|
ÖZET: Başvuru, Yenimahalle Belediye Başkanlığı’na yöneltilmiş olup, emlak vergisiyle ilgilidir. Şikayetçi, ev hanımı olarak 5 yıldır aynı evde oturduğunu ve bu süre zarfında emlak vergisini düzenli ödediğini belirtmiş, 2018 Mart ayında emlak vergisinden muaf olması gerektiğini öğrendikten sonra ilgili belediyeye başvuruda bulunmuş ve başvurusu kabul edilmiştir. Ancak, geçmiş beş yıla ait emlak vergilerinin iade edilmesi talebi, belediye tarafından reddedilmiştir.
Yenimahalle Belediye Başkanlığı, şikayetçinin emlak vergisi muafiyetine ilişkin başvurusunun zamanında yapılmadığını, dolayısıyla geçmiş dönem ödemelerinin iade edilemeyeceğini ifade etmiştir. Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, mükelleflerin muafiyet durumunu bildirmeleri gerektiğini belirtmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru ve belediyenin açıklamalarını değerlendirerek, geçmiş beş yıla ait emlak vergisi ödemelerinin iade edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Yenimahalle Belediye Başkanlığı’na, şikayetçinin geçmiş dönem emlak vergisi ödemelerini iade etmesi konusunda tavsiyede bulunmuştur. İlgili idarenin bu karara uyması ve işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2245-S.3306
BAŞVURU NO : 2018/13821
KARAR TARİHİ : 06/05/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Emlak vergisi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi; “Ev hanımı olduğunu ve 5 yıldır aynı evde oturduğunu, bu süreçte emlak vergisini düzenli olarak ödediğini, emlak vergisinden muaf olması gerektiğini öğrenmesi sonrasında 2018 yılının Mart ayında bu hususta ilgili Belediye’ye başvurduğunu, başvurusunun kabul edildiğini ve tarafına artık emlak vergisi tahakkuk etmediğini, ancak 16/03/2018 tarihli 5 yıllık geçmiş emlak vergilerinin tarafına iade edilmesi talebinin ilgili
Belediyece reddedildiğini iddia ederek, ödenen emlak vergilerinin iade edilmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 11/12/2018 tarihli ve … sayılı yazıyla Yenimahalle
Belediye Başkanlığı’ndan bilgi-belge talep edilmiştir. Bu kapsamda, Yenimahalle Belediye
Başkanlığı’nın cevabi yazılarını 19/12/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı 02/01/2019 tarihinde Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Yenimahalle Belediye Başkanlığı anılan yazısında özetle; “Şikayetçinin emlak vergisi ödememek amacıyla 16.03.2018 tarihinde başvurduğunu, iade talebinin ise 13.05.2018 tarihinde gerçekleştiğini, şikayetçinin almış olduğu taşınmazının bulunduğu bina 03.01.2013 tarihinde Yapı Kullanma İzin Belgesi aldığı halde, 2016 yılına kadar arsa payı üzerinden beyan verdiğinin tespit edildiğini ve 15.02.2016 tarihinde arsadan binaya dönüş beyanı alındığını,
1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanununun geçici muaflıklar başlıklı 5. Maddesinde de,
“Muafiyetten yararlanmak için, mükelleflerin, durumu bütçe yılı içinde ilgili vergi dairesine bildirmesi şarttır. Ancak, bu olaylar bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ise bildirim, olayın meydana geldiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılabilecektir. Süresinde bildirimde bulunulmazsa muafiyet, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılının sonuna kakar geçen yıllara ait muafiyet hakkı düşer” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.1. “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesi;“Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu
meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
6. 213 sayılı Vergi usul Kanununun,
6.1. “Vergilendirme hataları” başlıklı 118 inci maddesi; “Vergilendirme hataları
şunlardır:
1. Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır; 2. Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmıyan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır; 3. Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmiyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır.
4. Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır.”
6.2. “Düzeltme yetkisi ve reddiyat” başlıklı 120 nci maddesinin birinci fıkrası; “Vergi hatalarının düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürü karar verir. Bu hatalar düzeltme fişine dayanılarak düzeltilir. Hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması halinde, fazla vergi aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil olunmuş ise mükellefe reddolunur. Düzeltme fişinin bir nüshası, reddedilecek miktarla müracaat edeceği muhasebe ve müracaat süresi zikredilmek suretiyle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
mükellefe tebliğ edilir. Mükellef tebliğ tarihinden başlıyarak bir yıl içinde parasını geri almak üzere müracaat etmediği takdirde hakkı sakıt olur.”
6.3. “Re’sen düzeltme” başlıklı 121 inci maddesi; “İdarece tereddüt edilmeyen açık ve mutlak vergi hataları re’sen düzeltilir. Kendi aleyhlerine düzeltme yapılan kimselerin düzeltmeye karşı vergi mahkemesinde dava açma hakları mahfuzdur.”
6.4. “Düzeltmede zamanaşımı” başlıklı 126 nci maddesinin birinci fıkrası; “114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi (5 Yıl) dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez.”
7. 20/12/2006 tarihli ve 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı; “1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı,
2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.”
8. 31/12/2003 tarihli ve 25333 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Maliye Bakanlığının 38 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünün
1 inci ve 2 nci fıkrası; “Bilindiği gibi, Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin değişik
ikinci fıkrasında, “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2 yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2003/6576 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı(3) ile de, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2′ yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), bu meskene ait bina vergisi oranı 2004 yılı için sıfıra indirilmiştir.
9. 12/05/2005 tarihinde 25813 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye
Bakanlığının 44 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları; “Ancak, Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan
Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C.
Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN ÖNERİSİ
10. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Şikayet konusunun, oturmakta olduğu evi dışında bir mülkü bulunmadığını ve çalışmadığını iddia eden şikayetçinin, Emlâk Vergisi indiriminden yararlanma ve geçmiş yıl ödemelerinin iadesi talebinden ibaret olduğu tespit edilmiştir.
12. Bilindiği üzere Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesi çerçevesinde, Bakanlar
Kurulu (Cumhurbaşkanı olarak değiştirildi), hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin Emlak
Vergisi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu çerçevede, 2006/11450 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı gereğince, hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, Türkiye sınırları içinde brüt
200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde, söz konusu meskene ait bina vergisi
oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir.
13. Bilindiği üzere genelgeler, kanunlarla ve yönetmeliklerle düzenlenen hususların idarelerce ve vatandaşlarca uygulamasının nasıl yapılacağını düzenleyen alt düzenleyici işlemlerdir. Bu çerçevede Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin uygulanmasında yaşanan aksaklıkların ve geliri olmayanların yokluk durumunu ispatlamakta yaşadıkları zorlukların giderilmesi amacıyla 44 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği yayımlanmıştır. Söz konusu Genelge çerçevesinde indirim talep edenlerin taahhüt belgesi vermelerinin yeterli olacağı, emlak vergisi indirimiyle ilgili taahhüt edilenin dışında herhangi bir durumun ortaya çıkması durumunda sorumluluğun taahhüt edende olacağı belirtilmiştir. Bu çerçevede ilgili belediyenin şikayetçinin dilekçesi çerçevesinde “0” oranında emlak vergisi indirimini uygulamaya başladığı görülmektedir. Dolayısıyla bu noktada bir sorun görünmemektedir.
14. Mevzuatta, hiçbir geliri olmayan mükelleflerin, Taahhüt Belgelerini, ilgili belediyelere ne zaman vereceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu hususta yapılan incelemeler neticesinde, bir vatandaşın, geriye dönük olarak indirimli (sıfır) oranlı emlak vergisi uygulanmasından yararlanılıp yararlanmayacağını ilişkin sorusuna, İstanbul Vergi Dairesi
Başkanlığı Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğünün yayımladığı 11/04/2011 tarih ve
006.01258 sayılı özelgede; “İndirimli bina vergisi oranından yararlanabilmeleri için
bildirimde bir süre belirlenmediği ve söz konusu uygulamadan düzeltme zamanaşımı süresi içinde geçmişe yönelik yararlanmanın mümkün olduğu” açıklamıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
15. Vergi hatası müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır. Vergi Usul Kanununun 118 inci maddesinde açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi alınması ve vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasını vergilendirme hatası olarak nitelendirmektedir. Bu çerçevede, 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olan ve hiçbir geliri bulunmayan kişilere indirimli (sıfır) oranlı emlak vergisi oranı uygulanması gerekirken, bu kişilerden vergi alınması vergilendirme hatası olarak değerlendirilmektedir. Vergilendirme hatası söz konusu olduğunda ne tür işlem yapılacağını 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 120 inci maddesinde açıklanmaktadır. Bu maddede hataların düzeltme fişine dayanılarak düzeltilebileceği, hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması halinde fazla verginin aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil olunmuş ise reddedileceği, bu durumun mükellefe tebliğ edileceği, mükellefin ise tebliğ tarihinden itibaren parasını geri almak için bir yıl içinde müracaat etmemesi durumunda hakkının sakıt olacağı belirtilmektedir. Yine Vergi Usul Kanununca
İdarece tereddüt edilmeyen açık ve mutlak vergi hatalarının re’sen düzeltilebileceği belirtilmiştir.
16. Bu çerçevede 03/01/2013 tarihinde yapı kullanma izin belgesi alan yapı ile ilgili olarak, ilgili Belediyenin; “şikayetçinin geçmiş dönemde yanlış beyanda bulunduğu ve eksik ödeme yaptığı gerekçesiyle iade işleminin gerçekleştirilemeyeceğine” dair görüşünde isabet görülmemiş, 2013 yılının ocak ayından itibaren kat mülkiyetine geçmiş yapı ile ilgili olarak, geçmiş dönemlerde şikayetçi tarafından eksik veya fazla ödeme yapıldığına bakılmaksızın, son
5 yıla tekabül eden emlak vergisi ödemelerinin iade edilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkeleri, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılmış olup, bu çerçevede ilgili idarenin Kurumun 18/12/2014 tarihli ve 2014/3360 sayılı Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararına uyacağını 28/01/2015 tarihli ve 1143 sayılı yazı ile bildirmesine rağmen aynı konudaki yeni başvuru ile ilgili olarak Kurumun bilgi ve belge talep yazısındaki “Dostane çözüm” teklifini reddetmesinin, iyi yönetim ilkelerinden; “kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı tespit edildiğinden, söz konusu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun
“Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜ;
Son beş yıla tekabül eden emlak vergisi ödemelerinin iade edilmesi hususunda,
YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar
üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın ŞİKAYETÇİ ile YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.