuruda bulunduğu, yapılan araştırmada
Yüreğir Belediyesi sınırlarında 2 ve 3 numaralı parselde meskeni olduğu anlaşıldığından emlak vergisi muafiyeti talebinin uygulanamadığı ve mükellefin bu konu hakkında bilgilendirildiği tespit edilmiştir.
15. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde Türkiye sınırları içinde bulunan binaların bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu, 2 nci maddesinde, bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsadığı, 3 üncü maddesinde bina vergisinin binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği, 7 nci maddesinde de bina vergisi matrahının binanın bu Kanun hükümlerine göre tespit edilen vergi değeri olduğu hükme bağlanmıştır.
16. Binaların inşaat nevilerine göre ayıran temel düzenleme olan ve 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununa dayalı olarak 29/02/1972 tarih ve 7/3995 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda 15/03/1972 tarihinde yayımlanan “Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi
Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 9 uncu maddesinde yer verilen düzenlemede; binaların, taşıyıcı sistemleri esas alınmak suretiyle inşaat nevilerine göre gruplara ayrıldığı, yığma kâgir ve yığma yarı kâgir nevilerindeki binaların tahdidi olarak sayılmaktadır.
17. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir.
Bu kapsamda 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.
18. Somut olayda, başvuranın Adana ili Yüreğir ilçesi Taşçı Mahallesinde ve sayılı parsel üzerinde ‘Avlulu Çiftlik Binası’ niteliğinde taşınmazın tescilli olduğu bu hususun ilgili belediyece yapılan yoklama ile de tespit edildiği, başvuranın Yüreğir Belediye
Başkanlığı’na verdiği 2018 yılına ilişkin verilen emlak vergisi beyanname suretlerinde, söz konusu parseller üzerinde bulunan taşınmazların türünün ‘yığma yarı kâgir binalar’, kullanış şeklinin ise ‘meskenler’ olarak belirtildiği hususları ile birlikte, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmek için Türkiye sınırları içinde brüt 2
200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olunması gerektiğine ilişkin, mevzuatlarda yer
verilen düzenlemeler birlikte dikkate alındığında, başvuranın mezkur talebinin Emlak
Vergisi Kanunun 8 inci maddesinde yer verilen hüküm gereğince hukuka uygun olmadığı tespit edilmiştir.
19. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin mezkûr talebine ilişkin idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul Vergi
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BÜYÜKÇEKMECE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi