TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6114-6114
BAŞVURU NO : 2018/11048
KARAR TARİHİ : 11/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli başvuranın görev yeri değişikliği talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … (TCKN: ….) Kurumumuza yaptığı 12.09.2018 tarihli başvurusu ve ek evraklarından; Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sigorta Tescil ve Hizmet-1 servisinde görev yapmakta iken 29.12.2017 tarihinde, engellilik durumu göz önünde bulundurulmadan, Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Destek Hizmetleri Evrak Kayıt ve Arşiv servisinde görevlendirildiği, 2009 yılında aynı serviste görevlendirilmesi hususundaki işlemin Erzurum 2.
İdare Mahkemesi’nin kararıyla iptal edildiği, 2017 yılında yapılan görevlendirmenin iptal edilmesi için yaptığı başvurunun 10.07.2018 tarihinde “ilgilinin unvan ve engel durumuna göre bir işte görevlendirildiği, yeni servisindeki görevlerinin tamamının bilgisayar başında olduğu dolayısıyla arşiv bölümünde görev yapmadığı” gerekçesiyle reddedildiği, %50 engelli olup sağ kolunun işlevsiz olduğu, yapılan görevlendirmenin mezkur mahkeme kararına aykırı olduğu, Kurumumuza yaptığı başvurulara istinaden 26.10.2018 tarihinde hakkında soruşturma açıldığı ve kendisine “Uyarma Cezası” verildiğini, görevlendirme işlemine ilişkin olarak 18.06.2018 tarihinde Erzurum 1. İdare Mahkemesi’nde iptal davası açtığını ifade ederek, söz konusu görevlendirme işlemin iptalini ve engel durumuna uygun bir birimde görevlendirilmeyi talep ettiği anlaşılmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi belge isteme yazımıza istinaden 04.01.2019 tarih ve … sayılı Erzurum Sosyal Güvenlik
İl Müdürlüğü’nün cevabi yazısıında; “2009 yılında yapılan görevlendirmenin iptal edilmesi için Erzurum 2. İdare Mahkemesinin … sayısıyla başvuran tarafından dava açıldığı, dava anılan Mahkemenin 24.09.2010 tarihli ve … Karar sayılı ilamıyla, İdarenin “başvuranın yaptığı görevlerde gerekirse iş arkadaşlarından yardım aldığı” hususundaki açıklamasının çalışma barışının sağlanmasına ve kamu hizmetinde verimlilik ilkelerine aykırı olduğu gerekçeleriyle başvuran lehine sonuçlandığı, böylece görevlendirme işleminin iptal edildiği, ancak adı geçen personelin, Kurum içi naklen atama ile Trabzon Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne tayin olduğu ve 26.08.2010 tarihi itibariyle görevinden ayrıldığı, dolayısıyla mahkeme kararının uygulanamadığı, ilgili 2013 yılı Kurumiçi naklen atama döneminde
05.08.2013 tarihi itibariyle Erzurum İl Müdürlüğünde Sigortalı Tescil ve Hizmetleri
Servisinde görevine başladığı, adı geçenin Sigortalı Tescil ve Hizmetleri Servisinde yürütmekte olduğu iş ve işlemlerde, gerek iş yoğunluğuna gerekse engel durumuna bağlı olarak performansında düşüşler gözlemlendiği, pozitif ayrımcılık yapılmak suretiyle
Nenehatun Sosyal Güvenlik Merkezinin 29.12.2017 tarihli iç talimatları ile ,sağ elini kolunu kullanmasını gerektirmeyecek iş ve işlemleri yapmak üzere, Destek Hizmetleri Evrak Kayıt ve Arşiv Servisinde (evrak bölümü) görevlendirilmesinin uygun görüldüğü, Destek
Hizmetleri (Evrak Kayıt ve Arşiv) Servisinde görev yapan tüm personelin iş ve görev dağılımının Nenehatun Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarihli Olurları ile belirlendiği, ilgili personelin kendisine tevdi edilen “Bilgisayar sistemi üzerinden; giden evrak işlemleri, eski evrak varide sisteminden kapatılması ve dışarı sevk işlemlerinin yapılarak zimmet listesinin alınmasını yapmak ” konulu görev dağılımını kabul ederek imzaladığı ve herhangi bir itirazda da bulunmadığı, başvuranın arşiv bölümünde görev yapmadığı, ilgiliye engel durumundan dolayı pozitif ayrımcılık yapılarak başkalarından yardım almayacak şekilde yani sağ elini ve kolunu kullanmasını gerektiren iş ve işlemlerin verilmemesi için azami dikkat ve özen gösterildiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Müracaat, Şikayet ve
Dava Açma başlıklı maddesi ile Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 18.11.2016 tarihli ve 2016/99 sayılı ”Uyulması Gereken Kurallar” konulu iç genelgesinin 3. maddesinde;
“Müracaat ve şikayetler en yakın amirden başlamak üzere hiyerarşik olarak yapılacaktır.
Müracaatı veya şikayeti alan amir konuyu bir üst amire bizzat kendisi iletecektir.” amir hükümlerinin tüm personele duyurulduğu, her kademede görev yapan personelin öneri, istek ve şikâyetlerinin sıralı amirlerine yazılı olarak bildirmesi uygulamada birlikteliğin sağlanması açısından önem arz ettiği, başvuranın Kurum içerisinde sıralı amirlerine yazılı olarak bildirmeksizin, direkt olarak avukat aracılığı ile Kuruma ihtarname göndermek ve
Kamu Denetçiliği Kurumuna müracaat etmek suretiyle hak aradığı, görevlendirmenin mezkur mahkeme kararına aykırı olmadığı, 2018 yılında yapılan görevlendirmeye istinaden başvuranın “İdarenin, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 24.09.2010 tarihli mahkeme ilamını uygulamaması” nedeniyle manevi tazminat davası açtığı” ifade edilmiştir.
3. Cevabi yazı ekinde yer alan belgelerde; 3.1. Başvurana verilen yeni görevin engel durumuna uygun olup olmadığı hususlarının ayrıntılı olarak İl Müdürlük Makamına yazılı olarak bildirmesi için başvurandan bilgi talep edilmiş olup, adı geçenin 18.07.2018 tarihli cevabi yazısında; “Engellilik durumu göz önüne alındığında görevlendirilmiş olduğu Evrak Kayıt ve Arşiv Servisindeki işlerin tamamını el yardımıyla yürütmekte olacağından sürekli başkalarından yardım alarak işini yürüteceği, bu durumda manevi olarak olumsuz yönde etkileneceğinin açık olduğu, ayrıca görev tanımında belirtilen sınırlar içerisinde yapılan görevlendirmeye hiçbir itirazının olmadığını, sakatlığı ile bağdaşmayan yeni bir görevlendirme yapıldığı takdirde itiraz ve dava haklarının saklı olduğunu” beyan ettiği, 3.2. Evrak Servisi Görev Dağılımı Listesinde, başvuranın yapmakla sorumlu olduğu görevlerin; Bilgisayar sistemi üzerinden yapılabilecek işler olduğu, 3.3. Başvuranın avukatı aracılığıyla 18.06.2018 tarihinde Kurumuna gönderdiği
İhtarname’de; “ Engeline uygun bir birimde görevlendirilmeyi” talep ettiği, 3.4. Başvuran hakkında Atatürk Üniversitesi tarafından düzenlenen 17.11.2009 tarihli
Sağlık Kurulu raporunda; “El fonksiyonlarının ileri derecede bozulmuş olduğu ve sağ elini kullanmayı gerektirmeyecek işlerde çalışması gerektiği” karar altına alındığı, 3.5. İdarenin … tarihli Oluru ile başlatılan ve “ Yapılan görevlendirme neticesinde başvuranın manevi tazminat davası açması ile ilgili olarak söz konusu manevi tazminat konulu davaya ait iddianın incelenmesi” konulu soruşturmaya istinaden 23.11.2018 tarihinde muhakkiki raporunun tamamlandığı, başvuranın 11.12.2018 tarihinde savunması istendiği,
18.12.2018 tarihinde verdiği savunması yeterli görülmeyerek başvuranın 25.12.2018 tarihinde
Uyarma cezası ile tecziye edildiği, 3.6. Soruşturma kapsamında tanık ifadesine başvurulduğu, tanıkların ifade tutanaklarında özetle; “Başvuranın Tescil ve Hizmet 1 Servisi’nde çalışırken mevzuat bilgisi olmaması nedeniyle sürekli hata yaptığı, diğer taraftan Evrak Kayıt ve Arşiv Servisinde verilen işlerin engeline uygun olduğu ve görevlerini ifası sırasında başvuranın kimsenin yardımına, iki elini kullanması gereken görevlerin verilmemesi nedeniyle, ihtiyaç duymadığı ancak yoğun zamanlarda kendi isteğiyle arkadaşlarına yardım etmiş olabileceği” belirtildiği, 3.7. Başvuran ifadelerinde: “Sağ elini dirseğinden itibaren hiç kullanamadığını, Tescil
Servisinde zaman zaman arkadaşlarının yardımına ihtiyaç duyduğu ancak bu servisle alakalı mevzuat bilgisinin yeterli olduğu, Evrak servisinde görevi olmamasına rağmen arkadaşlarına yoğun dönemlerde yardımcı olduğunu, maddi sıkıntısının bulunduğunu, maaşından haciz kesintisi yapıldığı, ancak manevi tazminat davası açmasının maaşıyla ilgili bir durum olmadığını, 2016/99 sayılı Kurum İç Genelgesindeki “müracat ve şikayetler en yakın amirden başlamak üzere hiyerarşik olarak yapılacaktır” hususundaki iç genelgeye aykırı davranmadığını, amirlerine şifahi olarak yaptığı başvurulardan sonuç alamayınca Kurumuna
İhtarname gönderdiğini” belirttiği, 3.8. Başvuranın 05.10.2018 tarihinde Erzurum İdare Mahkemesi Başkanlığı’na verdiği dilekçe ile açtığı davada; İdarenin 2010 yılında verilen mahkeme kararını uygulamaması nedeniyle ilgili İdare aleyhine 10.000 TL.’lik manevi zararın hükmedilmesini talep ettiği, 4. Söz konusu … tarihli Soruşturma Raporunda: Başvuranın görevlendirildiği Destek
Hizmetleri (Evrak-Kayıt ve Arşiv) Servisinin günlük yetişmesi gereken ve gecikmesi halinde telafisi imkânsız işlerin görüldüğü yoğun bir servis olduğu, ancak mevzuat servisi olmadığı, bu serviste çalışmanın, hele de kendisine verilen DYS’den giden evrak varide kapama ve posta listesinin alınması işlerinin hiç mevzuat bilgisi gerektirmediği ve günlük rutin bir iş olduğu, yapılan işin kişinin başka birinin yardımını veya iki elini kullanmasını gerektirmediği, bu nedenle yaptığı görevin engel durumuna aykırılık teşkil etmediği, … ‘ın da bu durumu ifadesinde beyan ettiği, başvuranın görevini başkasının yardımı olmaksızın yalnızca sol elini kullanarak tek başına yapabileceği, ayrıca Destek Hizmetleri (Evrak-Kayıt ve Arşiv) Servisinde 2009 yılının şartları ile 2018 yılının şartlarının aynı değerlendirilmemesi gerektiği, Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Nenehatun Sosyal
Güvenlik Merkez Müdürlüğünce yapılan bu servis değişikliği ile …’ın engellilik durumu göz önünde bulundurularak Anayasa’mızın 10 uncu maddesi kapsamında pozitif ayrımcılığa tabi tutulduğu, 5378 sayılı Kanunun 20 inci maddesi ve 657 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi gereğince kendisine engel durumuna uygun iş verme konusuna itina gösterildiği, başarılı olamadığı bir servisten alınarak başarılı olabileceği bir serviste görevlendirildiği, sözlü yaptığı müracatlarının mezkur İç Genelgedeki hiyerarşik usüle uygun olduğu, Tescil
Servisindeki görevlerini yapamamasının mevzuat bilgisinin olmaması ile düzensiz çalışma alışkanlıklarından kaynaklandığı, DMK 11. Maddesinde “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirleri tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.” hükmünün amir olduğu ifade edilerek, 4.1. Kendisi söylemlerinde “yeni görev yerinde verilen işlerin engel durumuna uygun olduğu”, beyan etmesine rağmen Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurusunda ve açtığı manevi tazminat davasında “engel durumuna uymayan iş verildiğini” ifade ettiği, iki beyanın birbiriyle tezatlık teşkil ettiği yani söylem ve eylemlerin birbiriyle çeliştiği, Devlet Memurları Kanunu 125/A maddesinde belirtilen “Devlet memuru vakarına yakışmayan davranışta bulunmak” fiili işlediği gerekçesiyle Uyarma Cezası ile tecziye edilmesi” gerektiğinin önerildiği, görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
“Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun “İstihdam” başlıklı
14 üncü maddesinde, “…Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği
engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. (…)”, 8. 2009/12 Başbakanlık Genelgesinde: “Kamu kurum ve kuruluşları, aşağıda belirtilen hususlara riayet edeceklerdir: …4) Engelli kamu çalışanlarına yönelik olarak;…Engelli kamu çalışanlarının atama ve yer değiştirmelerinde engelleri açısından sıkıntı oluşturmayacak hizmet alanlarında ve birimlerinde görev yapmalarını sağlayacak tedbirlerin alınması,…hususlarına azami özen gösterilecektir.”, Hüküm altına alınmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran; Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nde Sigorta Tescil ve Hizmet-1 servisinde görev yapmakta iken 29.12.2017 tarihinde Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü
Destek Hizmetleri Evrak Kayıt ve Arşiv servisinde görevlendirildiğini, 2009 yılında Evrak
Kayıt ve Arşiv servisinde görevlendirilmesi hususundaki işlemin Erzurum 2. İdare
Mahkemesi’nin kararıyla iptal edildiğini ifade ederek, 29.12.2017 tarihli görevlendirme işleminin iptal edilmesini ve engel durumuna uygun bir birimde görevlendirilmeyi talep etmektedir.
11. Başvuranın 2009 yılında Evrak Kayıt ve Arşiv Servisinde görevlendirmesi işleminin mahkeme kararıyla iptal edildiği, bu nedenle aynı serviste görevlendirilmesinin mezkur mahkeme kararına aykırı olduğu ayrıca yeni servisinde ifa ettiği görevin engeline aykırı olduğu gerekçeleriyle Evrak Kayıt ve Arşiv Servisindeki görevlendirmesi işleminin iptal edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Mezkur Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 24.09.2010 tarihli … sayılı ilamında; Evrak kayıt ve arşiv servisinde başvuranın görevini ifa ederken iş arkadaşlarının yardımını alma ihtiyacını duyduğu, bu hususun ise çalışma barışı ve kamu hizmeti verimliliği açısından olumsuzluk oluşturduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmettiği, diğer taraftan söz konusu mahkeme kararının başvuranın tayini çıkması nedeniyle uygulanamadığı, 11.1. Başvuranın 2017 yılında görevlendirildiği Evrak ve Arşiv Servisinde işini tek başına yapıp yapamadığı hususunun irdelenmesi gerektiği, gerek başvuranın İdareye verdiği dilekçe ve ifadelerinde gerekse mezkur soruşturma kapsamında verilen tanık ifadelerinde “başvuranın mesai arkadaşlarından yardım almadan” görevini icra edebildiğinin belirtildiği, dolayısıyla iptal kararının gerekçesinde belirtilmiş olan hususun ortadan kalktığı, başvuranın kendisine verilen görevleri tek başına ifa etmesi nedeniyle mezkur kararın 2017 yılında yapılan görevlendirmeye kıyasen uygulanma imkanının bulunmadığı, 11.2. Soruşturma kapsamında verilen ifadelerde ve idarenin cevabi yazısında özetle; mezkur görevlendirme işleminin başvuranın mevzuat bilgisinin yetersiz olması ve işlerini düzgün olarak icra edememesi gerekçesiyle yapıldığı, kamu görevlilerin hizmet ifası sırasında kendilerine verilen görevleri yapmakla yükümlü olması hususu göz önünde bulundurulduğunda yapılan görevlendirme işleminin kamu hizmetinin verimli olarak yürütülmesi amacıyla yapıldığı görüldüğünden tesis edilen işlemde bir eksiklik tespit edilemediği, 11.3. 2009/12 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile 5378 sayılı Engelliler Hakkında
Kanunun 14 üncü maddesi hükümlerinin beraber değerlendirilmesi neticesinde, engelli personelin engel durumuna uygun işlerde çalıştırılması gerektiğinin ilgili mevzuatta hüküm altına alındığının anlaşıldığı, başvuranın tek kolunu kullanmasına rağmen kendisine verilen işlerin sadece bilgisayar vasıtasıyla yapılabildiği, görev yaptığı servisin yoğun olduğu dönemlerde kendisine görev verilmemesine rağmen gönüllü olaraktan arkadaşlarına yardımcı olduğu, diğer taraftan başvuran tarafından gönüllü olarak yapılan söz konusu işlerin kendisine tebliğ edilen görev tanımı içerisinde yer almaması nedeniyle engel durumuna aykırılık teşkil etmeyeceği, kendi görev tanımının ise tamamıyla bilgisayar başında yapılabilecek işler olması nedeniyle başvuranın evrak ve arşiv servisindeki görevlendirme işleminin ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, anlaşılmıştır.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “2009 yılında başvuranın evrak
Kayıt ve Arşiv Servisinde görevlendirilme işleminin iptal edilmesi hususunda verilen mahkeme kararının mezkur başvuruya uygulama imkanının bulunmaması” ve “başvuranın görev yaptığı serviste kendisine verilen görevlerin engel durumuna aykırılık teşkil etmemesi” gerekçeleriyle başvuranın “Evrak Kayıt ve Arşiv Servisinde görevlendirmesi” işleminin iptal edilmesi ve
“engel durumuna uygun bir birimde görevlendirilmesi” taleplerinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşıldığı, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması, 13.1. İdarenin cevabi yazısında “ …Başvuranın Kurum içerisinde sıralı amirlerine yazılı olarak bildirmeksizin, direkt olarak avukat aracılığı ile Kuruma ihtarname göndermek ve Kamu
Denetçiliği Kurumuna müracaat etmek suretiyle hak aradığı,” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüş olup bu bağlamda; Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yapmanın Anayasal bir hak olduğunun İdareye hatırlatılarak Kurumumuza yapılan başvurularla ilgili olarak İdareden
“kişinin hak aramasına engel teşkil edecek” yorumlarda bulunmaması, beklenmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ERZURUM SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi