|
ÖZET: Başvuran, İstanbul’daki bir iş merkezine elektrik bağlantısı talep etmiş, ancak bu talebin karşılanmadığını ve dolayısıyla iş yerini açamadığını belirtmiştir. Başvuru sahibi, Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin (BEDAŞ) enerji talebini keyfi bir şekilde geciktirdiğini iddia ederek, şirket hakkında yaptırım uygulanmasını talep etmiştir. İlgili idare, enerji talebinin karşılanabilmesi için yeni bir trafo merkezi inşa edilmesi gerektiğini ve bu süreçte gerekli yer tahsisinin yapılması için çalışmaların sürdüğünü açıklamıştır.
İdarenin açıklamalarına göre, enerji bağlantı talebi için gerekli olan trafo merkezi için uygun yer bulunamaması nedeniyle inşaat süreci başlamamıştır. Ancak, yeni bir trafo merkezi inşa edilmesi için gerekli çalışmaların devam ettiği ve bu sürecin tamamlanmasının ardından enerji talebinin karşılanacağı ifade edilmiştir. Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, dağıtım şirketlerinin tüm müşterilere eşit ve kesintisiz hizmet sunma yükümlülüğü bulunmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, BEDAŞ’ın bağlantı talebini zamanında karşılamadığına ve başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu bağlamda, BEDAŞ’a başvuranın enerji bağlantısının ivedilikle sağlanması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5253-S.24.8282
BAŞVURU NO : 2023/20139
KARAR TARİHİ : 16.05.2024
TAVSİYE KARARI
Adres:
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞKANLIĞI
BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Enerji bağlantısı talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 11.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, İstanbul ili ilçesi Mahallesi,
Caddesi No: ( ada, parsel) adresindeki söz konusu firma adına yapılan enerji bağlantı talebinin karşılanmadığını, binaya elektrik bağlantısının yapılmadığından iş merkezini işletmeye açamadıklarını, kiraya da veremediklerini, maddi olarak mağdur olduklarını belirterek enerji talebinin elektrik dağıtım şirketi olan BEDAŞ tarafından ivedilikle karşılanmasını, mevzuata göre geçerli bir mazeret gösterilmeden keyfi olarak enerji talebinin geciktirildiği için elektrik dağıtım şirketine yaptırım uygulanması için İdarenin mevzuat gereği görev ve sorumluklarını yerine getirmesini ve başvurularına istinaden cevap verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 13/12/2023 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin 05/02/2024 tarih ve Bila sayılı yazısında;
2.1) Bahse konu İlçesi, Mahallesi, Caddesi, No: ( ada
parsel) adresinin enerji talebi için ” ” adına 16.09.2022 tarih ve 130515047 sayılı bağlantı görüşü düzenlendiği, buna istinaden 03.11.2022 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşması imzalandığı, söz konusu bağlantı görüşünde enerji talebinin ancak yeni trafo merkezi tesisi ile karşılanabileceğinin belirtildiği, enerji talep edilen adresin yakınında trafo merkezi için yer bulunamaması dolayısıyla trafo tesisinin yapımına başlanamadığı ve enerji talebinin karşılanamadığı, ancak sonrasında şirketin şebeke yatırım işleri kapsamında enerji talep edilen adrese yakın bir civarda yeni bir trafo merkezinin ( numaralı merkezi) tesis edildiği, farklı bir alternatif olarak Otomotivin enerji talebinin numaralı trafo merkezinden karşılanması ve bağlantı görüşünün revize edilmesinin düşünüldüğü, numaralı trafo merkezi, görüleceği üzere enerji talep edilen yapının karşısındaki sokakta kalmakta ve yapı ile sokak arasındaki cadde üzerinden tramvay hattının geçtiği, bu sebeple
İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Metro İstanbul ile şifahen görüşüldüğü, tramvay hattının altından 5,5 mt derinlikten yatay sondaj metodu ile geçilebileceği bilgisinin alındığı, şirket kontrol mühendisleri ve yatay sondaj yapan firma ile saha incelemesinin yapıldığı, sahada yapılan incelemede yatay sondaj firması tarafından tramvay hattının altından 5,5 mt derinlikten geçtikten sonra zemin yüzeyine çıkabilmek için 30 mt’lik bir alana ihtiyaç olduğu, ancak görüleceği üzere sahada yol ile yapı arasındaki bu mesafenin 10 mt olduğu, bu sebeple yatay sondaj firması tarafından buradan geçiş yapamayacağının belirtildiğinden kablo tesisinin gerçekleştiremediği, söz konusu enerji talebinin karşılanabilmesi için istek bölgede şirketin yeni bir trafo tesisi yapmasının gerektiği, söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yeri kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili sahada yer tespit çalışmaları ve gerekli tüm Kurumlarla görüşmelerin devam ettiği, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek söz konusu enerji talebinin karşılanacağı,
3) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun Kurumumuza cevaben 21/01/2024 tarih ve sayılı
yazılarında, Kurumun ilgili dağıtım şirketi nezdindeki işlemlerin başlatılması amacıyla şikayeti ilgili tüzel kişiye iletmekte olup bu işlemlerin yürütülmesi zarfında gerek ilgili dağıtım şirketi gerekse şikayet sahibi tarafından mevzuata aykırı ya da mevzuatta yeri olmayan bir uygulamada bulunulması ya da talep edilmesi halinde süreç içerisinde gerekli incelemelerin yapılması ile yetkili olduğu, başvurulara ilişkin sürecin halen devam ettiği, nihai incelemenin BEDAŞ tarafından yapılabileceği ve BEDAŞ hakkında işlem tesis edilmesinin ancak mevzuata aykırılığın giderilmemesi halinde değerlendirilebilecek bir husus olduğu, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , ‘Yargı yolu’ başlıklı 125’inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. …İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
“Tüketicilerin korunması” başlıklı 172’nci maddesinde; “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacıyla ilgili 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı;
elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır.”
6.1) Dağıtım faaliyeti başlıklı 9’uncu maddesinde,
(2) Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
(5) Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulması, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.
7) 28/01/2014 tarih ve 28896 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı Ve
Sistem Kullanım Yönetmeliğinde, “Bağlantı ve sistem kullanım hakları” başlıklı 4’üncü maddesinde, (1) Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım talepleri, TEİAŞ ve dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanır.
(2) Serbest tüketici niteliği kazanmış bir tüketicinin tedarikçisini seçme serbestisine hiçbir surette müdahale edilemez ve serbest tüketicilerin sisteme bağlantı ve sistem kullanım hakları engellenemez.
(3) Gerçek veya tüzel kişilerin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından işletilmekte olan iletim veya dağıtım sistemlerine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında; a) Bağlantı yapılması öngörülen tarihte, bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özelliklerinin yetersiz olması, b) (Değişik:RG-9/11/2023-32364) Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesinde, sisteme bağlantıyla ilgili olarak 28/5/2014 tarihli ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Şebeke
Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuatta yer alan standartların sağlanamaması, c) Yapılması istenilen bağlantı ve elektrik enerjisi nakil işleminin kamu hizmeti yükümlülüklerini engellediğinin, TEİAŞ veya dağıtım şirketi tarafından gerekçeleriyle belgelenmesi,
d) Dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmak,
9) 30/5/2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici
Hizmetleri Yönetmeliğinde,
9.1) “Tedarikçilerin yükümlülükleri” başlıklı 38’inci maddesinde; “(1) Tedarikçi aşağıda belirtilen
yükümlülükleri yerine getirir: a) Elektrik kesintileri hariç anlaşma koşulları çerçevesinde taahhüt ettiği elektrik enerjisi ve/veya kapasiteyi kesintisiz olarak sağlar.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuru sahibi özetle, söz konusu firma adına yapılan enerji bağlantı talebinin karşılanmadığını,
binaya elektrik bağlantısının yapılmadığından iş merkezini işletmeye açamadıklarını, kiraya da veremediklerini, maddi olarak mağdur olduklarını, enerji talebinin BEDAŞ tarafından ivedilikle karşılanmasını, mevzuata göre geçerli bir mazeret gösterilmeden keyfi olarak enerji talebinin geciktirildiği için elektrik dağıtım şirketine yaptırım uygulanmasını, İdarenin mevzuat gereği görev ve sorumluklarını yerine getirmesini ve başvurularına istinaden cevap verilmesini talep etmektedir.
12) Başvuruya konu hususlarla ilgili elektrik dağıtım şirketi tarafından başvurucunun enerji bağlantı
talebiyle ilgili 03.11.2022 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşması imzalandığı, söz konusu bağlantı görüşünde enerji talebinin ancak yeni trafo merkezi tesisi ile karşılanabileceğinin belirtildiği, enerji talep edilen adresin yakınında trafo merkezi için yer bulunamaması dolayısıyla trafo tesisinin yapımına başlanamadığı ve enerji talebinin karşılanamadığı, söz konusu enerji talebinin karşılanabilmesi için istek bölgede şirketin yeni bir trafo tesisi yapmasının gerektiği, söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yeri kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili sahada yer tespit çalışmaları ve gerekli tüm Kurumlarla görüşmelerin devam ettiği, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek söz konusu enerji talebinin karşılanacağı belirtilmiştir.
13) Elektrik dağıtım hizmeti özel dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine getirilen, söz konusu hizmetin
gereklerinin yapmak konusunda da ilgili dağıtım şirketinin sorumlu olduğu hizmet biçimidir. Söz konusu hizmetlerin tüketicilere sunulması aşamasında dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketleri, tüketicilerin yeterli, güvenli, sürekli ve kolay bir şekilde hizmet almalarını sağlamakla yükümlüdür.
14) Elektrik hizmetinin sağlanması özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirebilen ve dağıtım
şirketlerinin ve tedarikçi şirketin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. Bu kapsamda dağıtım şirketi ve tedarikçi firma hizmetin sağlanması aşamasında hizmetin kesintisiz ve iyi işlemesini sağlamak durumundadır. Hizmetin kötü işlemesi; idare tarafından sağlanması beklenen hizmetin hiç işlememesi yahut geç işlemesi gibi durumların varlığı olarak nitelenmektedir. 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanununun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının vurgulandığı, Elektrik Piyasasında
Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de Dağıtım şirketinin, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu olduğu belirtilmiştir. Elektrik üretimi ve dağıtımının tehlikeli faaliyet kapsamında olması nedeniyle bu amaca hizmet eden tüm organizasyon ile teknik cihazların kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüklerinin korunmasına ilişkin gerekliliklere uygun ve güvenli şekilde yerleştirilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Bu kapsamda kullanılan binalar, teknik ekipmanlar ile diğer cihazların bakım ve onarımının yapılması, korunması, gerekirse etkisiz hâle getirilmesi de bu yükümlülüğün bir parçasıdır.
15) Elektrik enerjisi piyasasında elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve
ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile belirlenmiştir. 6446 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesine göre
dağıtım şirketleri, lisansında belirtilen bölgede, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Benzer düzenleme Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem
Kullanım Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yapılmış olup dağıtım sistemine bağlantı taleplerinin dağıtım şirketi tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanacağı kural altına alınmıştır.
Ayrıca, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun Kurumumuza hitaben cevabi yazılarında, elektrik dağıtım şirketi Yönetmelik’teki mesafe sınırlarını sağlayacak şekilde dağıtım şebekesini genişletmek üzere gerekli yatırımı gerçekleştirmekle yükümlü olup nitekim Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi
Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 7’nci maddesinde, dağıtım sistemine bağlantı taleplerine ilişkin yatırımlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
16) Anılan Yönetmelik’in 10/A maddesinin dördüncü fıkrasında, dağıtım şirketince yapılacak inceleme
neticesinde başvuru tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde, beşinci fıkra hükümleri dikkate alınarak belirlenen bağlantı talebinin karşılanabileceği makul bir süreyi ve gerekçelerini içeren bağlantı görüşünün başvuru sahibine bildirileceği, söz konusu bağlantı görüşünde; öngörülen bağlantı tarihine veya bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren öngörülen bağlantı süresine, bağlantı gerilim seviyesine, tesis edilmesi gereken dağıtım tesisleri ve/veya bağlantı hattının kapsamına, bunlara ilişkin tarafların yükümlülükleri ile öngörülen bağlantı hattına göre bağlantı bedeline ve hat katılımına ilişkin bilgilere yer verileceği düzenlenmektedir. Maddenin beşinci fıkrasında ise tüketici niteliğindeki başvuru sahiplerinin bağlantı taleplerinin karşılanabileceği makul süreler sayılmıştır. Buna göre, meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren, sadece AG bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay; mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay içinde karşılanmasının esas olduğu, bağlantı için gerekli tesislere ilişkin olarak kazı izni gereken durumlarda, ilgili süreye iki ay ilave edileceği belirlenmiştir. Dağıtım şirketi tarafından olumlu bağlantı görüşü verilen tüketim tesislerine ilişkin olarak bağlantı anlaşması imzalanacağı, kullanıcının tüketici olduğu halde bağlantı anlaşmasında yer alan süre içinde ilgili taraflarca bağlantı için gerekli tesis ve teçhizatın tesis edileceği ve enerjilendirmeye hazır hale getirileceği
Yönetmelik’in 12 ve 13’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yönetmelik’in 10/B maddesinde, bağlantı talebine konu yerin tüketim tesisi olması halinde ilgili tüketim tesisinin dağıtım şebekesine bağlantısının sağlanması amacıyla tesis edilecek bağlantı hattının, kullanım yerinin bulunduğu kullanıcı mülkiyetindeki arazi sınırları dışında kalan kısmının meskun mahal içinde bulunan AG kullanıcısı için
altmış metre, birden fazla kullanıcı olması halinde yüz yirmi metreden uzun olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
17) Başvuruya konu enerji bağlantı talebiyle ilgili başvuru sahibi tarafından Boğaziçi Elektrik Dağıtım
Anonim Şirketi ile 16.09.2022 tarih ve sayılı bağlantı görüşü düzenlendiği, buna istinaden
03.11.2022 tarihinde Dağıtım Bağlantı Anlaşmasının imzalandığı, ancak enerji talep edilen adresin
yakınında trafo merkezi için yer bulunamaması dolayısıyla trafo tesisinin yapımına başlanamadığı ve enerji talebinin karşılanamadığı, farklı bir alternatif olarak söz konusu enerji talebinin karşılanabilmesi için söz konusu trafo merkezi tesisi yapılabilmesi için TEDAŞ lehine trafo yeri kazandırılmasının gerektiği, trafo yeri kazandırılması ile ilgili sahada yer tespit çalışmaları ve gerekli tüm Kurumlarla görüşmelerin devam ettiği, ilgili Kurumlarca şirkete yer tahsisi yapılması sonrası yasal mevzuatta belirtilen sürelerde trafo tesisi gerçekleştirilerek söz konusu enerji talebinin karşılanacağı belirtilmiştir.
18) Öte yandan bağlantı görüşünün 1’ inci maddesinde, enerji talebinin ancak yeni trafo merkezi tesisi ile
karşılanabileceğinin belirtildiği, İdare tarafından yeri hazır olan trafo merkezleri için bağlantı anlaşmasının imzalanmasından itibaren 6 ay içerisinde yapılacağı, ancak bağlantı için gerekli olan trafo merkezinin tesis edilebileceği uygun yerin mevcut olmaması halinde ilgili süreye 6 (altı) ay ilave edileceği, gerekli yerin kullanıcı tarafından tahsis edilmesi halinde bu süre ilavesi yapılmayacağı, söz konusu iş kazı izni gerektirdiğinden bu süreye 2 ay ilave edileceği ve kazı yasağı uygulanan dönemin bağlantı tarihinin belirlenmesinde dikkate alınacağı görülmektedir. İstanbul ili genelinde İstanbul
Büyükşehir Belediyesi’nin aldığı AYKOME kararı gereği 15.12.2022 ile 15.03.2023 tarihleri arasında 3 ay kazı izni verilmemektedir. Bu dönem dikkate alındığında söz konusu işin tamamlanması gereken süresi, dağıtım bağlantı anlaşması tarihi olan 03.11.2022 tarihinden itibaren 6 ay + 6 ay + 2 ay + 3 ay= 17 ay olup bu süre 03.04.2024 tarihi olduğu, söz konusu Bağlantı Görüşü gereği tesis edilmesi gereken trafo merkezi yer tahsisinin tamamlanması ardından etüd, proje ve kazı izin çalışmalarına başlanılacak olup gerekli izinlerin alınması akabinde enerji talebi mümkün olan en kısa sürede karşılanacağı ifade edilmiştir.
19) Elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak uyum
içinde yürütülmesi adına düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, “dağıtım” faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlülüğü getirmiştir. Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde, “dağıtım’’ faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi doğrudan hizmetin aksamasına yol açacak niteliktedir.
20) Başvuru konusu hususlarla ilgili, Yargıtay 13’üncü Hukuk Dairesinin 12/12/2006 tarih ve
Esas, Karar sayılı ilamında, “İdare, objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetler konusunda icabının fert tarafından kabulü halinde sözleşme yapmak ve hizmeti ferde ulaştırmakla görevli olmakla birlikte idarenin sözleşme yapma zorunluluğu, hizmetten yararlanmak isteyen ferdin gerekli koşulları haiz olması ve hizmetin götürülmesinde yasal ve teknik olanaksızlıkların bulunmaması ile sınırlıdır. Davalı idarenin objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetlerin yapılması için genel ve devamlı nitelik arz eden icabının, fert tarafından kabulü halinde idare, iltihaki nitelikteki sözleşmeyi, herhangi bir yasal ya da teknik sakınca yoksa yapmakla ve hizmeti ferde
ulaştırmakla görevlidir. Ancak, idarenin bu şekildeki hizmetler konusunda sözleşme yapma zorunluluğu, hizmetten yararlanmak isteyen ferdin gerekli koşulları haiz olması ve hizmetin götürülmesinde yasal ve teknik olanaksızlıkların bulunmaması ile sınırlıdır.”
21) Yine diğer bir Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararında, (13/05/1977 tarih ve Esas,
Karar); “İşin esasına gelince; idarenin objektif koşullarla ilan ettiği ve tekel durumundaki hizmetlerin yapılması için genel ve devamlı bir nitelik arzeden (icabın) fert tarafından kabulü halinde idare iltihaki sözleşmeyi her hangi bir yasa ya da teknik sakınca yoksa hizmeti ferde ulaştırmakla görevlidir.”. gerekçelerine yer verilmiştir.
22) Buna göre bağlantı talebinin tamamlanması 03/04/2024 tarihinin verilmesine rağmen henüz
tamamlanmadığının anlaşıldığı, dağıtım şirketlerinin mezkur yasa ve yönetmelikler gereğince “tüm müşterilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin yeterli, kaliteli ve sürekli elektrik enerjisi sunmak” zorunda oldukları, elektrik enerjisi kalitesinin türleri ve tabi olduğu ölçütlerinin ayrıntılı olarak ve yönetmelikle düzenlendiği, dağıtım sistemine bağlantı talebinde bulunan tüm gerçek ve tüzel kişilerin bu taleplerinin karşılanmasının yani bağlantı anlaşması yapılarak hizmet verilmesinin zorunlu olduğu, mevzuatta hangi durumlarda enerji bağlantısının yapılmasını engelleyen gerekçelere açıkça yer verilmiştir.
23) BEDAŞ tarafından başvuranın bağlantı talebinin karşılanması gereken sürelerin ilgili mevzuat
hükümleriyle sabit olduğu, nitekim BEDAŞ tarafından verilen bağlantı görüşünde de tesis çalışmasının 03/04/2024 tarihine kadar tamamlanacağının taahhüt edilmesine rağmen bağlantı işleminin sonuçlanmadığı, enerji bağlantısı için gerekli olan trafo tesis yeri için ilgili idarelerle şifai olarak görüşmeler yapıldığı, fakat trafo yeri için henüz somut bir çalışmanın ortaya konulmadığı için bağlantı hattı tesis etme aşamasına geçilemediği görülmektedir. Bu durumun başvurandan kaynaklanmadığı, sorunun söz konusu yönetmelikte belirtilen sürelere azami dikkat ve özen gösterilmesi gerektiği açıktır.
Dolayısıyla, başvuru sahibinin tekel bir kamu hizmetinden faydalanmaya yönelik enerji bağlantısı yapılmaması işleminde “haklı beklentiye uygunluk” ve “hukuk güvenliği ilkelerine” aykırı bulunduğu değerlendirilmiştir.
24) Tüm bu açıklamalar ve dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği ve ilgili
mevzuat uyarınca BEDAŞ tarafından başvuranın bağlantı talebinin karşılanmamasında hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiş olup başvuranın tekel bir kamu hizmeti olan bağlantı talebi için öngörülen tesis çalışmasının BEDAŞ tarafından tamamlanması ve en kısa sürede elektrik bağlantısının sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine
uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
26) “Özgür Birey, Güçlü Toplum; Daha Demokratik Bir Türkiye” vizyonu doğrultusunda 2 Mart
2021 tarihinde kamuoyu ile paylaşılan ve KDK raporlarının eylem planında dikkate alındığı ifade
edilen İnsan Hakları Eylem Planı’nda da vurgulandığı üzere hukuk devletinin temel ilkelerinden biri hukuk güvenliği ilkesidir. Bu ilkeye göre, hukuk kuralları hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, öngörülebilir, anlaşılır ve uygulanabilir olmalı, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı da koruyucu birtakım güvenceler içermelidir. Öngörülebilirlik ilkesi, hukuk güvenliği ilkesi ile de doğrudan bağlantılıdır.
Bireyler, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların kamu otoritesine hangi müdahale yetkisini sağladığını, önceden bilecek durumda olmalıdır. Hukuki öngörülebilirliğin tam olarak sağlandığı bir sistem aynı zamanda bireylere hukuk kurallarının mutlaka hayata geçirileceği güvencesini verir. Hukuk, kişilerin makul ve haklı beklentilerini öngörülebilir kurallarla karşıladığı ölçüde güven verir. Bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olabilmesi için idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s. 44-45)
27) Ayrıca, 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümlerince kamu hizmetlerin süratli ve
en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerekmekte olup, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvuruların anında incelenerek takip edilmesi, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterilerek, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verilerek, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınması idarelerin sorumluluğundadır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın bağlantı talebi için öngörülen tesis çalışmasının tamamlanması ve elektrik bağlantısının ivedi olarak sağlanması hususunda BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Kararın bir nüshasının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na Gönderilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Boğaziçi Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi