|
ÖZET: Başvuran, 27/05/2016 tarihli yazısında, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan ve gelirleri yalnızca sosyal güvenlik kurumlarından elde edilen kişiler için emlak vergisi muafiyeti talep etmiştir. Ancak, Ataşehir Belediyesi, başvuranın taşınmazının brüt alanının 200 m²’yi aştığını belirterek talebi reddetmiştir. Başvuran, konutunun net alanının 200 m² sınırının altında olduğunu ve bu nedenle indirimli emlak vergisi oranından yararlanması gerektiğini savunmuştur.
Emlak Vergisi Kanunu’na göre, muafiyet için brüt alanın 200 m²’yi geçmemesi gerekmektedir. Maliye Bakanlığı, brüt alanın hesaplanmasında ortak alanların değerlemesi gibi konularda açıklamalar yapmıştır. Başvuranın konutunun brüt alanı, ortak alanlar dahil edildiğinde 200 m²’yi geçmektedir. Dolayısıyla, başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlanması mümkün olmamaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, ilgili idarenin hesaplamalarının mevzuata uygun olduğunu ve başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir. İdarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin iyi yönetim ilkelerine uygun olduğu, ancak başvuru yollarının belirtilmediği için bu konuda öneride bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuru reddedilmiş ve karar ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
Kurumumuza ilettiği 27/05/2016 tarihli ve sayılı yazıda;
3.1) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün verdiği
yetkiye dayanılarak, muhtelif tarihlerde çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
2007 ve müteakip yıllar için kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını
doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 2
200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (2004 yılından itibaren intifa hakkına
sahip olunması hali dahil) bu meskene ait bina vergisi oranının sıfır olarak belirlendiği,
3.2) 38 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin 1/1 bölümünde “Bakanlar Kurulunca
2 belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m ’yi geçmeyen tek
meskeni olan …gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.” hükmünün yer aldığı,
3.3) Binanın brüt alanı ile ilgili olarak 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin
“Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/l-c bölümü ile 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde ayrıntılı açıklamalar yapıldığı, buna göre 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen 2 brüt 200 m ’nin, binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alanı olduğu; bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; ancak dükkân, daire, depo, ardiye ve mağaza gibi müstakilen kullanılan ve apartman maliklerine ait bulunan yerlerin ortak kullanım alanı sayılmayıp, ayrı olarak bildirilmesi gerektiği,
3.4) Binanın dıştan dışa yüzölçümünün kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer
bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin 2 mümkün olduğu; buna göre net alanı 100 m olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken 2 brüt alanının 125 m olacağı; bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermekte olduğu,
2
3.5) Buna göre, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasında m ‘lik brüt alanın
yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre hesaplanması gerektiği; Türkiye sınırları içinde 2 brüt m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olanların indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasından yararlanabileceği; dolayısıyla, indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
2 uygulamasından yararlanabilmek için Türkiye sınırları içinde brüt m ‘yi geçmeyen
tek meskene sahip olunması gerektiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.”; dördüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.”
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci
fıkrasında, “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde,
bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7) 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, “319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve 2 yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı,
2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”,
8) 31/12/2003 tarihli ve 25333 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye
Bakanlığının 38 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünde yer alan “İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlıklı 1 inci kısmı; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 2 m ’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; … Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.”,
9) 29/07/1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 6
Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı
A/1-c bölümünde; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği
Emlâk Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir.
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi.) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir.
Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.”,
10) 01/03/1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 14
Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “Bakanlığımıza intikal eden bilgilerden, binaların dıştan dışa yüzölçümü ile inşaat sınıflarının tespitinde mükelleflerin tereddüde düştükleri anlaşılmış olup, bu konularda aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür.
Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti:
Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır.
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler 2 itibariyle m cinsinden bulunacak alanıdır.
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın %
25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre
2 2
net alanı 100 m olan bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken brüt alanı 125 m olacaktır.
Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, B
Sitesi, Nolu tapuda kayıtlı tek meskeni olması ve Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan almış olduğu maaşı dışında geliri olmaması olması nedeniyle 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesine istinaden emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak amacıyla Ataşehir Belediye Başkanlığına başvurduğunu, ilgili 2 idare tarafından taşınmazın brüt kullanım alanı m olduğu gerekçesiyle talebinin
reddedildiğini, ancak sahip olduğu konutunun net kullanım alanın olduğunu, ayrıca
14 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre, binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin
olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü 2 olarak bildirilmesi mümkün bulunduğu, buna göre konutunun 200 m sınırının altında kaldığını iddia (0) oranlı indirimli emlak vergisinden yararlanmayı talep etmektedir.
13) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef
kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu kapsamda 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.
14) Emeklilerin indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmeleri için
2
Türkiye sınırları içinde brüt m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları gerekmektedir.
2
Somut olay açısından uyuşmazlık ise, binanın brüt alanının hesaplanması ve m ’yi aşıp aşmadığı hususunda toplanmaktadır. Maliye Bakanlığı brüt alanın hesaplanması, hesaplamada ortak yerlerin değerlemesi gibi hususlarda oluşan tereddütleri gidermek amacıyla konuyu 6 ve 14 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde açıklamıştır. Buna göre, emlak vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alındığı, binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar 2 arasındaki mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alanı olduğu, söz konusu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
2
15) Başvuran ise konutunun net alanının m olduğunu, 14 Seri Nolu Genel Tebliğ’de
2 belirtildiği üzere net alanın %25 fazlası hesaplanarak m olduğunu iddia etmektedir.
Ancak yukarıdaki paragrafta da açıklandığı üzere, binanın dıştan dışa yüzölçümünde uygulanan %25’lik hesap, binanın yüzölçümünün tespitinin mümkün olmadığı hallerde uygulanmaktadır. Şikayet konusu binaya ait metrekare cetveli ile yapı ruhsatı incelendiğinde; ada, 4 kayıtlı bulunan Ataşehir Sitesinin toplam konut 2 inşaat alanının m olduğu, şikayete konu dairenin net kullanım alanın içten içe
2 2
m olduğu dıştan dışa m² ancak taşınmaza m ortak alan isabet ederek 2 brüt alanın m ’ye ulaştığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla binanın dıştan dışa yüzölçümünün tespiti yapılabildiğinden, net alanın %25 fazlası şeklinde yapılan hesaplamanın somut olay açısından uygulanamayacağı dolayısıyla sıfır oranlı vergi uygulamasında Kadıköy
Belediye Başkanlığının verilerinin dikkate alınması gerekmektedir.
16) Bu kapsamda Ataşehir Belediye Başkanlığı tarafında sunulan metrekare cetvelinde,
2 2
Blok numaralı dairenin brüt alanının m olduğu, ortak hissenin m 2 olduğu, ortak alanlar dahil toplam inşaat alanının m olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca konutun tüm alanlarının toplamı “brüt metrekare” olarak tanımlanmakta olup; somut 2 olayda, bina metrekare cetvelinde, toplam inşaat alanı olarak ifade edilen m ’nin, anılan tebliğde dıştan dışa yani brüt yüzölçümü olarak ifade bulan tanıma denk gelir şekilde hesaplandığı, yani bina metrekare cetvelinde toplam inşaat alanı olarak yer alan ( metrekarenin tebliğdeki dıştan dışa yani brüt yüzölçümünü ifade ettiği anlaşılmaktadır (Bknz. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 2016/3794 sayılı şikâyet başvurusu hakkında verilen 23/03/2017 tarihli Ret Kararı.). Dolayısıyla ilgili idarenin konutun brüt alanına ilişkin hesabının, anılan Tebliğe uygun olduğu, bu anlamda başvurana ait konutun, kanunda yer alan 2
“brüt 200 m ’yi geçmeyen” şartını taşımadığı tespit edilmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, bina metrekare cetvelinde toplam
inşaat alanı olarak yer alan metrekarenin 14 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen binanın dıştan dışa yüzölçümünü yani brüt alanını ifade ettiği, binanın dıştan dışa yüzölçümünün tespiti yapılabildiğinden, net alanın %25 fazlası şeklinde yapılan hesaplamanın somut olay açısından uygulanamayacağı, bununla birlikte metrekare cetveli incelendiğinde idarenin konutun brüt alanına ilişkin yaptığı hesaplamanın mevzuata uygun olduğu, dolayısıyla başvuranın indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmesi için 2 sahip olduğu konutun “brüt m ’yi geçmeyen” şartını taşımadığı dairenin brüt m² olduğu anlaşıldığından, İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve ATAŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi