|
ÖZET: Başvuran, Etimesgut ilçesinde bulunan konutuna yönelik Emlak Vergisi muafiyeti talebinin reddedilmesine itiraz etmiştir. Şikayetçi, Toplu Konut İdaresi tarafından yapılan konutunun brüt inşaat alanının 216,02 m² olarak tespit edilmesi nedeniyle muafiyet hakkının kaybedildiğini belirtmiş, bu hesaplamanın net inşaat alanı yerine brüt alan üzerinden yapıldığını iddia etmiştir. Başvuran, bu durumun kendisini mağdur ettiğini ve yeni bir hesaplama ile tekrar muafiyet kapsamına alınmasını talep etmiştir.
Etimesgut Belediye Başkanlığı, yapılan incelemelerde konutun brüt kullanım alanının 200 m²’yi aştığını ve bu nedenle muafiyet talebinin reddedildiğini açıklamıştır. Belediye, ayrıca, Emlak Vergisi Kanunu’nda belirtilen brüt alan hesaplamalarının doğru bir şekilde yapıldığını ve şikayetçinin talebinin hukuka uygun olmadığını ifade etmiştir. İlgili belgeler ve yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar alınmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Etimesgut Belediye Başkanlığı’nın işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, başvuranın idaresinin karara karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uyulmadığına dair bir öneride bulunulmuştur. Başvuru, ilgili mevzuat çerçevesinde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7858-7858 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/14959 2017/ 14959
KARAR TARİHİ : 08/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Etimesgut Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Emlak Vergisi muafiyeti tanınması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 01/12/2017 1.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, Toplu Konut İdaresi tarafından yapılan Ankara ili Etimesgut ilçesi ada parsel numaralı konutunda Etimesgut Belediyesi tarafından daha önce uygulanan Emlak Vergisi muafiyeti
2 2
hakkında yeni bir değerlendirme yapıldığını, 171,83 m olan konutuna 44,19 m ortak alan ilavesi 2 yapılarak 216,02 m olarak tespit edildiğini, vergi muafiyetinden çıkarıldığını, hesaplamada net inşaat alanı yerine brüt inşaat alanın göz önüne aldığını oysa 14 Seri Numaralı Tebliğ’deki net alanın
%25’inin dikkate alınıp hesaplamanın buna göre yapılması gerektiğini, mağdur olduğunu iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini, yeni bir hesaplama yapılarak tekrar Emlak Vergisi muafiyeti kapsamına alınmasını talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Etimesgut Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazılar ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1.Konuyla ilgili olarak Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğü yazısı ile binanın yapımını üstlenen
Başbakanlık Toplu Konut İdaresi ve ilgili site yöneticileriyle şifahi görüşmeler yapıldığı, eski hali ada parselde bulunan tüm bloklardaki taşınmazların brüt kullanım alanını gösterir ortak alanların (balkon, depo vs.) hesaplamadan oluşan 200 m ‘nin altındaki konutlar için metrekare cetveline göre Başbakanlık Toplu Konut İdaresi tarafından belediyeye emlak bildiriminde 2 bulunulduğu, sistemde binaların kullanım alanı 200 m altında görüldüğü, Emlak Vergisi
Kanununun 8. maddesinde belirtilen şartları taşıyan mükelleflerden muafiyet talepleri olanları talepleri yerine getirildiği, 2.2.16/ 09/ 2004 tarihli mimari projede bağımsız bölümlere ait toplam inşaat alanı içerisinde bulunan ve 2 brüt kullanım alanını oluşturan balkon, depo vs. alanların hesaplanmadan oluşturulan m cetveline 2 göre bireysel olarak 200 m ‘nin altı iken, 08/ 04/ 2005 tarihli mimari tadilat projesi ile yeniden oluşan 2 metrekare cetvelinde ise bağımsız bölümlere ait toplam inşaat alanı bireysel olarak 200 m üzerinde olmasına rağmen mükelleflerin Belediyeye bu değişiklik için yeniden emlak bildiriminde bulunmadığı, 2.3.Belediye “Akıllı Kent Otomasyon Sistemi” ile Belediye sınırlarındaki tüm taşınmazların zaman içerisinde adres, fotoğraf, kullanım alanı gibi değişiklik gören bilgiler sistemde güncellendiği gibi şikâyete konu olan taşınmazlarda eksik, yanlış veya hatalı kayıtları tespit edilerek mükelleflerin bilgilendirildiği, 2.4.Bahse konu olan Göksu Mahallesi ada parselde bulunan blokların Emlak Bildiriminde brüt 2 kullanım alanlarının 200 m altında kayıtlı olduğu, güncelleme yapıldığı, güncelleme sonucunda 2 söz konusu bloklardaki taşınmazların kullanım alanını gösterir m cetvellerinde kullanım alanlarının 2 brüt 200 m üzerinde olduğu tespit edildiği, buna göre kayıtların güncellendiği, 2 2.5.Bu güncellemeden sonra aynı bloklar için önceki ve sonraki m cetvellerinden kaynaklanan Emlak
2 ‘
Vergisi mükelleflerine ait taşınmazların 200 m nin üzerinde olması sebebiyle vergi muafiyetinin iptal edildiği, iptalden dolayı sorunlar oluştuğu, 2.6.Metrekare cetvelinde, bağımsız bölümler ile ortak alanların brüt inşaat alanı, eklentiler ve toplam yapı inşaat alanı yer aldığı, metrekare cetveli mükellef ile müşterek müteselsil olarak sorumluluğu kabul etmek kaydıyla proje müellifi mimar tarafından hazırlandığı, imza altına alındığı, 2.7.İmarın ada parselinde yer alan 18/ 04/ 2007 tarih sayılı Yapı Kullanma Belgesinde geçen 08/ 03/ 2006 tarih ve numaralı yapı ruhsatı eki mimari projesi onay tarihi 07/ 03/ 2006 tarihli olduğu görüldüğü, 2.8.Arşiv dosyasında ise 16/ 09/ 2004 tarihli mimari proje ve eki metrekare cetveli, 08/ 04/ 2005 tarihli tadilat projesi ve eki metrekare cetveli bulunmakta olduğu, arşiv dosyasında yer alan 16/ 09/ 2004 tarihli mimari projesi metrekare cetvelinde bağımsız bölümlere ait toplam inşaat alanı bireysel olarak 200 metrekarenin altında iken 08/ 04/ 2005 tarihli mimari tadilat projesi eki metrekare cetvelinde 200 metrekarenin üzerinde olduğu görüldüğü, 2.9.Bahse konu ada (eski ada) parsele bina bildiriminin kabulüne esas olan kullanım alanlarını gösterir cetvelde Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğü arşivindeki cetvellerinde tadilat öncesi ve sonrası farklılık gösterdiği belirtilmiştir .
3. Etimesgut Belediye Başkanlığı’ndan alınan ek bilgi ve belgelerin tetkikinde özetle;
2 / 93.1.Metrekare cetveli mükellef ile müşterek müteselsil olarak sorumluluğu kabul etmek kaydıyla proje
müellifi mimar tarafından hazırlandığı, imza altına alındığı, metrekare cetvelinde bağımsız bölümlerin, ortak alanların, brüt inşaat alanının, eklentilerin ve toplam inşaat alanının yer aldığı, 3.2.Yapı Kullanma İzin Belgesinde yer alan yüzölçümü (toplam inşaat alanı) hesabında yapıların tamamının brüt alan metrekareleri ve ortak alanlarının metrekarelerinin toplamının yer aldığı, Yapı
Kullanma İzin Belgesinde yer alan hesapta her bloğa ve her bir bağımsız bölüme ilişkin hesaplar yer almadığı, buna bağlı olarak her bir bağımsız bölümde, bağımsız bölüme ait olan brüt alanlar ve ortak kullanım alanlarından gelen metrekarelerde farklı olduğu, 3.3.Yapı Kullanma İzin Belgesinde yer alan yüzölçümü hesabının bağımsız bölüm sayısına bölünerek bulunması ve her bir bağımsız bölümün metrekaresi olarak kabul edilmesini öngörülen hesaba ilişkin sonucun doğru olmayacağı, ayrıca metrekare cetveli ile alakalı olan hususların proje müellifi tarafından hazırlanıp imza altına alınması sebebiyle de proje müellifi tarafından hazırlanması mimari proje eki olarak sorumluluğun proje müellifine ait olmak üzere idareye sunulması gerektiği, 3.4.Bu bağlamda, 27/ 04/ 2005 tarihli mimari tadilat projesi eki metrekare cetvelinin tamamının
Kurumumuza iletildiği, iletilen bu metrekare cetvelinde herhangi bir blokta yer alan bir bağımsız bölüme ilişkin bilgi amaçlı örnek verildiği, bu örnekte, F blokta yer alan ve metrekaresi diğer bölümlere göre düşük olan 3 numaralı bağımsız bölümün inşaat alanının 171,83 metrekare ortak alanlardan gelen hisse metrekaresinin (sığınak, hidrofor, su sayacı odası ve benzeri)
44,19 metrekare olduğu inşaat alanının ise 216,02 metrekare olduğu, 3.5.Ekli listede başvuru konusu ada, parselde (yeni adı ada parselde) bulunan mahal metrekare listesinde (metrekare cetvelinde) A,B,C,D,E,F,G,H,I,J,L bloklarına ilişkin bilgilerin bulunduğu, 3.6.Ekli listedeki blok bilgisinden şikâyetçi ’in taşınmazının blok numaralı
2 2
mesken niteliğinde daire olduğu, inşaat alanın 171,83 m , ortak alan hissesinin 44,19 m , toplam 2 inşaat alanının 216,02 m , ortak yerlerin (sığınak + hidrofor + su sayacı odası + elektrik pano odası
+ jeneratör odası + su depoları + bodrum merdiven + giriş + normal kat merdiven + kapıcı dairesi
2 2
+asansör + kat holleri) toplamının 3154,06 m , toplam alanın 12.265,71 m , % nin 0,257014451099
2 2
m , toplam daire alanının 216,02 m olduğu, 4. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından benzer nitelikteki başka bir dosya için istenen bilgi ve belge talep yazısına istinaden Kurumumuza iletilen 27/ 05/ 2016 tarihli ve sayılı yazıda;
4.1.1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün verdiği yetkiye
dayanılarak, muhtelif tarihlerde çıkarılan 2006/ 11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2007 ve müteakip yıllar için kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde ( 2004 yılından itibaren intifa hakkına sahip olunması hali dahil) bu meskene ait bina vergisi oranının sıfır olarak belirlendiği,
4.2.38 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin 1/ 1 bölümünde “Bakanlar Kurulunca
3 / 9belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni
olan… gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır .” hükmünün yer aldığı, 4.3.Binanın brüt alanı ile ilgili olarak 6 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/l-c bölümü ile 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde yapılan ayrıntılı açıklamalara göre, 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen brüt 200 m2’nin, binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alanı olduğu; bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; bununla birlikte dükkân, daire, depo, ardiye ve mağaza gibi müstakilen kullanılan ve apartman maliklerine ait bulunan yerlerin ortak kullanım alanı sayılmayıp, ayrı olarak bildirilmesi gerektiği, 4.4.Binanın dıştan dışa yüzölçümünün kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; buna göre net alanı 100 m 2 olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanının 125 m 2 olacağı; bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermekte olduğu, 4.5.Buna göre, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasında 200 m 2’lik brüt alanın yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre hesaplanması gerektiği; Türkiye sınırları içinde brüt 200 m 2’yi geçmeyen tek meskene sahip olanların indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabileceği; dolayısıyla, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmek için Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olunması gerektiği ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .” , “Vergi Ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır . Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilebilir …”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” , 7. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde; “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri
4 / 9olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından
aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye 2 sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır . Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz . Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir .”, 8. 20/ 12/ 2006 tarihli ve 2006/ 11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında; ” 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 2 m ‘yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .”, 9. 31/ 12/ 2003 tarihli ve 25333 ( 3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye
Bakanlığının 38 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünde yer alan
“İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlıklı 1 inci kısmı; “Bakanlar 2
Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m ’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; … Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır .”, 10. 29/ 07/ 1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 6 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı
A/ 1-c bölümünde; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği
Emlâk Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir . Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi .) yerleri kapsamaktadır . Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir . Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri .) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır .”, 11. 01/ 03/ 1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “Bakanlığımıza intikal eden bilgilerden, binaların dıştan dışa yüzölçümü ile inşaat sınıflarının tespitinde mükelleflerin tereddüde düştükleri anlaşılmış olup, bu konularda aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür . Binanın
Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti : Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır . Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa 2 yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alanıdır . Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır . Buna göre net alanı 100 m olan 2 bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken brüt alanı 125 m olacaktır . Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir .” hükümlerine amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından; şikâyete konu idarenin tesis ettiği işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Şikâyetçinin dilekçe ve ekleri incelendiğinde, taşınmazın Toplu Konut İdaresi tarafından Ankara ili
Etimesgut ilçesi ada parselde yapıldığı, kendisinin konutunun numaralı daire olduğu, Etimesgut Belediyesi tarafından daha önce uygulanan Emlak Vergisi muafiyeti hakkında yeni bir
2 2 2
değerlendirme yapıldığı, 171,83 m olan konutuna 44,19 m ortak alan ilavesi yapılarak 216,02 m olarak tespit edildiği, bu işlemden dolayı vergi muafiyetinden çıkarıldığı, hesaplamada net inşaat alanı yerine brüt inşaat alanı göz önüne aldığı, idarenin hesaplama yaparken Maliye Bakanlığı’nın
14 seri numaralı Tebliğ’deki hesaplamanın dikkate alması gerektiği, mağdur olduğu iddiası ile
mağduriyetinin giderilmesi, yeni bir hesaplama yapılarak tekrar Emlak Vergisi muafiyeti kapsamına alınması talepleri tespit edilmiştir .
14. Etimesgut Belediye Başkanlığının Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, toplam 2 daire alanının 216,02 m olduğunun tespit edildiği, şikâyetçinin sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlanma ve ödemiş olduğu emlak vergisinin iade edilmesi talebinin reddedildiği, bu anlamda 2 uyuşmazlığın, brüt alanın 200 m ’den az olup olmadığı hususunda ortaya çıktığı anlaşılmıştır .
2 15. Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde “ … Brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskeni olması
…” ibaresine yer verilmiştir . Dolayısıyla emlak vergisi muafiyetine ilişkin olarak konutun metrekare hesaplamasında, brüt alanın dikkate alınacağı kanunun açık ifadesidir .
16. Bununla birlikte, uygulamada “brüt alan” ibaresinin nasıl anlaşılması ve miktarının nasıl hesaplanması gerektiği konusunda tereddütlerin yaşandığı ve bu tereddütlerin Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan, 6 ve 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklandığı görülmektedir .
17. 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, emlâk vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı; binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle 2 m cinsinden bulunacak alan olduğu; binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu ; bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içerdiği belirtilmiştir .
6 / 918. Aynı şekilde, Gelir İdaresi Başkanlığının görüş yazısında da anılan tebliğler uyarınca, 1319 sayılı
2
Emlak Vergisi Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen brüt 200 m ’nin, binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alanı olduğu; bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; bununla birlikte dükkân, daire, depo, ardiye ve mağaza gibi müstakilen kullanılan ve apartman maliklerine ait bulunan yerlerin ortak kullanım alanı sayılmayıp ayrı olarak bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir .
2 19. Şikayetçi, konutunun net alanının Etimesgut Belediye Başkanlığı kayıtlarına göre 171,83 m , brüt
alanının ise Maliye Bakanlığının 6 ve 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre 2
%25 fazlası hesaplandığında 200 m ’yi geçmediğini, sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlanması gerektiğini, Etimesgut Belediye Başkanlığı’nın hatasını düzeltmesi gerektiğini ifade etmiştir .
20. Yukarıda anılan tebliğlerde ifade edildiği üzere, binanın dıştan dışa yüzölçümünde uygulanan
%25’lik hesabın, binanın yüzölçümünün tespitinin mümkün olmadığı hallerde uygulanacağı anlaşılmaktadır .
21. Somut olaya ilişkin olarak, Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından sunulan metrekare cetvelinde, binanın yüzölçümlerine ilişkin bilgilere yer verildiği görülmektedir . Bu anlamda, şikayetçinin ifade ettiği %25’lik hesabın somut olay açısından uygulanması söz konusu değildir .
22. Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından sunulan bina metrekare cetveline göre, şikâyetçi
2 2
’e ait taşınmazın inşaat alanı 171,83 m , ortak alan hissesi 44,19 m , toplam inşaat alanı 2 216,02 m , ortak yerlerin (sığınak + hidrofor + su sayacı odası + elektrik pano odası + jeneratör odası + su depoları + bodrum merdiven + giriş + normal kat merdiven + kapıcı dairesi +asansör +
2 2 2
kat holleri) toplamı 3154,06 m , toplam alanı 12.265,71 m , % si 0,257014451099 m , toplam 2 daire alanı 216,02 m olarak tespit edilmiştir .
23. Bu anlamda, idare tarafından, bina metrekare cetvelinde “toplam inşaat alanı” olarak ifade edilse de; kanunda ve tebliğlerde yer alan brüt ifadesine uygun olacak şekilde, toplam inşaat
2 2
alanı adı altında hesaplanan 216,02 m dikkate alınmış ve konutun 200 m ’yi geçmesi hasebiyle başvurucunun muafiyet talebi reddedilmiştir .
24. Konutun tüm alanlarının toplamı “brüt metrekare” olarak tanımlanmakta olup; somut 2 olayda, bina metrekare cetvelinde, toplam inşaat alanı olarak ifade edilen 216,02 m ’nin, anılan tebliğde dıştan dışa yani brüt yüzölçümü olarak ifade bulan tanıma denk gelir şekilde hesaplandığı, yani bina metrekare cetvelinde toplam inşaat alanı olarak yer alan ( 216,02)
metrekarenin tebliğdeki dıştan dışa yani brüt yüzölçümünü ifade ettiği anlaşılmaktadır .
25. Anayasa Mahkemesinin 26/ 01/ 2011 tarihli ve E:2009 / 42, K :2011 / 26 sayılı Kararında :
“Anayasa’nın 73. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiş ve diğer fıkralarında da bu yükümlülüğün ilkeleri gösterilmiştir . Maddenin üçüncü fıkrasında, ‘Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır .’ denilerek verginin kanuniliği ilkesi
7 / 9benimsenmiştir . Verginin kanuniliği ilkesi, takdire dayalı keyfî uygulamaları önleyecek
sınırlamaların yasada yer almasını gerektirmekte ve vergi yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelerin konulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasının yasa ile yapılmasını zorunlu kılmaktadır . Buna göre vergide, yükümlü, matrah, oran, tarh, tahakkuk, tahsil, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi konuların yasayla düzenlenmesi zorunludur .” hükmüne yer verilmiştir .
26. Benzer konuda Kurumumuza yapılan 2016/ 3794 numaralı şikâyet başvurusuyla ilgili olarak
Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıda değinilen gerekçeler de dikkate alınarak, 23/ 03/ 2017 tarihli “Ret Kararı” verilmiştir . Söz konusu kararda; şikâyetçinin konutu ilgili kanunda bahsedilen kapsama girmediğinden, sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlandırılmamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir .
27. Bu kapsamda; söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda, idarenin konutun brüt alanına ilişkin hesabının anılan tebliğe uygun olduğu, bu anlamda şikâyetçiye ait konutun, kanunda yer alan “brüt 2
200 m ’yi geçmeyen” şartını taşımadığı, şikâyetçinin iddialarının somut olay açısından
uygulanması mümkün olmadığı ve ilgili belediye tarafından yapılan işlemde mevzuata aykırı bir husus olmadığı tespit edilmiştir .
28. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin Emlâk Vergisi muafiyetinden yararlanma talebi hakkında, meskenin yüzölçümünün hesaplanabilir olması hasebi ile tebliğdeki %25 oranın uygulanamayacağını, idare tarafından güncellenen brüt alan hesabının tadilat projesi de dikkate alındığında 2 mevzuata uygun olarak hesaplandığı, bu hesaplama sonucunda meskenin 216,02 m olduğu, 2 meskenin 200 m üzerinde olduğu için vergi muafiyetinden yaralanmasının mümkün olmadığı, aksine ilişkin bir tespit yapılamaması durumları da dikkate alındığında, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 29. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, şikâyet dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
8 / 9Kararın, ŞİKÂYETÇİ ile ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi