|
ÖZET: Başvuran, engelli olduğunu belirterek, Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca indirimli emlak vergisi talebinde bulunmuştur. Ancak, Döşemealtı Belediye Başkanlığı, başvuranın sahip olduğu dairenin daimi ikametgah olarak kullanılmadığını gerekçe göstererek bu talebi reddetmiştir. Başvuran, bu kararın hukuka aykırı olduğunu savunarak Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur.
Döşemealtı Belediye Başkanlığı, başvuranın dairesinin emlak vergisinden muaf tutulabilmesi için daimi ikametgah olarak kullanılması gerektiğini belirtmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı da, indirimli bina vergisi oranının uygulanabilmesi için bizzat oturma şartının aranmadığını, ancak muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için bu indirimin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın dairesinin, ulusal adres veri tabanında daimi ikametgah olarak kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu Denetçisi, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiş, ancak Döşemealtı Belediye Başkanlığı’nın başvuruya ilişkin açıklamalarında bazı eksiklikler olduğunu vurgulamıştır. İyi yönetim ilkeleri açısından, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi verilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın hak arama özgürlüğünü etkileyebilecek bir durum olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9937-9937 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1236 2017/ 1236
KARAR TARİHİ : 22/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Döşemealtı Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran; engelli olduğunu belirterek, Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesi kapsamında indirimli (sıfır oranlı) emlak vergisi oranından yararlanma talebinde bulunmaktadır .
BAŞVURU TARİHİ : 22/02/2017 22.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliği ve Gelir İdaresi Başkanlığının çeşitli tarihlerdeki sirkülerinde, engellilerin 1 adet konutu için emlak vergisinden muaf olduklarının belirtildiğini, sahibi olduğu ada – parsel numaradaki dairesi için ‘engelli olma’sı nedeniyle, emlak vergisi muafiyetinden faydalanma talebiyle 19/ 01/ 2017 tarihinde Döşemealtı Belediye Başkanlığına yaptığı başvurunun; ilgili yasa metinlerinde konutta ikamet etme şartı yazılmadığı halde, Belediye Başkanlığı tarafından bu şart gerekçe gösterilerek reddedildiğini iddia ederek, ilgili Belediye Başkanlığınca emlak vergisinden muaf tutulma hakkının kabul edilmesi istemiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24.03.2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Döşemealtı Belediye Başkanlığı’ndan alınan 07.04.2017 tarihli yazısında özetle ;
“ … Şikayetçinin ada parsel üzerindeki dairesinden emlak vergisinin alınıp alınmayacağının belirlenmesinde, 57 no.lu tebliğ ekinde bulunan engellilere ait başvuru dilekçesinde konutun muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla değil daimi olarak kullanılmaktadır ibaresiyle konutta
.
1 / 5daimi olarak kullanılma şartı arandığı, yine 31.12.2005 tarihli 26040 no.lu resmi gazele ile
yayınlanan 47 no.lu tebliğin 1.2.2. no.lu maddesinde “ Emlak Vergisi Kanunun 8. Maddesinde yer alan indirimli bina vergisi oranı uygulaması ile ilgili olarak 38 no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinin 1/ 3 bölümünde yer alan hususlar özürlüler içinde uygulanacaktır” denildiğini, şikayetçinin muafiyetten yararlanmak istediği Kırkgöz Yeniköy tapulama 891 ada 9 no.lu parselde yer alan zemin 1 no.lu taşınmazını daimi ikametgahı olarak kullanmadığının ulusal adres veri tabanından tespit edildiğinden dolayı muafiyetten yararlandırılmadığ ı .” açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Şikayet konusu hakkında Kurumumuzun 14.04.2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 05.05.2017 tarihli yazısında özetle ;
“…Buna göre, indirimli bina vergisi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmadığından sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kendileri de kirada oturanlar diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli bina vergisi oranı uygulamasından faydalanabilecektir .
ANCAK, MUAYYEN ZAMANLARDA DİNLENME AMACIYLA KULLANILAN MESKENLER
İÇİN İNDİRİMLİ BİNA VERGİSİ ORANI UYGULAMASINDAN FAYDALANILMASI
MÜMKÜN BULUNMAMAKTADIR .
Bu itibarla, engelli mükellefler Türkiye sınırları içinde brüt 200 m² yi geçmeyen ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılmayan tek meskene sahip olmaları halinde , söz konusu meskenini kiraya verip vermeme, bizzat oturup oturmama veya herhangi bir gelir şartı aranmaksızın indirimli bina vergisi oranı uygulamasından faydalanabilecektir .”
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır . Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz . Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye
Maliye Bakanlığı yetkilidir .” denilmektedir .
2 / 57. Bakanlar Kurulunun 2006/ 11450 sayılı kararında ” 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci
maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .” açıklaması yer almaktadır .
8. 57 seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin : ‘Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Oranı (Sıfır) Uygulaması’ başlıklı bölümünde; “…47 Seri No.lu Emlâk Vergisi Kanunu Genel Tebliğine( 5)
göre, özürlülerin indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmeleri için bu durumlarını tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri gerekmektedir . Ancak, özürlü kimlik kartı sahibi mükellefler, özürlü kimlik kartlarını belediyede ilgili görevliye ibraz etmek ve bu Tebliğ ekinde yer alan “Tek Meskeni Olan (İntifa Hakkına Sahip olanlar Dâhil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu” ekine özürlü kimlik kartı fotokopisini eklemek suretiyle indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlandırılacaklardır . Bu durumdaki mükelleflerden ayrıca tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporu istenilmeyecektir .
Özürlü kimlik kartı sahibi olmayan mükelleflerin ise, sağlık kurulu raporunun aslını veya onaylı örneğini belediye görevlisine ibraz etmek ve bu tebliğ ekindeki “Tek Meskeni Olan (İntifa Hakkına
Sahip Olanlar Dâhil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu” ekine raporun fotokopisini eklemek suretiyle indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanmaları mümkün olacaktır ..” açıklamaları yer almaktadır .
9. 47 seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin ; “III . İndirimli Bina Vergisi Oram Uygulama
Şekli” başlıklı bölümünün “l . Özürlülere Ait Binalarda İndirimli Bina Vergisi Oranı Uygulaması” alt başlıklı bölümünde .”, “Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde yer alan indirimli bina vergisi oranı uygulaması ile ilgili olarak düzenlenmiş bulunan 38 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinin I/ 3 bölümünde yer alan hususlar özürlüler için de uygulanacaktır .” açıklaması yer almaktadır .
10. 38 seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinin , “I . İndirimli Bina Vergisi Oranı Uygulaması” başlıklı bölümünün, “ 3. İndirimli Vergi Oranının Uygulanması İle İlgili Diğer Hususlar” alt başlıklı bölümünde : “ a) İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamaktadır . Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartları taşımaları kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir .
…
d) Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için söz konusu indirimli vergi oranının uygulanması mümkün değildir .” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av.HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Döşemealtı Belediye Başkanlığı’nca tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete ilkelerine aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
3 / 5V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuran; ‘ engelli olma’sı nedeniyle sahibi olduğu dairesi için, emlak vergisi muafiyetinden faydalanma talebiyle yaptığı başvurunun, ilgili Belediye Başkanlığı tarafından, söz konusu taşınmazı daimi ikametgahı olarak kullanmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine Emlak Vergisi Kanununun
8 inci maddesi kapsamında indirimli (sıfır oranlı) emlak vergisi oranından yararlanma hakkının ilgili
idare tarafından kabul edilmesi talebinde bulunmaktadır .
13. Bakanlar Kurulu kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, şehitlerin, dul ve yetimlerinin, Türkiye sınırları içinde 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması dahil) halinde bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkili bulunmaktadır . Gelir olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir . Bakanlar Kurulu sayılı kararı ile indirimli bina vergisi oranını 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlemiştir . Bu çerçevede yeni bir Bakanlar Kurulu Kararı yayımlanana kadar uygulama aynı şekilde devam edecektir .
14. 57 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “3. Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi
Oranı (Sıfır) Uygulaması” başlıklı bölümünde engelli kimlik kartı sahibi mükelleflerin, engelli kimlik kartlarını belediyede ilgili görevliye ibraz etmek ve bu Tebliğ ekinde yer alan “Tek Meskeni
Olan (İntifa Hakkına Sahip olanlar Dâhil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu” ekine engelli kimlik kartı sahibi olanların bu kartın fotokopisini, engelli kimlik kartı sahibi olmayan mükelleflerin de engelli olduklarına dair sağlık kurulu raporunun fotokopisini ekleyerek ilgili belediyeye vermeleri halinde indirimli bina vergisi oranından (sıfır) faydalanmalarının mümkün olduğu; “4.Diğer
Hususlar” başlıklı bölümünde ise indirimli bina vergisi oranı uygulamasında, engellinin herhangi bir gelirinin bulunup bulunmaması ile engel durumunun belli bir oranın üzerinde olması şartlarının yer almadığı belirtilmektedir .
15. 57 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin ekinde yer alan “Tek Meskeni Olan (İntifa
Hakkına Sahip olanlar Dâhil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu” nda “ Türkiye sınırları içinde hisseli veya tam mülkiyet kapsamında brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskenim dışında başka meskenim bulunmamakta olup bu mesken muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla değil, daimi olarak kullanılmaktadır . Bu bilgilerin doğruluğunu kabul eder, gereğini arz ederim .” şeklindeki taahhüt, Emlâk Vergisi Kanununun 8 inci maddesi uyarınca sahip olduğu meskeni için indirimli bina vergisi oranı uygulanmasını talep eden engelli vatandaşlar tarafından ilgili belediyeye bildirilmektedir .
16. Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat kapsamında; birden fazla meskeni olanlar, birden fazla meskende hisseye sahip olanlar ile 200 m² yi geçen tek konuta sahip olan engellilerin, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanamayacakları bununla birlikte, indirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartının aranmadığı ancak, muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için de söz konusu indirimli vergi oranının uygulanmasının mümkün olmadığı hususu açıktır .
.
4 / 517. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; engelli olduğunu belirten başvuranın indirimli bina vergisi oranı uygulanmasından yararlanma talebinde bulunduğu mezkur meskenin ulusal adres veri tabanında daimi ikametgah olarak kullanmadığının (muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanıldığı) tespiti neticesinde mezkur talebin reddi yönünde tesis edilen idari işlemde, hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Döşemealtı Belediye
Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, engelli mükelleflerin indirimli bina vergisi oranı uygulamasından faydalanma şartlarını ilişkin açıklamalara yer verilen 57 seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği ile 38 seri no.lu Emlak
Vergisi Genel Tebliği’nde yapılan açıklamalara, başvurana verilen cevabi yazıda yer verilmediği bununla birlikte, başvuranın mezkur meskenini ‘muayyen zamanlarda kullandığı’ yönünde yapılan tespitte sadece MERNİS kayıtlarının esas alıdığı, söz konusu tespitin
MERNİS kayıtları dışında başka bir usulle gerekçelendirilmediği, ayrıca başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin de gösterilmediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden; gerekçeli karar verme ilkesi ile karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup Döşemealtı Belediye Başkanlığı’nın bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Antalya Vergi Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DÖŞEMEALTI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.