|
ÖZET: Başvuran, Etimesgut Belediye Başkanlığı’na yaptığı başvuruda, kendisine ait dairenin brüt alanının 200 metrekareyi 6 cm aşması nedeniyle emlak vergisi muafiyetinden yararlanamadığını iddia etmiştir. Başvuru, 05.01.2024 tarihinde yapılmış olup, başvuranın eşiyle birlikte %50-%50 hisseye sahip olduğu dairenin vergi muafiyetine tabi olup olmadığı konusunda tereddüt yaşadığı belirtilmiştir. Başvuran, daha önce 2011 yılında yaptığı başvurunun olumsuz sonuçlandığını ifade ederek, konunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek Etimesgut Belediye Başkanlığı’ndan bilgi talep etmiştir. Belediye, brüt alanın 200,06 m² olduğu gerekçesiyle muafiyet talebinin reddedildiğini bildirmiştir. Ayrıca, başvuranın başka taşınmazlarının bulunduğu tespit edilmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, yalnızca brüt 200 m²’yi geçmeyen tek mesken sahiplerinin muafiyetten faydalanabileceği belirtilmiştir. İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, yolların metrekare cetveline dahil edilmediği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın emlak vergisi muafiyeti talebi, ilgili mevzuat ve yapılan incelemeler doğrultusunda reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine ilişkin kararın hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuranın itiraz hakkının devam ettiğini bildirmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6911-S.24.10813
BAŞVURU NO : 2024/217
KARAR TARİHİ : 03.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın, evinin metrekare hesabı hatalı olarak hesaplandığından
BAŞVURUNUN KONUSU :
200 m2’yi geçtiği gerekçesiyle emlak vergisi muafiyeti uygulanmadığı
iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 30.04.2023 tarihinde başvuruda bulunan (TCKN: tarafından
özetle; eşi ve kendisinin maliki oldukları dairede %50-%50 hisseye sahip oldukları, kendisinin emekli memur, eşinin ise ev hanımı olduğu, bu dairenin 200 metrekareyi 6 cm geçtiği için vergi muafiyeti kapsamına girip/giremeyeceği konusunda tereddüde düştüğü, vergi muafiyetinden faydalanabilip faydalanamayacağı ve faydalanabilirse geçmişe yönelik ne kadar iade alabileceğini bilemediği, Etimesgut
Belediye Başkanlığına 2011 yılında başvuruda bulunulduğu ve tarafına olumsuz cevap verildiği iddia ve ifade edilerek kendisine bilgi verilmesi talep edilmiştir.
1.1) Başvuranın numaralı idari başvuru yolları tüketilmeden Kurumumuza yapmış olduğu ilk
başvurusuna, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği 05.06.2023 tarihinde
Gönderme Kararı tesis edilmiştir. Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından 07.06.2023 tarih ve sayılı yazı ile cevap verilmiştir.
1.2)Başvuranın tarafından 29.11.2023 tarihli dilekçe eklenmek suretiyle tarihinde tekrar başvuruda bulunulmuş, asıl sorunun imar planından kaynaklandığı, Sitesi ile Sitesi arasındaki yolun kendi apartmanlarında gözüktüğünü iddia edilerek numaralı başvurunun esastan incelenmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Etimesgut Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Etimesgut Belediye Başkanlığının 14.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
Emekli başvuran ve eşi ile hisseli Mahallesi, .Blok, no.lu taşınmazlarına 1319 sayılı Emlak 2’
Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinde brüt kullanım alanı 200 m yi geçmeyen tek meskenleri için vergi 2 muafiyetinde bulunulduğu, ancak söz konusu taşınmazın brüt kullanım alanının 200,06 m olması sebebiyle vergi muafiyeti işlemi yapılamadığı, ile arasında imar planında kaynaklı 2 taşınmazlara ait brüt kullanım alanını gösterir m cetvelinin hesaplanmasında hatanın olduğu iddia edilerek konunun yeniden araştırılmasının istendiği,
2.2) Bu itibarla İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün yazılarından anlaşılacağı üzere brüt kullanım alanını
2 gösterir m cetvelinin hesaplanmasında herhangi bir hatanın bulunmamasının yanı sıra İdarelerince TKGM
kayıtlarının araştırılması sonucunda birden fazla meskene rastlanıldığından ilgili Kanunda belirtilen brüt 2
200 m ve Türkiye genelinde tek mesken şartını taşımadıklarından dolayı mükellefin vergi muafiyeti
talebine işlem yapılmasının mümkün olamayacağı ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1) “Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1’inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar Verme Süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…’’ ,
6) 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
6.1) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”, ikinci fıkrasında; “Bir araziye paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.”,
6.2) “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla
mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” ,
7) 29.12.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulunun 2006/11450 sayılı Kararında;
“1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” ,
8) 29.07.1972 tarihli ve 14260 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Maliye Bakanlığının 6 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak Yerlerin Değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümünde; “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak
Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15’ inci maddesinde belirtilmiştir. Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir. Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.”,
9) 01.03.1983 tarihli ve 17974 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Maliye Bakanlığının 14 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde; “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümü esas alınmaktadır. Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alanıdır. Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi
2 mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m olan bir apartman dairesinin beyan edilmesi gereken
2 brüt alanı 125 m olacaktır. Bu şekilde hesaplanan brüt alan, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer
dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.” ,
10) 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde; “1.İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlığı altında; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; – Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, – Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran tarafından 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, eşi ve kendisinin maliki oldukları
dairede %50-%50 hisseye sahip oldukları, evlerinin 200 metrekareyi 6 cm geçtiği için vergi muafiyeti kapsamına girip/giremeyeceği konusunda tereddüde düştüğü, asıl sorunun imar planından kaynaklandığı, Sitesi ile Sitesi arasındaki yolun kendi apartmanlarında gözüktüğünü iddia ve ifade edilerek kendisine bilgi verilmesi talep edilmektedir.
13) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi birinci fıkrasında Belediyelerin gelirlerinin neler olduğu belirlenmiş ve söz konusu maddenin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.” hükümleri kapsamında emlak vergisi işlemlerinin ilçe belediyelerince gerçekleştirileceği belirlenmiştir.
14) 29.07.1970 tarihli 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile yasada
belirtilen şartları taşıyanların indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlanmış olup, brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni sahip olanların faydalanabileceğine dair düzenleme yapılmıştır.
Zikredilen fıkrada, ‘‘Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye’’ ve bu hükmün, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağının, ayrıca geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye de Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
14.1) Anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yasada şartları taşıyanların bina vergisi oranının 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlendiği, “brüt alan” ibaresinden kastın ne olduğu hususunun Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 6 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak Yerlerin Değerlemesi” başlıklı A/1-c bölümünde ve 14
Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı anlaşılmaktadır.
15) Başvuru konusu somut olayda özetle, başvuranın eşi ve kendisinin maliki oldukları dairede %50-
%50 hisseye sahip oldukları, evlerinin 200 metrekareyi 6 cm geçtiği için vergi muafiyeti kapsamına girip/giremeyeceği konusunda tereddüde düştüğü iddia ve ifade edilerek kendisine bilgi verilmesi talep edilen numaralı idari başvuru yolları tüketilmeden Kurumumuza yapmış olduğu ilk başvurusuna
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği 05.06.2023 tarihinde Gönderme Kararı verilmiş olup, başvuranın tarafından tarihinde tekrar başvuruda bulunarak asıl sorunun imar planından kaynaklandığı, Sitesi ile Sitesi arasındaki yolun kendi apartmanlarında gözüktüğü numaralı başvurunun esastan incelenmesi talep edilmiş olup, söz konusu başvuru kapsamında idareden bilgi ve belge talep edilmiştir.
15.1) Söz konusu bilgi ve belge talepli yazımızda; Başvuranın, “asıl sorunun imar planından
kaynaklandığı, Sitesi ile Sitesi arasındaki yolun kendi apartmanlarında gözüktüğü” iddiası kapsamındaki hususun açıklanması talep edilmiş olup, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün bila tarihli ve sayılı yazısında özetle; Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde; yapı inşaat alanının, ışıklıklar ve avlular hariç olmak üzere, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekânlar, çatı veya kat bahçeleri, çatıda, katta ve zemindeki teraslar, balkonlar, açık çıkmalar ile binadaki ortak alanlar dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının alanını ifade eder denildiği, bu sebeple metrekare cetvelinde inşa edilen binaya ait alanların gösterildiği, yolların metrekare cetvelindeki hesaplamalara dâhil edilmediği bildirilmiştir.
15.2) İdarece eki belgelerde sunulan hesaplama cetvelinde, başvuranın ada, parselde bulunan
taşınmaza ait hesap cetvelinde, brüt alanın 137,265 metrekare, ortak alanın hissesine düşen payının 62,796 metrekare, toplam alanının ise 200.061 metrekare olarak hesaplandığı, ortak alan tespitinde merdiven, asansör, merdiven holü, giriş holü, sığınak, su deposu, yangın merdiveni, çöp odası, elekt. pano odası, jeneratör odası, asn. makine dairesi, kapıcı dairesi alındığı tespit edilmiştir.
15.3) Ayrıca, İdare tarafından web-tabu aracılığıyla yapılan sorgulama neticesinde; başvuranın bahse
konu taşınmazının ( ada parsel) yanı sıra Ankara ili, ilçesinde niteliği mesken olan 1 adet taşınmazı; Kahramanmaraş ili, ilçesinde 6 adet tarla vasıflı taşınmazı olduğu bilgisi edinilmiştir.
16) 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; emlak vergisine esas olacak bina değerinin
tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınacağı; binanın (apartmanlarda ise dairenin)
2 dıştan dışa yüzölçümünün, dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alan olduğu;
binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde, faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesinin mümkün olduğu; bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içerdiği ifade edilmiştir.
16.1) 6 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde de; Kat Mülkiyet Kanununa göre kat
maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakillen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık,
sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyeceği ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacağı belirtilmiştir.
17) Kurumumuza yapılan benzer bir başvuru için Gelir İdaresi Başkanlığından görüş sorulmuş olup,
Gelir İdaresi Başkanlığının 10.12.2019 tarihli ve sayılı yazısında özetle; “Binanın brüt alan ile ilgili olarak 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde;
“A – BİNA VERGİSİ
1.Verginin konusu ve bina kavramı
…
c) Ortak yerlerin değerlemesi
Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk Vergisine Matrah Olacak
Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15’inci maddesinde belirtilmiştir. Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi.) yerleri kapsamaktadır. Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir. Buna karşılık, Kat Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri.) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmeyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır.” denilmektedir.
17.1) 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde ise “…Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün
Tespiti: Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın DIŞTAN DIŞA (BRÜT)
YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır. Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m² cinsinden bulunacak alanıdır. Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı yani net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m² olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m² olacaktır. Bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir.” denilmektedir. Buna göre, genel ortak alanların yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi ve kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan yerlerin, mükelleflerin arsa hissesine göre bulunacak payları oranında bağımsız bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılarak ilgili Belediye tarafından vergi değerinin hesaplanması gerekmektedir. Öte yandan, binanın dıştan dışa yüzölçümünün kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır. Buna göre net alanı 100 m² olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m² olacaktır. Bu itibarla, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasında 200 m²’lik brüt alanın yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre hesaplanması gerekmekte olup… Ancak, meskenin alanının brüt 200 m²’yi geçmesi durumunda indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir. (2019/18089 no.lu başvuruya verilen 03/04/2020 tarihli Ret Kararı)
18) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3’üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin anılan Kanun
ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. 213 sayılı Kanunun anılan hükmü, lafzın açık
olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir. Bir başka deyişle herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir. Bu kapsamda, 1319 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde de kimlerin indirimli emlak vergisinden yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olanların faydalanabileceği maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuştur. Bu noktada, İdarece yapılan sorgulamada başvurana ait şikâyete konu taşınmaz dışında mesken ve tarlaları bulunduğundan muafiyet şartlarını taşımadığı anlaşılmaktadır.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran tarafından taşınmazına muafiyet uygulanıp uygulanmayacağı konusunda bilgi talep edildiği, Emlak Vergisi
Kanunu’nun 8’inci maddesinde belirtilen muafiyet şartının Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması durumunda söz konusu olacağı, ancak İdarece başvuranın bahse konu taşınmazı dışında Ankara ve Kahramanmaraş illerinde taşınmazları (1 adet mesken ve 6 adet tarla vasıflı taşınmaz) bulunduğunun tespit edildiği, metrekare hesabı hususu ise 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde açıklandığı, bina değerinin tespitinde binanın dıştan dışa (brüt) yüzölçümünün esas alınması ile binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümünün ise dış duvarlar arasındaki 2 mesafeler itibariyle m cinsinden bulunacak alan olduğu ve bu şekilde hesaplanan brüt alanın, hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermesi gerektiği, dosya kapsamında yer alan 2 bilgi ve belgelerden 20 adet konutun yer aldığı ortak kullanım alanı toplamının 1255,925 m ve toplam
2 2
brüt alan 2745,30 m olduğu, başvuranın payına düşen bağımsız ortak kullanım alanının 62,796 m ve
2 2
bağımsız bölüme düşen brüt kullanım alanının 137,265 m olduğu, toplam inşaat alanının ise 200,061 m olduğu, başvuran tarfından asıl sorunun imar planından kaynaklandığı, Sitesi ile Sitesi arasındaki yolun kendi apartmanlarında gözüktüğünü ifade edilmiş olsa da, İmar ve Şehircilik
Müdürlüğünün metrekare cetvelinde inşa edilen binaya ait alanların gösterildiği, yolların metrekare cetvelindeki hesaplamalara dâhil edilmediği bildirildiği yasada belirtilen şartların taşınmadığı anlaşıldığından İdarece muafiyet talebinin ret edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresinde gönderildiği, İdarenin “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine ve
“kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmaktadır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede idarenin işlemine karşı Ankara Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
/
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi