|
ÖZET: Başvuran, engelli araçlarına yönelik kasko sigortası uygulamalarında, sigorta şirketlerinin ÖTV’li bedel üzerinden prim almasına rağmen, hasar tazminatlarından ÖTV kesintisi yapılmasının hukuka aykırı olduğunu öne sürmektedir. İlgili idare, Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan açıklamalarda, kasko sigortası kapsamında araçların hasar durumlarına göre tazminat hesaplamalarının nasıl yapılacağına dair detaylar sunulmuştur. Ancak, mevcut uygulamanın engelli bireyler açısından eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve bu durumun sigorta şirketlerinin lehine sebepsiz zenginleşmeye yol açtığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, sigorta şirketlerinin uygulamalarının hukuka uygunluğunu sorgulamış ve engelli bireylerin haklarının korunması gerektiğini vurgulamıştır. Hazine Müsteşarlığı’na, engelli araç sahiplerinin yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. Ayrıca, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinin gerekçeli olması ve kararların zamanında bildirilmesi gibi iyi yönetim ilkelerine de dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, engelli bireylerin haklarının korunması ve sigorta uygulamalarında adaletin sağlanması amacıyla, sektördeki mevcut uygulamaların ivedilikle gözden geçirilmesi ve gerekli değişikliklerin yapılması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2284-2284 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/10886 2017/ 10886
KARAR TARİHİ : 19/02/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : T .C Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçi, engelli araçlarına yapılan
Kasko sigortası kapsamında sigorta şirketlerinin ÖTV’li bedel üzerinden primlendirme işlemi yapmasına karşılık, meydana gelen hasar sonucu ödemekle mükellef olduğu tazminatlardan ÖTV bedeli kesintisi yapmasının hukuka aykırılığının giderilmesini talep etmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 17/08/2017 17.8.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, engelli aracına ÖTV’li bedel üzerinden prim alarak kasko sigortası teminatı veren
Sigorta A.Ş’nin, aracın kaza sonucunda hurdaya ayrılmasından sonra ödemekle yükümlü olduğu tazminattan ÖTV bedeli kesintisi yapmasındaki hukuka aykırılığın giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından Hazine Müsteşarlığına (Sigortacılık Genel Müdürlüğü) gönderilen 06/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Hazine Müsteşarlığı (Sigortacılık Genel Müdürlüğü) tarafından gönderilen 02/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı cevabı yazıda; Kara Araçları Kasko Sigortasının; sigortalının, karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz taşıtlardan, römork veya karavanlar ile iş makinalarından ve lastik tekerlekli traktörlerden doğan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 8menfaatinin çeşitli tehlikeler dolayısıyla ihlali sonucu uğrayacağı maddi zararlara teminat sağlayan
isteğe bağlı bir mal sigortası olduğu, Karar Araçları Kasko Sigortası kapsamında kısmi hasar (onarım işlemi), ağır hasar (çekme belgeli işlem), ve tam hasara (hurda belgeli işlem) uğramış araçlar için kullanılan bir terim olduğu, 3. Ayrıca ülkemiz sigortacılık mevzuatında “pert” kavramına ilişkin bir tanımlamanın yer almadığı, uygulamada ise “pert” kavramının ağır hasara (çekme belgeli işlem) ve tam hasara (hurda belgeli işlem) uğramış araçlar için kullanılan bir terim olduğu, 4. Konu hakkında Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3.2 Tazminatın Hesabı ve
Ödenmesi başlıklı 3.3.2.2 maddesinde “Onarım masraflarının zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespit edilmesi durumunda, araç tam hasara uğramış sayılır . Bu durumda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez .
5. Onarım masrafları sigortalı aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşsın veya aşmasın, ağır hasarlı aracın onarımının mümkün olduğunun eksper raporu doğrultusunda tespit edilmiş olması durumunda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda trafikten çekildiğine dair “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigorta şirketine ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez .
6. Hak sahibinin aracın hasarlı haliyle sahibine terk edilmesine onay vermesi halinde aracın riziko tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hali arasındaki tutar kendisine tazminat olarak ödenebilir . Bu durumda ilgisine göre yukarıdaki paragraflarda düzenlenen usul çerçevesinde işlem yapılır . Hak sahibinin onayı ile aracı hasarlı haliyle sigortalıya terk ederek tazminatı ödemek isteyen sigortacı, tespit edip sigortalıya bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren 1 aylık süreyle sınırlı olarak garanti etmiş sayılır .
7. Kısmi onarımlarda parçaların sigorta şirketi tarafından tedarik veya tazmin edilmesi halinde hasarlı parçalar talep ettiği takdirde sigortacının malı olur .
8. Kısmi hasar halinde tarafların mutabakatıyla onarım yerine nakdi ödeme yapılabilir .
9. Araç sicilinde bulunan işleme engel kayıtlar sebebiyle, yukarıda belirtilen hurda veya çekme belgesinin hak sahibi tarafından alınamaması ve sigorta şirketine ibraz edilememesi halinde, tazminat ödemesi, ilgili tutarın sigortacı tarafından masrafları tazminat tutarından mahsup edilmek üzere, mahkemece tespit edilen ödeme mahalline tevdii suretiyle de yapılabilir . Bu durumda hurda veya çekme belgesi aranmaz ve ödeme bilgisi sigorta şirketince ilgililere bildirilir .” Hükmünün amir olduğu, ağır hasar ve tam hasar ayrımının yukarıda belirtilen çerçevede sigortacılık esasları ve eksper raporu tespitlerine göre yapıldığı, 9.1. Ağır Hasarlı Çekme Belgeli İşlem; yukarıda yer alan genel şart hükmü gereğince aracın ağır hasarlı olması ve onarımın mümkün olması halinde araç hurdaya ayrılmamakla beraber Karayolları
Trafik Yönetmeliğinin ilgili hükümleri doğrultusunda “trafikten çekilerek tescil silinmiştir” kaydı bulunan tescil belgesinin ibrazıyla tazminat ödemesi yapılacağından aracın mevcut haliyle trafiğe çıkması mümkün olmamakta, ancak aracın muayene sonucu trafiğe çıkmasında bir engel bulunmaması halinde trafikte kullanılabileceği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 89.2. Tam Hasar Hurda Belgeli İşlem; yukarıda yer alan genel şart hükmü gereğince tam hasara
uğramış olan motorlu araç için sigorta şirketi tarafından tazminat ödemesi yapılırken Karayolları
Trafik Yönetmeliğinin ilgili hükümleri doğrultusunda “hurdaya çıkarılmıştır” şerhi konulmuş tescil belgesi aranmakta ve bu sebeple söz konusu aracın tekrar trafiğe çıkarılma imkanının bulunmadığı, 9.3. Konu hakkında 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinde; “ bu kanuna ekli 2. Sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan; a) 87.03 (motor silindir hacmi 1.6000 cm 3 aşanlar hariç), 87.04 ( motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar hariç) ve numaralarında yer alanların, engellilik oranı % 90 veya daha fazla olan malül ve engelliler tarafından, b) numarasında yer alan ( motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dahil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin % 50’sinin altında olanlar ile sürücü dahil 9 kişilik oturma yeri olanların engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla teşvik eden ve engellilik derecesi % 90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malul ve engelliler tarafından, c) 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm 3 aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar hariç) ve numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malul ve engelliler tarafından, d) Bu bendin (a), (b) ve (c) alt bentleri kapsamındaki araçların aynı alt bentlerde belirtilen malul ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki araçları hurdaya çıkaran malul ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı vergiden müstesnadır .” hükmünün bulunduğu, 9.4. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1409. Maddesinde; “sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur” 1459. Maddesinde
“sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder” esaslarının hükme bağlandığı, 9.5. Konuya ilişkin sektör pratiğinde, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3.2
Tazminatın Hesabı ve Ödenmesi başlıklı 3.3.2.2 maddesi gereği tam hasar hurda belgeli işlem gören, ÖTV istisnasından yararlanmış model yılı 5 yıl ve aşağı olan araçlara tazminat ödemesi yapılırken aracın ilk iktisabında alınmayan ÖTV bedeli düşülerek ödeme yapıldığının müşahede edildiği, bu çerçevede anılan araç sahiplerinin ÖTV kanunun 7 nci maddesi kapsamında 5 senelik süre beklenilmeden ÖTV istisnasından yeniden yararlanabileceği hususu dikkatte alınarak aracın
ÖTV’siz değeri üzerinden ödeme yapılmasının makul olduğu ve mevzuata aykırı olmadığının değerlendirildiği, aksi durumda hurda belgeli araçlar için ÖTV dahil tazminat ödemesi yapılacağı, bu durumda engelli vatandaşın 5 yıllık süre kısıtı olmadan yeniden ÖTV istisnasından faydalanabileceği ve sebepsiz zenginleşmenin gerçekleşeceği, 9.6. Tam hasar-hurda belgeli araçlar için uygulama yukarıda anlatıldığı şekilde olmakla birlikte konu hakkında ağır hasarlı çekme belgeli araçlarda da benzer uygulamanın hayata geçirilmesini teminen gerekli mevzuat değişikliğinin yapılmasına ilişkin Müsteşarlığın önerisini 28/ 05/ 2014 tarihli ve
17115 sayılı yazı ile Gelir İdaresi Başkanlığına gönderdiği belirtilmektedir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 810. Hazine Müsteşarlığının Gelir İdaresi Başkanlığına yazdığı 28/ 05/ 2014 tarihli ve 17115 sayılı
yazıda; Müsteşarlığa intikal eden engelli vatandaşların başvurularında, 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanunu kapsamında engelli vatandaşlar tarafından iktisap edilen ve vergiden müstesna kılınan araçlara ilişkin kasko sigortası uygulamasında, müsteniden sigorta eksperi raporu kapsamında ağır hasar (çekme belgeli) işlemi gören aracın maliklerinin, hasarlı aracın başka bir kişiye satışı nedeniyle başlangıçta alınmayan ÖTV tutarını ödedikleri hem de yeni araç alırken ÖTV istisnasından faydalanamadıklarını, bu itibarla engelli vatandaşların mağduriyet yaşadıklarını ifade ettiği, mağduriyetin giderilmesi için ağır hasar işlemi görmüş araç sahiplerinin de 5 yıllık süreyi beklemelerine gerek kalmadan ÖTV istisnasından faydalanabilmeleri için ilgili mevzuatta değişikliğe gidilmesi hususunu bildirmektedir .
11. Hazine Müsteşarlığının yayımladığı “Kara Araçları Kasko Sigortası Kapsamında Malul ve
Engelli Araçlarının Poliçe Primlerinin Hesaplanmasında ÖTV istisnasının Dikkate Alınmasına
İlişkin Sektör Duyurusu” nda ; “Malül ve engelliler tarafından alınacak araçların ÖTV’sinin vergiden istisna kılındığı, bu kapsamda sigortacı tarafından malul ve engelli araçlarına Kasko sigorta primlerinin tespitinde, söz konusu araçların ÖTV istisnaları dikkate alınarak poliçe primlerinin belirlenmesi gerektiği” anlaşılmaktadır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
12. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3. Sigorta Bedeli başlıklı Tazminatın
Hesabı ve Ödenmesi , 3.3.1. Sigorta Bedeli , 3.3.1.1.maddesinde; Sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına almıştır . Sigorta tazminatının hesabında sigortalı menfaatlerin rizikonun gerçekleşmesi anındaki rayiç değerleri esas tutulur .
Rayiç değer için esas alınacak referansa veya rayiç değeri belirleme yöntemine poliçede yer verilir .
Bu yönde bir referans belirlenmemişse veya bu belirleme somut değilse Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğince belirlenerek ilan edilen riziko tarihi itibariyle geçerli rayiç değere ilişkin liste esas alınır . ( 01.09.2015 tarihine kadar yürürlüktedir .)
Rayiç değer için esas alınacak referansa veya rayiç değeri belirleme yöntemine poliçede yer verilir .
Bu yönde bir referans belirlenmemişse veya bu belirleme somut değilse Hazine Müsteşarlığınca tespit edilecek kurallar çerçevesinde belirlenecek referans rayiç değerler esas alınır . ( 01.09.2015 tarihinde yürürlüğe girer .)
13. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3. Sigorta Bedeli başlıklı Tazminatın
Hesabı ve Ödenmesi , 3.3.2. Tazminatın Hesabı ve Ödenmesi , 3.3.2.2. maddesinde; Onarım masraflarının zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespit edilmesi durumunda, araç tam hasara uğramış sayılır . Bu durumda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez .
Onarım masrafları sigortalı aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşsın veya aşmasın, ağır hasarlı aracın onarımının mümkün olduğunun eksper raporu doğrultusunda tespit edilmiş olması durumunda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda trafikten çekildiğine dair “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigorta şirketine ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 8Hak sahibinin aracın hasarlı haliyle sahibine terk edilmesine onay vermesi halinde aracın riziko
tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hali arasındaki tutar kendisine tazminat olarak ödenebilir . Bu durumda ilgisine göre yukarıdaki paragraflarda düzenlenen usul çerçevesinde işlem yapılır . Hak sahibinin onayı ile aracı hasarlı haliyle sigortalıya terk ederek tazminatı ödemek isteyen sigortacı, tespit edip sigortalıya bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren 1 aylık süreyle sınırlı olarak garanti etmiş sayılır .
Kısmi onarımlarda parçaların sigorta şirketi tarafından tedarik veya tazmin edilmesi halinde hasarlı parçalar talep ettiği takdirde sigortacının malı olur .
Kısmi hasar halinde tarafların mutabakatıyla onarım yerine nakdi ödeme yapılabilir .
14.4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinde; “ Bu kanuna ekli 2. Sayılı
listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan; a) 87.03 (motor silindir hacmi 1.6000 cm 3 aşanlar hariç), 87.04 ( motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar hariç) ve numaralarında yer alanların, engellilik oranı % 90 veya daha fazla olan malül ve engelliler tarafından, b)
numarasında yer alan ( motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dahil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin % 50’sinin altında olanlar ile sürücü dahil 9 kişilik oturma yeri olanların engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla teşvik eden ve engellilik derecesi % 90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malul ve engelliler tarafından, c) 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm 3 aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm 3 aşanlar hariç) ve numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malul ve engelliler tarafından, d) bu bendin (a), (b) ve (c) alt bentleri kapsamındaki araçların aynı alt bentlerde belirtilen malul ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki araçları hurdaya çıkaran malul ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı vergiden müstesnadır .” hükmünün bulunduğu, 15. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu “Denetim ve Bilgi Verme” başlıklı 28. Maddesinde;
“Türkiye’de faaliyet gösteren sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, özel kanunlarına göre sigortacılık faaliyetinde bulunan kuruluşlar, sigorta ve reasürans aracıları, sigorta eksperlik faaliyetleri, aktüerler ve sigortacılık işlemi yapan veya sigortacılık alanında faaliyet gösteren diğer kişilerin her türlü sigortacılık işlemlerinin denetimi, Sigorta Denetleme Kurulu tarafından yapılır .” hükmü bulunmaktadır .
16.Türk Ticaret kanunu Tazminat ilkesi başlığı 1459’ uncu maddesinde; ( 1) Sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder .
17.Türk Ticaret kanunu Tazminat ilkesi başlığı 1460’ ıncı maddesinde; Sigorta değeri sigorta olunan menfaatin tam değeridir .
18.Türk Ticaret kanunu Tazminat ilkesi başlığı 1461’ inci maddesinde; ( 1) Sigortacının sorumluluğu sigorta bedeli ile sınırlıdır . Sigorta bedeli, rizikonun gerçekleştiği andaki sigortalı menfaatin değerini aşsa bile, sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez . ( 2) Aynen tazmini öngören yeni değer sigortaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 8IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
19. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 20. Şikayetçi, engelli araçlarına yapılan Kasko sigortası kapsamında sigorta şirketlerinin ÖTV’li bedel üzerinden primlendirme işlemi yapmasına karşılık, meydana gelen hasar sonucu ödemekle mükellef olduğu tazminatlardan ÖTV bedeli kesintisi yapılmasının iptal edilmesi talebinde bulunmaktadır .
21. Buna göre; engellilerin sıfır araç alımında ÖTV alınmadığı, kasko bedelinin ÖTV’li bedel üzerinden hesaplandığı, tam hasar hurda belgeli işlem görmesi durumunda aracın ilk iktisabında alınmayan ÖTV bedelinin düşülerek tazminat ödemesi yapıldığı, şikayetçinin ise kasko şirketleri tarafından kasko bedeli ÖTV’li bedel üzerinden hesaplandığı halde hasarlı araca ödenen tazminatın
ÖTV’siz bedel üzerinden yapılmasının haksız olduğu iddiasında bulunduğu anlaşılmıştır .
22. Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan işlemin dayanağı olarak Türkiye Sigorta Birliği tarafından belirlenmiş olan Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları nın “ 3.3. Sigorta
Bedeli” başlıklı “ 3.3.2. Tazminatın Hesabı ve Ödenmesi” alt başlığının 3.3.2.2. maddesinin gösterilmesine rağmen konuya ilişkin açık bir hükmün yer almadığı , sözleşmede meydana gelen hasar sonucu ödemekle mükellef olunan tazminatlardan ÖTV bedeli kesintisi yapılmasını gerektirecek bir düzenlemeye yer verilmediği , yasal bir dayanağı olmamasına rağmen sigorta şirketlerince kendiliğinden sektör pratiğinde böyle bir çözüm getirildiği , anlaşılmaktadır . (Bknz . 26/ 05/ 2017 tarihli ve E 5281 No.lu Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı)
23. 14 numaralı paragrafta yer alan “… araçların aynı alt bentlerde belirtilen malul ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki araçları hurdaya çıkaran malul ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı vergiden müstesnadır” hükmü ile engellilere getirilen hak, devletin vergi gelirinden engelliler lehine feragat etmesini içermekte olup somut olayın haklı gerekçesini oluşturmaktadır . Dolayısıyla sosyal devlet ilkesi gereğince engelli bireylere pozitif ayrımcılık uygulanan bir yönetim anlayışı içerisinde; engellilere getirilen bir hakkın kısıtlanmasında hukuki bir isabet bulunmadığı değerlendirilmektedir .
24. Mevcut uygulama içerisinde araç sahibi engelli olsa da olmasa da primlerini rayiç bedel üzerinden ödemekte iken, engelli araç sahibi engelli olmayan sigortalıdan farklı olarak hasarının karşılanması noktasında ÖTV indirimine muhatap olmaktadır . Bu nedenle sektör pratiği içerisinde teminatın rayiç bedel üzerinden belirlenmesi, ödemelerin ise ÖTV’siz tutar üzerinden yapılması, hem eşitlik ilkesine aykırı bir durum ortaya çıkarmakta hem de sigorta şirketi lehine bir sebepsiz zenginleşmeye yol açmakta, bu durum da hukuka ve hakkaniyete aykırılık oluşturmaktadır .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 825. Kurumumuz tarafından verilen 26/ 05/ 2017 tarihli ve No.lu Tavsiye Kararı sonrasında
Sigortacılık Genel Müdürlüğü tarafından sektör pratiğinin değiştirilmesi amacıyla 11. paragrafta bahsedilen tedbirlerin alınması için “Sektör Duyurusu” yapılmış ancak şikâyet konusu olayda sektör duyurusunda bahsedilen “engelli araçların kasko sigorta primlerinin tespitinde, söz konusu araçların ÖTV istisnaları dikkate alınarak poliçe primlerinin belirlenmesi” uygulamanın ilgili sigorta şirketi tarafından dikkate alınmadığı tespit edilmiştir . Sigortacılık Genel Müdürlüğünün mağduriyetlerin giderilmesi için “Sektör Duyurusu” yaptığı ancak uygulamada sıkıntıların olduğu anlaşılmaktadır . Uygulamadaki sıkıntıların giderilmesi için yetkili olan Sigorta Denetleme
Kurulunun harekete geçmesi ve sektör duyurusunun pratikte uygulanmasını sağlaması gerekmektedir .
26. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar neticesinde, ilgili mevzuatta, işlemin dayanağı olarak gösterilen Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarında ve şikayetçi ile sigorta şirketi arasında imzalanan “Liberty Genişletilmiş Emekli Kasko” Sözleşmesi” nde açık bir hüküm olmamasına rağmen sigorta şirketlerince kendiliğinden sektör pratiğinde getirilen bir uygulama neticesinde rayiç bedel üzerinden prim ödeyen engelli bireylerin araçlarındaki hasar sonrası ÖTV’siz bedel üzerinden ödeme almalarının eşitlik ilkesine aykırı olması ve sigorta şirketi lehine sebepsiz zenginleşmeye yol açması nedeniyle hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu , devletin engelli bireylere tanıdığı hakkı daraltacak şekilde oluşan sektör pratiğinin hukuka uygunluğun gerekçesi olarak ileri sürülemeyeceği ve yapılan düzenlemelerin sektör pratiğinde ivedi şekilde uygulanması için gerekli mekanizmaların harekete geçirilmesi yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Danıştay’da yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE; yapılan düzenlemelerin sektör pratiğinde ivedi şekilde uygulanması için gerekli mekanizmaların harekete geçirilmesi yönünde T.C BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 86328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, T .C
Başbakanlık Hazine Müsteşarlığınınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve T.C Başbakanlık Hazine Müsteşarlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi