|
ÖZET: Başvuru, Eyüpsultan ilçesinde bir ticarethane için enerji bağlantısı talebinde bulunan bir şahıs tarafından yapılmıştır. Başvuran, enerji talebinin karşılanmadığını belirterek, bu durumun mağduriyet yarattığını ifade etmiştir. Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., başvuruya yanıtında, talep edilen enerji gücünün mevcut dağıtım şebekesinin kapasitesini aşabileceğini ve bu durumun gerilim düşümüne yol açabileceğini belirtmiştir. Ayrıca, bölgede yeni bir trafo merkezi kurulması gerektiği, ancak uygun yer bulunamadığı için bu sürecin geciktiği ifade edilmiştir.
İlgili idareler, başvurunun değerlendirilmesi sırasında, bölgedeki enerji taleplerinin artış gösterdiğini ve mevcut trafo merkezinin bu talepleri karşılamakta yetersiz kaldığını tespit etmiştir. Başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde bir karar alınmış, enerji talebinin karşılanabilmesi için yeni bir trafo tesisinin gerekliliği vurgulanmıştır. Ayrıca, ilgili idarelerin, bu yeni trafo tesisinin gerçekleştirilmesi için gerekli adımları atması gerektiği tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın enerji bağlantı talebi kısmen reddedilmiş, ancak ilgili idarelerin enerji talebinin karşılanması için gerekli çalışmaları bir an önce tamamlaması gerektiği belirtilmiştir. Bu süreçte, kamu hizmetinin etkin bir şekilde sunulması ve vatandaşların haklarının korunması önem arz etmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7366-S.24.11523
BAŞVURU NO : 2024/2283
KARAR TARİHİ : 12.07.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
EYÜPSULTAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Enerji bağlantısı talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 12.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, İstanbul ilçesi, Mahallesi,
Caddesi, No: / adresinde yer alan ticarethane talebi için enerji talebinin karşılanmadığı, mağdur olduklarını belirterek enerji talebinin ivedilikle karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 16/02/2024 tarih ve S. sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin 27/02/2024 tarih ve bila sayılı yazısında;
2.1) referans no ile adına Eyüpsultan İlçesi, Mahallesi,
Caddesi, No: ( Parsel) adresi için (Hiz. Nok. (Ticarethane) nolu tesisatın mevcut 12 kW olan gücüne 138 kW güç ilave ile toplam: 150 kW enerji talebi için istek yerin yaklaşık olarak 350 m mesafenin üzerinde olması ve istekli adrese ulaşımın sağlanamadığı, kadastral yolun bulunmadığı” belirlenmiş olması sebebiyle nolu TM’ ye olan mesafesi göz önüne alındığında AG dağıtım şebekemizin güç kalitesini etkileyecek ve gerilim düşümlerine sebebiyet verecek uzaklıkta olmasından dolayı dağıtım Trafo Merkezi tesis edilerek istek gücün yeni tesis edilecek Dağıtım
Trafosunun AG Barasından karşılanmasına yönelik Dağıtım Bağlantı Görüşü ve yine adına referans no ile 40 kW yeni sayaç bağlantı talebi için ise, nolu tesisata düzenlenmiş olan Bağlantı Görüşüne istinaden 21/09/2021 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşması yapılmış olması sebebiyle Dağıtım Trafo tesisine bağlı AG Bağlantı Görüşü tanzim edildiği,
2.2) Şikayete söz konusu dilekçe de belirtilen talebi haricinde Eyüpsultan İlçesi,
Mahallesi adresinde yapılmış olan başvurular incelendiğinde; bölgede bir çok enerji talebi başvurusu olduğu tespit edildiği, bu başvurulardan bir kısmı enerji kalite kriterlerini sağlayarak karşılama noktasında mevcut şebekeden değerlendirilerek AG Bağlantı görüşü tanzim edilmiş olup, bir kısmına ise mevcut trafo merkezi ve bölgede yeni tesis edilmiş olan nolu trafo merkezinin geçici kabulü yapılıp enerji verilmesi sonrası bölgede gerilim düşümü, mesafe ve teknik kalite kriterleri dikkate alınarak bölgedeki talepler yeni yapılan trafo merkezinin AG şebekesinden değerlendirildiği, bu değerlendirilen talepler incelendiğinde toplam 777,04 kw enerji talebinin no’lu TM den karşılanmak üzere bağlantı görüşlerinin tanzim edildiği,
2.3) Başvuruya konu enerji talebi haricinde yaklaşık benzer güçte ve uzaklıkta yapılmış olan toplamda
900 kw enerji talebi için de mevcut trafo merkezi ve bölgede yeni tesis edilmiş olan no’lu trafo
merkezinden karşılama noktasında Trafo Merkezlerinin aşırı yüklenecek olmasından ve istek yere olan mesafelerinin uzak olmasından dolayı AG Dağıtım şebekesinin güç kalitesini bozacağı ve gerilim düşümüne sebebiyet verecek uzaklıkta olması nedeniyle TEDAŞ lehine trafo yeri irtifakı verilmesi koşulu ile şirket tarafından istek yerde dağıtım Trafo Merkezi tesis edilerek istek güçlerin yeni tesis edilecek
Dağıtım Trafosunun AG Barasından karşılanmasına yönelik Dağıtım Bağlantı Görüşlerinin tanzim edildiği,
2.4) Söz konusu talebin no’lu TM’den karşılanması durumunda eşitlik ilkesi gözetilerek bölgede
benzer güçlere tanzim edilmiş bağlantı görüşlerinin de no’lu TM’den değerlendirilmesinin gerektiği, bu durumda 1600/696 kva yükte çalışmakta olan no’lu trafo merkezinin bölgedeki talep güçler ile birlikte kapasitesinin aşılacağı, ayrıca söz konusu enerji talepleri için 400 metre ve üzeri mesafede tesis edilecek bağlantı/dağıtım hatlarının işletilmesinde oluşacak işletme zorlukları, teknik kayıplar, bağlantı hattında meydana gelebilecek arızaların tespitinin uzaması ve arıza/kesinti sürelerinin uzaması sebebiyle şikayetlerin artacağı Kamu nezdinde zor durumda kalınacak olması gerekçeleriyle bölgede bulunan enerji taleplerinin no’lu Trafo Merkezinin AG barasından karşılanması uygun görülmemiş olup, istek bölgede yeni trafo merkezi tesis edilerek karşılanmasının ön görüldüğü,
2.5) Bağlantı görüşünde belirtilen söz konusu yeni trafo merkezinin yapımı ile ilgili olarak; trafo merkezi
için uygun yer bulunamaması dolayısıyla, yer tespit ve yer devir işlemleri yapılamamış olduğundan tesisin yapımına başlanamamış ve enerji talebinin karşılanamadığı, şirket tarafından bağlantı görüşü verilme aşamasında yer tespit ve yer devir işlemleri hazır olan trafo merkezleri ivedilikle yapılmakta, yer tespit ve yer devir işlemleri devam eden veya hazır olmayan işlere başlanılamadığı,
2.6) İlgili bölgede enerji talepleri başvuruları incelendiğinde çoğunluğunun mülk sahiplerinin kiraya
vermiş olduğu firmalar tarafından geldiği, söz konusu enerji taleplerinin geldiği lokasyon olan Ada, parselin 98.250 m² bir alana sahip olduğu, istek yerin bulunduğu Eyüpsultan İlçesi mahallesinde imara aykırı olarak çarpık yerleşmelerin olması ve ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında trafo merkezi yerlerinin tahsisli olmaması sebebiyle trafo yerinin iktisap edilemediği, ayrıca mevcut uygulama imar planı ile zemindeki yol, park, yeşil alan v.b gibi yerlerin uyumsuzluğu trafo yeri bulmada ve kablo/ENH tesislerinin inşasında sıkıntılar yaşanmasına sebep olduğu,
2.7) Ayrıca sahada yapılan tespitler sonucunda mülkiyeti maliye hazinesine ait olup niteliği orman olan
Eyüpsultan İlçesi, Mahallesi, parselin 42,92 m2’lik bölümü trafo yer devri için sayılı
Kamulaştırma Kanunun 30’uncu maddesi kapsamında TEDAŞ Genel Müdürlüğü adına devir alınması
/
için çalışmalara başlandığı ve kamulaştırma planı tasdiki için 20.05.2021 tarihinde Eyüp Kadastro birimine gönderildiği, Kamulaştırma planları onaylatılarak 06.07.2021 tarihinde kamulaştırma kararı için
TEDAŞ Genel Müdürlüğüne gönderildiği, 15.02.2022 tarihinde TEDAŞ Genel Müdürlüğünce kamulaştırma kararının iletildiği, ancak anılan yer orman niteliği taşıdığından orman izni için 06.04.2022 tarihinde görüş yazısı yazıldığı, orman görüşlerinin tamamlanmasının ardından 13.06.2023 tarihinde
Orman Bölge Müdürlüğünden trafo yeri için red cevabının geldiği, şirket tarafından başvurunun tekrar değerlendirilmesinin talep edildiği, 31.08.2023 tarihinde tekrar red cevabının geldiği,
2.8) Alternatif trafo yeri için aynı bölgede bulunan ada parsel numaralı, mera vasıf niteliğindeki
taşınmaz için trafo yeri çalışmalarına başlanmış ve 18.10.2022 tarihinde mera vasıf değişikliği için
TEDAŞ Genel Müdürlüğüne yazı yazıldığı, 10.10.2023 tarihinde TEDAŞ Genel Müdürlüğünden gelen yazıda ilgili Kurum tarafından herhangi bir dönüş sağlanmadığının bildirildiği, TEDAŞ Genel Müdürlüğü vasıtasıyla İlgili Kurum tarafından mera vasıf değişikliği yapılması ve trafo yerinin kazandırılması çalışmaları devam etmekte olup bölgede talep edilen enerji başvurularının karşılanabilme sürelerini uzattığı, sonuç olarak söz konusu enerji taleplerinin karşılanabilmesi için istek bölgede dağıtım şirketi tarafından yeni bir trafo tesisinin yapılmasının gerektiği, söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yerinin kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili gerekli tüm Kurumlara başvurular yapılmış olup, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek ilgili enerji taleplerinin karşılanacağı, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , ‘Yargı yolu’ başlıklı 125’inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. …İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
“Tüketicilerin korunması” başlıklı 172’nci maddesinde; “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacıyla ilgili 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı;
elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”
5.1) Dağıtım faaliyeti başlıklı 9’uncu maddesinde,
/
(2) Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
(5) Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.
6) 28/01/2014 tarih ve 28896 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı Ve
Sistem Kullanım Yönetmeliğinde, “Bağlantı ve sistem kullanım hakları” başlıklı 4’üncü maddesinde, (1) Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır.
(2) Serbest tüketici niteliği kazanmış bir tüketicinin tedarikçisini seçme serbestisine hiçbir surette müdahale edilemez ve serbest tüketicilerin sisteme bağlantı ve sistem kullanım hakları engellenemez.
(3) Gerçek veya tüzel kişilerin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından işletilmekte olan iletim veya dağıtım sistemlerine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında; a) Bağlantı yapılması öngörülen tarihte, bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özelliklerinin yetersiz olması, b) (Değişik:RG-9/11/2023-32364) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesinde, sisteme bağlantıyla ilgili olarak 28/5/2014 tarihli ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Şebeke
Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuatta yer alan standartların sağlanamaması, c) Yapılması istenilen bağlantı ve elektrik enerjisi nakil işleminin kamu hizmeti yükümlülüklerini engellediğinin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından gerekçeleriyle belgelenmesi, ç) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesi için gerekli olması durumunda, gerilim düşümü, harmonik, elektromanyetik girişim, fliker seviyesi gibi değerlerin, şebekeye giriş veya çıkış noktasında ve iletim ve dağıtım kademelerinde, ilgili mevzuatta belirlenen sınırları karşılamaması durumu, d) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin, sistem elektrik enerjisinin kalitesini, ilgili mevzuatta yer alan standartların dışına çıkarması durumu, e) Rüzgar veya güneş enerjisine dayalı üretim tesisi bağlantı taleplerinde, talep edilen bağlantı noktasına oranla ekonomik açıdan daha uygun ve daha düşük sistem kaybı sağlayan bağlantı noktasının varlığı durumu, hariç olumsuz görüş verilemez.
/
6.1) Mezkur Yönetmeliğin “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinde, (Ek:RG-1/6/2017-30083)
(1) Gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu
Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esastır.
(2) Bağlantı için yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından, 4 üncü madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirilir.
(3) Dağıtım sistemine bağlanmak ve dağıtım sistemini kullanmak suretiyle elektrik enerjisi üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişinin dağıtım sistemine bağlantısı hakkındaki bağlantı görüşü; önlisans süreci kapsamında Kurum tarafından yazılı olarak istenmesi üzerine bu Yönetmelik, Elektrik
Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde oluşturularak bildirilir. Dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünün oluşturulması ve sisteme bağlantı yapılmasında sırasıyla yerli kömüre, yenilenebilir enerji kaynaklarına ve diğer kaynaklara dayalı üretim tesislerine öncelik tanınır. Diğer hallerde, elektrik piyasası mevzuatında başka özel bir düzenleme olmaması durumunda başvuru sırasına göre işlem yapılır.
(4) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Bağlantı talebinde bulunulan tüketim tesisleri açısından; a) Dağıtım şirketince yapılacak inceleme neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşü başvuru sahibine yazılı veya kullanıcının talep etmesi halinde elektronik olarak bildirilir. Söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verilir. Bağlantı görüşünün geçerlilik süresi (Değişik ibare:RG-9/11/2023-32364) doksan günden az olamaz.
(5) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi aşağıdaki
şartlar dahilinde karşılanır:
a) Meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren;
1) Sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay,
2) Mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım
transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay,
3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken durumlarda altı ay,
4) Sadece OG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda dört ay,
5) OG bağlantı hattı dışında, iki km’ye kadar OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda altı ay,
/
6) OG bağlantı hattı dışında, iki km’den daha uzun OG şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda on sekiz
ay, içinde karşılanması esastır.
b) Bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, (a) bendinde belirlenen ilgili süreye iki ay ilave edilir ve varsa kazı yasağı uygulanan dönem bağlantı tarihinin belirlenmesinde dikkate alınır.
c) Bağlantı için gerekli olan dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezinin tesis edilebileceği uygun yerin mevcut olmaması halinde (a) bendindeki ilgili süreye altı ay ilave edilir. Ancak gerekli yerin kullanıcı tarafından tahsis edilmesi halinde bu süre ilavesi yapılmaz.
ç) Bağlantı talebinin karşılanması için yapılması gereken tesis yatırımı (a) bendinde belirtilenlerden iki veya daha fazlasını içeriyorsa bağlantı talebinin karşılanmasında (a), (b) ve (c) bentleri dikkate alınarak belirlenen sürelerden uzun olanı esas alınır.
d) (b) ve (c) bentlerinde yer alan izin ve süreçler açısından, dağıtım şirketinin süresi içerisinde ve uygun şekilde ilgili kamu kurumuna başvuru yapmış olması şartıyla; ilgili kamu kurumunda gerçekleşecek işlem sürecinde yaşanacak olası gecikmeler nedeniyle (b) ve (c) bentlerinde belirlenen sürelerin aşılması halinde, aşan süre kadar (a) bendindeki sürelere ekleme yapılır.
7) 02/11/2013 tarih ve 28809 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans
Yönetmeliğinin “Lisans sahiplerinin genel hak ve yükümlülükleri” başlıklı 29’uncu maddesinde, d) Lisansı kapsamındaki hizmeti, eşitler arasında ayrım gözetmeksizin sunmak ile yükümlüdür.
7.1) Aynı yönetmeliğin “Dağıtım lisansı sahibinin hak ve yükümlülükleri” başlıklı 33’üncü
maddesinde, ç) Kurul tarafından onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerini hazırlamak, gerekli iyileştirme, yenileme ve kapasite artırımı yatırımlarını yapmak ve/veya yeni dağıtım tesislerini inşa etmek, d) Dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmak,
8) 30/5/2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinde,
8.1) “Tedarikçilerin yükümlülükleri” başlıklı 38’inci maddesinde; “(1) Tedarikçi aşağıda belirtilen
yükümlülükleri yerine getirir: a) Elektrik kesintileri hariç anlaşma koşulları çerçevesinde taahhüt ettiği elektrik enerjisi ve/veya kapasiteyi kesintisiz olarak sağlar.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen ret kısmen
kabulü gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuru sahibi özetle, başvuruya konu adreste yer alan ticarethane talebi için enerji talebinin
karşılanmadığını belirterek enerji talebinin ivedilikle karşılanmasını talep etmektedir.
11) Başvuruya konu enerji bağlantı talebi ile ilgili elektrik dağıtım şirketi tarafından enerji talebi için
istek yerin AG dağıtım şebekesinin güç kalitesini etkileyecek ve gerilim düşümlerine sebebiyet verecek uzaklıkta olmasından dolayı dağıtım trafo merkezi tesis edilerek istek gücün yeni tesis edilecek dağıtım trafosunun AG Barasından karşılanmasına yönelik Dağıtım Bağlantı Görüşü ve Bağlantı Görüşüne istinaden 21/09/2021 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşması yapılmış olması sebebiyle Dağıtım Trafo tesisine bağlı AG Bağlantı Görüşü tanzim edildiği, mevcut trafo merkezi ve bölgede yeni tesis edilmiş olan no’lu trafo merkezinden karşılama noktasında Trafo Merkezlerinin aşırı yüklenecek olmasından ve istek yere olan mesafelerinin uzak olmasından dolayı AG Dağıtım şebekesinin güç kalitesini bozacağı ve gerilim düşümüne sebebiyet verecek uzaklıkta olması nedeniyle TEDAŞ lehine trafo yeri irtifakı verilmesi koşulu ile şirket tarafından istek yerde dağıtım Trafo Merkezi tesis edilerek istek güçlerin yeni tesis edilecek Dağıtım Trafosunun AG Barasından karşılanmasına yönelik Dağıtım
Bağlantı Görüşlerinin tanzim edildiği,
12) İşletme zorlukları, teknik kayıplar, bağlantı hattında meydana gelebilecek arızaların tespitinin
uzaması ve arıza/kesinti sürelerinin uzaması sebebiyle şikayetlerin artacağı Kamu nezdinde zor durumda kalınacak olması gerekçeleriyle bölgede bulunan enerji taleplerinin no’lu Trafo Merkezinin AG barasından karşılanması uygun görülmemiş olup, istek bölgede yeni trafo merkezi tesis edilerek karşılanmasının ön görüldüğü, bağlantı görüşünde belirtilen söz konusu yeni trafo merkezinin yapımı ile ilgili olarak; trafo merkezi için uygun yer bulunamaması dolayısıyla, yer tespit ve yer devir işlemleri yapılamamış olduğundan tesisin yapımına başlanamamış ve enerji talebinin karşılanamadığı, Eyüpsultan
İlçesi Mahallesinde imara aykırı olarak çarpık yerleşmelerin olması ve ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında trafo merkezi yerlerinin tahsisli olmaması sebebiyle trafo yerinin iktisap edilemediği, mevcut uygulama imar planı ile zemindeki yol, park, yeşil alan v.b gibi yerlerin uyumsuzluğu trafo yeri bulmada ve kablo/ENH tesislerinin inşasında sıkıntılar yaşanmasına sebep olduğu,
13) Trafo yerinin kazandırılması çalışmaları devam etmekte olup bölgede talep edilen enerji
başvurularının karşılanabilme sürelerini uzattığı, sonuç olarak söz konusu enerji taleplerinin karşılanabilmesi için istek bölgede dağıtım şirketi tarafından yeni bir trafo tesisinin yapılmasının gerektiği, söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yerinin kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili gerekli tüm Kurumlara başvurular yapılmış olup, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek ilgili enerji taleplerinin karşılanacağı belirtilmiştir.
14) Elektrik dağıtım hizmeti özel dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine getirilen, söz konusu hizmetin
gereklerinin yapmak konusunda da ilgili dağıtım şirketinin sorumlu olduğu hizmet biçimidir. Söz konusu hizmetlerin tüketicilere sunulması aşamasında dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlüdür.
/
15) Elektrik hizmetinin sağlanması özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirebilen ve dağıtım
şirketlerinin ve tedarikçi şirketin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. Bu kapsamda dağıtım şirketi ve tedarikçi firma hizmetin sağlanması aşamasında hizmetin kesintisiz ve iyi işlemesini sağlamak durumundadır. Hizmetin kötü işlemesi; idare tarafından sağlanması beklenen hizmetin hiç işlememesi yahut geç işlemesi gibi durumların varlığı olarak nitelenmektedir. 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanununun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının vurgulandığı, Elektrik Piyasasında
Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de Dağıtım şirketinin, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu olduğu belirtilmiştir. Elektrik üretimi ve dağıtımının tehlikeli faaliyet kapsamında olması nedeniyle bu amaca hizmet eden tüm organizasyon ile teknik cihazların kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüklerinin korunmasına ilişkin gerekliliklere uygun ve güvenli şekilde yerleştirilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Bu kapsamda kullanılan binalar, teknik ekipmanlar ile diğer cihazların bakım ve onarımının yapılması, korunması, gerekirse etkisiz hâle getirilmesi de bu yükümlülüğün bir parçasıdır.
16) Elektrik enerjisi piyasasında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve
ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile belirlenmiştir. 6446 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesine göre
dağıtım şirketleri, lisansında belirtilen bölgede, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Benzer düzenleme Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem
Kullanım Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yapılmış olup dağıtım sistemine bağlantı taleplerinin dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı kural altına alınmıştır.
Ayrıca, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun Kurumumuza hitaben cevabi yazılarında, elektrik dağıtım şirketi Yönetmelik’teki mesafe sınırlarını sağlayacak şekilde dağıtım şebekesini genişletmek üzere gerekli yatırımı gerçekleştirmekle yükümlü olup nitekim Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi
Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7’nci maddesinde, dağıtım sistemine bağlantı taleplerine ilişkin yatırımlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
17) Anılan Yönetmelik’in 10/A maddesinin dördüncü fıkrasında, dağıtım şirketince yapılacak inceleme
neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşünün başvuru sahibine bildirileceği, söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verileceği düzenlenmektedir. Maddenin beşinci fıkrasında ise tüketici niteliğindeki başvuru sahiplerinin bağlantı taleplerinin karşılanabileceği makul süreler sayılmıştır. Buna göre, meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren, sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay; mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay içinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, ilgili süreye iki ay ilave edileceği belirlenmiştir. Dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak bağlantı anlaşması imzalanacağı, kullanıcının tüketici olduğu halde bağlantı anlaşmasında yer alan süre içinde ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizatın tesis edileceği ve enerjilendirmeye hazır hale getirileceği
/
Yönetmelik’in 12 ve 13’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yönetmelik’in 10/B maddesinde, bağlantı talebine konu yerin tüketim tesisi olması halinde ilgili tüketim tesisinin dağıtım şebekesine bağlantısının sağlanması amacıyla tesis edilecek bağlantı hattının, kullanım yerinin bulunduğu kullanıcı mülkiyetindeki arazi sınırları dışında kalan kısmının meskun mahal içinde bulunan AG kullanıcısı için altmış metre, birden fazla kullanıcı olması halinde yüz yirmi metreden uzun olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
18) Somut durum incelendiğinde, başvuruya konu enerji bağlantı talebiyle ilgili Bağlantı Görüşüne
istinaden 21/09/2021 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşması yapılmış olması sebebiyle Dağıtım Trafo tesisine bağlı AG Bağlantı Görüşü tanzim edildiği, Trafo Merkezlerinin aşırı yüklenecek olmasından ve istek yere olan mesafelerinin uzak olmasından dolayı AG Dağıtım şebekesinin güç kalitesini bozacağı ve gerilim düşümüne sebebiyet verecek uzaklıkta olması nedeniyle TEDAŞ lehine trafo yeri irtifakı verilmesi koşulu ile şirket tarafından istek yerde dağıtım Trafo Merkezi tesis edilerek istek güçlerin yeni tesis edilecek Dağıtım Trafosunun AG Barasından karşılanmasına yönelik Dağıtım Bağlantı Görüşlerinin tanzim edildiği,
19) Söz konusu enerji talepleri için dağıtım hatlarının işletilmesinde oluşacak işletme zorlukları, teknik
kayıplar, bağlantı hattında meydana gelebilecek arızaların tespitinin uzaması ve arıza/kesinti sürelerinin uzaması sebebiyle şikayetlerin artacağı Kamu nezdinde zor durumda kalınacak olması gerekçeleriyle bölgede bulunan enerji taleplerinin no’lu Trafo Merkezinin AG barasından karşılanması uygun görülmediği, yeni trafo merkezi tesis edilerek karşılanmasının ön görüldüğü, bağlantı görüşünde belirtilen söz konusu yeni trafo merkezinin yapımı ile ilgili olarak; trafo merkezi için uygun yer bulunamaması dolayısıyla, yer tespit ve yer devir işlemleri yapılamamış olduğundan tesisin yapımına başlanamamış ve enerji talebinin karşılanamadığı, anılan bölgede dağıtım şirketi tarafından yeni bir trafo tesisinin yapılmasının gerektiği, söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yerinin kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili gerekli tüm Kurumlara başvurular yapıldığı, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek ilgili enerji taleplerinin karşılanacağı anlaşılmaktadır.
20) Başvuranın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve CİMER aracılığıyla defaatle yapmış olduğu
şikâyet başvuruları üzerine, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından kısmi denetim gerçekleştirilmiş olup yapılan denetim neticesinde, “5 kW olan gücüne 150 kW ilave güç ile toplam 155 kW güç talebi için 25.09.2019 tarih sayı bağlantı görüşünün verildiği, Şirketin enerji müsaadesinde Nolu TM’den enerji verilebileceğini bildirdiği, talep sahibinin Nolu TM’den enerji sağlanması için 25.01.2022 tarihinde Şirkete başvuru yaptığı, Şirket tarafından yapılan değerlendirmede azami mesafe olan 350 m’nin üzerinde olması, kadastral yolun olmaması, Şirketin AG dağıtım şebekesinin güç kalitesini etkileyecek ve gerilim düşümlerine sebebiyet verebileceği gerekçesi ile dağıtım trafolu bağlantı görüşü tanzim ettiği, ilgili iş ve işlemlerle ilgili yazışmalar Şirketin trafo bilgi sistemi, coğrafi bilgi sistemi, mevcut trafoların yük durumları Nolu ve Nolu TM merkezlerine ait mevcut ve yeni bağlantı hatları kontrol edildiğinde, Şirket tarafından ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde iş ve işlemlerin tesis edildiği” raporlanmıştır.
21) Yukarıda yer verilen açıklamalar ile Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın numaralı trafo merkezinden enerji verilmesi talebinin trafo merkezinin aşırı yüklenecek olması ve istek yere olan mesafenin uzak olması, AG Dağıtım şebekesinin güç kalitesini bozacağı ve
gerilim düşümüne sebebiyet verecek olması gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
22) Öte yandan elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini
sağlayacak uyum içinde yürütülmesi adına düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, “dağıtım” faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlülüğü getirmiştir. Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde, “dağıtım’’ faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi doğrudan hizmetin aksamasına yol açacak niteliktedir.
23) Başvuru konusu hususlarla ilgili, Yargıtay 13’üncü Hukuk Dairesinin 12/12/2006 tarih ve /
Esas, / Karar sayılı ilamında, “İdare, objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetler konusunda icabının fert tarafından kabulü halinde sözleşme yapmak ve hizmeti ferde ulaştırmakla görevli olmakla birlikte idarenin sözleşme yapma zorunluluğu, hizmetten yararlanmak isteyen ferdin gerekli koşulları haiz olması ve hizmetin götürülmesinde yasal ve teknik olanaksızlıkların bulunmaması ile sınırlıdır. Davalı idarenin objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetlerin yapılması için genel ve devamlı nitelik arz eden icabının, fert tarafından kabulü halinde idare, iltihaki nitelikteki sözleşmeyi, herhangi bir yasal ya da teknik sakınca yoksa yapmakla ve hizmeti ferde ulaştırmakla görevlidir. Ancak, idarenin bu şekildeki hizmetler konusunda sözleşme yapma zorunluluğu, hizmetten yararlanmak isteyen ferdin gerekli koşulları haiz olması ve hizmetin götürülmesinde yasal ve teknik olanaksızlıkların bulunmaması ile sınırlıdır.”
24) Yine diğer bir Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararında, (13/05/1977 tarih ve 1976/1976 Esas,
1977/480 Karar); “İşin esasına gelince; idarenin objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetlerin yapılması için genel ve devamlı bir nitelik arzeden (icabın) fert tarafından kabulü halinde idare iltihaki sözleşmeyi her hangi bir yasa ya da teknik sakınca yoksa hizmeti ferde ulaştırmakla görevlidir.” gerekçelerine yer verilmiştir.
25) Buna göre başvuruya konu bölgede, başvuru sahibi gibi birden fazla enerji başvurusu taleplerinin
olduğu, mevcut trafo merkezlerinin söz konusu enerji taleplerini karşılamada yetersiz olduğu, trafonun kapasitesinin üzerinde olduğundan yeni bir trafo merkezine ihtiyaç duyulduğu, ancak söz konusu bölgede imara aykırı olarak çarpık yerleşmelerin olması ve ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında trafo merkezi yerlerinin tahsisli olmaması sebebiyle trafo yerinin iktisap edilemediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, ilave trafo tesisi için hem Orman Genel Müdürlüğü hem de İl Tarım ve Orman Müdürlüğü nezdinde yer tahsis taleplerinin henüz neticelenmediği, ayrıca mevcut imar planlarında trafo yeri tahsisi yapılmadığından yeni trafo merkezi kurulamadığı ve enerji taleplerinin çözülemediği görülmektedir.
26) Başvuruya konu yerleşim bölgesiyle ilgili olarak hızlı şehirleşme ve sanayileşmeye bağlı olarak artan
elektrik talebi doğrultusunda dağıtım şirketleri, dağıtım şebekesini işletmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak, arıza bakım ve onarım yapmak, bağlantı taleplerini karşılamak, gerekli şebeke yatırımlarını gerçekleştirmek ve tüm sistem kullanıcılarına ayrım gözetmeyen elektrik dağıtım ve bağlantı hizmetleri sunmakla görevlidir. Elektrik piyasası kanunu, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasını amaçlar. Hızla artan elektrik enerjisi
/
talebinin sürekli, güvenilir, kaliteli ve ekonomik bir şekilde karşılanabilmesi için elektrik enerjisi üretim ve iletim gelişim planlamalarının yapılması ve uygulanması ülke ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır. Yaşamın her anına ve alanına nüfuz eden enerji, toplumların kalkınmasında ve refah seviyesinin yükselmesinde önemli rol oynamaktadır. Yeterli, güvenli ve temiz enerji sağlamak, ekonomik ve sosyal hayatın temel hedefleri arasında ilk sırada yer almaktadır.
27) Dağıtım şirketlerinin artan enerji talebinin karşılamasında kesintisiz, kaliteli, güvenli ve sürekli
elektrik sunmak amacıyla dağıtım altyapısının geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için yatırımlarının zamanında yapılması elzemdir. Elektrik dağıtım sektöründe yapılan yatırımlar hizmet kalitesini doğrudan etkilemektedir. Ancak ilgili kurumların izin ve onay süreçleri enerji tesisi yatırımlarının gecikmesine sebep olmaktadır. Bu durumun enerji taleplerinin karşılanmasında olumsuz etkileri olmakla birlikte tüketicilerin kaliteli ve sürekli elektrik hizmetinden gereği gibi yararlanamadığı ortaya çıkmaktadır.
28) Artan hızlı şehirleşme ile birlikte imar planlarında trafo tesisi gibi enerji tesis yatırımlarına yeterli bir
alan tahsis edilmemesi tüketicilerin enerji bağlantı taleplerinin karşılanmasında gecikmeye yol açmaktadır. Ayrıca, özel mülkiyete konu taşınmazların kamulaştırılması için trafo tesisi yeri tahsisinde yeterli kaynak aktarımı idarelerinin sorumluluğundadır. Mevcut şebeke ile tahmini talep yüklerinin birlikte değerlendirilmesi sonucu tespit edilecek trafo yerleri için imar tadilatı yapılmak üzere belediyeler ile elektrik dağıtım şirketlerinin işbirliği yapması önemlidir. Zira, trafo tesis merkezlerinin daha önceden imar planlarında gösterilmediği durumunda trafo yeri ihtiyacı doğmaktadır. Elektrik enerjisinin üretildiği noktadan tüketime sunulduğu en uzak aboneye kadar sağlıklı, kaliteli ve kesintisiz olarak ulaşması üretim-iletim-dağıtım zincirinin bir sistem ve bütünlük içerisinde çalışması idarelerin sorumluluğundadır.
Bununla ilgili olarak mevcut trafoların yükleri, besleme alanları, tahmini yükler ve bölgelerin imar ve yapılaşma durumu dikkate alınarak yeni trafo tesis merkezlerinin yerinin öngörülmesi gerekmektedir.
29) Elektrik Piyasası Bağlantı Ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinde, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı
ve sistem kullanım talepleri, bağlantı görüşleri ile ilgili belirtilen süreler azami süreler olup dağıtım şirketlerinin söz konusu sürelerin dolmasını beklemeden artan enerji talebi için ivedi bir şekilde tedbir alarak tüketicilerin enerji taleplerinin çözülmesi beklenmektedir.
30) Tüm bu açıklamalar ve dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
Elektrik dağıtım şirketlerinin mevcut ve yeni aboneleri beslemek için enerji temin etmek zorunda olduğu, ihtiyaç duyulan enerjinin karşılanabilmesi, enerji alınmak istenen noktada yeterli gücü sağlayacak şebekenin olup olmaması ile ilintili olup bununla ilgili hem imar planlarıyla hem de yer tahsis edilerek trafo merkezi yerlerinin artan enerji ihtiyacının karşılanması için daha önceden öngörülmesinin gerektiği, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olduğu, dolayısıyla, başvuru sahibinin tekel bir kamu hizmetinden faydalanmaya yönelik enerji bağlantısı yapılmaması işleminde “haklı beklentiye uygunluk” ve “hukuk güvenliği ilkelerine” aykırı bulunduğu değerlendirilmiştir.
31) Tüm bu açıklamalar ve dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; her
ne kadar başvuranın numaralı trafo merkezine bağlantı talebinin reddinde hukuka aykırılık görülmemişse de, elektrik dağıtım şirketlerinin mevcut ve yeni aboneleri beslemek için enerji temin etmek zorunda olduğu, ihtiyaç duyulan enerjinin karşılanabilmesi, enerji alınmak istenen noktada yeterli gücü sağlayacak şebekenin olup olmaması ile ilintili olup bununla ilgili hem imar planlarıyla hem de yer tahsis edilerek trafo merkezi yerlerinin artan enerji ihtiyacının karşılanması için daha önceden öngörülmesinin gerektiği, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir
şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olduğu, dolayısıyla,
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği ve ilgili
mevzuat uyarınca başvuranın enerji talebinin karşılanması gerektiği değerlendirilmiş olup başvuranın enerji talebinin karşılanması için en kısa sürede ilgili idareler nezdinde gerekli çalışmaların yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
32) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
33) “Özgür Birey, Güçlü Toplum; Daha Demokratik Bir Türkiye” vizyonu doğrultusunda 2 Mart
2021 tarihinde kamuoyu ile paylaşılan ve KDK raporlarının eylem planında dikkate alındığı ifade
edilen İnsan Hakları Eylem Planı’nda da vurgulandığı üzere hukuk devletinin temel ilkelerinden biri hukuk güvenliği ilkesidir. Bu ilkeye göre, hukuk kuralları hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, öngörülebilir, anlaşılır ve uygulanabilir olmalı, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı da koruyucu birtakım güvenceler içermelidir. Öngörülebilirlik ilkesi, hukuk güvenliği ilkesi ile de doğrudan bağlantılıdır.
Bireyler, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların kamu otoritesine hangi müdahale yetkisini sağladığını, önceden bilecek durumda olmalıdır. Hukuki öngörülebilirliğin tam olarak sağlandığı bir sistem aynı zamanda bireylere hukuk kurallarının mutlaka hayata geçirileceği güvencesini verir. Hukuk, kişilerin makul ve haklı beklentilerini öngörülebilir kurallarla karşıladığı ölçüde güven verir. Bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olabilmesi için idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s. 44-45)
34) Ayrıca, 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümlerince kamu hizmetlerin süratli ve
en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerekmekte olup, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvuruların anında incelenerek takip edilmesi, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterilerek, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verilerek, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınması idarelerin sorumluluğundadır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
/
35) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun KISMEN REDDİ ve KISMEN
KABULÜNE,
Başvuranın (Ticarethane) hizmet numaralı tesisatına numaralı trafo merkezinden enerji verilmesi talebinin REDDİNE, Başvuranın bağlantı talebi için öngörülen trafo tesis çalışmasının tamamlanması ve elektrik bağlantısının ivedi olarak sağlanması adına ilgili idareler nezdinde gerekli çalışmaların yapılması hususunda
BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE, TÜRKİYE ELEKTRİK
DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE, EYÜPSULTAN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, TÜRKİYE ELEKTRİK
DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, EYÜPSULTAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA, BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE,
TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE, EYÜPSULTAN BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA ve İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Ayrıca kararın bir örneğinin ilgisi nedeniyle ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
BAKANLIĞINA gönderilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/