|
ÖZET: Başvurucu, engelli aylığı için yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine, Adana Seyhan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurmuş ve 01.02.2020 tarihinden itibaren engelli maaşı bağlanmış olmasına rağmen, ilk başvuru tarihi ile maaşın onaylandığı tarih arasındaki 16 aylık toplu aylığın ödenmediğini iddia etmiştir. Başvurucu, aylığa hak kazandığı tarihin 16.10.2018 olduğunu savunarak, bu tarihten itibaren geriye dönük ödeme talep etmiştir.
İdare, başvurucunun engelli aylığı için 06.01.2020 tarihinde başvuruda bulunduğunu ve ilgili mevzuat gereği aylığın bağlanma tarihinin başvuru tarihini takip eden aybaşı olduğunu belirtmiştir. 2022 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, aylığa hak kazanma tarihi başvuru tarihini izleyen aybaşı olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, başvurucunun talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. İdarenin işlemlerinin kanunlara uygun olduğu ve başvurucunun hak arama özgürlüğünün de saklı olduğu ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/1852-S.21.3104
BAŞVURU NO : 2020/96014
KARAR TARİHİ : 02/02/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SEYHAN SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA
VAKFI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 2022 sayılı Kanun kapsamında bağlanan engelli aylığın geriye dönük ödemesi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, hâlihazırda İzmir 2 Nolu
T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kaldığını, 26.04.2017 tarihinde İzmir Çiğli Bölge
Eğitim Hastanesinden bir yıl geçerli % 74 oranında engelli raporu aldığını, 2022 sayılı engelli maaşı için resmi kurumlara başvuruda bulunduğunu, ikametgâh adresi nedeniyle başvurusunun reddedildiğini, akabinde ikametgâhının bulunduğu Adana Seyhan Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurduğunu, ancak yine hiçbir sonuç alamadığını, akabinde aynı Hastaneden süresiz % 64 oranında rapor aldığını ve 01.02.2020 tarihinden itibaren engelli maaşının bağlandığını, ancak bu defa ilk başvuru tarihi ile maaşının onaylandığı tarih arasında geçen süreye ait “16 aylık toplu aylığının” kendisine ödenmediğini, aylığa hak kazandığı tarihin başvuru tarihi olan 16.10.2018 tarihini takip eden ay olması gerektiğini, söz konusu tarihin engelli sağlık kurulu raporunda da açık şekilde görüldüğünü iddia etmiş olup, toplu aylığının geriye dönük şekilde ödenmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurucu tarafından bahse konu talep hakkında, ilk olarak 06.11.2019 tarihinde “engelli aylığı bağlanması” talebi ile Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvurusu hakkında
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğüne
“Gönderme Kararı” verildiği, 3. Gönderme Kararına istinaden Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü Engelli ve Yaşlı
Yardımları Daire Başkanlığının 03.04.2020 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında; adı geçene ait başvurunun 24.02.2020 tarihli yazı ile Seyhan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakfına iletildiğinin bildirildiği, 4. Seyhan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 31.03.2020 tarihli cevabi yazısında özetle; Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden yapılan inceleme ve Vakıf tarafından yapılan değerlendirme sonucunda şikâyetçi engelli aylık başvurusunun uygun görüldüğü ve kişiye bilgi verildiğinin belirtildiği, 5. Akabinde adı geçen tarafından bu defa ilk başvuru tarihi ile engelli aylığının onaylandığı tarih arasında geçen süreye ait “toplu aylığının” kendisine ödenmesi” talebi ile tekrar
Kurumumuza başvurulduğu, Anlaşılmıştır.
6. Şikayetçi yeni başvurusuna istinaden ve Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilecek karara esas olmak üzere tekrar Seyhan Kaymakamlığı ile iletişime geçilmiş olup, başvurucunun durumu hakkında gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
7. Kurumumuzun talebine istinaden, Seyhan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının
04.01.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde ise özetle;
7.1. tarafından Kamu Denetçiliği Kurumuna gönderilen 08.09.2020 tarihli şikayet başvurusunda adı geçenin bahsettiği başvuru tarihinin engelli sağlık kurulu raporu almak için hastaneye yapmış olduğu başvuru tarihi olduğu, 7.2. 2022 sayılı Kanunun ilgili maddesi ile 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve
Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması
Hakkında Yönetmelik’in 9. maddesinde yer alan “Mütevelli Heyeti Kararı ile muhtaçlığı tespit edilerek aylığı bağlanan kişilerin aylığa hak kazandıkları tarih, başvuru tarihini takip eden aybaşıdır.” düzenlemede geçen başvuru tarihinin ise engelli aylığı almak için sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına yapılan başvuru tarihi olduğu, 7.3. İlgili mevzuat hükümlerine göre engelli aylığı başvurularında kurumlara yapılan başvuru tarihinin esas alındığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
8. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 8.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 8.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fıkra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz. Ayrıca, 2828 sayılı Kanun hükümlerine göre harçlık ödenenler de muhtaç olarak kabul edilemez ve kendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanamaz.”, 10.3. 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “ Bu aylıkların başlangıç tarihi, ilgililerin
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına yapacakları yazılı müracaatlarını takip eden aybaşıdır.”, 11. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları İle Engelli Ve
Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin “Ödeme” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Mütevelli Heyeti kararı ile muhtaçlığı tespit edilerek aylık bağlanan kişilerin aylığa hak kazandıkları tarih, başvuru tarihini takip eden aybaşıdır… Aylığa hak kazanma başlangıç tarihinden ilk aylık ödemesinin yapıldığı ödeme dönemine kadar olan aylık hakları için, aylığın bağlandığı tarihi takip eden ilk ödeme döneminde defaten ödeme yapılır.”, Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; başvurucu, hâlihazırda İzmir 2 Nolu T Tipi
Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kaldığını, 26.04.2017 tarihinde İzmir Çiğli Bölge Eğitim
Hastanesinden bir yıl geçerli % 74 oranında engelli raporu aldığını, 2022 sayılı engelli maaşı için resmi kurumlara başvuruda bulunduğunu, ikametgâh adresi nedeniyle başvurusunun reddedildiğini, akabinde ikametgâhının bulunduğu Adana Seyhan Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakfına başvurduğunu, ancak yine hiçbir sonuç alamadığını, akabinde aynı
Hastaneden süresiz % 64 oranında rapor aldığını ve 01.02.2020 tarihinden itibaren engelli maaşının bağlandığını, ancak bu defa ilk başvuru tarihi ile maaşının onaylandığı tarih arasında geçen süreye ait “16 aylık toplu aylığının” kendisine ödenmediğini, aylığa hak kazandığı tarihin başvuru tarihi olan 16.10.2018 tarihini takip eden ay olması gerektiğini, söz konusu tarihin ise engelli sağlık kurulu raporunda açık şekilde görüldüğünü iddia etmiş olup, toplu aylığının geriye dönük şekilde ödenmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
14. Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de
“belirlilik”tir. Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarih ve 2005/5 Esas, 2008/93 Karar sayılı ilamında da açıkça vurgulanan belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde 18. Bilindiği üzere; 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk
Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi ile aynı Kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, Mütevelli
Heyeti kararı ile muhtaçlığı tespit edilerek aylık bağlanan kişilerin aylığa hak kazandıkları tarihin, başvuru tarihini takip eden aybaşı olduğu ve aylığa hak kazanma başlangıç tarihinden ilk aylık ödemesinin yapıldığı ödeme dönemine kadar olan aylık hakları için aylığın bağlandığı tarihi takip eden ilk ödeme döneminde defaten ödeme yapılabileceği ayrıntılı bir şekilde hüküm altına alınmıştır.
19. Bu itibarla, her ne kadar adı geçen 01.02.2020 tarihinden itibaren kendisine engelli aylığı bağlandığını, ancak ilk başvuru tarihi ile aylığın onaylandığı tarih arasında geçen süreye ait toplu aylığın kendisine ödenmediğini, başvuru tarihinin ise engelli sağlık kurulu raporunda açıkça yazıldığını iddia etmiş ise de yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin engelli aylığı için 06.01.2020 tarihinde anılan Vakfa başvurduğu, 10.02.2020 tarihli ve sayılı heyet kararı ile talebinin uygun görüldüğü, 2022 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince
31.01.2020 tarihi itibariyle de engelli aylığının başlatıldığı, öte yandan başvurucunun
dilekçesinde bahsettiği 16.10.2018 tarihinin ise engelli sağlık kurulu raporu almak için İzmir
Çiğli Bölge Eğitim Hastanesine yapmış olduğu müracaat tarihi olduğu belirlendiğinden, ilgili idarenin başvurucunun bahse konu talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Adana İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURUCU ile SEYHAN KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden 2f25-9553-b06e kodu ile yapılabilir.