|
ÖZET: Başvuran, Kayseri İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde engelli Büro Memuru olarak çalışırken mobbing ve ayrımcılık yapıldığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Mobbing, iş yerinde sistematik olarak bir çalışana karşı yapılan kötü muamele olarak tanımlanmakta ve İş Kanunu’na göre ayrımcılık niteliği taşıyan eylemler olarak kabul edilmektedir. Başvuran, engelliliği nedeniyle ayrımcılığa uğradığını öne sürerken, idare ise başvuranın iş arkadaşlarıyla uyumsuzluk yaşadığını ve fiziksel koşullar nedeniyle çalışma ortamının yetersiz olduğunu belirtmiştir.
İdarenin açıklamaları doğrultusunda, başvuranın iş arkadaşlarıyla yaşadığı sorunlar ve açılan disiplin soruşturmaları, mobbing iddialarının sistematik bir ayrımcılık olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koymuştur. Başvuranın iddialarına dayanak olan durumların, diğer çalışanlarla benzer şekilde uygulandığı ve başvuranın davranışlarının kamu düzenini sağlamak amacıyla disiplin cezası gerektirdiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/9591-S.22.14746
BAŞVURU NO : 2022/4396
KARAR TARİHİ : 01/08/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mobbingin tespiti talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kayseri İl Milli Eğitim Müdürlüğünde engelli Büro Memuru olarak görev yaptığını, 05.01.2022 –
18.02.2022 tarihleri arasında İl Müdürü . tarafından Mobbing, ayrımcı-ayrıştırıcı, küçük düşürücü, gayri
hukuki uygulamalar ile Engelliler Kanunu, BM Engelli Hakları Sözleşmesini yok sayarak kendisini mağdur ettiğini, 05.01.2022 tarihinden 18.02.2022 tarihine Vali onayı ile ceza kapsamında Talas İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne görevlendirmesi yapılmasına kadar geçen sürede; kendisine Müdürlük içerisinde masa, sandalye, bilgisayar verilmediğini, çalışma hakkının engellendiğini, aynı yerde çalıştığı mesai arkadaşı ile
İl Milli Eğitim müdürü arasında yaşanan münakaşayı durdurmak için araya girdiğini, ancak neticede İl Milli
Eğitim Müdürü ile ilgili, eleştiri, hakaret hiçbir gayri hukuki söylem ve eylemde bulunmamasına rağmen İl
Milli Eğitim Müdürü . ’nin yapmış olduğu soyut iddialar ve iftiralar ile kendisini gözaltına aldırtmaya çalıştığını, ilgili İl Müdürünün iftira ve soyut iddiaları nedeniyle telefonuna dahi el konulmasına sebep olduğunu, ayrıca üç iş günü maaş kesme cezası aldığını, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğüne nakil edilmesine rağmen İl Milli Eğitim Müdürü . ’nin cezanın uygulanması ve tarafına tebliğini talep ettiğini, kendisinin ilgili hakkındaki birçok somut veri ile şikâyet dilekçesinin işleme konulamadığını belirterek tarafına uygulanan mobbingin tespitini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kayseri Valiliği’nin 11/04/2022 tarih ve – – sayılı cevabi yazısında; Başvuranın %40 engelini gösteren 20/09/1999 tarih ve 9520 sayılı Sağlık Kurulu raporunun olduğu, Mesleki Teknik Eğitim Şube Müdürlüğünde büro personeli olarak görev yapmakta iken 31.12.2021 tarihinde çalışma arkadaşı . ile kavga ettiği, diğer çalışma arkadaşlarının araya girmesi sonucunda mezkur kavganın sonlandırıldığı, bunun üzerine başvuranın önce . , sonrasında İl Müdürlüğünde farklı
statü ve birimlerde görev yapan personel ve amirler hakkında Cimer’ e şikayet dilekçesiyle başvurarak
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu, çalıştığı Mesleki ve Teknik Eğitim Şube
Müdürlüğünde can güvenliği olmadığını iddia ettiği, bu nedenle 05/01/2022 tarihinde Strateji Geliştirme
Şubesi’nde görevlendirildiği, başvuran sahada görev yaptığı için ve odadaki fiziki şartların yetersiz olması (19,53 metrekarelik bir odada 1 şef ve 2 memurun daha olması nedeni ile) ilave masa konulamadığı, servisteki masa ve bilgisayarların personeller arasında dönüşümlü kullandırıldığı, bu birimde 45 gün görev yaptığı, başvuran ve . arasında istenmeyen bir gerginliğin oluşması nedeni ile ileride telafisi güç ve imkansız zarar olmaması için kamu yararı ve hizmet gereği ilkeleri uyarınca İş Kanunun 22., MEB ile
TÜHİS ve KOOP-İŞ işçi sendikaları arasında akdedilen İşletme Toplu İş Sözleşmesi 39. Maddelerine göre il içerisinde işyeri değişikliği yapılması” yönünde teklif getirildiği, bu doğrultuda mezkur kişinin Talas İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğüne görevlendirilmesinin yapıldığı, Müdürlüğümüzde İl Milli Eğitim Müdürü
Ayhan Teltik’e karşı meydana gelen tehdit olayı sonucunda yazı ekinde sunulan Kayseri 3. Sulh Ceza
Hakimliğinin / D. İş sayılı dosyasında 17.02.2022 tarihli kararı ile başvurucu hakkında cep telefonuna el koyma kararının verildiği, bu işlemin idari işlem olmadığı, “İş arkadaşlarına ve maiyetindekilere söz ve hakaret ile sataşmak” fiilleri nedeniyle 4857 sayılı İş Kanunu ile Toplu İş
Sözleşmesinin 45. Maddesi uyarınca ”İhtar Cezası ” ile cezalandırılması yönünde tesis edilen İşçi Disiplin
Kurulunun 6 numaralı kararı ile Toplu İş Sözleşmesinin 39. Maddesi gereğince Kayseri İl Millî Eğitim
Müdürlüğünden Talas İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne atanmasına ilişkin Kayseri Valiliği İl Millî Eğitim
Müdürlüğünün 17.02.2022 tarih ve sayılı işleminin iptali istemiyle Kayseri 2. İdare
Mahkemesinde İdare aleyhine dava açıldığı, Mahkemenin / E. / K. sayılı ve 09.03.2022 tarihli kararı ile davanın görev yönünden reddine hükmedildiği, başvuran 18.02.2022 tarihinde Talas İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğünde görevlendirildiği, kendi isteğiyle 14.03.2022 tarihinde İstanbul İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, başvuranın vermiş olduğu dilekçe ve Cimer başvuruları hakkında inceleme başlatıldığı, Eğitim Müfettişlerince yapılan 4 adet inceleme-soruşturması bulunduğu ve 3’ünün tamamlandığı, 1’inin devam ettiği, Valilik İl İdare Kurulunda ise 1 adet inceleme-soruşturmasının devam ettiği, Bayram ve Törenler Biriminde çalıştığı dönemde birimin fiziki durumu, çalışan personel ve birimin iş yükü göz önünde bulundurularak yapılan görevlendirme ile uygun çalışma ortamı sağlanmaya çalışıldığı, başvuranın tarafına verilen disiplin cezasının iptali için İl Milli Eğitim Müdür ile görüşmek istediği görüşme sırasında ısrarcı ve kavgacı bir tutum sergilediği, iş üretmediği sürekli çalışma arkadaşları ile kavga çıkardığı, kendi telefonu ile basın mensuplarını aradığı ve nihayetinde polisin kuruma gelmesine sebep olduğu, engelliği ile ilgili hiçbir ayrımcılık yapılmadığı, ayrıca başvuranın şikayeti nedeni ile İl Milli
Eğitim Müdürü hakkında da soruşturma açıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 4857 sayılı İş Kanunun “Eşit davranma ilkesi” başlıklı 5 inci maddesinde “İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.” 6. 19.03.2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi konulu 2011/2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde; “Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin, çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği belirtilmiş, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesinin gerek iş sağlığı ve güvenliği gerekse çalışma barışının geliştirilmesi açısından çok önemli olduğu vurgulanmış, bu doğrultuda çalışanların psikolojik tacizden korunması amacıyla birtakım tedbirler alınmıştır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran tarafına mobbing yapıldığı iddiası ile söz konusu durumun tespitini talep etmektedir.
9. İş yerinde mobbing yönetici tarafından personele yapılabileceği gibi personel tarafından yöneticiye karşı da yapılabilmektedir. Genel olarak, personel hakkında kasıtlı ve sistematik olarak, çalışma düzeninin bozulmasına yol açacak verimliliği azaltacak nitelikte olan hareketler ve işlemler olarak mobbing olarak kabul görülmekte olup, küçümseme, dışlama kötü muameleye tabi tutulma gibi örnekleme olarak da söz konusu eylemler sayılabilir. İş Kanununa tabi olarak personel için de 4857 sayılı İş Kanunun “Eşit davranma ilkesi” başlıklı 5 inci maddesinde “İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.” hükmüne aykırı davranışlar mobbing olarak sayılmıştır. Genel tanımdan ayrı olarak işçi aleyhine mobbingte hareketin ayrımcılık niteliği taşıyıp taşımadığının önemli olduğu sistematiklik unsurunun ise mobbingin varlığı için unsur olarak sayılmadığı anlaşılmaktadır. Başvuran da somut olayda engelliliğinden dolayı tarafına ayrımcılık yapıldığını iddia etmiş olup, bu iddiasına delil olarak da hakkında açılan soruşturma ve tarafına çalışma ortamı sağlanmaması eylemlerini göstermiştir. Öncelikle engellilik nedeni ile ayrımcılık yapılması, engel durumuna sebep olan rahatsızlığın odak alınarak kişinin bu konuda mağdur edilmesi olarak kabul edilebilir. Somut olayda böyle bir durumun olup olmadığının anlaşılması için idarenin açıklamalarının da değerlendirilmesi gerekir.
10. İdarenin açıklamalarına bakıldığında, başvuranın çalışma ortamında iş arkadaşları ile uyumsuz olduğu özellikle birisi ile kavga ettiği ve bu nedenle mahkemede soruşturma açıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca iş
ortamındaki fiziksel imkansızlık nedeni ile bir odada bulunan bilgisayar ve masanın dönüşümlü olarak ortak kullanıma sunulduğu, dolayısıyla başvurana kasten yapılan bir işlem olmadığı o birimde çalışan diğer personellere de aynı muamelede bulunulduğu değerlendirilmiştir. Başvuran hakkında açılan soruşturmanın da iş arkadaşlarına kötü muamelede bulunma ve işi yapmama vb gibi somut olaylara dayandırılarak açıldığı dolayısıyla başvuranı yıldırma, verimliliğini azaltma amacında ziyade yapılan eylemlerin karşılığı ve kamu düzeninin sağlanması amacı güdüldüğü değerlendirilmiştir. Ayrıca başvuranın sağlığını etkileyen hususlarla ilgili küçük düşürücü eylemlerin varlığına rastlanmamıştır.
11. Başvuranın da şikayet başvurularında bulunduğu ve buna istinaden de İl Milli Eğitim Müdürü hakkında da soruşturma açıldığı ve başvuranın şikayet dilekçelerine istinaden ayrıca yürütülen 4 ayrı soruşturmanın olduğu anlaşılmış, dolayısıyla eşitlik ilkesine aykırı davranılmadığı değerlendirilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana idare tarafından yapılan işlemlerde engellilik nedeni ile ayrımcılığa rastlanmamış olup, yapılan işlemlerin münferit idari işlemler olduğu ve diğer personeller hakkında da uygulandığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13.İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin işlemlerinde söz konusu ilkelere aykırı olmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi