|
ÖZET: Başvuran, 2007 yılından beri sahip olduğu ehliyetini yenilemek amacıyla Mersin İl Sağlık Müdürlüğü’ne başvurmuş, ancak sağlık kurulu tarafından “sürücü olamaz” raporu verilmesi sonucu ehliyeti iptal edilmiştir. İtirazı üzerine Adana İl Sağlık Kurulu Heyeti de benzer bir karar alarak itirazı reddetmiştir. Başvuran, bu kararların geri alınarak ehliyetinin verilmesini talep etmiştir.
Danıştay, başvuranın engel durumunun sürücü olmasına engel teşkil edip etmediğini değerlendiren sağlık komisyonlarının kararlarının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, sürücü belgesi alabilmek için gerekli sağlık şartlarının sağlanması gerektiği vurgulanmış, başvuranın daha önceki engelli sürücü belgesinin yeni düzenlemeler karşısında geçerliliğinin kalmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın itirazı reddedilmiş ve sağlık komisyonlarının kararlarının yerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, engelli bireylerin haklarının korunması ile toplum sağlığının güvenliği arasında bir denge sağlandığını göstermektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7462-S.22.11434
BAŞVURU NO : 2021/14280
KARAR TARİHİ : 09/06/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
MERSİN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sürücü olamaz raporuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; 2007 yılından beri sahip olduğu ehliyetini yenilemek üzere başvuruda bulunduğunu, sevk edildiği Mersin İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Kurulu
Heyetinin sürücü olamaz şeklinde rapor düzenlediğini, ehliyetinin iptal edildiğini, itirazı üzerine Adana İl
Sağlık Kurulu Heyeti’nin incelemesi neticesinde itiraz başvurusunun reddedildiğini ifade etmiş; söz konusu kararların geri alınarak ehliyetinin verilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Mersin İl Sağlık Müdürlüğünden 22/10/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben anlan İdarenin 11/11/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; Başvuran hakkında
İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde görevli komisyonun,09.07.2021 tarihinde ileri miks tip Polinörapati (her iki elde atrofi, her iki alt extremitede kuvvetsizlik) tanısı sebebiyle “Sürücü olamaz” şeklinde rapor verildiği, itiraz sonucu en yakın il sağlık komisyonuna sevkinin yapıldığı ifade edilmiştir.
2.1. Başvuranın itirazını değerlendiren Adana İl Sağlık Müdürlüğü’nden 22/10/2021 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belde talep edilmiş; 19/11/2021 tarihinde Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle; Mersin İl Sağlık Müdürlüğü tarafından “sürücü olamaz” raporu verilen başvuranın itirazı üzerine dosyasının incelendiği, başvuranın muayenesinin yapıldığı, sonuç olarak Sağlık Bakanlığı Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 20.10.2020 tarih ve 4959 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan
‘Sağlık Raporları Usul ve Esasların ” 9.maddesinin 2. fıkrasının a)bendinde belirtilen; Santral sinir sistemi
ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parazi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından),araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.” denildiğinden “Ayrıca Sağlık Raporları
Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 7. Bölüm Madde 16 nın ikinci bendinde “Komisyon sürücü/sürücü adayının özel tertibat olmaksızın araç kullanabileceğine veya sürücü olamayacağına karar verebilir.” dendiğinden, “sürücü olamaz” yönünde karar verildiği ifade edilmiştir.
2.2. Kurumumuzun 04/02/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Mersin
Üniversitesi Rektörlüğü Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından oluşturulan bilirkişi heyetince hazırlanan ve 05/04/2022 tarihinde Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda özetle; Başvuru sahibi
’ nin ehliyetini yenileme/değiştirme amacıyla başvurduğu Mersin İl Sağlık Müdürlüğü
Özel Tertibatlı Araç Komisyonu tarafından “sürücü olamaz” şeklinde rapor düzenlemesinin ardından ehliyetinin iptal edilmesi ve yapmış olduğu itiraz üzerine sevk edildiği, Adana İl Sağlık Müdürlüğü kararlarına 1. itiraz komisyonunun incelemesi neticesinde itiraz başvurusunun reddedilmesi ve “sürücü olamaz” kararını içeren raporların ilgili yönetmelik usul ve esaslara uygun olarak düzenlendiği ve ilgili raporlardaki kararların yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında:
“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 07/05/2004-5170/7 md.)
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”, 3.3.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 3.4. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında: “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.”, 4. BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’ nin; 4.1. “Erişebilirlik” başlığını taşıyan 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında: “1. Taraf Devletler, engellilerin bağımsız yaşamalarının ve toplumun tüm alanlarına tam katılımının sağlanması ve engellilerin
diğerleriyle eşit bir şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi ve sistemi dâhil bilgiye ve iletişime, hem kırsal hem de kentsel bölgelerde halka açık olan veya halka sunulan diğer tesislere ve hizmetlere erişiminin sağlanması için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler erişime yönelik engellerin tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içermelidir. Bu tedbirler aşağıda belirtilen yerler ve hizmetler bakımından da geçerlidir: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere, bilgi ve iletişim araçları ve diğer hizmetler.”, 4.2. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde: “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir…”, 5. 04/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun; 6.1. “Sürücü adaylarında aranacak şartlar” başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrasında: “Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olmaları, e)
Adli sicilinde, 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/03/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/07/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması, f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur”, ikinci fıkrasında: “Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık
Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”, üçüncü fıkrasında: “Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.”, 7. 26/09/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik’in; 7.1. “Ruh ve sinir hastalıkları muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde: “ (Değişik madde: 29.12.2015 – 29577 s. R.G. Yön./7. md.)… Sinir Hastalıklarından; a)
Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.”, 8. 30/09/2019 tarihinde yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin;
8.1. “Raporların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında:
“Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık 4 Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve
Esaslar Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü Sağlık Raporunda (IV. Kısım)
belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir. Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir. 01/01/2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair
Yönetmelik hükümlerine göre yeni Sürücü Adayları ve Sürücü Sağlık Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.”, 8.2. “Genel hükümler” başlıklı 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında: “Sürücü belgesi sınıfları aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır; a) Birinci grup: M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları, b) İkinci grup: C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G sınıfları.”, 8.3. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları üçüncü kısım” başlıklı 15 inci maddesinin beşinci fıkrasında: “Uzman hekim/hekimlerce sürücü/sürücü adayının özel tertibatlı araç kullanmasına karar verilmesi halinde hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği ve kod tablosunda belirtilen kodlar yazılmadan
“Komisyona sevk” kutucuğu işaretlenerek il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyona gönderilir.” altıncı fıkrasında: “Sürücü olamaz” kutucuğu işaretlenip sürücü olamaz kararı verilen raporlar, il/ilçe sağlık müdürlüğündeki komisyona sevk edilemez. Bu karara kişilerin itirazı halinde
Yönerge’ nin 38’inci maddesi Sürücü/Sürücü Adayı Raporlarına İtiraz başlığına göre işlem tesis edilir.”, 8.4. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları dördüncü kısım” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında: “Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumda il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyon tarafından doldurulacak kısımdır.”, ikinci fıkrasında: “İl sağlık müdürü veya görevlendireceği il sağlık müdürlüğü görevlisinin başkanlığında Ortopedi ve Travmatoloji, Fiziksel
Tıp ve Rehabilitasyon, Nöroloji uzmanları ve valilikçe kamu kurum/kuruluşlarından veya ilgili meslek odalarından görevlendirilecek bir makine mühendisinden oluşan komisyon tarafından belirlenecek özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği aynı sağlık raporunun ilgili bölümüne yazılır. İhtiyaç duyulması halinde komisyona İç Hastalıkları, Ruh Sağlığı Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz uzman hekimleri ve elektrik mühendisi dâhil edilir. Komisyon sürücü/sürücü adayının özel tertibat olmaksızın araç kullanabileceğine veya sürücü olamayacağına karar verebilir. Komisyon aracın tadil
edilmesini müteakip sürücünün aracı kullanıp kullanamadığını kontrol edebilir.”, altıncı fıkrasında:
“Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.
Oy eşitliğinde halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.”, 8.5. “Sürücü raporlarına itiraz” başlıklı 37 nci maddesinin birinci fıkrasında: “Raporlara; adına rapor düzenlenen kişi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. Rapora itiraz, raporun verildiği sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenen kişinin ikametgâhının
bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır.”, ikinci fıkrasında: “Aile hekimleri muayene neticesinde sürücülüğe engel hali tespit edilen veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayını ilgili uzman
tabip/tabiplere gönderebilir. Aile hekimlerinin bu kararına itiraz edilemez.”, üçüncü fıkrasında:
“Raporun 3’üncü kısmında raporun olumsuz olmasına neden olan uzman hekim/hekimlerin kararlarına itiraz halinde, il sağlık müdürlüğü kişiyi, en yakın ilgili branş/branşlarda üçer uzmanın bulunduğu Yönerge eki Ek-12 Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki sağlık hizmet sunucusuna sevk eder.”, altıncı fıkrasında: “İlk sağlık kurulu raporu ile itiraz sonrasında tayin edilen hakem hastanece düzenlenen ikinci sağlık raporu arasında çelişki olması halinde; Ek-13 Bölge Hakem Hastaneler Listesi’nde yer alan, itiraza konu ilgili branş/branşların eğitim kliniğinin bulunduğu en yakın hastanelerden birine, il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Bölge hakem hastanesince verilen karar kesin olup kişinin bu karara itiraz hakkı yoktur.”, yedinci fıkrasında: “Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir.”, sekizinci fıkrasında: “Kararlar arası çelişki olması halinde, Marmara Bölgesi için İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Ege Bölgesinde İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İç Anadolu Bölgesinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Akdeniz Bölgesinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesinde Samsun İl Sağlık Müdürlüğü, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Gaziantep İl Sağlık
Müdürlüğü, Doğu Anadolu Bölgesinde Malatya İl Sağlık Müdürlüğü, hakem olarak tayin edilmiştir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez.
Bölge hakem il sağlık müdürlüklerine sevkler son komisyon kararının verildiği ilin il sağlık müdürlüğünce yapılır.”, hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; 2007 yılından beri sahip olduğu ehliyetini yenilemek üzere başvuruda bulunduğunu, sevk edildiği Mersin İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Kurulu
Heyetinin sürücü olamaz şeklinde rapor düzenlediğini, ehliyetinin iptal edildiğini, itirazı üzerine Adana İl
Sağlık Kurulu Heyeti’nin incelemesi neticesinde itiraz başvurusunun reddedildiğini ifade etmiş; söz konusu kararların geri alınarak ehliyetinin verilmesini talep etmektedir.
11. 01/01/2016 tarihi itibariyle yeni tip sürücü belgesi düzenlenmeye başlanmıştır. 31/12/2022 tarihinde eski tip sürücü belgelerinin geçerlilik süresi sona ereceğinden 01/01/2016 tarihinden önce düzenlenmiş olan eski tip sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilmesi gerekmektedir. Yeni tip sürücü belgelerinin eski tip sürücü belgelerinden farkı; uluslararası nitelikte olması, güvenlik unsurlarının
uluslararası standartlara uygun olması, süreli olması ve sürücü sınıf sayısının 17 olmasıdır. Yeni tip sürücü belgelerinde sınıfına göre sağlık raporu 5 yıl veya 10 yıl geçerli olup, süre bitiminde yenilenmesi gerekmektedir. C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı sürücü belgeleri 5 yıl; M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri 10 yıl geçerlidir. Sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren sürücü belgeleri geçersiz sayılır (https://www.nvi.gov.tr/ssss-surucu-belgesi Erişim Tarihi: 18/01/2022).
12. Anayasamızın 61 inci maddesinde ifade edildiği üzere engellilerin toplum hayatına intibaklarının sağlanması devlet güvencesindedir. Yine BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin 19 uncu maddesi, sözleşmeye taraf ülkelerin, engellilerin topluma tam katılımını kolaylaştırmak, bağımsız yaşayabilmelerini ve topluma dâhil olabilmelerini sağlamak üzere etkin tedbirler alacağını hüküm altına almıştır.
13. Her ne kadar, engelli bireylerin hak ve özgürlüklerini ilgilendirebilecek yasal, idari ve diğer düzenlemelerde temel hareket noktası; engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmek olmalıysa da kişinin hak ve özgürlüklerinin sınırı toplum sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Bu bakımdan, kişinin araç kullanma becerisine sahip olup olmadığı, trafikte yer alan diğer araç kullanıcılarını ve yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde uzman kişilerce değerlendirilmelidir.
Bilimsel kriterlere uygun yapılacak değerlendirme, engelli bireylerin araç kullanmaya yetkin olup olmadığını belirleyecek ve bu durum engellilerin erişim hakkı ve bağımsız yaşama hakkına müdahale anlamına gelmeyecektir. (Kamu Denetçiliği Kurumu 2020/3420 sayılı başvuruya ilişkin Tavsiye Kararı).
14. Dolayısıyla başvuranın sahip olduğu engel durumunun sürücü olmaya engel teşkil edip etmeyeceği, il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyonlarda görevli konunun uzmanı heyet üyeleri tarafından değerlendirilmiş olup buna istinaden de mevcut engelinin bahse konu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca sürücü olmasına engel oluşturduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
Bu noktada, başvuranın daha önce engelli sürücü belgesine sahip olması, yeni tip sürücü belgelerinin verilmesi için gerekli olan şartlar açısından bir daha değerlendirmeye tabi tutulmayacağı veya eski şartlarda sürücü belgesi verilmesi gerektiği gibi bir anlama gelmeyeceğinden, mezkur mevzuat hükümlerine göre işlem tesis eden İdarenin buradaki işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, rapora yapılan itiraz sonucunda yürütülen süreçte de mevzuata aykırı bir hususa rastlanılmamıştır.
15. Başvuranın idari anlamda itiraz sürecinin ardından Kurumumuza yapmış olduğu başvurusu neticesinde, başvuruya ilişkin konunun değerlendirilmesinin tıbbi uzmanlık ve teknik bilgi gerektirmesi sebebiyle
Kurumumuzun 04/02/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Mersin Üniversitesi
Rektörlüğü Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından oluşturulan bilirkişi heyetince bilirkişi raporu hazırlanması talep edilmesinin ardından söz konusu heyet tarafından hazırlanan ve 05/04/2022 tarihinde
Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda: “Başvuru sahibi ’ nin ehliyetini yenileme/değiştirme amacıyla başvurduğu Mersin İl Sağlık Müdürlüğü Özel Tertibatlı Araç Komisyonu tarafından “sürücü olamaz” şeklinde rapor düzenlemesinin ardından ehliyetinin iptal edilmesi ve yapmış olduğu itiraz üzerine sevk edildiği, Adana İl Sağlık Müdürlüğü kararlarına 1. itiraz komisyonunun incelemesi neticesinde itiraz başvurusunun reddedilmesi ve “sürücü olamaz” kararını içeren raporların ilgili yönetmelik usul ve esaslara uygun olarak düzenlendiği ve ilgili raporlardaki kararların yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı” ifade edilmiştir.
16. Başvuru konusuna emsal teşkil edecek 2020/71312 ve 2021/12060 dosya no.lu başvurularda izlenen değerlendirme usulünün iş bu dosya kapsamında da dikkate alındığı bu bağlamda kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmelerin kararın oluşturulmasına katkı sağladığı görülmektedir.
17. Bu kapsamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, konu hakkında edinilen bilirkişi raporu, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, sürücü belgesini yeniletmek amacıyla başvurduğu sağlık hizmeti sunucusu tarafından Sürücü Adayları ve
Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerince kurulan engelli sürücü komisyonunca; sürücü adaylarında aranan nitelikler, tıbbi yeterlilikler, trafik ve kişi güvenliği gibi hususlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme neticesinde, sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartlarını taşımadığı gerekçesiyle başvuranla ilgili tesis edilen sürücü olamaz şeklindeki komisyon kararında ve rapora itiraz sürecinde yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, ADANA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE, MERSİN İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi