|
ÖZET: Başvuru, şikâyetçinin emlak vergisi muafiyetinden yararlanarak geçmiş dönem vergilerinin iadesini talep etmesi üzerine yapılmıştır. Şikâyetçi, 2020 yılında satın aldığı apart dairesi için muafiyet talep etmiş, ancak belediye tarafından istenen belgelerin eksikliği nedeniyle bu talep reddedilmiştir. İdare, şikâyetçinin taşınmazında ikamet etmediğini ve kira sözleşmesi sunmadığını belirterek muafiyetin uygulanamayacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi için ilgili belgeleri talep etmiş ve yapılan değerlendirmelerde, emlak vergisi muafiyetinin yalnızca belirli şartları taşıyan mükelleflere uygulanabileceği sonucuna varılmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, mükelleflerin gelir durumları ve taşınmazların kullanımı gibi kriterler göz önünde bulundurulmuştur. Şikâyetçinin durumu, ilgili kanun ve tebliğler doğrultusunda incelenmiş ve muafiyet talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, hem şikâyetçiye hem de Pamukkale Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin karar verme süreçlerinde daha dikkatli davranması gerektiğini vurgulamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/35-S.24.57
BAŞVURU NO : 2023/11535
KARAR TARİHİ : 02.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : PAMUKKALE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılarak geçmiş dönemlere ait vergilerin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TCKNO: tarafından yapılan başvuruda özetle;
24.01.2020 tarihinde Mahallesi Caddesi No: Pamukkale adresinde, ada
parselde kayıtlı yapının .katında yer alan no.lu apart daireyi satın aldığı, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesi birinci fıkrasında belirtilen tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağı hükmüne istinaden emlak vergisi muafiyetinden yaralanmak istediği, ancak
İdarece istenilen SGK belgelerinin İdareye verilmesine rağmen kira sözleşmesi istenildiği ve bu gerekçe ile muafiyet uygulanmadığı, başka geliri bulunmadığı iddia ve ifade edilerek emlak vergisi muafiyetinden yararlandırılarak geçmiş dönemlere ait vergilerin iade edilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 05.09.2023 tarihli ve sayılı yazımız ile Pamukkale Belediye Başkanlığından ve 06.12.2023 tarihli ve sayılı yazımız ile Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir.
2.1) Pamukkale Belediye Başkanlığının 14.09.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
tarafından Denizli ili, Pamukkale ilçesi, Mahallesinde ada, parsel numarasında 2 ( m ) 10 NBB bağımsız bölüm taşınmazı için Belediyeye emeklilik muafiyeti için müracaatta
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bulunulduğu,
2.1.1) Belediye tarafından yapılan kontroller sırasında; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8’inci
maddesinde yer alan muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında indirimli vergi oranı hükmünün uygulanmayacağının belirtildiği,
2.1.2) Mükellef tarafından Belediyeye sunulan evraklarda gerekli incelemelerin yapıldığı, muayyen
zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hükmün uygulanmayacağı hükmü dışında diğer şartları sağladığı ancak, sahibi olduğu taşınmazda ikamet etmediği, taşınmazını muayyen zamanda dinlenme amaçlı kullandığı tespit edildiği için 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen husus gereğince kira sözleşmesi istenildiği, 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin 3’üncü maddesinde indirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmadığı, bu nedenle mükellef tarafından tek meskenini kiraya verip kirada oturduğuna dair sözleşme ya da belge ibraz etmesi istenildiği, ancak mükellef tarafından Belediyeye herhangi bir belge ibraz edilmediği,
2.1.3) Mükellefe ait tek meskenin adresi ile tam zamanlı ikamet edilen adresin farklı olduğunun görüldüğü,
indirimli emlak vergisinden faydalanılmak istenilen tek meskende ikamet edilmediği taşınmazın boş olduğu, kiraya verilmediği görüldüğünden muafiyet uygulanamadığı, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ve 38 Seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen hususlar çerçevesinde gerekli evrakların tamamlanarak belgelerin ibraz edilmesi halinde mükellefin talebinin yeniden değerlendirileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2) Kurumumuzca konu ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, söz konusu
yazıya cevaben İdarenin 14.12.2023 tarihli ve sayılı görüş yazısında özetle;
2.2.1) “…44 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “I- Hiçbir Geliri Olmayan Mükelleflerin
İndirimli Bina Vergisi Oranından Faydalanmak İçin Taahhüt Belgesi Vermelerinin Yeterli
Olması”…Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür.” denildiği,
2.2.2) 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; “…Emlâk Vergisi Bildirimlerinin Yeniden
Düzenlenmesi, Mükelleflerden Bildirim Dışında Bir Belge Talep Edilmemesi ve Devredenin
Mükellefiyetinin Re’sen Sona Erdirilmesi” … Belediyelerce, emlâk vergisi işlemlerinde mükellefler tarafından bildirilen hususların teyidinin, mükelleflerden belge istenilmeden ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda belediyelerce, mükelleflere ait kimlik bilgileri, İçişleri Bakanlığı
Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden, tapu kayıtları ise Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminden alınabilecektir.
Ayrıca, mükelleflerin şehit, gazi, dul, yetim ve emekli olduklarına ilişkin bilgilerin Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığından elektronik ortamda sağlanması mümkün olacaktır. Belediyeler emlâk vergisi işlemlerinde başta imar birimleri olmak üzere emlâk vergisine konu taşınmazlara ilişkin öncelikle kendi kayıtlarında bulunan bilgi ve belgelerden faydalanacaklar ve gerek duymaları halinde bildirimlerin kontrolü amacıyla bildirime konu taşınmazlarda yoklama ve tespit yapacaklardır.” denildiği,
2’
2.2.3) Buna göre, hiçbir geliri olmayan mükelleflerin, Türkiye sınırları içerisinde brüt 200 m yi geçmeyen
tek meskenlerini kiraya verip kirada oturmaları veya boş tutmaları ve meskenlerinden gelir elde etmemeleri veya meskenlerini muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanmamaları ve ilgili tebliğde
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
açıklanan diğer şartları da sağlaması durumunda 44 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin ekinde yer alan “ Hiçbir Geliri Olmayanların Tek Meskenlerine Ait Taahhüt Belgesi” ni doldurarak ilgili belediyeye vermeleri halinde başka bir belge aramaksızın indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmalarının mümkün bulunduğu, kendi meskenini kiraya verip de kira ödemeksizin bir başkasının yanında (eş, çocukları vs.) kalanların ise indirimli oran uygulanmasından yararlanamayacakları,
2.2.4) Diğer taraftan, 1319 sayılı Kanunun 37’nci maddesinde, bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla,
bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı ve bu Kanunda geçen “Vergi
Dairesi” tabirinin belediyeleri ifade ettiği, …bu itibarla ilgili belediyelerce gerek duyulması halinde bildirimlerin kontrolü amacıyla bildirime konu taşınmazda yoklama ve tespit yapılması, söz konusu meskenin muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılıp kullanılmadığının ikametgâh belgesi, elektrik, su ödemeleri gibi bilgilerle tespit edilmesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 149’uncu maddesi kapsamında devamlı ve belli fasılalarla bilgi verilmesinin talep edilmesinin mümkün bulunduğu” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.1) “Vergi Ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
4) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1’inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”,
6) 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59’uncu
maddesinin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”,
7) 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
7.1) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”,
7.2) “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla
mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
8) 29.12.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulunun 2006/11450 sayılı Kararında;
“1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.” ,
9) 31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinde; “1.İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlığı altında; “Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; – Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, – Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır.”,
9.1) “3. İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili Diğer Hususlar” başlığı altında; “a) İndirimli
vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır. Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir.
…
d) Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için söz konusu indirimli vergi oranının uygulanması mümkün değildir.
…
f) İndirimli vergi oranından yararlanan mükelleflerin, bu orandan yararlanma ile ilgili şartlardan herhangi birini kaybetmeleri halinde, bu durumu mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmeleri gerekmektedir.” ,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
10) 12.05.2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 44 Seri No.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinin, “I- Hiçbir Geliri Olmayan Mükelleflerin İndirimli Bina Vergisi
Oranından Faydalanmak İçin Taahhüt Belgesi Vermelerinin Yeterli Olması” başlıklı bölümünde; “…Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür. Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgâhlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal
Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır. … ”,
10.1) “Hiçbir Geliri Olmadığını Beyan Eden Mükelleflerin Geliri Veya İkinci Bir Meskeni
Bulunduğunun Tespit Edilmesi Halinde Yapılacak İşlemler” başlıklı bölümünde; “Hiçbir geliri olmadığını taahhüt eden mükelleflerin, indirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, gelir vergisine tabi hizmet karşılığı elde edilen ücret, ticari, sınai, mesleki ve zirai faaliyet geliri ile menkul ve gayrimenkul sermaye iradı, faiz ve temettü veya benzeri bir gelirinin olmaması gerekmektedir.
Mükelleflerin, yukarıda belirtilen türden bir gelir elde etmeleri veya ikinci bir meskene sahip olmaları halinde, bu değişikliği mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmeleri zorunludur.
Öte yandan, indirimli vergi oranından yararlanma şartlarını taşımadığı halde, gerçek dışı taahhütte bulunmak suretiyle indirimli vergi oranından yararlanan mükellefler ile durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen mükelleflerden alınması gereken vergi, cezalı olarak ve gecikme faizi ile birlikte alınacaktır. ”,
11) 27.07.2011 tarih ve 28007 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu
Genel Tebliğinin “2. Emlâk Vergisi Bildirimlerinin Yeniden Düzenlenmesi, Mükelleflerden Bildirim
Dışında Bir Belge Talep Edilmemesi ve Devredenin Mükellefiyetinin Re’sen Sona Erdirilmesi” başlığı altında; “…Belediyeler, emlâk vergisi işlemlerinde başta imar birimleri olmak üzere emlâk vergisine konu taşınmazlara ilişkin öncelikle kendi kayıtlarında bulunan bilgi ve belgelerden faydalanacaklar ve gerek duymaları halinde bildirimlerin kontrolü amacıyla bildirime konu taşınmazlarda yoklama ve tespit yapacaklardır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV.KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin talebi, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve
dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu dosya hakkında Ret Karar Önerisi hazırlanarak Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
yer verildiği üzere özetle, oturduğu evin eşine ait olduğu, kendisinin satın aldığı apart daireye ilişkin İdare tarafından emlak vergisi muafiyet başvurusu kapsamındaki işlemler sırasında kira sözleşmesi istenildiği ve bu gerekçe ile muafiyet uygulanmadığı iddia ve ifade edilerek emlak vergisi muafiyetinden yararlandırılarak geçmiş dönemlere ait vergilerin iade edilmesi talep edilmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
14) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi birinci fıkrasında Belediyelerin gelirlerinin neler olduğu belirlenmiş ve söz konusu maddenin ikinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.” hükümleri kapsamında emlak vergisi işlemlerinin ilçe belediyelerince gerçekleştirileceği belirlenmiştir.
15) Binalara ilişkin vergi uygulaması 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde, Türkiye
sınırları içinde bulunan binaların bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; mükellefiyetin ise söz konusu Kanun’un 3’üncü maddesinde, bina vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği, bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükellef olacağı hükümleri ile lafz edilmiştir. Mezkûr Kanunun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile de yasada belirtilen şartları taşıyanların indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlanmış olup, söz konusu uygulamanın tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağı, ayrıca muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında uygulanmayacağı maddenin lafzında açıkça belirtilmiştir. Yasada yer alan şartların varlığı halinde emlak vergisinden muafiyet öngörüldüğü, kişilerin sahip oldukları taşınmazların vergisini ödemesinin esas olduğu, muafiyetin ise istisna olduğu anlaşılmaktadır.
16) Başvuru konusu somut olayda özetle; şikâyetçi tarafından Mahallesi Caddesi
No: Pamukkale adresinde, ada parselde kayıtlı yapının .katında yer alan no.lu apart daireyi satın aldığı, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesi birinci fıkrasında belirtilen tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağı hükmüne istinaden emlak vergisi muafiyetinden yaralanmak istediği, ancak İdarece istenilen SGK belgelerinin İdareye verilmesine rağmen kira sözleşmesi istenildiği ve bu gerekçe ile muafiyet uygulanmadığı, başka geliri bulunmadığı iddia edilen başvuru kapsamında idareden bilgi ve belge talep edildiği, İdarenin 14.09.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özet; muafiyet kapsamına alınmama gerekçesi olarak şikâyetçinin sahibi olduğu taşınmazda ikamet etmediği, ayrıca ikinci bir gerekçe olarak da mükellefe ait tek meskenin adresi ile tam zamanlı ikamet edilen adresin farklı olduğunun görüldüğü, indirimli emlak vergisinden faydalanılmak istenilen tek meskende ikamet edilmediği görüldüğünden muafiyet uygulanamadığı hususlarda bilgi edinmek amacıyla hem şikâyetçi hem de idare ile irtibata geçilmiştir.
16.1) İdare ile yapılan görüşmede, şikayetçinin ilgi apart dairede oturmadığı, şikâyetçi tarafından kendisinin
de kira ödediğine ilişkin kira kontratı getirilmediği için hali hazırda muafiyet uygulanmadığı, dinlenme amaçlı kullansa da dinlenme amaçlı kullanılan yerlerin muafiyet kapsamında olmadığı bilgisi verilmiştir.
Tapu kayıtlarında niteliği mesken olan taşınmaz ile ilgili olarak şikâyetçi ile yapılan görüşmede ise; muafiyete konu evin öğrencilere kiraya verildiği, başvuran ve eşinin, başkaca bir evde ikamet ettiği ve emlak vergisi ödedikleri, söz konusu evin eşi adına kayıtlı olduğu, İdare tarafından kendisinin kira ödediğine ilişkin kira kontratı talep edildiği, kira kontratı
İdareye ulaşmadığından muafiyet uygulanmadığı bilgisi verilmiştir. Bu noktada, şikâyetçinin adına kayıtlı tek bir meskeni olup kiraya verilmesi ya da dinlenme amaçlı kullanılması halinde ve eşinin sahip olduğu kayıtlı başkaca bir meskende ikamet etmesi durumunda emlak vergisi muafiyeti hususundaki bilgi ve değerlendirmelerin ayrıntılı yapılabilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı görüşlerine başvurulmuştur.
Yukarıdaki 2.2) no.lu paragrafta ayrıntısına yer verilen ilgi Başkanlığın 14.12.2023 tarihli ve sayılı görüş yazısında özetle; kendi meskenini kiraya verip de kira ödemeksizin bir başkasının yanında (eş,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
çocukları vs.) kalanların indirimli oran uygulanmasından yararlanamayacakları ayrıca dinlenme amaçlı kullanılma durumunun muafiyet kapsamı dışında olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
16.2) Bu noktada, yasada geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınarak söz konusu yetki kapsamında yürürlüğe konulmuş olan
38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, geliri olmadığını belgelemek için mükelleflerden
bazı belgeler talep edilmiş iken, 44 ve 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğlerinde mükelleflere kolaylık sağlanması açısından hiçbir geliri olmayan mükelleflerin, “Hiçbir geliri olmayanların tek meskenlerine ait taahhüt belgesini” ilgili belediyelere vermesinin indirimli (sıfır) bina vergisi oranı uygulamasından yararlanabilmesi için yeterli olacağı ve başkaca bir belge gerekmeyeceğine ilişkin düzenleme yapıldığı tespit edilmiştir. Bu sebeple İdare tarafından 38 Seri No.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen husus gereğince kendisinin de kira verdiğine ilişkin kira sözleşmesi istenildiğinin ifade edildiği durumda söz konusu tebliğ sonrasında yürürlüğe giren 44 ve 57 Seri No.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri kapsamında mükelleflere ait beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenmeden ilgili Belediyece ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği değerlendirmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat, görüş yazısı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrası ile yasada belirtilen şartları taşıyanların indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân sağlandığı, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olanların faydalanabileceğine dair düzenlemede kendisinin geliri olmayan tek bir evi bulunması halinde indirimli emlak vergisi oranından faydalanabileceği vurgusu yapıldığı, mükelleflere ait beyan ve taahhütlerin doğruluğunun ek belge istenmeden ilgili Belediyece ilgili kurum ve kuruluşlardan teyit edilmesi gerektiği, şikâyete konu muafiyet uygulamasından Gelir İdaresi Başkanlığının görüş yazısında da 2’ belirtildiği üzere; hiçbir geliri olmayan mükelleflerin, Türkiye sınırları içerisinde brüt 200 m yi geçmeyen tek meskenlerini kiraya verip kirada oturmaları veya boş tutmaları ve meskenlerinden gelir elde etmemeleri veya meskenlerini muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanmamaları ve ilgili tebliğde açıklanan diğer şartları da sağlaması durumunda 44 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin ekinde yer alan “
Hiçbir Geliri Olmayanların Tek Meskenlerine Ait Taahhüt Belgesi” ni doldurarak ilgili belediyeye vermeleri halinde başka bir belge aramaksızın yararlanmalarının mümkün bulunduğu, kendi meskenini kiraya verip de kira ödemeksizin bir başkasının yanında (eş, çocukları vs.) kalanların ise indirimli oran uygulanmasından yararlanamayacakları hususu dikkate alındığında, şikâyetçi tarafından eşi adına kayıtlı başkaca bir evde oturması ve söz konusu eve kira ödememesi, ayrıca kendi mülkünün de kirada olması sebebiyle yasada belirtilen şartları taşımadığından İdarece muafiyet kapsamına alınmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresinde ve ayrıntılı gönderildiği, İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı ancak “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Denizli Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ile PAMUKKALE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr