|
ÖZET: Başvuran, cezaevinde bulunduğu süre zarfında gelir elde edemediğini ve üç çocuğuna eşinin baktığını belirterek, Selçuklu Belediyesi’ne emlak vergisi muafiyeti talebinde bulunmuştur. Ancak, başvurusu üzerine herhangi bir yanıt alamamıştır. Başvuran, 2016-2020 yılları arasında ödediği emlak vergilerinin iadesini ve 2020 yılı için muafiyet talebinin kabul edilmesini istemektedir.
Selçuklu Belediyesi, başvuranın talebini reddetmiş ve muafiyetin uygulanabilmesi için ikamet şartı olduğunu belirtmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı ise, hiçbir geliri olmayan ve brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olanların indirimli emlak vergisi oranından yararlanabileceğini ifade etmiştir. Ancak, başvuranın Ankara’da ikamet etmesi ve ilgili belgeleri sunmaması nedeniyle talebi uygun görülmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olmadığını tespit etmiş ve muafiyet talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde tavsiye kararı vermiştir. Bu karar doğrultusunda, Selçuklu Belediyesi’nin başvuranın durumunu göz önünde bulundurarak gerekli işlemleri yapması önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8184-S.20.12733
BAŞVURU NO : 2020/5898
KARAR TARİHİ : 29/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
İndirimli emlak vergisi hakkından yararlanma talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 3,5 yıldır cezaevinde olduğunu, bu sebeple hiçbir gelirinin olmadığını, eşinin okula giden üç çocuğuna baktığını, 24/10/2019 tarihinde Konya Selçuklu Belediyesine başvuru yaparak evinin emlak vergisinden muaf olmasını talep ettiğini fakat dilekçesine cevap alamadığını, hakkında herhangi bir kesinleşmiş mahkûmiyete kararının bulunmadığını belirterek ilgili kuruma iletmiş olduğu dilekçelere neden cevap verilmediği, 2016-2017-2018-
2019 yıllarına ait ödemiş olduğun vergilerin iade edilmesini, 2020 yılı için emlak vergisi
muafiyetinin kabul edilmesini, 2016-2017-2018-2019-2020 yılı için kaç kişiye emlak vergisi muafiyetinin tanındığını bilgisinin verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 16/04/2020 tarih ve , sayılı bilgi-belge isteme yazıları ile Selçuklu
Belediye Başkanlığından ve Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi belge talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda, Selçuklu Belediye Başkanlığı 05/05/2020 tarihli ve E.
sayılı, Gelir İdaresi Başkanlığı ise, 21/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir.
3. Selçuklu Belediye Başkanlığının cevabi yazısında özetle;
3.1. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında muafiyet hükmünün düzenlendiği, söz konusu gayrimenkul 2020 yılı da dahil ikamet amacıyla kullanılmadığından (muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan yazlık, dağ evi v.b hariç) dolayı emlak vergisi muafiyet işlemi uygulanmadığı, 16/05/2017 tarih ve 24976 sayılı hukuk işleri müdürlüğüne tutuklu yargılanan mükellefin sahibi olduğu gayrimenkul için emlak vergisi muafiyet talebinin yapılıp yapılmayacağı ile ilgili hukuki görüş talep edildiği.
23/05/2017 tarih ve 25892 sayılı hukuk işleri müdürlüğünden gelen mütalaada indirimli emlak vergisinin muafiyetinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığı.
3.2. 38 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I/3 bölümünün (a) bendinde, “İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir’’ denildiği. Bu hüküm gereğince
İndirimli Emlak Vergisi Muafiyeti işlemi Ankara’da kirada oturduğunu belirten mukellefin bununla ilgili kira kontratları ile kira gelir beyannamesi bildiriminin de bulunmadığından dolayı indirimli emlak vergisi muafiyet talebi uygun görülmediği. Mükellefin, İndirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari, sınai ve mesleki faaliyet geliri, tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması gerektiği. Geçmiş yıl ve ilgili yıl için bu şartları taşıyıp taşımadığını ispatlayamadığından işlem yapılmadığı da mükellefe bildirildiği belirtilmektedir.
4. Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısında özetle; 4.1. 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış lanlar hariç olmak zere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazileri, engellilerin, şehit dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde ( intifa hakkına sahip olunması hali dahil), bu meskene ait bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirildiği.
44 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde “I- Hiçbir Geliri Olmayan
Mükelleflerin İndirimli Bina Vergisi Oranından Faydalanmak İçin Taahhüt Belgesi
Vermelerinin Yeterli Olması …………… Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan
Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür.” denildiği”.
İndirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip ve düşük gelirli hiçbir geliri olmaması nedeniyle ekonomik güçlük içinde bulunan mükelleflere Devlet tarafından sağlanan bir imkan olduğu. Ancak, terör örgütleriyle veya
Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunanlarla ilişkisi olması nedeniyle Olağanüstü
Hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin olarak Kanun Hükmünde Kararnameler veya başkaca işlemlerle görevden çıkarılanların, indirmli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmalarına imkan bulunmadığı,
4.2. Başka bir (2015/4788 sayılı) şikâyet başvurusuyla ilgili olarak, Kurumumuzca Gelir
İdaresi Başkanlığı’ndan görüş sorulmuş olup, ilgili İdarenin 30/11/2015 tarih ve 113617 sayılı cevabı yazısında özetle;
Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 2 nci fıkrası ile 38, 44 ve 57 Seri No.lu Emlak
Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri gereğince; indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması için gerekli şartları taşıyan mükelleflerin başvurularında, beyan ve taahhütlerinin yeterli sayılması, ancak söz konusu beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenilmeden
Belediyelerce ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği, mükelleflerin söz konusu bildirimi süresinde vermemelerinin indirimli bina vergisi oranı uygulamasına engel teşkil etmediği, bahsi geçen Kanunda emlak vergisinin geriye yönelik uygulanmayacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, mükelleflerin gerekli şartları taşıdıkları tarihten itibaren, zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurulmak suretiyle, geçmişe dönük olarak indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabileceği, belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde; “Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir. Bu oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanır.
Cumhurbaşkanı, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir.
Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz. Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır.” 7.1. Bahsi geçen kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” 8. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendinde; “A) Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan “Vergi Kanunu” tabiri işbu Kanun ile bu
Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder.
Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanır.” 9. 29/12/2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/11450 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinde; “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali
dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” 10. 31/12/2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 38 Seri No’lu Emlak
Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “2. Hiçbir Geliri Olmayan Mükelleflerin Geliri
Olmadığını Belgelemeleri başlıklı kısımda; ……………. Hiçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerin, indirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari, sınai ve mesleki faaliyet geliri, tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması gerekmektedir. Bu nedenle mükelleflerin;
a) İkametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına,
b) T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına,
dair alacakları belgeleri, bu Tebliğ eki form ekinde ilgili belediyeye vermeleri gerekmektedir.
Bu form ve eki belgeleri, ilk defa mükellef olanlar, verecekleri bina vergisi bildirimi ekinde, öteden beri mükellef olanların ise 2004 yılının Ocak ayı içinde vermeleri gerekir.” hükmü ve, 3. İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili Diğer Hususlar başlıklı kısmında; a)
İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır.
Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir.” 11. 12/05/2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emlak Vergisi Kanunu
Seri No: 44 Genel Tebliğinde; “43 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği
[20/03/2005 – 25671 S – R.G] ile hiçbir geliri olmayan ve brüt 200 m²’yi geçmeyen tek mesken sahibi olan mükelleflerin bu meskenlerine ait indirimli (sıfır) bina vergisi oranından faydalanmak için yukarıda belirtilen belgeleri, 38 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliği ekinde yer alan “Hiçbir Geliri Olmadığını Belgeleyenlerin Tek Meskenlerine Ait
Form” ekinde ilgili belediyelere verme süresi 2004 yılı için 31/05/2005 tarihi mesai saati bitimine kadar uzatılmış, ayrıca 2004 yılında mesken sahibi olan ve 2005 yılı için indirimli vergi oranından faydalanma şartlarını taşıyan mükelleflerin istenilen belgeleri ilgili belediyelere verme süresi de 31/12/2005 tarihi olarak belirlenmiştir.
Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür.
Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve
T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır.” 12. Maliye Bakanlığı’nın 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin, “2.
Emlak Vergisi Bildirimlerinin Yeniden Düzenlenmesi, Mükelleflerden Bildirim Dışında Bir
Belge Talep edilmemesi ve Devredenin Mükellefiyetinin Res’en Sona Erdirilmesi” başlıklı bölümünde; “…1319 sayılı Kanunda, emlâk vergisi mükelleflerine, bu vergiyle ilgili işlemler sırasında emlâk vergisi bildirimi dışında herhangi bir belge vereceklerine dair yükümlülük getiren bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, emlâk vergisi mükelleflerinden emlâk vergisi bildirimi dışında tapu sureti, kimlik fotokopisi, vergi kimlik numarasını gösteren belge, elektrik ve su abone belgesi, yapı kullanma izin belgesi, m2 cetveli veya başkaca bir belge talep edilmeyecektir. … Belediyelerce, emlâk vergisi işlemlerinde mükellefler tarafından bildirilen hususların teyidinin, mükelleflerden belge istenmeden ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda belediyelerce, mükelleflere ait kimlik bilgileri, İçişleri
Bakanlığı Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden, tapu kayıtları ise Tapu ve Kadastro Bilgi
Sisteminden alınabilecektir. Ayrıca, mükelleflerin şehit, gazi, dul, yetim ve emekli olduklarına ilişkin bilgilerin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından elektronik ortamda sağlanması mümkün olacaktır. …” hükümleri amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Hüseyin YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edildiğinden, talebin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuru; 200 m²’yi geçmeyen ve hiçbir geliri olmayan emlak vergisi mükellefinin indirimli bina vergisinden yararlanma talebinin ret edilmesi ve idareye yapmış olduğu başvurulara cevap verilmemesi nedeniyle yaşadığı mağduriyet hakkındadır.
15. İlgili idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden şikâyetçinin tüm başvurularına İlgili Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla cevap verildiği tespit edilmektedir.
16. 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası, bazı şartları sağlayan mükelleflerin, indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân tanımıştır. Bu kapsamda, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene malik olan (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) kişilerden, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar dışında hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, geliri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından alınan aylıktan ibaret bulunanlar, gaziler, engelliler ve şehitlerin dulyetimleri söz konusu indirimli vergi uygulamasından faydalanabilmektedir.
17. Anılan şartlardan “hiçbir geliri olmama” hali, başvuru bakımından önem arz etmektedir.
Zira başvuran Selçuklu Belediyesine yaptığı müracaatta, hiçbir geliri olmadığına vurgu yapmış ve yüzölçümü 200 m²’yi aşmayan meskeninin indirimli emlak vergisi oranından faydalanmasını talep etmiştir. Ancak Selçuklu Belediyesi, mükellefin indirimli emlak vergisi talep edilen taşınmazda ikamet etmemesi, Ankara’da ikamet etmekte olduğu konut ile ilgili kira kontratları ile kira gelir beyannamesi bildiriminin de bulunmamasından dolayı indirimli emlak vergisi muafiyet talebi uygun görülmemiş ve talebi reddetmiştir.
18. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin anılan Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır. Başvuranın talebi hakkında 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde de kimlerin indirimli emlak vergisinden yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olanlardan hiçbir geliri olmayanların söz konusu imkândan faydalanabileceği, maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuş ve buna ilişkin kısıtlayıcı başkaca bir esas da getirilmemiştir.
19. Selçuklu Belediyesi şikayetçinin talebi ile ilgili olarak; 38 Seri No’lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinde…… “İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır.” hükmü belirtildiği fakat başvuranın Ankara’da oturmuş olduğu taşınmaz ile ilgili kira kontratları ile kira gelir beyannamesi bildiriminin de bulunmaması sebebiyle indirimli vergi oranından faydalanamayacağını belirtmektedir. Ancak 11. Paragrafta da belirtildiği üzere Emlak Vergisi Kanunu Seri No: 44 Genel Tebliğinde; “………..Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür.” hükmü yer almaktadır.
20. Kanun koyucu, indirimli vergi oranından yaralanabilecekleri tahdidi surette belirlemiştir.
Bunun yanı sıra Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından çıkarılan Genel Tebliğlerden bu haktan kimlerin ve nasıl yararlanacakları ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. İlgili idareler, mevzuatlarda zikredilen unsurların müracaatta bulunanlar bakımından gerçekleşip gerçekleşmediğine bakıp gerekli işlemleri yapmakla yetineceklerdir. Bunun dışında, yasama organın iradesinin ötesine geçerek, yasal mevzuatlarda yer alan şartların dışında yeni şartlar ihdas etmek, idari işlemleri hukuka aykırı hale getirecektir.
21. Kurumumuza daha önce yapılmış olan; 200 m² den daha küçük taşınmaza sahip olup, herhangi bir geliri olmaması sebebiyle emlak vergisi indirimden faydalanma taleplerinin, ilgili idareler tarafından yasal mevzuatta yer alan sınırlamalar dışında, idareler tarafında ileri sürülen yeni şartlar sebebiyle ret edilen şikâyet başvuruları ile ilgili olarak; Kurumumuz tarafından 2017/9904, 2018/17155, 2019/17950 Tavsiye Kararları verilmiş olup ilgili idarelere bu kararlar tebliğ edilmiştir.
22. Selçuklu Belediyesi tarafından başvuranın muafiyet talep edilen gayrimenkulde ikamet etmediği, Ankara’da ikamet etmekte olduğu, ancak konuya ilişkin belgelerin taraflarına sunulmadığı ifade edilmiştir. Ancak Emlak Vergisi Kanunu hükümleri doğrultusunda Maliye
Bakanlığı tarafından çıkarılan 38 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; indirimli bina vergisi oranı uygulanması için meskende bizzat oturma şartı bulunmadığı ve sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanların da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceği, sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde, bunların meskenine indirimli vergi oranı uygulanmayacağı, ancak mükelleflerin gelir getirmeyen işyeri, arsa ve araziye sahip olmaları, indirimli vergi oranından yararlanmalarına engel teşkil etmeyeceği hususları hükme bağlamıştır. Ayrıca söz konusu Tebliğde; indirimli bina vergisi oranının uygulanabilmesi için, Tebliğin (I/1) bölümünde belirtilen şartları taşıyan mükelleflerin, bu Tebliğe ekli formlardan durumlarına uygun olanını doldurup imzalayarak ilgili belediyelere eki belgelerle birlikte vermeleri gerektiği, belediyelerin, hiçbir geliri olmayan mükelleflerden istenecek belgeler hariç olmak üzere bu Tebliğ ekinde yer alan formlar dışında mükelleflerden başka bir belge talep etmeyeceklerini hükme bağlamıştır.
23. Yine 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Tebliğinde; emlâk vergisi mükelleflerine, bu vergiyle ilgili işlemler sırasında emlâk vergisi bildirimi dışında herhangi bir belge vereceklerine dair yükümlülük getiren bir hüküm bulunmadığı, emlâk vergisi mükelleflerinden emlâk vergisi bildirimi dışında tapu sureti, kimlik fotokopisi, vergi kimlik numarasını gösteren belge, elektrik ve su abone belgesi, yapı kullanma izin belgesi, m2 cetveli veya başkaca bir belge talep edilmeyeceği, emlak vergisi işlemlerinde mükellefler tarafından bildirilen hususların teyidinin mükelleflerden ek belge istenmeden belediyelerce ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılması gerektiği, bu bağlamda belediyelerce, mükelleflere ait kimlik bilgilerinin İçişleri Bakanlığı Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden, tapu kayıtlarının Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminden alınabileceği, mükelleflerin şehit, gazi, dul, yetim ve emekli olduklarına ilişkin bilgilerin ise Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’ndan elektronik ortamda sağlanmasının mümkün olabileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
24. Söz konusu Tebliğlerde yer alan düzenlemeler uyarınca, hiçbir geliri olmayanların veya sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığı alan ve bu aylıkları dışında başka gelirleri bulunmayanların, Türkiye sınırları içinde 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni nedeniyle indirimli bina vergisi oranından faydalanabilmesi için
Tebliğ ekinde belirtilen formun (taahhüt belgesinin) ilgili Belediyeye vermesi yeterli olup, belediyelerce, ayrıca başka bir belge istenilmeden mükelleflerin meskenlerine indirimli bina vergisi oranını sıfır olarak uygulaması gerekmektedir. Öte taraftan, idarenin, mükellefler tarafından verilen bildirimlerin teyidini ilgili kurum ve kuruluşlardan yapabilme ve mükelleflerin gerçeğe aykırı beyan ve bildirimlerini tespit etmesi halinde ödenmesi gereken vergiyi cezası ve gecikme faiziyle birlikte tahsil etme yetkisi olduğu hususu da bir gerçektir.
25. Diğer taraftan ilgili idare şikâyetçinin geçmiş dönemlere ilişkin muafiyet talebiyle ilgili olarak, geçmiş yıl ve ilgili yıl için ‘hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari, sınaî, meslekî veya tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması’ şartlarının taşıyıp taşımadığını ispatlayamadığından talebin reddedildiği ifade edilmiştir. Ancak muafiyet talebine ilişkin bildirimin ilgili belediyelere belli bir sürede verilmesi gerektiği ya da indirimli (sıfır) bina vergisi oranı uygulamasından geriye dönük yararlanılamayacağı hususlarında ilgili mevzuatta herhangi bir düzenleme mevcut değildir. Ayrıca yukarıda da belirtildiği üzere, şikâyetçinin ilgili Tebliğ ekinde bulunan formu idareye vermesi, indirimli (sıfır) bina vergisi uygulamasından yararlanması için yeterli olup, söz konusu beyan ve taahhütlerin doğruluğunun mükelleften ek belge istenilmeden İdarece ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; adı geçen Belediyece, şikâyetçinin geçmişe dönük olarak indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin olarak, 57 Seri No.lu
Tebliğde öngörülen düzenleme doğrultusunda ilgili kurum ve kuruluşlardan bir teyit alınmadığı, muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadığı hususunun başvuran tarafından ispatlanmasının beklendiği anlaşılmıştır.
26. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olması ve hiçbir geliri olmadığını taahhüt etmesi halinde indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması, söz konusu beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenmeden ilgili Belediyece ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği, ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
28. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması, düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle şikâyetçiden 2020 yılına kadar tahsil edilen emlak vergilerinin şikâyetçiye iadesi ve tahakkuk ettirilen ancak şikâyetçiden tahsil edilmeyen emlak vergilerinin terkini ile ilgili olarak makul sürede yeni bir işlem tesisi hususunda SELÇUKLU
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASI,
6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın; BAŞVURANA ve SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi