Engel oranı tespitinde farklı raporların yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmesi ve yersiz yaşlılık aylığı tahsilinde hukuki durumun incelenmesi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacı SGK Başkanlığı’nın, davalıdan yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının tahsilini istemesi üzerine ortaya çıkmıştır. İlk Derece Mahkemesi, davalının engel oranının %79 olarak tespit edilmesi ve bu durumun yersiz ödeme iddiasını geçersiz kılması nedeniyle davanın reddine karar vermiştir. Davacı vekili, davalının sahte raporlarla emekli olduğunu öne sürerek karara itiraz etmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, ilk mahkemenin kararını onayarak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Hukuki değerlendirme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde yapılmıştır. Temyiz incelemesinde, kararın tarafların iddiaları ve delilleri doğrultusunda usul ve yasaya uygun olduğu belirlenmiştir. Özellikle, Adli Tıp Kurumu raporları ve engellilik oranlarının değerlendirilmesi, davalının engel durumunun farklı raporlarda değişiklik göstermesinin yönetmelikten kaynaklandığı ve bu durumun çelişki yaratmadığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, temyiz edilen kararın, hukuka uygun olduğu ve bozulmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı gerekçesiyle onanmasına karar verilmiştir. Bu durum, engellilik oranı tespitinde farklılıkların yönetmelik çerçevesinde değerlendirilebileceğini göstermektedir.

10. Hukuk Dairesi         2024/5253 E.  ,  2024/6249 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/1290 E., 2023/2274 K.
    KARAR : Esastan Ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 1. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2019/803 E., 2022/288 K.

    Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

    Kararın davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I.DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı …’e 01.04.2014 tarihinden itibaren %73 engel oranına göre bağlanan yaşlılık aylığının, 28.03.2018 tarih ve 1 sayılı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının soruşturma raporuna istinaden başlangıç tarihi itibariyle durdurulduğunu, davalının para karşılığı engelli sağlık kurulu raporu çıkarttırarak, vergi indiriminden yararlandığının ve sonrasında emekli olarak Kurumu zarara uğrattığının tespit edildiğini, bu nedenle yersiz ödenen aylıkların tahsilinin gerektiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 61.977,88 TL’nin her bir ödeme için ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

    II.CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıdan yersiz ödeme adı altında talep edilen 61.977,88 TL’ye ilişkin olarak yersiz ödeme/borçlandırmaya yönelik Kurum işlemlerinin iptali için dava açtıklarını, anılan davada davalının emeklilik aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesinin talep edildiğini, her iki davanın konusu ve taraflarının aynı olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

    III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    Yapılan yargılama, toplanan deliller, davacı hakkında Eskişehir Devlet Hastanesince geçerlilik süresi “sürekli” ve kullanım amacı “vergi indirimi” olarak düzenlenen 17.10.2011 tarihli ve 1841 sayılı raporu ile 22.01.2014 tarihli ve 198 sayılı raporu, ATK 3. İhtisas Kurulunun 06.09.2019 tarihli ve 15229 sayılı raporu ve ATK 2. Üst Kurulunun 20.01.2022 tarihli ve 103 sayılı raporları birlikte değerlendirildiğinde, davacının engel oranının %79 olarak tespit olunduğu, bu itibarla davacı Kurumun yaşlılık aylığının başlangıç tarihi itibariyle durdurulmasına ve ödenen aylıkların yersiz ödeme adı altında davalıdan geri istenmesine yönelik işlemlerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

    IV.İSTİNAF
    A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

    B.İstinaf Sebepleri:
    Davacı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
    Davacı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davalının sahte ve usulsüz engelli sağlık kurulu raporları ile emekli olduğunun açık olduğunu, Adli Tıp Raporunda her ne kadar davalının vücut fonksiyon kaybı oranının %79 olduğu tespit edilmiş ise de, davalıya ait farklı tarihlerde farklı hastanelerden alınan engelli sağlık kurulu raporları incelendiğinde her birinde engel oranının diğerlerinden farklı olduğunun görüldüğünü belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

    C.Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V.TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

    C.Gerekçe
    1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkindir.

    2.İlgili Hukuk
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 60 ıncı maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi, 5510 sayılı Kanun’un 28 inci maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31 inci maddesi.

    3.Değerlendirme
    1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, özellikle işbu dava davalısı tarafından Kurum aleyhine açılan Kurum işleminin iptali istemli davada alınan Adlî Tıp Kurumu Başkanlığı Üçüncü Adlî Tıp İhtisas Kurulunun 22.07.2019 tarihli raporu ile Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp İkinci Üst Kurulunun 20.01.2022 tarih ve 103 sayılı mütalaasında, “… hakkında düzenlenmiş adli ve tıbbi belgelerde bildirilen veriler İkinci Üst Kurulca tekrar değerlendirildiğinde; … oğlu, 1968 doğumlu …’in mevcut hastalık ve arızaları nedeniyle: A-) Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik Hükümlerine göre: I- Görme Sistemi » % l0, II- Kardiyovasküler Sistem. Kalp Hastalıkları. B. KAH. Klas 3 » %50, III- Endokrin Sistem, G-Pankreasın endokrin fonksiyon bozuklukları, 1-Diabetes Mellitus. a. » %20, IV- Kulak, Burun, Boğaz, İşitme engeli, Tablo 1.b’ye göre %76.6, Tablo 2’ye göre » %43, Balthazard formülüne göre %79.48, Engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranının %79 (yüzdeyetmişdokuz) olduğu, B-)17.10.2011 tarihinden itibaren özürlülük/engellilik oranının %40’ın(yüzdekırkın) üzerinde olduğu, C-) Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik Hükümlerinin değerlendirilmesinin rapor tarihinde mevcut evrak doğrultusunda kişide mevcut olan arıza ve hastalığa göre yapıldığı, bir raporda mevcut olduğu tespit edilen hastalıkların bir başka raporda iyileşmiş veya vasfı değişmiş olduğundan her iki raporun farklı olabileceği, ayrıca bazı arızaların farklı maddelerde değerlendirilebildiği ve bunun hangi maddede değerlendirileceğine ait kesin yönergeler bulunmadığı, takdirinin hekimin tercihine bırakılmış olduğu, bu nedenle farklı oranlar çıkabildiği, bu durumların yönetmelikten kaynaklandığı, bu nedenle çeşitli kurumlar tarafından daha önce düzenlenmiş engellilik/özürlülük oranı raporlarının objektif olarak değerlendirilemeyebileceği ve çelişkilerden bahsedilemeyeceği”ne yönelik belirleme karşısında, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle,
    Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

    04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.