|
ÖZET: Başvuran, engelli emlak vergisi muafiyeti talebiyle Yenimahalle Belediye Başkanlığı’na başvurmuş, ancak 202 TL’lik emlak vergisi borcu tahakkuk ettirilmiştir. Başvuran, dairesinin brüt alanının 240 m² olarak hesaplandığını ve bu nedenle muafiyetin uygulanmadığını iddia etmiştir. Belediye, dairenin brüt alanının 244,1 m² olduğunu belirterek, muafiyet talebini reddetmiştir. Emlak Vergisi Kanunu’na göre, brüt alanın 200 m²’yi geçmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yenimahalle Belediye Başkanlığı, başvuranın dairesinin brüt alanının hesaplanmasında, ortak kullanım alanlarının da dikkate alındığını ifade etmiştir. İlgili mevzuat, konutun brüt alanının belirlenmesinde dıştan dışa ölçüm esasını benimsemektedir. Bu bağlamda, başvuranın konutunun brüt alanı, yasal sınırları aşmaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine dair öneriyi uygun bulmuş ve başvurunun hukuka aykırı bir yönü olmadığını belirtmiştir. Başvuranın, idarenin kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6415-6415 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12614 2017/ 12614
KARAR TARİHİ : 11/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yenimahalle Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Emlak vergisi borçlarının silinmesi ve emlak vergi muafiyetinden yararlandırılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2017 18.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; yeni sahip olduğu tek konutu ile ilgili olarak engelli emlak vergisi muafiyeti uygulanması için 04/ 05/ 2017 tarihinde Yenimahalle Belediye
Başkanlığı’na başvuruda bulunduğunu, Belediye görevlisi tarafından beyanının ve engelli kimliğinin kopyası alınarak dosyasının oluşturulduğunu, ancak tarafına 31/ 05/ 2017 tarihine kadar ödemesi gereken 202 TL’lik emlak vergisi borcu tahakkuk ettirildiğini, Belediye Başkanlığına tekrar başvuruda bulunarak tahakkukun nedenini sorduğunda, mevcut net alanı 133m 2 olan dairesine; depo, garaj, ortak alan gibi diğer unsurların eklendiğini, bu nedenle dairesinin toplam 240m 2 göründüğünü ve emlak vergisi muafiyetinden yararlanamayacağı hususunun tarafına iletildiği iddiasıyla birlikte; 1.1. Maliye Bakanlığı, 29 Temmuz 1972 tarihli 6 Seri No’lu “Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliği”nde; ‘Ortak kullanıma tahsis edilen ve bağımsız olarak tasarrufu mümkün olmayan yerler için bağımsız bölümlerle birlikte değerleme yapılacağının’ açıklandığını, yine Maliye Bakanlığı 1
Mart 1983 tarihli 14 Seri No.lu “Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği”nde ‘Net alanın yüzde 25 fazlası brüt alanı verir . Bu şekilde hesaplanan brüt alan; hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi
1 / 6müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir .’ açıklamasına yer verildiğini belirterek, haksız şekilde
tahakkuk ettirildiğini iddia ettiği emlak vergisi borçlarının silinmesini ve emlak vergisi muafiyetinden yararlandırılması talepleriyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 10/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Yenimahalle Belediye Başkanlığı’ndan alınan 08/ 12/ 2017 tarihli sayılı cevabi yazıda özetle;
“… sicil nolu Emlak Vergisi mükellefimiz ’ün Dosyasının ve bilgisayar kayıtlarının yapılan tetkiki ile İmar ve Şehircilik Müdürlüğümüzden alınan E Blok m2 cetvelinde adı geçen kişinin ortak alanlarla birlikte dairesinin brüt 244,10 m2 olduğu tespit edilmiştir .
2.1. 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanununun 2. maddesinde “bu kanundaki bina tabiri, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerekse üzerindeki sabit inşaat hepsini kapsar . Bu kanun uygulamasında V .U.K. da yazılı bina mütemmimleri de bina ile nazara alınır” denilmektedir .
2.2. Yasa hükmünden de anlaşılacağı üzere brüt bina tabirinde yapının tüm müştemilatı (kapıcı dairesi, asansör boşluğu, sığınak, kömürlük vb .) bulunması gerekmektedir .
2.3. Bu nedenle, adı geçen mükellefin dairesi 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanununun mükerrer 8.
Maddesi ve tebliğlerde belirtilen 200 m2 şartına uymadığından vergi muafiyeti işlemi uygulanmamıştır .” açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır . Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz . Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye
Maliye Bakanlığı yetkilidir .”
2 / 66. Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazının cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için . Maliye ve Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan tüzük hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir .” 7. Bakanlar Kurulunun 2006/ 11450 sayılı kararında ” 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .” açıklaması yer almaktadır .
8. 18/ 5/ 1994 tarihli ve 94/ 5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Tapu Sicil
Tüzüğünün “Ortaklaşa Kullanılan Yerlerin Tescili” başlıklı 29 uncu maddesinde, ” ( 1) Sosyal tesis, ticarî mahal, yüzme havuzu, tenis kortu gibi taşınmaz veya bağımsız bölümler ortaklaşa kullanıma ayrılmış ise . malik sütununa yararlanan taşınmazların ada ve parsel veya bağımsız bölüm numaraları yazılır .
( 2) Ortaklaşa kullanılan yerler, yararlanan taşınmazlarla aynı ada ve parsel içerisinde olabileceği gibi, ortak sınırı olmaksızın ayrı ada ve parsellerde de bulunabilir .
( 3) Yararlanan taşınmazların kütük sayfasının beyanlar sütununa, ortaklaşa kullanılan taşınmazın, hangi ada ve parsel veya bağımsız bölümle ortak olduğu belirtilir .
( 4) Ortaklaşa kullanılan yerler, kanuni istisnalar dışında, yararlanan bütün taşınmaz maliklerinin birlikte istemleri olmadan paylı mülkiyete dönüştürülemez .” 9. 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı
A/ 1-c bölümünde, “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk
Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir .
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi .) yerleri kapsamaktadır . Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir .
Buna karşılık, Kal Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri .) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin
3 / 6eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle
bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır .” denilmektedir .
10. 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün
Tespiti” başlıklı bölümünde “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın
DIŞTAN DIŞA (BRÜT) YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır .
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alanıdır .
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır . Buna göre net alanı 100 m2 olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m2 olacaktır .
Bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir .” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından dosya münderecatı kapsamında; şikayet konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Şikayetçi, yeni sahip olduğu tek konutu ile ilgili olarak engelli emlak vergisi muafiyeti uygulanması için başvuruda bulunduğunu, ancak tarafına emlak vergisi borcu tahakkuk ettirildiğini, Yenimahalle Belediye Başkanlığına tekrar başvuruda bulunarak tahakkukun nedenini sorduğunda, mevcut net alanı 133m 2 olan dairesine; depo, garaj, ortak alan gibi diğer unsurların eklendiğini, bu nedenle dairesinin toplam 240m 2 göründüğünü ve emlak vergi muafiyetinden yararlanamayacağı hususunun tarafına iletildiğini, bu kapsamda tarafına haksız şekilde tahakkuk ettirildiğini iddia ettiği emlak vergisi borçlarının silinmesini ve emlak vergi muafiyetinden yararlandırılmasını talep etmektedir .
13. Yenimahalle Belediye Başkanlığı ise şikâyete konu toplam daire alanının 244,1 m 2 olduğunun tespit edildiğini belirterek, başvuranın sıfır oranlı vergi uygulamasından yararlanma talebini reddetmektedir . Bu anlamda uyuşmazlığın, şikâyetçinin mezkûr konutunun brüt alanın 200 m 2’den az olup olmadığı hususunda ortaya çıktığı anlaşılmıştır .
14. Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde “… brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olması …
” ibaresine yer verilmiştir . Dolayısıyla emlak vergisi muafiyetine ilişkin olarak konutun metrekare hesaplamasında, brüt alanın dikkate alınacağı Kanunun açık ifadesidir . Bununla birlikte, uygulamada
4 / 6“brüt alan” ibaresinin nasıl anlaşılması ve miktarının nasıl hesaplanması gerektiği konusunda
tereddütlerin yaşandığı ve bu tereddütlerin Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan, 9 ve 10 numaralı paragraflarda yer verilen 6 ve 14 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde açıklandığı görülmektedir .
15. 14 seri nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, emlâk vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı; binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m 2 cinsinden bulunacak alan olduğu; binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içerdiği belirtilmiştir .
16. Aynı şekilde, anılan Tebliğler kapsamında, 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen brüt 200 m 2’nin, binanın (apartmanda dairenin) dış duvarları arasındaki mesafeler itibarıyla metrekare cinsinden bulunacak alanı olduğu; bu alana kömürlük, çamaşırlık, ortak garaj ve emsali, binaya (bina apartman ise daireye) tahsis edilmiş müştemilatın alanının eklenmekte olduğu; hol, merdiven boşlukları, kapıcı ve kalorifer daireleri, sığınaklar gibi ortak kullanım yerlerinin arsa hissesine göre bulunacak alan paylarının da ayrıca ilave edileceği; bununla birlikte dükkan, daire, depo, ardiye ve mağaza gibi müstakilen kullanılan ve apartman maliklerine ait bulunan yerlerin ortak kullanım alanı sayılmayıp ayrı olarak bildirilmesi gerektiği hususları, açıklanmıştır .
17. Somut olaya ilişkin olarak, Belediye tarafından Kurumumuza gönderilen ve şikayete konu dairenin de yer aldığı ‘E Blok Metrekare Cetveli’ne göre; başvurucuya ait meskenin net alanı 131,05 m 2, brüt alanı 155,00 m 2, ‘ortak hisse/blok ortak alanı’ 44,35 m 2, ‘ortak hisse/genel ortak alan’ 44,6m 2, ‘toplam inşaat brüt alanı’nın ise 244,10 m 2 olarak tespit edildiği, görülmüştür .
18. İlgili mevzuat kapsamında, kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve bağımsız olarak tasarrufu mümkün olmayan kömürlük, çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer daireleri, garaj gibi eklentiler arsa payı oranında bağlı olduğu bina ile birlikte dikkate alınması ve buna göre, kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan yerlerin, mükelleflerin arsa hissesine göre bulunacak payları oranında bağımsız bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılarak vergi değerinin hesaplanması gerekmektedir .
19. Konutun tüm alanlarının toplamı “brüt metrekare” olarak tanımlanmakta olup; somut olayda, bina metrekare cetvelinde, toplam inşaat brüt alanının 244,10 m 2 olarak hesaplandığı, idarenin konutun brüt alanına ilişkin hesabının, ilgili mevzuata uygun olduğu, bu anlamda başvurana ait konutun, Kanunda yer alan “brüt 200 m2’yi geçmeyen” şartını taşımadığı tespit edilmiştir .
20. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Yenimahalle
Belediye Başkanlığı tarafından, şikayetçinin emlak vergisi muafiyetinden yararlanma talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir .
5 / 6B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Yenimahalle Belediye
Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup Yenimahalle Belediye Başkanlığı’nın bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi