|
ÖZET: Danıştay kararında, engelli bireylerin Denizli ilinde dolmuşlarda ücretsiz ulaşım hakkı talebi incelenmiştir. Başvuran, engelli kimlik kartı ile dolmuşlardan ücretsiz yararlanma hakkının tanınmasını istemiştir. Ancak, Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin cevabi yazısında, şehir içi toplu taşıma hizmetlerinin yalnızca belediye otobüsleri ile sınırlı olduğu ve dolmuşların bu kapsam dışında kaldığı belirtilmiştir. 4736 sayılı Kanun uyarınca, engellilerin ücretsiz yararlanabileceği toplu taşıma hizmetleri, yalnızca belirli araçlarla sınırlı tutulmuş ve dolmuşlar bu tanımın dışında bırakılmıştır.
Sonuç olarak, Danıştay, engelli bireylerin dolmuşlarda ücretsiz ulaşım hakkının bulunmadığına ve bu nedenle Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin işlemlerinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Bu durum, ilgili mevzuat ve yönetmeliklerin dolmuşları kapsam dışında bırakmasıyla ilişkilidir. Dolayısıyla, başvurunun reddi yönünde hüküm verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7337-S.23.11938
BAŞVURU NO : 2022/19371
KARAR TARİHİ : 13/06/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli vatandaşlara dolmuşlarda ücretsiz ulaşım hakkının sağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda başvuran özetle; engelli bir birey olarak Denizli’de dolmuşlarda ücretsiz seyahat hakkını kullanamadığını, daha önce Kamu Denetçiliği
Kurumuna yaptığı başvurusuna verilen Gönderme Kararına istinaden Denizli Büyükşehir Belediyesinden gelen cevapta engellilerin şehir içinde minibüslerde ücretsiz ulaşım hakkının olmadığının belirtildiğini, gerekçe olarak ise Gelir Desteği Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte yer alan şehir içi toplu taşıma hizmeti tanımına dayanıldığını, ayrıca engellilere ücretsiz ulaşım hakkının 4736 sayılı
Kanunun 1 inci maddesi ile sağlandığını, dolayısıyla engellilerin şehir içi minibüsler ile ücretsiz ulaşım hakkının olmadığını belirten cevabın hukuka aykırı olduğunu, kanun ile verilen bir hakkın yönetmelik ile sınırlandırılmasının hukuken uygun olmadığını ifade ederek Denizli ilinde engellilerin şehir içi ulaşımda özel şahıslara ait minibüsler/dolmuşlar ile ücretsiz ulaşım hakkının tahsis edilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 18/10/2022 tarih ve S. sayılı Gönderme Kararına istinaden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen 31/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; /
2.1. Ücretsiz Seyahat Gelir desteği ödemesine ilişkin usul ve esasların, Hazine ve Maliye Bakanlığı, İçişleri
Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca müştereken hazırlanan ve 06/01/2016 tarihli ve 29585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile belirlendiği, 2.2. 06/01/2016 tarih ve 29585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ücretsiz Seyahat
Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin
“Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (e) bendinde Şehir içi toplu taşıma hizmetinin tanımlandığı ve bu tanıma göre taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreatif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçların Ücretsiz Seyahat
Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesi kapsamı dışında yer aldığı ifade edilmiştir.
3. Kurumumuz tarafından 08/05/2023 tarih ve S. sayılı yazı ile istenilen bilgi ve belge talebine istinaden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından verilen 18/05/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda ilgili mevzuata yer verilmiş ve özetle; 3.1. Her türlü toplu taşıma sistemiyle toplu taşıma ve ulaşım hizmetinin belediyelerin uhdesinde bulunan bir hak ve yetki olduğu, belediyelerin bu yetkiyi imtiyaz, ruhsat, hat kiralaması veya hizmet satın alma yöntemlerinden birisini seçerek ihale ile üçüncü kişilere bedeli karşılığı ve belirli bir süre için gördürebileceği, 3.2. Ayrıca belediyelerin kendisinden izin veya ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan ve toplu taşıma hizmeti yürüten gerçek ve tüzel kişilere; nüfus, hattın uzunluğu ve hattı kullanan sayısı kriterlerini esas alarak tespit edeceği hatlardaki toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlananlara ilişkin gelir desteği ödemesinin yapabileceği, 3.3. Bununla birlikte servis, dolmuş, minibüs, taksi ve benzeri ticari amaçla taşımacılık yapan araçların belediyelerin belirlediği sayılarda, belediyelerce belirlenen durak ve park yerlerinde, belediyelerin uygun gördüğü zaman, ücret ve tarifeler ile güzergâhlarında aldıkları çalışma izinleri ile ticari taşımacılık yapmakta olduğu ve bu araçların toplu taşıma hizmeti yürütmediği, dolayısıyla toplu taşıma aracı olmadığının değerlendirildiği, 3.4. Öte yandan, 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası kapsamında hizmet verecek araçların da belediyeden izin veya ruhsat almak ya da hat kiralamak suretiyle çalışan ve toplu taşıma hizmeti yürüten gerçek ve tüzel kişileri kapsadığı, dolayısıyla bunların dışında kalan servis, dolmuş, minibüs, taksi ve benzeri ticari amaçla taşımacılık yapan araçlara ücretsiz veya indirimli yolcu taşıması yaptırılamayacağının değerlendirildiği, 3.5. Sonuç olarak, servis, dolmuş, minibüs, taksi ve benzeri ticari amaçla taşımacılık yapan araçlara 4736 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz veya indirimli yolcu taşıması yaptırılamayacağı, yine aynı hukuki gerekçelerle bu araçlara 5393 sayılı Kanun ve 4736 sayılı Kanun uyarınca gelir desteği ödemesi yapılmasının da söz konusu olmayacağının mütalaa edildiği ifade edilmiştir.
4. Kurumumuz tarafından 08/05/2023 tarih ve S. sayılı yazı ile istenilen bilgi ve belge talebine istinaden Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen 23/05/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
4.1. 19.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kişilerin ücretsiz olarak yararlanabileceği şehir içi toplu taşıma hizmetinin tanımının hem “Ücretsiz Seyahat
Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hem de
“Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği” ile yapıldığı, 4.2. Denizli ilinde şehir içi toplu taşıma hizmetinin, tüzel kişilik olarak yetki verilen (hatları ve araçları kiralamak suretiyle) Denizli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketince (Ulaşım
A.Ş.) yürütülmekte olduğu ve şehir içi toplu taşıma hizmeti tanımı kapsamında ayakta yolcu taşıyabilen belediye otobüslerinde engellilerin ücretsiz seyahat etmekte olduğu, 4.3. Yönetmeliklerde yer alan tanımlardan yola çıkarak, ücretsiz veya indirimli biniş hakkına sahip yolcuların, bu haklarını mevzuat gereği sadece belediye otobüslerinde kullanabilmekte olup taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreatif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlarla yapılacak seyahatlerin ücretsiz seyahat hakkı kapsamında olmadığı, 4.4. Mevzuatta yer alan tanım gereği; gelir desteği ödemesinin, Denizli ilinde belediye otobüs araçları ile toplu taşıma hizmeti veren Denizli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine (Ulaşım A.Ş) yapıldığı, toplu taşıma yapan diğer araçlar ise ücretsiz veya indirimli yolcu taşıma kapsamında olmadıklarından, kendilerine gelir desteği ödemesi yapılmasının yasal olarak mümkün olmadığı, 4.5. İdarenin Kanuniliği İlkesi gereği idarelerin her işleminin yasal bir dayanağı olması gerektiğinden, engelli bireylerin ise yasa gereği dolmuşlardan ücretsiz yararlanma hakkı bulunmadığından; engelli bireylerin dolmuşlardan ücretsiz faydalanmasına ilişkin herhangi bir çalışma yapılmadığı ve bu konuda bütçe ayrılmadığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 5.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesi; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 5.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesi; “… Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” 5.3. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; /
“Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” 5.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükümlerini amirdir.
7. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinin:
8.1. 2’nci fıkrasında; “…engelliler için sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere birlikte yolculuk ettikleri refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehiriçi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehiriçi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanırlar.” 8.2. 8’inci ve 9’uncu fıkralarında; “İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında hizmet verecek toplu taşıma araçları, toplu taşıma hizmetlerinin kapsamı ile bu hizmetlerden ücretsiz ve indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esaslar, Maliye, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme, İçişleri, Çevre ve Şehircilik ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında, belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehiriçi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracı ile özel deniz ulaşımı aracı için bunların işletmecilerine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesine bu amaçla konulan ödenekten ilgili belediyeler aracılığıyla her ay gelir desteği ödemesi yapılır. Yapılacak aylık gelir desteği ödemesini yıllık olarak belirlemeye, bu tutarı faaliyette bulunulan yere ve/veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehiriçi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracını taşıma kapasitesine göre farklılaştırmaya ve yapılacak ödemeye ilişkin diğer esas ve usuller Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve
Maliye Bakanlığı tarafından müştereken altı ay içinde belirlenir.”
9. 04/03/2014 tarihli Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliğinin:
9.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet
Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında ücretsiz veya indirimli yolcu taşıma hizmeti verecek toplu taşıma araçlarının belirlenmesi, toplu taşıma hizmetinin kapsamı ve bu hizmetlerden ücretsiz veya indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla düzenlenmiştir.” 9.2. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin d bendinde; “d) Şehir içi toplu taşıma hizmetleri: Şehir içi kara ve deniz taşımacılığında taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreaktif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlar hariç olmak üzere; demiryolları ve denizyollarının şehiriçi hatlarında sunulan toplu insan ulaşımına yönelik hizmetler ile belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs veya şirketlere ait olup da mevzuatına göre ayakta yolcu taşıyabilen araçlar ya da demiryolları ve denizyolları araçları kullanılmak suretiyle sunulan şehir içi toplu insan ulaşımına yönelik hizmetleri,” 10. 06/01/2016 tarihli Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin:
10.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracı ile özel deniz ulaşımı aracı için bunların işletmecilerine belediyeler aracılığıyla yapılacak gelir desteği ödemesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” 10.2. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin e bendinde; “e) Şehir içi toplu taşıma hizmeti: Şehir içi kara ve deniz taşımacılığında taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreatif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlar hariç olmak üzere belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs veya şirketlere ait olup, mevzuatına göre ayakta yolcu taşıyabilen araçları ya da denizyolları araçları kullanılmak suretiyle sunulan şehir içi toplu insan ulaşımına yönelik hizmetleri,” 10.3. “Belediye aracılığıyla gelir desteği ödemesi yapılacak işletmeciler” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) İşletmecilere belediyeler aracılığıyla, 4736 sayılı Kanun kapsamında sayılan kişileri toplu taşıma hizmetinden herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeyerek ücretsiz yararlandırmaları kaydıyla, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten ödeme yapılır.
(2) İşletmeciler şehirlerarası toplu taşıma hizmeti için bu ödemeden faydalanamazlar.
(3) Şehir içi kara ve deniz taşımacılığında taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreatif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlar ücretsiz seyahat ve ödeme kapsamının dışındadır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Denizli ilinde engelli bir birey olarak dolmuşlarda ücretsiz ulaşım hakkını kullanamadığını belirtmiş; engellilerin Denizli ilinde şehir içi ulaşımda özel şahıslara ait dolmuşlar ile ücretsiz ulaşım hakkının tahsis edilmesini talep etmiştir (paragraf 1).
12. Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın göndermiş olduğu cevabi yazıda; söz konusu şehir içi ücretsiz toplu taşıma hizmeti uygulamalarının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 04.03.2014 tarihli
Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği kapsamında yürütüldüğü, bu kapsamda Yönetmeliğin 3’üncü maddesinin d bendinde “d) Şehir içi toplu taşıma hizmetleri: Şehir içi kara ve deniz taşımacılığında taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreaktif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlar hariç olmak üzere…” denildiği, Denizli ilinde şehir içi toplu taşıma faaliyetlerinin belediye otobüsleri, taksi ve dolmuşlarla sağlanmakta olduğu ve engelli vatandaşların belediye otobüslerinden ücretsiz faydalandıkları, Yönetmelik gereği taksi ve dolmuşlar bu kapsam dışında kaldığından şehir içi dolmuşlarda engelli kimlik kartı ile ücretsiz ulaşım sağlanamadığı ifade edilmiştir.
13. Engelli bireylerin ücretsiz ulaşım hakları 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinin ikinci fıkrası (paragraf 9.1.) ile düzenlenmiştir. Bu fıkra uyarınca engellilerin demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanacakları hüküm altına alınmıştır. Ancak hizmet verecek toplu taşıma araçları, toplu taşıma hizmetlerinin kapsamı ile bu hizmetlerden ücretsiz ve indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esasların belirlenen bakanlıkların görüşü alınarak Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği ve toplu taşıma hizmeti veren işletmecilere
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesine bu amaçla konulan ödenekten ilgili belediyeler aracılığıyla her ay gelir desteği ödemesi yapılacağı (paragraf 9.2.) ayrıca hüküm altına alınmıştır.
14. 4736 sayılı Kanun ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına verilen kapsamlı yetkiler çerçevesinde
Bakanlık, “Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği” ve “Ücretsiz Seyahat Kapsamında
Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği” hazırlamıştır.
14.1. Ücretsiz veya indirimli toplu taşıma hizmeti verecek toplu taşıma araçlarının belirlenmesi, toplu taşıma hizmetinin kapsamı ve bu hizmetlerden yararlanılmasına ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla düzenlenen Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği (paragraf 12) ile şehir içi toplu taşıma hizmetleri tanımlanmış ve şehir içi kara ve deniz taşımacılığında kullanılan taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreaktif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçlar şehir içi toplu taşıma hizmetlerinin kapsamı dışında bırakılmıştır.
14.2. Toplu taşıma hizmeti sağlayan işletmecilere belediyeler aracılığıyla yapılacak gelir desteği ödemesine ilişkin hususları belirlemek amacıyla düzenlenen Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği
Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte de (paragraf 13) Ücretsiz veya İndirimli Seyahat
Kartları Yönetmeliği ile aynı minvalde şehir içi toplu taşıma hizmeti kavramı tanımlanmış ve aynı araçlar kapsam dışı tutulmuştur. Ayrıca Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında belediyeler aracılığıyla gelir desteği ödemesi yapılacak işletmecilere istisna teşkil eden durumlar düzenlenmiş olup şehirlerarası toplu taşıma hizmetleri ve şehir içi kara ve deniz taşımacılığında kullanılan taksi, taksi dolmuş, dolmuş, rekreatif, turistik ve servis amaçlı kullanılan araçların ücretsiz seyahat ve ödeme kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.
14.3. Dolayısıyla 4736 sayılı Kanunun vermiş olduğu yetkiye dayanılarak Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı tarafından hazırlanan Yönetmelikler ile dolmuşların ücretsiz olarak yararlanılacak toplu taşıma araçları kapsamından çıkarıldığı ve bu sebeple engelli vatandaşların dolmuşlarda ücretsiz seyahat kartlarını kullanarak yolculuk yapmalarının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
15. Dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler incelenerek Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; engelli bireylerin ücretsiz seyahat haklarını düzenleyen 4736 sayılı Kanun kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ücretsiz veya indirimli toplu taşıma hizmeti verecek toplu taşıma araçlarının belirleme, toplu taşıma hizmetinin kapsamı ve bu hizmetlerden yararlanılmasına ilişkin usul ve esasları belirleme ve toplu taşıma hizmeti sağlayan işletmecilere belediyeler aracılığıyla yapılacak gelir desteği ödemesine ilişkin hususları belirleme yetkisinin verildiği, bu bağlamda Bakanlığın Ücretsiz veya
İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği ve Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği
Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği hazırladığı ve bu yönetmelikler ile dolmuşların ücretsiz seyahat ve ödeme kapsamının dışında tutulduğu, açıklanan sebeplerle de engellilerin dolmuşlarda ücretsiz ulaşımı için Denizli Büyükşehir Belediyesinin Bakanlıktan gelir desteği almadığı anlaşıldığından idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA HÜRRİYETİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Denizli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi