|
ÖZET: Başvuru, Çankaya Belediye Başkanlığı’na yönelik emlak vergisi muafiyeti talebine ilişkin olup, 13 Temmuz 2021 tarihinde reddedilmiştir. Başvuran, 2003 yılında sahip olduğu dairenin emlak vergisini 2007 yılına kadar düzenli olarak ödediğini, emeklilik muafiyetinden yararlandığını iddia etmektedir. Ancak, belediye tarafından 2014 yılında yapılan bir yazışmada, dairenin brüt alanının 211,61 m² olarak tespit edilmesi üzerine muafiyetinin iptal edildiği belirtilmiştir. Başvuran, dairesinin brüt alanının 166 m² olduğunu savunarak muafiyetinin geri verilmesini talep etmiştir.
Çankaya Belediyesi, başvurunun reddedilme gerekçesi olarak emeklilik muafiyeti şartlarının sağlanmadığını ve başvuranın 2014 tarihli tebligatı aldıktan sonra herhangi bir itirazda bulunmadığını ifade etmiştir. İdare, başvuranın dairesinin brüt alanının 211,61 m² olduğunu ve bu nedenle muafiyetin uygulanamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, emlak vergisi hesaplamalarında brüt alanın dikkate alınması gerektiği, ortak alanların da bu hesaplamaya dahil olduğu açıklanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi, ilgili mevzuat ve hukuki dayanaklar çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş, başvuranın talebinin yerine getirilmemesi yönündeki karar onaylanmıştır. Başvuran, bu karara karşı Ankara Vergi Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10521-S.21.16916
BAŞVURU NO : 2021/896
KARAR TARİHİ : 13/07/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Emlak vergisi muafiyeti talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; 2003 yılında ada parsel üzerinde yer alan Apartmanının no.lu dairesinin sahibi olduğunu, 2003 yılından emekli olduğu 2007 tarihine kadar tüm emlak vergilerini kesintisiz olarak ödediğini, 01/01/2007 tarihinden itibaren konutun tapu ekinde yer alan yapı kullanım izin 2 belgesinde yazdığı gibi 166 m olması sebebiyle emlak vergisi muafiyetinden yararlanmaya başladığını, 2
Çankaya Belediyesi tarafından gönderilen 08/09/2014 tarihli yazıyla konutun brüt alanının 211,61 m olduğu iddiasıyla emeklilik muafiyetinin iptal edildiğini, aynı tarihlerde benzer tebliğ alan no.lu dairede oturan komşusunun Belediyeye yazdığı dilekçeye istinaden konutunun net ve brüt alanı ile ilgili bir yazı aldığını, her iki dairenin yapı kullanım izin belgesinde görüldüğü gibi aynı büyüklükte olduğunu, daha sonra Belediyenin 09/09/2020 tarihli ve sayılı ödeme emri tebliği ile 2015 ve 2016 yılların ait emlak vergisi borcu olduğunu bildirdiğini, mimari projelerde yer alan konut alanları ile ilgili cetvelde 2 hissedarı olduğu no.lu dairenin brüt alanının 165,61 m olduğunun açıkça görüldüğünü belirterek, gerekli incelemenin yapılarak emlak vergisi muafiyetinden yararlandırılması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çankaya Belediye Başkanlığından alınan 03/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “…1 – Şikâyete konu işlem ve müşteki ‘ın talebinin akıbeti hakkında yapılan incelemede
‘ın, 25/11/2020 tarih ve numaralı dilekçe ile Kurumumuza başvurduğu ve bu dilekçede
“kendisine sözlü olarak emeklilik muafiyetinin başlatıldığının söylenmesine rağmen aradan geçen zaman zarfında geriye dönük emlak vergisi borcu çıkarıldığı ve bu borca istinaden ödeme emri gönderildiği söylenerek emeklilik muafiyeti talep edilmiştir. Yapılan incelemede ‘ın 25/11/2020 tarih ve numaralı dilekçesine 18/12/2020 tarih ve – – sayılı dilekçeyle ret cevabı
verildiği anlaşılmıştır. Yine yapılan incelemede Belediyemizce 08/09/2014 tarih ve .
– sayılı yazıyla ‘a emeklilik muafiyetinin sona erdiği bildirilmiş olmasına rağmen müşteki mükellefin aradan geçen 6 yı1da Belediyemize konuya ilişkin herhangi bir düzeltme ya da şikâyet başvurusunda bulunmadığı anlaşılmıştır. ‘ın bu tebligatı almamış olması düşünülemez zira kendisi bu yazının bir örneğine dilekçesi eklerinde yer vermiştir.
2- Müştekinin talebinin yerine getirilmeme sebebi emeklilik muafiyeti şartlarının karşılanmamasıdır.
3- Müştekinin emeklilik muafiyeti talebinin reddedilmesinin idari ve hukuki dayanakları maddeler halinde sıralanmıştır.
3.1- 29/07/1970 tarih ve 14260 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliği’nde yer alan
“c) Ortak yerlerin değerlemesi:
Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak
Vergi Değerlerinin Takdirine İLİŞKİN Tüzüğün 15’inci maddesinde belirtilmiştir.
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm)
malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir.
Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri)
yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.” 3.2- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda değişiklik yapan 2536, 2587 sayılı Kanunlar, “Emlak Vergisine
Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük’ün Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu
Tüzük’e Bir Ek Madde Eklenmesine ilişkin Tüzük”ün
e) Asgari ölçülere göre değer hesaplamasında ve beyanda dikkat edilecek diğer hususlar:
Binanın dıştan dışa yüzölçümü:
Dıştan dışa yüzölçümü, binanın (apartmanlarda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibariyle metrekare cinsinden bulunacak alanıdır. Bu alana kömürlük, çamaşırlık, müstakil garaj gibi binaya (bağımsız bölüme) doğrudan doğruya tahsis edilmiş eklentilerin alanı ile hol ve merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa payı oranına göre metrekare olarak bulunacak alanının ilave edilmesi gerekir” ifadesi ve
3.3 – Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Mükellef Hizmetleri, KDV ve Diğer Vergiler
Grup Müdürlüğü’nün 12/04/2011 tarih, B.07.1.GİB.4.35.17.02-032-86 sayı ve İndirimli Bina Vergisinde
Binanın Brüt mü Yoksa Net Alanının mı Esas Alınacağı Konulu Özelgesi’dir. Müşteki mükellefin durumuyla birebir örtüşen bir konudan bahseden Özelge aşağıya aynen alınmıştır.
“İlgide kayıtlı özelge talep formunda, indirimli bina vergisi uygulaması sırasında emlak vergisinin tespitine esas alınacak bina değerinin hesaplanmasında binanın brüt mü yoksa net alanının mı esas alınacağı hususunda Başkanlığımız görüşü sorulmaktadır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Bakanlar Kurulu, kendisine
bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde emlak vergisine esas olacak bina değerinin tespitine ilişkin açıklamalar yapılmış olup “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti” başlıklı bölümünde, emlak vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü ise dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alan olduğu ve bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içereceği belirtilmiştir.
2
Bu itibarla, sahibi olduğunuz tek meskeninizin brüt alanının 200 m ‘yi geçmesi nedeniyle, indirimli emlak vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmanız mümkün bulunmamaktadır.” 3.4- İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Mükellef Grup Hizmetleri Diğer Vergiler Grup Müdürlüğünce yayınlanan 04/02/2019 tarih, B.07.1.GİB.4.34.18.01.175.01(6-1/43)-109945 sayılı ve “İndirimli Emlak
Vergisi Uygulamasında Ortak Alanların Dikkate Alınıp Alınmayacağı” Başlıklı Özelge’nin açıklayıcı özet ve karar yerine geçen son paragrafında yer alan 2
“Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; (…) Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ‘yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde diğer şartları da taşımaları şartıyla yararlanabilecek olup maliki olduğunuz bağımsız gayrimenkulün (site dahilinde mesken mahiyetindeki) yer aldığı binanın ortak alanlarından gelen paylar ile birlikte dıştan dışa yüzölçümü toplamının brüt 200 m²’nin üzerinde olması nedeniyle anılan uygulamadan yararlanabilmeniz mümkün bulunmamaktadır.” ifadesidir.
Tüm bu hukuki ve içtihadi kararlar ışığında ‘ın sahip olduğu meskenin metrekare cetveline
2 2
bakıldığında, taşınmazın net (faydalı) metrekare alanının 140,77 m ; konut eklenti alanının 5,37 m ; konut
2 2
brüt alanının 165,61 m olduğu, ortak alanlardan gelen 40,63 m ‘1ik alanla birlikte toplam brüt alanın 2 211,61 m olduğu görülmektedir. Burada açıklık getirmek istediğimiz husus, beyandaki düzeltme işleminin değişen hesaplama mevzuatına uygun olarak bizzat binanın mimarı ve müellifi tarafından idaremize sunulan metrekare cetvelinde yer alan bilgiler ışığında yapıldığıdır. Aradan geçen sürede ev tabii ki genişlememiştir ancak değişen yasal mevzuat vergi hesaplamasındaki kriterleri değiştirmiş ve ortak
alanların da bu hesaplamanın içine girmesi gerektiğini hükme bağlamıştır. Haddizatında bir taşınmazım vergisi değeri üzerinden belirlenir ve bu değeri belirleyen pek çok kriter vardır. Evin metrekaresi bunlardan biri olmakla beraber en kesin ve belirleyici unsur değildir. Zira otopark, sığınak, binanın asansörlü olup olmadığı, bahçe ve benzeri sosyal donatılar bir taşınmazın değerini belirleyen önemli unsurlardandır. Dolayısıyla evin değerini artıran bu tür ortak alanlardan gelen paylar da vergi hesaplamasında metrekare ölçümüne katılmıştır. ’ın taşınmazı için yapılan düzeltme tahakkuku da bu minvalde olup hem düzeltme işlemi hem de muafiyetin kaldırılarak mükellefe vergi tahakkuk ettirilmesi işlemi yasal dayanağa sahiptir.
4- Kronolojik sırayı takip etmek kaydıyla İdaremizce müştekiye gönderilen emeklilik muafiyetinin kaldırıldığına ilişkin 2014 tarihli tebligat; müştekinin İdaremize verdiği 2020 tarihli emeklilik muafiyetinin bitirilmesine itiraz dilekçesi ve bu dilekçeye verilen 2020 tarihli ret cevabı yazımız ekindedir.
… 6- Müştekiye ait emlak vergisi beyannamesi ile mezkûr taşınmazın mimari planını da gösterir metraj cetveli yazımız ekindedir. Bu metraj cetveli ayrıca müştekinin dilekçesinde emsal olarak gösterdiği no.lu dairenin metraj bilgilerini de içermektedir.
7- Şikâyetçinin dilekçesinde emsal olarak gösterdiği no.lu dairenin beyan sureti yazımız ekindedir.
8- Benzer bir konuda … Belediyemiz aleyhine Ankara 6. Vergi Mahkemesi’nde 2020/365 E. Sayılı dava açılmış ve Mahkeme tarafından Belediyemiz aleyhine istinaf yolu kapalı olmak kaydıyla hüküm tesis edilmiştir.” açıklamasına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 3.1. “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilebilir.” hükmüne, 4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” düzenlemesine, 5. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine, 6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin
Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır.
Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, 7. 29/12/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu’nun 2006/11450 sayılı kararında; “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” düzenlemesine, 8. 29/07/1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığının 6 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümünde; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak Vergi
Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir. Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir. Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.” düzenlemesine, 9. 01/03/1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığının 14 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tesbiti” başlıklı bölümünde; “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır. Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alanıdır. Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi 2 mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m olan bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken 2 brüt alanı 125 m olacaktır. Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin şikâyetçinin talebinin reddine ilişkin tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Uyuşmazlık konusu özetle; Belediyenin 09/09/2020 tarihli ve sayılı ödeme emri tebliği ile 2
2015 ve 2016 yılların ait emlak vergisi borcuna dairesinin 165,61 m olduğu iddiasıyla yapılmış olan itirazın
reddedilmesinin hatalı olduğu iddiasıyla, emlak muafiyetinden yararlanması talebi hakkındadır.
12. İlgili İdare tarafından söz konusu talebin reddedilme gerekçesi olarak özetle; şikâyetçiye 08/09/2014 tarihli yazıyla emeklilik muafiyetinin sona erdiği bildirilmiş olmasına rağmen aradan geçen 6 yılda konuya ilişkin herhangi bir düzeltme ya da şikâyet başvurusunda bulunulmadığı, şikâyetçinin 2 meskeninin metrekare cetveline bakıldığında, taşınmazın net (faydalı) metrekare alanının 140,77 m ; konut
2 2 2
eklenti alanının 5,37 m ; konut brüt alanının 165,61 m olduğunun, ortak alanlardan gelen 40,63 m ‘1ik 2 alanla birlikte toplam brüt alanın 211,61 m olduğunun görüldüğü, beyandaki düzeltme işleminin değişen hesaplama mevzuatına uygun olarak bizzat binanın mimarı ve müellifi tarafından idarelerine sunulan metrekare cetvelinde yer alan bilgiler ışığında yapıldığı hususları belirtilmiştir.
13. Şikayet dosyası kapsamında bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde; şikayetçiye 08/09/2014 tarihli yazıyla “yapılan inceleme sonucunda … bağımsız bölümün metraj cetveline göre dıştan dışa ortak kullanım alanınızın emeklilik kriterlerine uygun olmadığı, emeklilik muafiyetinden yararlanabilmeniz için 2
200 m ’yi geçmemesi gerekiyor. Ortak kullanım alanınız dahil 211,61 olduğu tespit edilmiştir. Emeklilik
muafiyetiniz iptal edilmiş ve gerekli düzeltmeler yapılmış …” şeklinde belirtildiği, 09/09/2020 tarihli
Ödeme Emri ile 2015 ve 2016 yıllarına ait emlak vergisi borcu tebliği yapıldığı, şikâyetçinin 25/11/2020 tarihli dilekçesinin 18/12/2020 tarihli yazı ile reddedildiği, emlak vergisi bildiriminde şikâyetçiye ilişkin
2 2
bağımsız birim alanının 211,61 m , metrekare cetvelinde toplam ortak yerler alanının 1367,04 m , toplam
2 2
brüt konut alanının 5572,38 m , toplam konut eklenti alanının 171,20 m , toplam inşaat alanının 7111,32 2 m bağımsız bölüm sayısının 32 olarak belirtildiği anlaşılmış olup, söz konusu hususlara ilişkin şikâyetçi ve idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerin uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
14. Ayrıca şikâyetçinin dilekçede “ no.lu dairede oturan komşusunun Belediyeye yazdığı dilekçeye istinaden konutunun net ve brüt alanı ile ilgili bir yazı aldığını, her iki dairenin yapı aynı büyüklükte olduğunu” belirttiği, dilekçe ekinde ise Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından no.lu daire sahibine 2 hitaben yazılan ve no.lu bağımsız bölüme ait brüt alanın 165,61 m olduğunu belirten 07/11/2014 tarihli ve sayılı yazıya yer verildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu iddiaya ilişkin olarak idare tarafından no.lu dairenin metraj bilgilerinin ve beyan suretinin gönderildiği belirtilmektedir. Söz konusu belgeler 2 üzerinde yapılan incelemede no.lu daireye ilişkin bağımsız birim alanının 210,95 m olarak belirtildiği anlaşılmaktadır.
15. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanının, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, Türkiye sınırları içinde 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması dahil) halinde bu
meskenlere ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkili olduğunun hüküm altına alındığı, anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile indirimli bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlendiği, bununla birlikte, uygulamada “brüt alan” ibaresinin nasıl anlaşılması ve miktarının nasıl hesaplanması gerektiği konusunda tereddütlerin yaşandığı ve bu tereddütlerin Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan, 6 ve 14 Seri No.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklandığı görülmektedir.
16. 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, emlâk vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı; binanın (apartmanlarda ise dairenin)
2 dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alan olduğu;
binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içerdiği belirtilmiştir.
17. Bununla birlikte, 6 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğiyle de, kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakil olarak tasarrufu mümkün olmayan yerler (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj vb.) için, vergi değeri takdir edilmeyeceği ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle beraber değerleme konusu yapılacağı hususları düzenlemeye konu edilerek, ortak kullanıma ayrılan yerlerin de vergi değerinin belirlenmesinde kullanılması gerektiğine değinilmiştir.
18. Her iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, brüt alanın ortak kullanıma ayrılan yerlerin yüzölçümünü içermek zorunda olduğu ile % 25’lik oran uygulamasının, sadece brüt alanın kesin olarak bilinemediği durumlar için geçerli olduğu sonuçlarına ulaşılabilmektedir.
19. Gelir İdaresi Başkanlığının “İndirimli Bina Vergisi” konusuyla Kurumumuza ilettiği 27/05/2016 tarihli ve E.56837 sayılı yazıda; “Binanın brüt alanı ile ilgili olarak 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/l-c bölümü ile 14 seri no.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde ayrıntılı açıklamalar yapıldığı, buna göre 1319 sayılı Kanunun 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen brüt 200 2 m ’nin, binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alanı olduğu; bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; ancak dükkan, daire, depo, ardiye ve mağaza gibi müstakilen kullanılan ve apartman maliklerine ait bulunan yerlerin ortak kullanım alanı sayılmayıp, ayrı olarak bildirilmesi gerektiği, binanın dıştan dışa yüzölçümünün kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; buna göre, 2 indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasında 200 m ‘lik brüt alanın yukarıdaki hüküm ve açıklamalara 2 göre hesaplanması gerektiği; Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olanların indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabileceği; dolayısıyla, indirimli bina vergisi 2 oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmek için Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ‘yi geçmeyen tek meskene sahip olunması gerektiği” açıklamalarına yer verilmiştir.
20. Benzer konuda Kurumumuza yapılan 2016/3794, 2017/12614, 2017/14959, 2018/6735, 2018/17193, 2019/9915, 2019/14841 Esas No.lu başvurularda şikâyetçilerin meskenlerine ilişkin yapılan ve ortak 2 alanların da katıldığı hesaplamada 200 m ’nin üzerinde olunması nedeniyle sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlandırılmamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği belirtilerek
Ret Kararı verilmiştir.
21. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, Gelir İdaresi
Başkanlığının şikâyet konusuna ilişkin görüşü ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınması gerektiği, binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün ise dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alan olduğu ve bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermesi gerektiği, dosya kapsamında yer alan bilgi ve
2 2
belgelerden toplam ortak yerler alanının 1367,04 m , toplam brüt konut alanının 5572,38 m , toplam konut
2 2
eklenti alanının 171,20 m , toplam inşaat alanının 7111,32 m bağımsız bölüm sayısının 32 olarak belirtildiği, şikâyetçi tarafından emsal olarak gönderilen no.lu daireye ilişkin bağımsız birim alanının 2 210,95 m olduğu ve idarenin 07/11/2014 tarihli ve sayılı yazısı ile yapılan bildirimin hatalı olduğu,
2 2
şikâyetçiye ilişkin bağımsız birim alanının ise 211,61 m olduğu ve şikâyete konu meskenin 200 m ’nin üzerinde olması nedeniyle indirimli bina vergisinden faydalanılması için gereken brüt alanın aşıldığı, açıklanan gerekçelerle şikâyetçinin talebinin reddine ilişkin tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde şikâyetçi tarafından ilgili idareye verilmiş olan dilekçelere ve Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri ve yukarıda yer verilen gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın ŞİKÂYETÇİYE ve ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi