Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Adana İli, Çukurova İlçesi’nde bulunan taşınmazlar için emlak vergisi muafiyetinin 31.12.2022 tarihine kadar uygulanması talebiyle yapılmıştır. Şikayetçi, mülkiyetine kayıtlı taşınmazlar için Çukurova Belediye Başkanlığı’na 23.08.2021 tarihinde başvuruda bulunmuş, ancak bu talep zımnen reddedilmiştir. Emlak Vergisi Kanunu’ndaki değişiklikler ve mahkeme kararları doğrultusunda, şikayetçi, vergi muafiyetinin devam etmesi gerektiğini savunmuştur.

Çukurova Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin olarak, emlak vergisi muafiyetinin sona erdiği yönünde bir görüş bildirmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüşe göre, taşınmazların bulunduğu yerin köy tüzel kişiliğinden mahalleye dönüşmesiyle birlikte 31.12.2022 tarihine kadar emlak vergisi muafiyetinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Çukurova Belediye Başkanlığı’na, başvurunun yeniden gözden geçirilmesi ve varsa vergilendirme hatalarının düzeltilmesi için tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın taleplerinin dikkate alınması açısından önem taşımaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5618-S.22.8561

BAŞVURU NO : 2021/19510

KARAR TARİHİ : 25/04/2022

TAVSİYE KARARI

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇUKUROVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Mülkiyeti adına kayıtlı olan taşınmazlar ile ilgili vergi muafiyetinin

31.12.2022 tarihine kadar uygulanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14/11/2021

I. BAŞVURU KONUSU

1. Şikayetçi dilekçesinde özetle, Adana İli, İlçesi, Mahallesi, ada, parsel, ada, parselin sahibi olduğunu, Emlak Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler nedeniyle uygulanması gereken emlak vergisi muafiyeti nedeniyle 23.08.2021 tarihli dilekçeyle Çukurova Belediye

Başkanlığına müracaat ettiğini,

1.1. Bilindiği gibi 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Kanunun Geçici 2.maddesi uyarınca köy tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşen Adana İli, Çukurova İlçesi, Bozcalar, Çakalkuyusu, Dörtler, Gökkuyu, Karahan, Karslılar, Kaşoba, Kireçocağı, Karalarbucağı, Küçükçınar, Kurttepe, Memişli, Pirili, Salbaş, ve Söğütlü mahalleleri içindeki taşınmazlara ait emlak vergisi 12/11/2012 tarih

6360 sayılı Kanunun geçici birinci maddesinin on beşinci fıkrası uyarınca 31/12/2019 tarihine kadar

ertelendiğini, 1.2. Emlak vergisi muafiyetinin 27/12/2018 tarih ve 7159 sayılı Kanunla bir kez daha 31/12/2022 tarihine kadar uzatıldığını, daha sonra; “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı

Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı

Kanun”un geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasının son cümlesinin 17/07/2019 tarih ve 7186 sayılı

Kanunla yürürlükten kaldırıldığını, bu durumun vergi muafiyetinin sonlandırıldığı şeklinde yorumlandığını, 1.3. Emlak vergisi muafiyetinin uygulanmasına dair Çukurova İlçe Belediyesine verdiği 23.08.2021 tarihli dilekçesinin 60 günlük sürede cevap verilmeyerek zımnen ret edildiğini, Çukurova Belediye Başkanlığının zımnen ret kararına karşı vergi mahkemesinde dava yoluna gidilmediğini,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

1.4. Ancak benzer konuda, Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 04.06.2021 tarih ve sayılı emsal yargı kararının bulunduğunu buna rağmen işlem tesis etmeyen idarenin bu davranışının Anayasa’nın 18.maddesine aykırı olduğunu ifade ve iddia ederek, mülkiyeti adına kayıtlı olan taşınmazlar ile ilgili vergi muafiyetinin 31.12.2022 tarihine kadar uygulanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla

27.12.2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Çukurova

Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden alınan 12.01.2022 tarih ve sayılı yazıda; “Başvuruya konu talep hakkında Dostane Çözüm kapsamında kurumumuz tarafından herhangi bir işlem yapılmamış ve yapılması planlanmamaktadır.

Şikayetçinin talepleri; 1319 sayılı emlak vergi kanunun ilgili maddeleri ile şikayetçinin idaremiz aleyhine açmış olduğu ve ekte sunduğumuz Adana 1.Vergi Mahkemesi 2020/198 Esas 2020/1176 Karar, Adana

Bölge İdare Mahkemesi 2.Vergi Dava Dairesinin Esas Karar numaralı mahkeme kararlarına istinaden red edilmiştir.

Şikayetçi ile kurumumuz arasında yapılan yazışmalar ile başvuruya konu talep ile ilgili mahkeme kararlarının onaylı birer örnekleri ekte sunulmuştur.” açıklamalarına yer verilmiştir.

3. Uyuşmazlık konusu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 21.02.2022 tarih ve sayılı görüş yazısında, “… 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 ve 12 nci maddelerinde, Türkiye sınırları içinde bulunan bina, arsa ve arazilerin bu Kanun hükümlerine göre bina veya arazi vergisine tabi olduğu;

3 ve 13 üncü maddelerinde, bina veya arazi vergisinin, bina, arsa veya arazinin maliki, varsa intifa hakkı

sahibi, her ikisi de yoksa bina, arsa veya araziye malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği; 9 ve 19 uncu maddelerinin birinci fıkralarının (c) bentlerinde, bina veya arazi vergisi mükellefiyetinin muafiyetin sukut ettiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükümleri yer almaktadır.

Bununla birlikte, 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı

Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1 inci maddesinde, “…

(2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır….” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 27/12/2018 tarihli ve 7159 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle değişik geçici 1 inci maddesinin onbeşinci fıkrasında ise “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı

Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 nci maddesi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır.” hükmüne yer verilmişti.

Ancak, 19/7/2019 tarihli ve 30836 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 7186 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi ile 6360 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (15) inci fıkrasının son cümlesi olan

“10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 inci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır.” hükmü Kanunun yayımlandığı 19/07/2019 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer taraftan, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 nci maddesinde, “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur.

Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. …” hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, söz konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinin;

– 5216 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda, bu yerlerde bulunan bina, arsa veya araziler için emlak vergisi muafiyeti 7186 sayılı

Kanunun 33 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 19/7/2019 tarih itibarı ile sona ermiş olup bu tarihi takip eden 2020 bütçe yılından itibaren söz konusu taşınmazlar için ilgili belediye tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisinin ödenmesi,

– 6360 sayılı Kanun kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden olması durumunda ise, söz konusu taşınmazlar için 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) emlak vergisinin alınmaması

gerekmektedir.”

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36. maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun;

6.1. “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 21 nci maddesinde; “Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, … 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.”

6.2. “Vergi değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi

Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, …Hesaplanan bedeldir.”

7. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve

Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’nci maddesinin 15’nci fıkrasında, “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı

1 2

şekilde belirlenir. (Mülga cümle:17/7/2019-7186/33 md.)(…) – ”

8. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Geçici 2’nci maddesinde, “ Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur.

Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde oluşan mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir belediye meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam eder. Ancak ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu köyler imar bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar. Bu köylerde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve yetkisi ilgili büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresine aittir.

Birinci fıkra gereğince büyükşehir belediyesi kapsamına alınan ilçelerin mülkî sınırları içinde kalan belediye ve köyler ile, büyükşehir belediyesi kapsamına alınan belediyelerin mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden; birinci fıkrada belirtilen mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler, bu

1 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 105 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan; “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020”

şeklinde, “beş yıl” ibareleri “altı yıl” şeklinde değiştirilmiştir.

2 27/12/2018 tarihli ve 7159 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan yer alan “altı yıl süreyle” ibareleri “31/12/2022

tarihine kadar (bu tarih dâhil)” şeklinde, “31/12/2020” ibaresi “31/12/2022 (bu tarih dâhil)” şeklinde şeklinde değiştirilmiştir.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya köy ihtiyar heyetinin talebi üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile başka bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediye sınırları içine alınabilir. Bu köylerin mahalle olarak hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine katılacakları aynı meclis kararında gösterilir.”, hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden

10. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçelerde özetle; şikayetçi tarafından, Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinde bulunan taşınmazlar hakkında Emlak Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler nedeniyle uygulanması gereken emlak vergisi muafiyetine dair Çukurova Belediye

Başkanlığına verdiği 23.08.2021 tarihli başvurunun zımnen reddedildiği ifade edilmiş olup, mülkiyeti adına kayıtlı olan taşınmazlar ile ilgili vergi muafiyetinin 31.12.2022 tarihine kadar uygulanması talep edilmiştir.

11. Çukurova Belediye Başkanlığınca Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ekinde yer verilen ve başvuran tarafından şikayet olunan idare aleyhine (özetle), “Maliki olduğu Adana İli Çukurova İlçesi

Mahallesi ada, parseldeki hissesi için 2014 yılından itibaren uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı 16/01/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu” iddiasıyla açmış olduğu dava neticesinde Adana 1.Vergi Mahkemesinin sayılı kararında;

11.1. “ 06/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir

Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 1. maddesinin ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe giren 15.

fıkrasında; (30/04/2014 tarihinde yürürlüğe girdiği ilk hali) “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi

Kanunu’na göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri

Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları beş yıl süreyle alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66’ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2017 tarihine kadar (bu tarih dâhil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25″ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” kuralı düzenlenmiştir. 05/12/2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Bazı Vergi

Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 105’nci maddesiyle “5 Yıl” ibareleri “6 Yıl”olarak değiştirilirken “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020” şeklinde değiştirilmiş olup ardından 28/12/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Kanunu İle

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6’ncı maddesiyle “6 Yıl” ibareleri ”31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dahil)” şeklinde değiştirilirken “31/12/2020” ibaresi ise”31/12/2022 tarihine kadar(bu tarih dahil)” şeklinde değiştirilmiş ve gelinen en son aşamada 19/07/2019 tarihli Resmi

Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7186 sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 33’üncü maddesiyle bahse konu Kanunun son cümlesi olan

“10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.

Yukarıda anılan Kanun hükümlerinin yorumlanmasından kanun koyucunun 6360 sayılı Kanun ile köy tüzel kişiliğinden mahalle statüsüne geçirilen yerlerle ilgili olarak 2022 yılına kadar emlak vergisine ve Belediye

Gelirleri Kanunu’na göre alınması gereken harç ve katılma paylarına istisna tanıma iradesini ortaya koymuştur. Ancak, bu Kanun’un geçici 1. maddesinin 15. fıkrasında yer alan “10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır.” hükmü, 19.07.2019 tarih ve 30836 mükerrer sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanan 7186 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması

Hakkında Kanunun 33. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından, 10 Temmuz 2004 tarihli ve 5216 sayılı

Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerin 19/07/2019 tarihinden itibaren istisna kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.” yönünde hukuki değerlendirmede bulunarak, 11.2.“Bu durumda, 6360 saydı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten, söz konusu Kanun’un geçici 1.

maddesinin 15. fıkrasında yer alan son cümlenin yürürlükten kaldırıldığı tarih olan 19/07/2019 tarihine kadar muafiyetin devam ettiği hususu tartışmasız olup, 2019 yılından sonraki yıllara ilişkin olarak arsa vergisi ve arsa kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarından muafiyetin devam edeceğinden bahsetmek mümkün olmadığından, davacının maliki olduğu taşınmaza ilişkin olarak 2019 yılından sonra da muafiyetin devam etmesi gerektiği istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde karar verdiği tespit edilmiştir.

12. Başvuranın dilekçesinde ifade ettiği ve ekinde Kurumumuza ilettiği Adana Bölge İdare

Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin sayılı 04.06.2021 tarihli kararında özetle: Davacının, maliki olduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, … ada, … parseldeki taşınmazı için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı …/…/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin …/…/2020 tarih ve … sayılı işlemin iptali istemli dava hakkında Adana 1. Vergi

Mahkemesi’nin .23/12/2020 tarih ve sayılı davanın reddine dair kararının davacı tarafından istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istemi hakkında verilen kararda; “Dava konusu uyuşmazlığın çözümüne ilişkin olarak Dairemizin 27.04.2021 tarihli ara kararı ile Adana Valiliğinden uyuşmazlık konusu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, … ada, … parselin hangi tarihte ve hangi Kanuna tabi olarak köy tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğünün sorulması üzerine Dairemiz kayıtlarına 20.05.2021 tarihinde giren ara karar cevabında, dava konusu taşınmazın yer aldığı mahallesinin 02.07.2008 yılında kurulan Çukurova ilçesine köy statüsü ile bağlandığı,

12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı kanun gereğince de Çukurova ilçesine bağlı tüm köylerin, köy tüzel

kişilikleri kaldırılarak mahalleye dönüştürüldüğü bildirilmiştir. Olayda, dava konusu taşınmazın bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, … ada, … parselde yer alan taşınmazın bulunduğu yerin köy tüzel kişiliği kaldırılarak 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğü görülmüş olup, 06.12.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanunun

Geçici 1’inci maddesinin (7159 sayılı Kanun ile değişik) 15’inci fıkrası uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan köylerde mezkur fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylarının 31.12.2022 tarihine kadar (bu tarih dahil) alınmayacağı açıkça belirtildiğinden, davacının muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerekmektedir. Bu durumda, davacının maliki olduğu Adana İli,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Çukurova İlçesi, Mahallesi, … ada, … parseldeki taşınmazı için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” şeklinde karar verildiği görülmüştür.

13. İdarenin uyuşmazlık konu işleminin gerekçesi olarak, Kurumumuza ilettiği cevabi yazıda, başvuran tarafından “Maliki olduğu Adana İli Çukurova İlçesi Mahallesi ada, parseldeki hissesi için 2014 yılından itibaren uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı 16/01/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu” iddiasıyla açmış olduğu davanın Adana 1.Vergi Mahkemesinin sayılı kararıyla ret edildiği, istinaf neticesinde Adana Bölge İdare Mahkemesin 2.Vergi Dava Dairesinin sayılı kararıyla kesinleştiği hususları tespit edilmekle birlikte dava konusu taşınmazın “Adana

İli Çukurova İlçesi Mahallesi”nde olduğu,

13.1. Buna karşın şikayetçinin dilekçesinde belirttiği, Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava

Dairesinin sayılı 04.06.2021 tarihli kararınıda, “Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi”nde bulunan taşınmaza ilişkin olduğu ve “…Bu durumda, davacının maliki olduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesi, … ada, … parseldeki taşınmazı için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” şeklinde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

14. Somut olay hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında özetle, “… Bu itibarla, söz konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinin;

15. Bu kapsamda; başvuranın iddiasını ve buna bağlı talebini, idarenin ise söz konusu talebe ilişkin zımni ret işlemini, yukarıda özetlenen yargı kararları üzerinden gerekçelendirdikleri, idarenin dayanak gösterdiği mahkeme kararının Adana İli Çukurova İlçesi Mahallesinde bulunan taşınmaza ilişkin olduğu, başvuru konusu mahalleye ilişkin olmadığı, şikayetçinin dilekçe ekinde sunduğu mahkeme kararının ise başvuru konusu mahalle olan Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinde bulunan taşınmaza ilişkin olduğu ve ‘bu mahallede bulunan taşınmaz için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı isteminin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı’ yönünde karar verildiği hususları ile birlikte, konuyu netleştirmek üzere yapılan araştırma kapsamında Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında yer verilen (özetle),‘Söz konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Çukurova İlçesi, Mahallesinin; 5216 sayılı Kanunun geçici

2 nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden mi yoksa, 6360 sayılı Kanun

kapsamında köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerden mi olduğu’ hususunun tespitine göre işlem tesis edilmesi yönündeki açıklaması dikkate alındığında, başvuranın ‘emlak vergisi muafiyetinin

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

uygulanmasına dair 23.08.2021 tarihli dilekçesinin’ zımnen reddine ilişkin işlemin Çukurova Belediye

Başkanlığı’nca yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

16. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Çukurova Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi, vergilendirme hatası tespit edilmesi halinde 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; makul sürede karar verme ilkesine uygun davranıldığı, ancak kararların gerekçeli olması ilkesine uygun davranılmadığı anlaşıldığından İdarenin bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı

Adana Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN

KABULÜNE;

Çukurova Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi, vergilendirme hatası tespit edilmesi halinde 213 sayılı Vergi

Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması için ÇUKUROVA

BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın Başvurana ve Çukurova Belediye Başkanlığı’na tebliğine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Çukurova Belediye Başkanlığı’nca bu

karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr