Emniyet müdürünün görevden alınmasında idarenin takdir yetkisi ve kamu yararı değerlendirmesi (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay 2. Dairesi, davacının Bitlis İl Emniyet Müdürü olarak görevden alınarak Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı emrine Başmüfettiş olarak atanmasına ilişkin işlemin iptali istemini değerlendirmiştir. Mahkeme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesi uyarınca idarenin takdir yetkisini kullanma hakkının bulunduğunu ve bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması gerektiğini vurgulamıştır.

Dava dosyasında, davacının atamasının hukuka uygun olduğu, emniyet hizmetlerinin niteliği gereği idareye geniş bir takdir yetkisi tanındığı belirtilmiştir. Emniyet hizmetlerinin kamu düzeni açısından hayati öneme sahip olduğu ve bu nedenle memurların görev ve görev yerlerinin değiştirilmesinin idare tarafından belirlenebileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, davacının görevden alınması işleminin kamu yararına uygun olduğu ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu durum, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararını gözetmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/18482 E.  ,  2022/636 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/18482
Karar No : 2022/636

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLLERİ : …
3- …Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; … İl Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacının, bu görevden alınarak Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı emrine Başmüfettiş olarak atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Beşinci Dairesinin 22/02/2017 günlü, E:2016/21514, K:2017/4023 sayılı husumet yönünden bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; üst düzey kamu yöneticilerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının geleceğe dönük planlarını ve politikalarını saptayan, bu plan ve politikalardaki hedefleri gerçekleştirmek için gerekli kaynakları ve bu kaynakların kullanım yerlerini belirleyen ya da bu kişilerin emir ve direktifleri yönünde uygulamayı yapan veya onlara yardımcı olan kişiler oldukları; ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 76. maddesiyle atama yapma ve görevden alma konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin bu tür kadrolar için daha geniş olduğunun kabulü, bu görevlerden başka görevlere atanmaya ilişkin işlemlerin kazanılmış hakları veya genel olarak hukuk güvenliği ilkesini ihlal eden bir yönü bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13. maddesinde birinci sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personelden 2. meslek derecesinde bulunanların atanabileceği görev unvanları arasında davacının alındığı ”İl Emniyet Müdürü” unvanı ile atandığı ”Polis Baş Müfettiş” unvanının birlikte değerlendirildiği göz önünde bulundurulduğunda, yürütülen hizmetin niteliği ile önemi ve hakkında yapılan soruşturmalara konu fiillerinin niteliği dikkate alınmak suretiyle, Bitlis İl Emniyet Müdürlüğü görevini yürüten davacının, bu görevinden alınması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu işlem tesis edildiği tarihte hakkında herhangi bir soruşturma ve kovuşturmanın bulunmadığı, davalı idarece takdir yetkisinin hukuka aykırı olarak kullanıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI :
… ve … Bakanlığı tarafından; cevap verilmemiştir.
… Genel Müdürlüğü tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının, gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca doğrudan Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Bitlis İl Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacının, bu görevden alınarak Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı emrine Başmüfettiş olarak atanmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 76. maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
657 sayılı Kanun’un 76. maddesiyle, takdir yetkisine istinaden tesis edilen işlemlerin sebep ve maksat unsurları yönünden hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacağı, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da yargı mercilerince saptanması halinde bu durumun iptal nedeni oluşturacağı yerleşmiş yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 29/06/2012 tarihinde 1. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi ettiği, akabinde sırasıyla, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığında Merkez Emniyet Müdürü, Teftiş Kurulu Başkanlığında Başmüfettiş olarak görev yaptıktan sonra 16/09/2012 tarihinde atandığı Bitlis İl Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta iken dava konusu … günlü, … sayılı işlemle Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı emrine Başmüfettiş olarak atanması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İç güvenliği sağlayan emniyet hizmeti, sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmetidir. Bu hizmetin aksaması, kamu düzeni yönünden telafisi güç ve imkansız zararların doğmasına yol açabilir. Toplumun huzur ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olan emniyet hizmetleri sınıfı mensupları, ülke içinde emniyet hizmetlerini öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütmekle görevlidirler. Emniyet hizmetlerinin bu niteliği gereği, memurlarının da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınması zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Aksinin kabulü, iç güvenlik hizmetinin aksamasına neden olabilecektir.
Bu durumda, emniyet hizmetlerinin önem ve özelliği göz önüne alınmak suretiyle davacının 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13. maddesinde belirtilen rütbesine, meslek derecesine ve eş değer görev unvanına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararına ve hizmet gereklerine, İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/02/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
Sorular ve Cevaplar:

1. **Kamu Görevlilerinin Atanmaları:**
– **Soru:** Kamu görevlilerinin atanmaları hakkında ne bilgi verebilir misiniz?
– **Cevap:** Kamu görevlileri, göreve ilişkin hususlarda takdir yetkisini kullanarak atanabilirler.

2. **Hukuksal Değerlendirme:**
– **Soru:** Hukuksal değerlendirme nasıl yapılır?
– **Cevap:** Hukuksal değerlendirme, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da yargı mercilerince saptanması halinde bu durumun iptal nedeni oluşturur.

3. **Emniyet Hizmetinin Niteliği:**
– **Soru:** Emniyet hizmetinin niteliği nedir?
– **Cevap:** Emniyet hizmeti sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmetidir.

4. **Kamu Hizmeti ve Atama:**
– **Soru:** Kamu hizmetine ilişkin atamalar nasıl işler?
– **Cevap:** Emniyet hizmetlerinin niteliği gereği, memurlarının da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınır.

5. **Kamu Yararı:**
– **Soru:** Kamu yararına ilişkin ne bilgi verebilir misiniz?
– **Cevap:** Emniyet hizmetlerinin önem ve özelliği göz önüne alınmak suretiyle davacının 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13. maddesinde belirtilen rütbesine, meslek derecesine ve eş değer görev unvanına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun bulunur.

6. **Temyiz Giderleri:**
– **Soru:** Temyiz giderleri kimde kalır?
– **Cevap:** Temyiz giderleri, istemde bulunan davacı üzerinde bırakılır.

7. **Karar Düzeltme:**
– **Soru:** Karar düzeltme hangi mercide yapılır?
– **Cevap:** Danıştay’da karar düzeltme yolu açık bulunabilir.

8. **Kamu Hizmeti ve Atama:**
– **Soru:** Kamu hizmetine ilişkin atamalar nasıl işler?
– **Cevap:** Emniyet hizmetlerinin niteliği gereği, memurlarının da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınır.

9. **Emniyet Hizmetinin Niteliği:**
– **Soru:** Emniyet hizmetinin niteliği nedir?
– **Cevap:** Emniyet hizmeti sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmetidir.

10. **Hukuksal Değerlendirme:**
– **Soru:** Hukuksal değerlendirme nasıl yapılır?
– **Cevap:** Hukuksal değerlendirme, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da yargı mercilerince saptanması halinde bu durumun iptal nedeni oluşturur.

11. **Kamu Görevlilerinin Atanmaları:**
– **Soru:** Kamu görevlilerinin atanmaları hakkında ne bilgi verebilir misiniz?
– **Cevap:** Kamu görevlileri, göreve ilişkin hususlarda takdir yetkisini kullanarak atanabilirler.

12. **Emniyet Hizmetinin Niteliği ve Atama:**
– **Soru:** Emniyet hizmetinin niteliği ve kamu görevlilerinin atamaları nasıl işler?
– **Cevap:** Emniyet hizmeti sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmetidir. Bu nedenle memurlarının da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınır.

Tanımları:

1. **Kamu Hizmeti:**
– **Nedir:** Kamu hizmeti, kamu düzeninin tesisi ve devamı için gerekli olan hizmetlerdir.

2. **Emniyet Hizmetleri:**
– **Nedir:** Emniyet hizmetleri, kamu düzeninin tesisinde ve devamında önem arz eden hizmetlerdir.