|
ÖZET: Başvuru, Çorlu Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisi ve vergi cezalarının iptali talebine ilişkindir. Şikâyetçi, 2011 yılından itibaren her yıl için emlak vergisi ve cezalarının kendisine tahakkuk ettirildiğini, üzerine kayıtlı taşınmazın 200 m²’den az olduğunu ve emlak vergisi oranının %0 olması gerektiğini belirtmiştir. Çorlu Belediyesi, 2020 yılında yapılan emlak vergisi bildiriminin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre düzeltme zamanaşımına tabi olduğunu ve 2011-2014 yılları arasındaki vergilerin ödenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Şikâyetçi, bu duruma itiraz ederek, emlak vergisinin terkin edilmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, emlak vergisi indirimine ilişkin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca, geçmişe dönük indirim uygulamasının mümkün olduğunu belirtmiştir. Ancak, 2015-2020 yılları arasındaki tahakkukların düzeltilebileceği, 2011-2014 yılları için ise zamanaşımı süresinin dolmuş olduğu gerekçesiyle şikâyetçinin talebinin reddedilmesine karar verilmiştir. İlgili mevzuat, emlak vergisi bildiriminin süresinde verilmemesi durumunda, vergi tahakkuklarının zamanaşımına uğrayabileceğini öngörmektedir. Sonuç olarak, başvuru, hukuka uygunluk açısından incelenmiş ve şikâyetçinin talebi, ilgili idarenin işlemleri doğrultusunda reddedilmiştir. Başvuranın, Çorlu Belediyesi’ne karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87971-S.20.95958
BAŞVURU NO : 2020/64596
KARAR TARİHİ : 20/11/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇORLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Emlak vergisi muafiyeti talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04/06/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; Çorlu Belediyesi tarafından 09/03/2020 tarihli ve sayılı yazı ile tarafına 2011 yılından itibaren her bir yılın emlak vergisinin ve vergi cezalarının tahakkuk ettirildiğini, belirtilen yazıya cevaben, 07/05/2020 tarihli dilekçe SGK emeklisi 2 olduğunu, üzerine kayıtlı 200 m ’den düşük bir adet taşınmazı bulunduğu, emlak vergisi oranının % 0 olduğunu ve dolayısıyla emlak vergisi tahakkukunun yapılmaması gerektiğini belirttiğini, bu dilekçeye istinaden Çorlu Belediyesi tarafından E. sayılı yazı ile cevap verildiğini ve 2020 yılında resen emlak vergisi bildiriminin belediyece yapıldığının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu madde 126 düzeltme zamanaşımı dolayısıyla Emlak Vergisi Kanunu vergi muafiyetinden ancak 2015-2020 yılları arasında yararlanabileceğinin, 2011-2014 yılları arası emlak vergilerinin ve vergi cezalarının ödenmesi gerektiğinin belirtildiğini, ancak bu konuda Çorlu Belediyesi yetkililerince bir hata yapıldığını, düzeltme zamanaşımının VUK madde 114 uyarınca belirtilen 5 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde yapılabileceğini, ancak 5 yıllık zamanaşımı süresi geçen tahakkuk etmiş vergiler açısından yapılamayacağını, söz konusu olayda Belediye tarafından da cevabi yazıda emlak vergisi bildiriminin 2020 yılında belediyece resen yapıldığının belirtildiğini, dolayısıyla Emlak Vergisi Kanunu madde 40 uyarınca, zamanaşımı süresi 2021 yılı itibariyle başlayacak olup, 2011-2020 yılları arasında tahakkuk ettirilen vergiler ve vergi cezaları açısından herhangi bir şekilde bir zamanaşımının söz konusu olmadığını, kararlarına dayanak olarak verilen 20/12/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2017/146 karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararında da emlak vergisinin bildirime tabi olduğunun, bildirim yapılmadıkça, daha doğrusu Emlak Vergisi Kanunu madde 40 uyarınca ilgili idare tarafından öğrenilmediği takdirde, zamanaşımı süresinin başlamayacağının belirtildiği, dolayısıyla davacı kişi tarafından 1998-2014 tarihleri arasında tahakkuk eden
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr vergi hataları düzeltilemez.” hükmü bulunduğu belirtilerek anılan mevzuat hükümlerine göre bildirim dışı kaldığı, 2020 yılında tespit edilen gayrimenkul için zaman aşımı süresinin 2021 yılından itibaren başlayacağı ifade edilmiş ve vatandaşın 2011-2014 yılları için adına tahakkuk eden emlak vergilerinin terkin edilmesi talebi reddedilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1. maddesinde “Bu kanun
hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.” hükmü bulunmaktadır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Usul Hükümleri” başlıklı 37.
maddesinde “Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” denilmektedir. Bu maddelere istinaden 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu hükümleri emlak vergisi hakkında da uygulanmaktadır. Yine 213 sayılı
Kanunun “Zamanaşımı süreleri” başlıklı 114. maddesinde “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.”; “Düzeltmede zamanaşımı” başlıklı 126. maddesinde “114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez.” denilmektedir. 1319 sayılı Kanunun “Nispet” başlıklı 8. maddesinde ise
“Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır. 29/12/2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/11450 sayılı Karar ile de 2007 ve sonraki yıllar için emlak vergisi indirimi ile ilgili vergi oranı sıfır olarak belirlenmiştir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri ile birlikte 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8.
maddesinde yer alan “belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmü doğrultusunda Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğleriyle, konuya ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu tebliğlerle ilgili belediyeye bildirimde bulunma ve indirim şartlarını belgelendirme ile ilgili koşullar belirlenmiştir. 1319 sayılı Kanun’un 8. maddesine istinaden indirimli emlak vergisi uygulamasından yararlanmak isteyen mükellefler, söz konusu şartları taşıdıklarına dair durumlarını ilgili belediyeye bildirmek zorundadırlar. Bu durum, indirimli vergi uygulaması için gereken özel şart olarak nitelenebilir. Bakanlık tarafından yayımlanan 38, 44 ve 57 no.lu
Genel Tebliğlerde belediyeler tarafından aranılacak belgeler ve mükelleflerin bildirim şekilleri tarif edilmiş, tebliğ eklerinde bildirim formları ve taahhütname örneklerine yer verilmiştir.
İndirimli bina vergisi uygulanabilmesi için, belirtilen şartları taşıyan mükelleflerin, Tebliğ ekinde yer alan formlardan durumlarına uygun olanını doldurup imzalayarak ilgili belediyelere vermeleri gerekmektedir.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
1319 sayılı Kanunun 8. madde metninde yer alan ifadeden, bildirimde bulunma şartının,
indirimli vergi uygulaması için hak doğurucu bir işlem niteliğinde değil de belediyenin konudan haberdar edilmesine yönelik bilgilendirme niteliği taşıyan bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle de indirim şartlarını taşıyan mükelleflerin geç bildirimde bulunmaları halinde aradan geçen süre içerisinde indirim haklarının kaybolmadığı, indirim şartlarının oluştuğu tarihe kadar geriye dönük uygulama yapılması gerektiği sonucuna varılabilmektedir. İndirimli emlak vergisi imkânından yararlanabilmek için 1319 sayılı
Kanunda zamanında bildirimde bulunma şartı öngörülmemiştir. Buna göre, mükelleflerin bu indirimden geriye dönük olarak faydalandırılmaları gerekmektedir. Bir mükellefin indirimli emlak vergisi şartlarına haiz olduğu tarihten itibaren hakkında indirimli emlak vergisi oranı uygulanacağı tabidir. Ancak, 1319 sayılı Kanunun 8. maddesinde indirimden faydalanmak için mükelleflerin zamanında bildirimde bulunması şartı öngörülmediğinden mükelleflerin indirimden geriye dönük olarak faydalandırılmaları düzeltme zamanaşımı süresi göz önüne alınarak gerçekleştirilebilecektir.
Konuya ilişkin İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 27/07/2008 tarih ve 7314/-3424 sayılı özelgesinde; “…Gerekli şartları taşıyan mükelleflerin söz konusu formu veya emlak vergisi bildirimini süresinde vermemeleri indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Sıfır oranlı bina vergisi indiriminden yararlanma talebinde bulunmamış mükelleflerin, daha sonra indirimli bina vergisi oranından faydalanmak için gerekli formları vermeleri halinde ilgili yıllarda (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması ve mesken binalarına ilişkin vergileri hakkında, düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılması mümkün bulunmaktadır.” görüşü beyan edilirken, yine
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 11/04/2011 tarihli ve 258 sayılı özelgesinde; “Emlak
Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunan emeklilerin indirimli bina vergisi oranından yararlanabilmeleri için verecekleri bildirim nedeniyle bir süre belirlenmediğinden söz konusu uygulamadan yukarıda yer verilen şartların gerçekleştiği tarihten itibaren düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe yönelik olarak yararlanılması mümkün bulunmaktadır.” görüşü yer almaktadır.
Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığının benzer konudaki 04/04/2011 tarihli ve 25 sayılı özelgesinde; “Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli maaşından ibaret olanların indirimli bina vergisi oranından (sıfır) faydalanmak için 38
Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan Tek Meskeni Olan (İntifa
Hakkına Sahip Olanlar Dahil) Emeklilere, Dul ve Yetimlere Ait Formu doldurarak ilgili belediyeye vermeleri gerekli bulunmaktadır. Ancak gerekli şartları taşıyan mükelleflerin söz konusu formu veya emlak vergisi bildirimini süresinde vermemeleri indirimli bina vergisi oranının (sıfır) uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Bu itibarla emlak vergisi bildirimini vermemiş ve indirimli bina vergisi oranından (sıfır) yararlanma talebinde bulunmamış mükelleflerin, gerekli formları daha sonra vermeleri halinde, indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasından zamanaşımı süreleri de dikkate alınmak suretiyle geçmişe dönük olarak faydalanmaları mümkün bulunmaktadır.” açıklaması yer almaktadır.
Şikâyet sahibi vatandaş, 1319 sayılı Kanunun 8. maddesine istinaden emekliler için emlak vergisi indiriminden faydalanma dilekçesini 29/04/2020 tarihinde Belediyemize vermiştir.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 114 üncü maddesinde, “Vergi alacağının doğduğu takvim
yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 116 ncı maddesinde, “Vergi hatası, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.” şeklinde tanımlanmıştır. Vergi hatalarının neler olduğu ise anılan Kanunun 117 ve 118 inci maddelerinde açıklanmıştır. Aynı Kanunun 120, 121 ve 122 nci maddelerine göre, vergi hatası nedeniyle fazla veya yersiz tahakkuk edildiği anlaşılan verginin, re’sen ya da mükellefin yazılı başvurusu üzerine düzeltilmesi mümkün bulunmakta olup, “Düzeltme
Zamanaşımı” başlıklı 126 ncı maddesinde de 114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği belirtilmiştir.
Ayrıca, 1319 sayılı Kanunda emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi ve düzeltme zamanaşımı süresi (5 yıl) göz önünde bulundurulmak suretiyle şartları taşıyan mükellefler için geçmişe dönük düzeltme yapılarak varsa tahsil edilen emlak vergilerinin de iade edilmesi mümkün bulunmaktadır.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, emlak vergisi bildiriminin süresinde verilmemesi halinde vergi idarece tarh edilecek, taşınmazların bildirim dışı bırakıldığının belediyenin bilgisine girdiği tarihi takip eden yıldan itibaren beş yıl içerisinde tarh ve tahakkuku yapılmayan emlak vergileri zamanaşımına uğrayacaktır. Ancak, taşınmazlar bildirim verilmemek suretiyle belediyenin bilgisi dahiline girmediği sürece, söz konusu taşınmazlara ait vergi ve cezalar için zamanaşımı süresi işlemeyecektir. Öte taraftan, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin söz konusu uygulamadan geçmişe dönük olarak yararlanabilmesi ve tahakkuk ettirilen emlak vergilerinin ve cezalarının düzeltme zamanaşımı süresi (5 yıl) göz önünde bulundurulmak suretiyle terkin edilmesi mümkün bulunmaktadır.” açıklamasına yer verilmiştir.
4. Benzer şikâyet başvurularına ilişkin olarak Kurumumuz tarafından Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan konuyla ilgili görüş sorulmuş olup, anılan İdarenin 14/01/2019 tarihli ve
E.5465 sayılı cevabi yazısında özetle; “1319 sayılı Kanunda emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi ve düzeltme zamanaşımı süresi göz önünde bulundurulmak suretiyle geçmişe dönük düzeltme yapılarak tahsil edilen emlak vergilerinin iade edilmesinin mümkün bulunduğu…” belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasamızın “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi
Cumhurbaşkanına verilebilir.” hükmüne, Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 6. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu
Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” düzenlemesine, 7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 8. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde,
bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Bina vergisi mükellefiyeti a) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi,… Takip eden bütçe yılından itibaren başlar.” hükmüne, 23 üncü maddesinde; “Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlâk vergisi bildirimi verilmesi zorunludur.
Devlete ait arazi için bildirim verilmez. Bildirimler; a) Yeni inşa edilen binalar için, inşaatın sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden evvel kısmen kullanılmaya başlanmış ise her kısmın kullanılmasına başlandığı bütçe yılı içerisinde, b) Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde, değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içerisinde, Emlâkın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı haller bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulduğu takdirde bildirim, olayın vuku bulduğu tarihten itibaren üç ay içinde verilir.” hükmüne, 33 üncü maddesinde; “Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir: …6. Bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi (Araziden bir kısmının istimlak edilmesi de ifraz hükmündedir.)” hükmüne, “Usul Hükümleri” başlıklı 37 nci maddesinde; “Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr hükümleri uygulanır.” hükmüne, “Bina ve arazi vergilerinde zamanaşımı süresinin başlangıcı” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Bildirim dışı kalan bina ve arazinin vergi ve cezalarında zamanaşımı, bu bina ve arazinin bildirim dışı bırakıldığının idarece öğrenildiği tarihi takip eden yılın başından itibaren başlar.” hükmüne, 9. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun, “Zamanaşımı süreleri” başlıklı 114 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.” hükmüne, “Vergi hatası” başlıklı 116 ncı maddesinde; “Vergi hatası, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır” hükmüne, “Hesap hataları” başlıklı 117 nci maddesinde; “… 2.
Vergi miktarında hatalar: Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır. …” hükmüne, “Vergilendirme hataları” başlıklı 118 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır;” hükmüne, “Düzeltmede zamanaşımı” başlıklı 126 ncı maddesinde, “114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. …” hükmüne, “Mükelleflerin izahat talebi” başlıklı 413 üncü maddesinde; “Mükellefler, Gelir
İdaresi Başkanlığından veya bu hususta yetkili kıldığı makamlardan, vergi durumları ve vergi uygulaması bakımından müphem ve tereddüdü mucip gördükleri hususlar hakkında yazı ile izahat isteyebilir. Gelir İdaresi Başkanlığı, kendisinden istenecek izahatı özelge ile cevaplandırabileceği gibi, aynı durumda olan tüm mükellefler bakımından uygulamaya yön vermek ve açıklık getirmek üzere sirküler de yayımlayabilir. …” hükmüne, 10. 29/12/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu’nun 2006/11450 sayılı kararında; “1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından, İdare tarafından tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle şikâyetçinin talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Uyuşmazlık konusu özetle; 2011 yılından itibaren tahakkuk ettirilen emlak vergisinin ve vergi cezalarının iptali talebinin, Belediye tarafından resen emlak vergisi tahakkuku yapılması ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 126 ncı maddesinin düzeltme zamanaşımına ilişkin
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr hükmü dolayısıyla 2015-2020 yılları arasına ilişkin tahakkuk ettirilen emlak vergisinin iptal edilebileceğine, 2011-2014 yılları arasına ilişkin emlak vergilerinin ve vergi cezalarının ise ödenmesi gerektiğine ilişkin idare tarafından verilen cevaba itiraz hakkındadır.
13. İlgili İdare tarafından söz konusu talebin reddedilme gerekçesi olarak özetle; yapılan kontrolde 2010 yılında edinilen gayrimenkul için mükellefin Belediyeye vermek zorunda olduğu emlak vergisi bildirimi yükümlülüğünü yerine getirmediğinin ve bu nedenle mükellef adına emlak vergisi tahakkuku yapılamadığının tespit edildiği, 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 40 ıncı maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 114 üncü ve 126 ncı maddeleri uyarınca bildirim dışı kaldığı 2020 yılında tespit edilen gayrimenkul için zaman aşımı süresinin 2021 yılından itibaren başlayacağı ve indirimden geriye dönük olarak faydalandırılmanın düzeltme zamanaşımı süresi göz önüne alınarak gerçekleştirilebileceği hususları belirtilmiştir.
14. Somut olayda; 09/03/2020 tarihli yazı ile şikâyetçi adına 2011 – 2020 yılları için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte emlak vergisi tahakkuk ettirildiği, şikâyetçinin 17/04/2020 tarihli dilekçesiyle emekli maaşı dışında gelirinin bulunmadığını ve Türkiye genelinde 200 2 m ’yi geçmeyen tek meskene sahip olduğunu beyan ettiği, bunun üzerine idare tarafından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 114 üncü ve 126 ncı maddelerine istinaden düzeltme zamanaşımı kapsamında son 5 yıla ait (2015-2020) emlak vergilerinin terkin edildiği, şikâyetçinin 07/05/2020 tarihli dilekçesiyle 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 126 ncı maddesi hükümleri gereği adına tahakkuk eden 2011-2014 yıllarına ilişkin vergilerinde terkin edilmesini talep ettiği, idarenin 22/05/2020 tarihli yazısı ile anılan talebi reddettiği anlaşılmıştır.
15. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Bakanlar Kurulunun, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, Türkiye sınırları içinde 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması dahil) halinde bu meskenlere ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkili olduğunun hüküm altına alındığı, anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile indirimli bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlendiği, 15.1. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca bir binanın mükellefinin değişmesinin vergi değerini tadil eden sebep olarak sayıldığı, 23 üncü maddesinde bu Kanunun 33 üncü maddesinde yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içinde, vergi değerini tadil eden sebep bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ise olayın vuku bulduğu tarihten itibaren üç ay içinde emlakın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu, 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bina vergisi mükellefiyetinin 33 üncü maddenin birinci fıkrasında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağının hükme bağlandığı, 15.2. Anılan Kanunun 40 ıncı maddesinde, bildirim dışı kalan binanın vergi ve cezalarında zamanaşımının, bu binanın bildirim dışı bırakıldığının idarece öğrenildiği tarihi takip eden yılın başından başlayacağı, 37 nci maddesinde bu Kanun hükümleri saklı kalmak
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının hüküm altına alındığı, 15.3. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 114 üncü maddesinde, “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.” hükmüne yer verildiği, aynı Kanunun 120, 121 ve
122 nci maddelerine göre, vergi hatası nedeniyle fazla veya yersiz tahakkuk edildiği anlaşılan
verginin, re’sen ya da mükellefin yazılı başvurusu üzerine düzeltilmesinin mümkün bulunduğu, “Düzeltme Zamanaşımı” başlıklı 126 ncı maddesinde de 114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği belirtilmiştir.
16. Emlak Vergisi Kanununa göre, vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesi zorunlu olup, buna aykırı hareket edenler hakkında vergi cezaları (vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları) uygulanmaktadır. Bu kapsamda şikâyetçinin 2010 yılında edindiği Çorlu ilçesi Mahallesi ada parsel üzerindeki gayrimenkul için yıl sonuna kadar verilmesi gereken emlak vergisi beyannamesini vermediği, şikayetçinin emlak vergisi bildirimi yükümlülüğünü yerine getirmediğinin ve bu nedenle mükellef adına emlak vergisi tahakkuku yapılamadığının Belediye tarafından tespit edilmesi üzerine 2011 – 2020 yılları için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte emlak vergisi tahakkuk ettirildiği, sonrasında düzeltme zamanaşımı kapsamında son 5 yıla ait (2015-2020) emlak vergilerinin terkin edildiği tespit edilmiştir.
17. Şikâyetçinin idare tarafından 2015-2020 yıllarını kapsayacak şekilde geçmişe dönük olarak uygulanan indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasının 2011-2014 yıllarını da kapsayacak şekilde uygulanmasını talep ettiği, ancak ilgili idare tarafından geçmişe dönük düzeltme işleminin düzeltme zamanaşımı süresi (5 yıl) göz önünde bulundurulmak suretiyle yapılabileceğini belirttiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla somut olay açısından uyuşmazlık, geçmişe dönük düzeltme işleminin 2011-2014 yıllarını da kapsayacak şekilde uygulanıp uygulanamayacağı hususunda toplanmaktadır.
18. Kurumumuz tarafından Gelir İdaresi Başkanlığının şikâyet konusuna ilişkin görüşü sorulmuş olup, anılan Başkanlık tarafından; “1319 sayılı Kanunda emlak vergisinin geçmişe dönük uygulanmayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin geçmişe dönük olarak indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi ve düzeltme zamanaşımı süresi (5 yıl) göz önünde bulundurulmak suretiyle şartları taşıyan mükellefler için geçmişe dönük düzeltme yapılarak varsa tahsil edilen emlak vergilerinin de iade edilmesi mümkün bulunmaktadır. …Emlak vergisi bildiriminin süresinde verilmemesi halinde vergi idarece tarh edilecek, taşınmazların bildirim dışı bırakıldığının belediyenin bilgisine girdiği tarihi takip eden yıldan itibaren beş yıl içerisinde tarh ve tahakkuku yapılmayan emlak vergileri zamanaşımına uğrayacaktır. Ancak, taşınmazlar bildirim verilmemek suretiyle belediyenin bilgisi dahiline girmediği sürece, söz konusu taşınmazlara ait vergi ve cezalar için zamanaşımı süresi işlemeyecektir. Öte taraftan, indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulaması şartlarını geçmiş yıllar itibarıyla sağlayan mükelleflerin söz konusu uygulamadan geçmişe dönük olarak yararlanabilmesi ve tahakkuk ettirilen emlak
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Tekirdağ Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve ÇORLU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr