|
ÖZET: Başvuran, 657 sayılı Kanunda engellilere tanınan haklar çerçevesinde hafta sonu, gece görevlerinden ve ek görevlerden muaf olma talebinde bulunmuştur. Ancak, Emniyet Hizmetleri Sınıfı’nın iç güvenliği sağlamak amacıyla sıkı bir disiplin gerektirdiği ve bu hizmetin aksamasının kamu düzenine zarar verebileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, emniyet mensuplarının sağlık durumlarına göre çalışma şartlarını özel olarak düzenlemektedir.
Başvuranın sağlık durumu, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirildiğinde, D diliminde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamayacağını ve dolayısıyla talep ettiği muafiyetlerin hukuken mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Yönetmelik gereği, sağlık durumu nedeniyle maluliyet talebinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na yönlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. Bu karar, kamu hizmetinin etkinliğini sağlamak amacıyla alınan sağlık düzenlemelerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5989-S.22.9127
BAŞVURU NO : 2021/20126
KARAR TARİHİ : 06/05/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hafta sonu görevlerinden, gece görevlerinden ve ek görevlerden muaf
BAŞVURUNUN KONUSU :
olma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 25/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 02 Ağustos 2021 tarihinde ilinde göreve başladığını, 2020 yılından beri % 59 fiziksel engelli olduğunu, Personel Şube Müdürlüğünün isteği dışında Sağlık durumunun EGM Sağlık Şartları Yönetmeliğine göre D diliminde olmasından dolayı EGM Sosyal
Hizmetler ve Sağlık Dairesi Başkanlığına yazı yazdığını ve EGM Sosyal Hizmetler ve Sağlık Dairesi
Başkanlığı Amir Kanaat raporuna göre kendisinin “her işi yapabileceğine dair” bir evrak yolladığını, buna itiraz ettiğini. Aynı daire Başkanlığının 2016 yılında C dilimli iken ”faal görevler yapamaz” kararının bulunduğunu, şu an hastalığının D dilime ilerlemesine rağmen bu kez her işi yapabilir yönündeki yazının kendisini mağdur ettiğini belirterek, 657 sayılı Kanunda engellilere tanınan haklar göz önünde bulundurularak hafta sonu görevlerinden, gece görevlerinden ve ek görevlerden muaf olmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Emniyet Genel
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 55 yaş haddine kadar mutlak şekilde fiziksel ve psikolojik güç ve dayanıklılık gerektiren bir hizmet sınıfı olan Emniyet Hizmetleri Sınıfının (EHS) mesleğe kabulü, çalışma hayatındaki sağlık değerlendirmesi ve maluliyet usulleri diğer hizmet sınıflarının sağlık standartlarından farklılık içermesi nedeniyle Emniyet
Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin (ETSŞY) var olduğunu, bu durumun askerlik mesleği için de aynı şekilde olduğunu, bu özellikli sağlık uygulamasının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (SGK)
maluliyet uygulamalarında da aynen bu şekilde değerlendirildiğini, diğer birçok meslek grubu için sakınca
içermeyen bir sağlık sorununun, EHS için maluliyet anlamına gelebildiği bu nedenle SGK Başkanlığı tarafından da EHS’nin diğer tüm hizmet sınıflarından farklı değerlendirildiği,
2.2. SGK Başkanlığının “Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği”nin 5’nci maddesindeki “maluliyet kararlarında. EGM personeli için ETSŞY hükümleri gözetilerek karar verilir” hükmü ile EHS personelin sağlık değerlendirmesinin farklı olması gerektiğinin ayrıca vurgulandığını ve bu hükmün bulunduğu yönetmeliğin dayanağının 5510 sayılı kanun olduğunu,
2.3. ETSŞY’nin dayanağı olarak belirtilen 3 kanunun, Emniyet Teşkilatına, kendi sağlık standartlarını belirleme görevini ve yetkisini verdiğini ve bu kapsamda oluşturulmuş olan ETSŞY’nin uygulayıcısı olarak da Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunun bulunduğunu, Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık
Komisyonunun değerlendirmelerini öncelikle ETSŞY olmak üzere genel sağlık mevzuatı ve uygulamaları kapsamında yaptığını,
2.4. ETSŞY’nin 16’ncı maddesinde, EHS personelinin hangi dilimler kapsamında çalışmaya devam edilebileceği, hangi dilimler kapsamında maluliyet işlemi uygulanacağının belirtildiğini, 17’nci maddesinde ise vazife malullüğü açısından dilimlerin ne anlama geldiğinin ifade edildiğini,
2.5. Türkiye’de aktif kullanılan 3 sağlık yönetmeliğinin (ETSŞY, Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelik, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği) farklı amaçla bulunan yönetmelikler olup hedef kitlelerinin farklı olduğunu, EHS personeli için ETSŞY’nin bulunduğunu dolayısıyla EHS personelinin kendisi hakkında, diğer 2 sağlık yönetmeliğine dair hak talebinde bulunamayacağını ve bu 2 sağlık yönetmeliğine göre alınan raporların ETSŞY’ye uyarlanmasının talep edilemeyeceğini, ancak ETSŞY’ye göre düzenlenmiş rapor ile başvurunun yapılabileceğini,
2.6. ETSŞY’nin 16’ncı maddesinin 5’inci fıkrası kapsamında bulunan “pozitif ayrım” uygulamasının, “C” dilimli raporu bulunan EHS personel için uygun görülebilen bir çalışma olduğunu ancak her “C” dilimli raporu bulunan personel için kesinlikle uygulanmadığını, bu hükmün hedef kitlesinin “ortopedik, nörolojik, romatolojik” patolojileri bulunan personel başta olmakla birlikte bazı özellikli hastalık grupları için uygun görülebildiğini, Sağlık Komisyonunca uygun görülen bu pozitif ayrım durumunun, EHS personeli görevlendirme noktasında birim amirince nasıl uygulanacağının, bu uygulamanın personelce nasıl anlaşılması gerektiğinin 2018/19 sayılı Genelge, 2021/16 sayılı Genelge(8 ‘inci maddesi) ile duyurulduğunu,
2.7. EHS’nin, 55 yaş haddine kadar aktif şekilde görev yapmak üzere var olan bir hizmet sınıfı olduğundan gece çalışmanın ve tatil günlerinde çalışmanın EHS ‘nin başlıca amacı olduğunu, hastalık ve sakatlıkların ağırlık düzeylerini tanımlayan ETSŞY’nin Ek-3 bölümünün C ve D dilimlerinin giriş cümlelerinde ve ilgili diğer maddelerinde “gece çalışmaya engel olan tüm patolojik durumların maluliyet anlamına geleceği” nin belirtildiğini, Sağlık yönetmeliği hükmünün açık olması nedeniyle personelin “sağlık gerekçeli olarak gece muafiyeti” istemesinin karşılanabilir bir talep olmadığını,
2.8. Bazı sağlık sorunlarının gece çalışmaya engel teşkil edebileceği veya kişinin gece çalışmasının bu sağlık sorununu kötüleştirebileceği durumların mevcut olduğunu ve bu gibi durumlarda birinci önceliğin
/
personelin sağlığı olduğunu, bir doktor tavsiyesi ile karşılaşıldığında kişinin raporunun ilgili sağlık kuruluna iade edildiği ve kişinin özellikli durumuna istinaden ETSŞY’nin amir hükmü gereği D diliminin belirlenmesinin istenildiği ve bu durumdaki kişilerin EHS’den malul edilerek, EHS haricindeki diğer hizmet sınıflarında, sadece mesai günleri ve gündüz saatlerinde çalışmalarının sağlandığı,
2.9. Bu yöndeki uygulamanın personelin çalışma hayatından kopmaması ve aynı zamanda da EHS’nin zorlu çalışma koşulları ve gece mesaisinin zorluğu nedeniyle sağlığının olumsuz etkilenmemesi amacını taşıdığını, gerek personelin sağlığı gerekse de görevin en etkin şekilde sürdürülebilirliği açısından
Teşkilatın sağlık yönetmeliğinin ve sağlık uygulamalarının öneminin tartışılmaz düzeyde gereklilik arz ettiğini,
2.10. Bahse konu personelin, “sağlık gerekçeli gece muafiyeti”, “engelli sağlık kurulu raporu ile hak talebi”, “engelliler için tanımlanan idari haklardan faydalanma talebi” ile Sağlık Komisyonuna başvuruda bulunduğu EHS personeli açısından engellilik haklarından bahsedebilmenin mümkün olmadığı, EHS personelin, ETSŞY kapsamında dilim tayini gerektirecek düzeydeki bir rahatsızlığının, sakatlığının elbette ki engellilik ile ilgili yönetmelikte de bir karşılık engel oranının bulunduğunu ancak EHS Personeli için bu hastalık, sakatlık durumu ile ilgili hak taleplerinin engel oranı üzerinden değil ETSŞY’nin dilimleri üzerinden yapıldığını,
2.11. Kişi hakkında daha önce yapılan açıklamalarda;
– Kişinin talep ettiği “gece çalışmama, hafta sonu çalışmama ve benzeri” çalışma ayrıcalığı talepleri için hiçbir şekilde karar verilmeyeceği, – Bu yöndeki çalışma ayrıcalıklarının şayet kişi için zorunlu olarak görülmesi halinde bu sağlık gerekliliğinin doktor raporunda belirtilmiş olması gerektiği ve böyle bir rapor olması halinde de kişinin
Emniyet Hizmetleri Sınıfından (EHS) malul edilmesinin gerekeceği, – Birim içindeki bu yönde görev dağılımının, görevlendirme şeklinin ancak birim amirinin takdirinde olduğu, bu yönde Sağlık Komisyonu tarafından bağlayıcı bir karar çıkmayacağı, çıkması gerekiyorsa da bunun açıkça EHS’den maluliyet şeklinde olacağı, – EHS personelin sağlık değerlendirmesinin engelli sağlık kurulu raporu ile değil, sadece ETSŞY’ye göre alınmış durum bildirir ve dilim belirtir sağlık kurulu raporu ile yapıldığı, – “Gece çalışmama, hafta sonu çalışmama ve benzen” şekilde bir sağlık tedbiri gerektiren bir sağlık sorunu var ise bu yönde durum bildirir ve ETSŞY’ye göre dilim belirtir sağlık kurulu raporu ile yeniden başvurması gerektiği, – Bu düzeyde sağlık sorunu olmasına rağmen bu yönde bir raporu kişi almıyor ise birim amiri tarafından,’ 2021/16 sayılı Genelgenin 8’inci maddesi gereği bu yöndeki idari işlemlerin gecikmeksizin yapılmasının gerektiğinin bildirildiği,
2.12. Kişinin tekrar tekrar gelen taleplerine aynı şekilde cevap verilmiş olmasına rağmen, kişinin kendi tabi olmadığı sağlık mevzuatını gerekçe göstererek hak talebinde bulunmasının iş yükü çok yoğun olan Sağlık
Komisyonunun gereksiz yere iş gücü kaybına sebebiyet verdiğini, kişi tarafından Sağlık Komisyonuna sunulan raporlarda, kişinin gece ve hafta sonu çalışmasına engel olabilecek bir sağlık sorunu görülmediği, bu yönde bir tespit olsaydı; kişinin rızasına bırakılmadan, EHS’den maluliyet yönünde gerekli idari işlemlerin istisnasız uygulanacağı,
2.13. Personel Daire Başkanlığından alınan yazıda; başvuranın hafta İçi 08.00-17.00 saatleri arasında görevlendirilmek ve hafta sonu, gece görevi ve ek görevlerden muaf tutulmak istediğine dair 17/11/2021 tarihli dilekçesinin incelenmesi sonucu; 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 61 inci maddesi ile
Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99-100-101 inci maddeleri ile de tüm Devlet Memurlarının çalışma esas ve usullerinin düzenlendiği, 99 uncu madde ile memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olacağının belirlendiği, ancak aynı maddenin üçüncü bendinde, özel kanunlarla ya da bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak sureti ile farklı çalışma sürelerinin tespit olunacağının hükme bağlandığı, Kanunun 101 inci maddesinde işe günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet Memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceğinin öngörüldüğü, belirtilen bu hükümlere istinaden Emniyet Teşkilatında Emniyet
Hizmetleri Sınıfı personelinin çalışma saatlerinin 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu ile Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Personelinin Çalışma Saatlerine İlişkin Esaslar çerçevesinde belirlendiği,
2.14. Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin 16/5 maddesi; “…Sağlık komisyonunda, kişilerin tüm sağlık dosyaları ve EK-3’e göre aldırılan son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporları İncelenir.
Bu İncelemede, ‘C dilimi sağlık şartlarını taşıyan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personel, hastalıklarının ciddiyeti değerlendirilerek, birimlerinin faal görevleri dışında kalan diğer görevlerde çalıştırılabilir ve bu personel için hastalıklarının ciddiyetine göre farklı çalışma durumları belirlenebilir. Bu çalışma durumları, kişilerin hastalıklarının veya sakatlıklarının tedavi ve iyileşme süreçlerine yardımcı olmak ve mevcut durumlarının daha da kötüleşmesini engellemek için belirlenir. Personelin bu kapsamda ne kadar süre ile çalıştırılacağı, hastalığının veya sakatlığının ciddiyeti değerlendirilerek sağlık komisyonu tarımından belirlenir… şeklinde düzenlendiği, yönetmeliğin ilgili maddesi kapsamında Sosyal Hizmetler ve Sağlık
Daire Başkanlığınca hakkında karar verilen personel biriminin faal hizmetleri dışında kalan hizmetlerde çalıştırılabildiği,
2.15. Emniyet Hizmetleri Sınıfında engelli personel statüsünde çalıştırılan personelin bulunmadığı, başvuranın yönetmeliğe uygun olarak alacağı dilim belirtir sağlık kurulu raporu doğrultusunda, yine yönetmeliğin ilgili maddesi kapsamında biriminin faal hizmetleri dışında kalan diğer hizmetlerde çalıştırılabileceğinin değerlendirildiğinin bildirildiği, başvuranın aktif görevler dışında çalıştırılma istediklerine dair dilekçesinin incelenmesi sonucu 29.12.2021 tarihli yazı ile Emniyet Teşkilatı Sağlık
Şartlan Yönetmeliğinin 16/5 maddesi hükmünün amir olduğu, personelin faal görevler dışında çalıştırılması ile ilgili kararın Sağlık Komisyonu tarafından verileceği belirtildiğinden, bu kapsamdaki taleplerin doğrudan Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığına gönderilmesi ve konunun ilgili personele tebliğ edilmesi gerektiğinin bildirildiği,
2.16. Başvuranın Personel Daire Başkanlığına yapmış olduğu her iki başvurusunun da meri mevzuat hükümleri doğrultusunda incelendiği ve yine gerekçeleri açıklanmak suretiyle başvurana cevap verildiği,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 03.01.2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları
Yönetmeliğinin 5.1. “Emniyet Teşkilatında Devlet memurluğuna atandıktan sonra sağlık şartlarına göre çalışma” başlıklı 16. Maddesinde; “(1) Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan polis amirleri dışındaki personelden; a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.
b) D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamazlar. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik
Kurumuna gönderilir.”
…
(5) Sağlık komisyonunda, kişilerin tüm sağlık dosyaları ve EK-3’e göre aldırılan son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporları incelenir. Bu incelemede; a) C dilimi sağlık şartlarını taşıyan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personel, hastalıklarının ciddiyeti değerlendirilerek, birimlerinin faal görevleri dışında kalan diğer görevlerde çalıştırılabilir ve bu personel için hastalıklarının ciddiyetine göre farklı çalışma durumları belirlenebilir. Bu çalışma durumları, kişilerin hastalıklarının veya sakatlıklarının tedavi ve iyileşme süreçlerine yardımcı olmak ve mevcut durumlarının daha da kötüleşmesini engellemek için belirlenir.
b) Personelin bu kapsamda ne kadar süre ile çalıştırılacağı, hastalığının veya sakatlığının ciddiyeti değerlendirilerek sağlık komisyonu tarafından belirlenir.
c) Az faal çalışmasına karar verilen personelin birimlerindeki faal ve faal olmayan görev ayrımı/tanımı birim amirince ve Personel Dairesi Başkanlığınca yapılır.”
5.2. “Vazife malullüğü, vazife malulü olarak çalışmaya devam etme ve idari polislik” başlıklı 17.
Maddesinde; “(1) Emniyet Teşkilatında bütün hizmet sınıflarında görev yapan personelden; a) Görevleri sırasında veya görevlerinden dolayı uğradıkları kaza veya saldırı sebebiyle ya da görevin sebep ve tesiri ile yaralanan veya sakat kalanlar ile Emniyet Teşkilatında bütün hizmet sınıflarında görev yapmakta iken fiili askerlik görevini ifa etmek üzere aylıksız izne ayrılanlardan, askerlik hizmetini ifa ederken görevin sebep ve tesiri ile yaralanan veya sakat kalan personelin tedavileri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 105 inci maddesi hükümlerine göre sağlanır.
b) Bu kapsamdaki personelin vazife malullüğü talebi olması durumunda; bu Yönetmelik hükümlerine uygun olacak şekilde alınmış olan son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporları ile birlikte tüm sağlık dosyaları sağlık komisyonunca incelenir. Bütün hizmet sınıfları için C, D ve E dilimi sağlık şartlarını
taşıyanların sağlık dosyaları, değerlendirilmek ve karara bağlanmak üzere Personel Dairesi Başkanlığı aracılığı ile Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
(2) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından vazife malullüğüne karar verilenlerden, vazife malulü olarak çalışmaya devam edenler birimlerinin faal görevleri dışında kalan diğer görevlerde sivil olarak çalıştırılır.
(3) Sosyal Güvenlik Kurumunca vazife malullüğü ile birlikte vazife malulü olarak çalışmaya devam edebileceğine karar verilenlerin talepleri halinde; Emniyet Hizmetleri Sınıfı personel idari polisliğe veya durumlarına uygun kadrolara, Emniyet Hizmetleri Sınıfı harici diğer hizmet sınıflarındaki personel ise durumlarına uygun kadrolara Genel Müdür onayı ile aktarılırlar. Psikiyatrik hastalıklar açısından D dilim sağlık şartlarını, tüm branşlar için E dilimi sağlık şartlarını taşıyan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personel idari polisliğe aktarılamaz.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, 657 sayılı Kanunda engellilere tanınan haklar göz önünde bulundurularak hafta sonu görevlerinden, gece görevlerinden ve ek görevlerden muaf olma talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. İç güvenliği sağlayan emniyet hizmetinin, sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetin aksamasının, kamu düzeni yönünden telafisi güç ve imkansız zararların doğmasına yol açabileceği, toplumun huzur ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olan emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının, ülke içinde emniyet hizmetlerini öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütmekle görevli oldukları, emniyet hizmetlerinin bu niteliğinin, çalışma saatlerinin DMK’dan farklılaşmasının zorunluluğunu beraberinde getirdiği, aksinin kabulünün, iç güvenlik hizmetinin aksamasına neden olacağının kabulü gerekmektedir.
9. Bu nedenle Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ile emniyet teşkilatının insan kaynağını sağlayan Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı eğitim-öğretim kurumlarına alınacak öğrencilerde, Emniyet teşkilatına ilk atamalarda, öğrencilikte veya memuriyette hastalanma durumlarında, hizmet sınıfı değişikliklerinde, atamalarda aranacak sağlık şartlarına ilişkin esas ve usullerinin özel olarak düzenlediği; Emniyet mensuplarının; çalışma şartlarının diğer mesleklere göre farklılık gösterdiği, yasalar uyarınca ateşli silah taşıma ve bu çerçevede kullanma yetkilerinin bulunduğu, yani mesleğin kendine özgü özellikleri dikkate alındığında, Yönetmeliğin dayanağı olan Yasal düzenlemeler (3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu, 4652 sayılı Polis Meslek Öğretim Kanunu, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu) uyarınca getirilen kurallarda hukuka veya hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır.
10. Somut olayda, başvuranın komiser yardımcısı olarak Emniyet Hizmetleri Sınıfında yer aldığı dolayısıyla taleplerinin ETSŞY kapsamında incelenmesi gerektiği, anılan Yönetmelikte EHS personeli açısından engellilik haklarından bahsedilmediği ancak ETSŞY kapsamında dilim tayini gerektirecek düzeydeki bir rahatsızlığın veya sakatlığın olması durumunda; A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenlerin aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederken, D dilimi sağlık şartlarını taşıdığı tespit edilenlerin ise
Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamadığı ve bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyalarının sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderileceği Yönetmelikte düzenlenmektedir.
11. Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin 17. Maddesinde yer alan hüküm uyarınca, Sosyal
Güvenlik Kurumunun, öncelikle başvuranın mevcut rahatsızlığının vazifesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti bakımından bir değerlendirme yapacağı, vazifesinden kaynaklandığının belirlenmesinden sonra bu kişilerin görevlerini yapamayacak duruma gelip gelmediklerinin tespiti noktasında da Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinin özellikle de vazife malullüğü konusunu özel olarak düzenleyen Yönetmeliğin 17. Maddesi hükümlerini göz önünde bulundurması gerekeceği kuşkusuzdur.
12. Başvuranın talepleri sonucunda İdare tarafından yapılan incelemelerde; başvuranın sağlık kurulu raporundaki “C” diliminde değerlendirilmeyi gerektiren patolojik-travmatik olayın 30.10.2016 tarihinde oluşan travmadan dolayı oluşup/oluşmadığının belirlenemediği dolayısıyla kişinin vazife malullüğü talebini değerlendirebilmek için gerekli olan “travmatik olay-görev tesiri” ilişkisinin mevcut evraklar üzerinden kurulamadığı ve dosyanın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderildiği ve Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığının vazife malullüğü talebini reddettiği anlaşılmıştır.
13. Başvurana dair Tokat Devlet Hastanesinin . .2019 tarihli sağlık kurulu raporunda başvuranın mevcut sağlık durumunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3-D diliminde olduğundan kişinin dilekçesine istinaden Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Madde-17 kapsamında değerlendirilebilmesi için sağlık dosyasının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tekrar gönderildiği, bu kapsamda SGK’nın başvuranın hastalığının görevinin neden ve etkisiyle meydana gelmemesinden dolayı vazife malullüğü hakkındaki kararını değiştirmemekle birlikte hastalık nedeniyle kişinin adi malul olduğuna ve ilişiğinin kesilmesine karar verdiği, bu doğrultuda başvuranın adi malul olarak emekli edildiği ancak daha sonra tekrar Emniyet Hizmetleri Sınıfına atandığı görülmektedir.
14. Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan başvuranın Sağlık Kurulu Raporunun ilgili Yönetmeliğin 16.
maddesine istinaden maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere
İdare tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderildiği, SGK’nın incelemeleri neticesinde adi malullük kararı verilerek kişinin emekli edildiği ancak sonrasında yine aynı hizmet sınıfında çalışmak üzere görevine geri döndüğü, geri dönüşün düzenlendiği ilgili Yönetmeliğin 14. Maddesinin ikinci fıkrasında “ … (2)
Rahatsızlığı sebebiyle (psikiyatrik rahatsızlıklar hariç) hakkında bu Yönetmelik hükümlerine göre hizmet sınıfı değişikliği yapılan veya malul olan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelden; rahatsızlığının düzeldiği gerekçesiyle Emniyet Hizmetleri Sınıfına geri dönmek isteyenlerde, sınıf değişikliği tarihinden itibaren iki
yıl içinde müracaatları halinde, 13 üncü maddede Emniyet Hizmetleri Sınıfı için belirtilen sağlık şartları aranır…” hükmünün yer aldığı dolayısıyla kişinin ancak bu şartları sağlayarak EHS’ye geri dönebileceği düzenlenmiştir.
15. Başvuranın hastalığının vazife malullüğüne neden olup olamayacağı hususunda davasının bulunduğu ancak kendisinin çalıştığı bu dönemde hafta sonu ve gece görevlerinden ayrıca ek görevlerden muaf olma talebinde olduğu, talebine yönelik ilgili Yönetmeliğin 16. Maddesindeki hüküm gereği C dilimi sağlık şartlarını taşıyan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelin, hastalıklarının ciddiyetinin değerlendirilerek, birimlerinin faal görevleri dışında kalan diğer görevlerde çalıştırılabileceği ve bu personel için hastalıklarının ciddiyetine göre farklı çalışma durumlarının birim amirince ve Personel Dairesi
Başkanlığınca belirlenebileceği düzenlenmiş olmakla beraber C dilimi sağlık şartları kişinin Emniyet
Hizmetleri Sınıfında çalışabilecek iyilik haline sahip olduğunu, D dilimi sağlık şartları ise kişinin Emniyet
Hizmetleri Sınıfında çalışabilecek yeterlilikte olmadığını ve malul olduğunu gösterdiği, dolayısıyla İdare tarafından başvuranın hastalıklarının tedavi süreçlerine katkı sağlamak amacıyla uygulanan Emniyet
Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin 16. maddesi kapsamında personelin biriminin faal hizmetleri dışında kalan diğer hizmetlerinde çatıştırılmaya devam edilmesinin uygun görülmesinin gece çalışmama veya hafta sonu çalışmama gibi çalışma usullerini kapsamadığı birim içindeki bu tarz görev ayrımının ancak birim amirince yapılabileceği ve kişilerin gece veya hafta sonu çalışmasına engel olan bütün durumların
Emniyet Hizmetleri Sınıfından maluliyeti gerektireceği ve Yönetmeliğe göre D veya E diliminde değerlendirilen kişilerin sadece bu kapsamda olduğu ve bu yönde tıbbi bir zorunluluk var ise, o kişinin bulunduğu hizmet sınıfından malul edilmesi gerekmektedir.
16. Ayrıca, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün Emniyet Müdürlüğüne yazdığı 25/10/2021 tarihli ve sayılı yazı ile; “… adı geçenin faal görevlerin dışında, gündüz çalışmak (08.00-17.00 saatleri arasında), ek görevlerden muaf edilmek ve engelliler kanunu gereği gece ve hafta sonu görevlerden resmi tatil günlerinden muaf edilmek istediğine dair ilgi (a2) dilekçesi ve diğer evrak Başkanlığımız Sağlık Komisyonunca incelenmiştir.
İnceleme sonucu; … Tarafımızca değerlendirilen son rapor ve aynı zamanda da ilgi (a2) dilekçe ekinde bulunan, ilgi (i1)
sağlık kurulu raporundan sonra alınmış yeni bir “durum bildirir ve Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları
Yönetmeliği (ETSŞY) Ek-3’e göre dilim belirtir sağlık kurulu raporu” görülememiştir. Talebinin değerlendirilebilmesi için, yeni tarihli rapor ile müracaat etmesi gerektiği, ilgi (z1) yazımız ile belirtilmiştir. Bahse konu ilgi (i1) sağlık kurulu raporunu yeniden değerlendirmemizi gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu rapora dair kararımız, raporda yazan klinik bulgulara göre ve kişinin çalışabilme performansına dair birim amirinden alınmış görüşe göre verilmiştir. Kişi hakkındaki değerlendirmenin, sadece birim amiri görüşü ile yapılmış olduğu söylemi gerçeği yansıtmamaktadır. Sağlık konusundaki idari kararlar, hastanelerin yaptığı tıbbi tespitler ve birim amirlerinin (bazı durumlarda kurum psikologlarının), kişinin çalışabilme kapasitesi, yeterliliği ile ilgili değerlendirmeler kapsamında verilmektedir.
Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelinin hiçbir sağlık sorunu, o kişinin gece-hafta sonu-resmi tatil günleri görevlerinden zoraki olarak muaf tutulması gerektiği anlamına gelemez. Bu yönde tıbbi bir zorunluluk
var ise, o kişi bulunduğu hizmet sınıfından malul edilmelidir… Sağlık durumunun güncel halini tüm ayrıntıları ile açıklayan yeni tarihli durum bildirir ve ETSŞY Ek-3’e göre dilim belirtir sağlık kurulu raporu ile yeniden müracaatı halinde ETSŞY hükümleri kapsamında kişinin durumunun değerlendirileceği hususu (c2) yazımız ile bildirilmiştir.
ilgi (i1) sağlık kurulu raporunda bu yönde bir gereklilik bulunmadığı için, kişinin beklediği yönde bir sağlık nedenli muafiyet uygun görülmemiş ve kişinin talebi varsa da yeni tarihli sağlık kurulu raporu ile müracaat etmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kişinin daha önce çalıştığı birimlerde, ne şekilde görevlendirilmiş olduğu, o anki birim amirinin takdirinde olan işlemlerdir. Şu an için talep edilen çalışma şeklinin dayanağı bu olamaz…
Sağlık durumunun güncel halini tüm ayrıntıları ile açıklayan yeni tarihli durum bildirir ve ETSŞY Ek3’e göre dilim belirtir sağlık kurulu raporu ile yeniden müracaatı halinde ETSŞY hükümleri kapsamında kişinin durumunun değerlendirileceği…” şeklinde açıklamalar yapıldığı anlaşılmaktadır.
16.1. Dolayısıyla başvurucunun sağlık durumunda yeni bir durum ortaya çıktığında ya da değişiklik olduğunda söz konusu durumunun değişmesi halinde Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3’e göre dilim belirtir sağlık kurulu raporu ile ilgili idareye yeniden müracaat yapabileceği de anlaşılmaktadır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran hakkında SGK tarafından adi malullük kararı verilerek emekli edilmesine rağmen mesleğe yine Emniyet Hizmetleri Sınıfında dönebilen başvuran hakkında Yönetmeliğin 16. Maddesi kapsamında verilen pozitif ayrım kararının malullüğü gerektiren bir durum olmadığı EHS’de görev yapan bir personelin mesleğe dair yeterliliğe sahip olmasının kamu hizmeti sunumunda önemli olduğundan bu durumun sadece “uzun süreli ve sabit pozisyonda ayakta durmayacak şekilde, birimlerdeki faal görevler dışında kalan diğer görevlerde” görevlendirilme şeklinde uygulanması gerektiği anlaşıldığından, başvuran hakkında uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Tokat İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi