|
ÖZET: Başvuran, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki personelin yıllık izinlerinin kapatılmasını hukuka aykırı bulmakta ve bu uygulamanın sona erdirilmesini talep etmektedir. Başvuruda, izinlerin kapatılmasının yalnızca kolluk personeli için geçerli olması gerektiği, diğer hizmet sınıflarındaki personelin izinlerinin ise korunması gerektiği vurgulanmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü, izinlerin kapatılmasının yalnızca doğal afetler, genel sağlık sorunları ve kamu düzeninin korunması gibi acil durumlarla sınırlı olduğunu belirtmektedir.
Emniyet Genel Müdürlüğü, 81 İl Emniyet Müdürlüğünden gelen belgeler doğrultusunda, emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki personelin izinlerinin mümkün olduğunca kapatılmadığını ve kapatılan izinlerin kısa süreli olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, bu personelin fazla çalışmaları durumunda telafi izinlerinin verildiği de belirtilmiştir. Başvuranın iddialarının incelenmesi sonucunda, idarenin kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmesi sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiğini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1218-S.24.2001
BAŞVURU NO : 2023/19199
KARAR TARİHİ : 02.02.2024
RET KARARI
Adres:
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Emniyet hizmetleri dışındakilerin yıllık izinlerinin
BAŞVURUNUN KONUSU :
kapatılmaması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 21.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, İl Emniyet Müdürlüklerinin talebi ve Valilik Olurları ile
5442 sayılı Kanun’un 11. maddesi ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personelin Çalışma Saatlerine İlişkin
Esaslar Hakkındaki Genelge’nin 4. ve 5. Maddeleri hükümlerince kolluk personeliyle birlikte emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki personelin de izinlerinin kapatıldığını belirtmektedir. Başvuran emniyet hizmetleri sınıfının yıllık izinlerinin kapatılmasının asayişin sağlanmasına yönelik bir tedbir olabileceğini, bu haliyle de diğer hizmet sınıflarına mensup olanların izinlerinin kapatılmasının hukuka uygun olmadığını ifade etmektedir. Bu kapsamda başvuran Kurumumuzdan olağan dönemlerde senelik izin kullanımının kapatılmasının diğer hizmet sınıflarına mensup personel için uygulanmamasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 29/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Konuya ilişkin 81 İl Emniyet Müdürlüğünden gelen belgelerden emniyet hizmetleri sınıfı personeli harici çalışan personelin izinlerinin mümkün olduğunca kapatılmadığının anlaşıldığı, kapatılan izinlerin de doğal afet, genel sağlık ve kamu düzeninin korunması gibi hayati sebeplerle kısa süreli olduğu, doğal afet sebebiyle 6 Şubat depreminde, genel sağlık sebebiyle pandemi döneminde, kamu düzeninin korunması
sebebiyle seçim ve Cumhuriyetin 100. Yıl kutlaması ve nevruz etkinlikleri gibi sebeplerle Valililk Olurları ile izinleri kısa süreli kapatıldığı, 2.2. Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği kapsamında fazla çalıştırılan personelin olması durumunda telafi izinlerinin kullandırıldığı, 2.3. Genel Müdürlükçe tüm hizmet sınıflarına mensup personelin izinlerinin kapatılması ile ilgili İl Emniyet
Müdürlüklerine gönderilen bir talimatın yazısının bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.”, “Günlük çalışma saatlerinin tespiti” başlıklı 100 üncü maddesinin birinci fıkrasında “ Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur.”, “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti” başlıklı 101 inci maddesinin birinci fıkrasında “Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.” 6. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11 inci maddesinde “Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür…” 7. Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Kadrolu ve Sözleşmeli Personel
Yönetmeliği’nin “Çalışma saatleri ve fazla çalışma” başlıklı 33 üncü maddesinin ilk üç fıkrasında
“Emniyet Teşkilatında çalışan personel, çalışma süresi, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ve fazla çalışma hususlarında genel hükümlere tabidir. (2) Yürütülen hizmetin niteliğinin, normal mesai saatleri dışında çalışmayı gerekli kılması halinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99 uncu maddesi uyarınca haftalık kırk saati geçmemek üzere farklı çalışma saatleri belirlenebilir. (3) Personel, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesi ve 19/2/1975 tarihli ve 7/9493 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik uyarınca, çalıştığı hizmet birim amirinin gerekli görmesi halinde, günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti
verilmeksizin çalıştırılabilir. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilir. Fazla çalışma izninin kullanımı konusunda genel hükümler uygulanır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. İl Emniyet Müdürlüklerinin talebi ve Valilik Olurları ile kolluk personeliyle birlikte emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki personelin de izinlerinin kapatıldığını, bunun asayişin sağlanmasına yönelik bir tedbir olabileceğini, bu haliyle de diğer hizmet sınıflarına mensup olanların izinlerinin kapatılmasının hukuka uygun olmadığını ifade etmektedir. Bu kapsamda başvuran Kurumumuzdan olağan dönemlerde senelik izin kullanımının kapatılmasının diğer hizmet sınıflarına mensup personel için uygulanmamasını talep etmektedir.
10. 657 sayılı Kanun, bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin belirlenebileceğini, yirmi dört saat devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurların çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca belirleneceği hüküm altına almıştır. Kanun uyarınca günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tespit edilmektedir.
11. 5442 sayılı Kanun uyarınca, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiri olan vali suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri almakla ve genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam etmekle; bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür. Bu çerçevede illerde valiler kamu düzenin ve güvenin sağlanması için kolluk kuvvetlerinin çalışma saatlerini belirleme yetkisini haizdir.
12. Emniyet teşkilatında emniyet hizmetleri sınıfı dışında kadrolu ve sözleşmeli personel olarak görev yapan personel çalışma saatleri hususunda yukarıda izah edilen hükümlere tabidir. Bu kişiler için haftalık
40 saati geçmemek üzere farklı çalışma saatleri belirlenebileceği gibi, çalıştığı hizmet birim amirinin
gerekli görmesi halinde günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti verilmeksizin çalıştırılabilir.
Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilir.
13. Başvuru konusu olayda başvuran emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki personelin izinlerinin kapatılmasının hukuka uygun olmadığı belirtmektedir. Fakat başvuran tarafından bu uygulamanın hangi hallerde ve nerede uygulandığı, sonrasında ilgilere fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilip verilmediği hakkında herhangi bir bilgi ve belge sunulmamıştır.
14. İdare tarafından Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden 81 İl Emniyet Müdürlüğünde emniyet hizmetleri sınıfı personeli harici çalışan personelin izinlerinin mümkün olduğunca kapatılmadığı, kapatılan
izinlerin de doğal afet, genel sağlık ve kamu düzeninin korunması gibi hayati sebeplerle kısa süreli olduğu ve telafi izinlerinin de kullandırıldığı görülmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/